Trao đổi bên lề Hội thảo quốc tế về vi mạch và công nghệ cảm biến 2026 (Wefab 2026) tổ chức hôm 19/6, GS Konrad Young, nguyên giám đốc Trung tâm R&D của TSMC, đưa ra nhiều gợi ý thúc đẩy lĩnh vực bán dẫn của Việt Nam.
Ông cho rằng các chip đơn giản với giá thành cạnh tranh, phục vụ thị trường xe điện, nông nghiệp và thành phố thông minh, chuyển đổi số… là bước đầu tiên Việt Nam có thể hướng tới. Nên tập trung vào những lĩnh vực mà sản phẩm bán dẫn của Việt Nam có thể tạo ra doanh thu và lợi nhuận ngay, sau đó tiếp tục tái đầu tư vào R&D. “Nhu cầu của thị trường là chìa khóa”, GS Young nói.
Ông cho biết, đặc thù của ngành bán dẫn là mức độ tập trung hóa cao. Để đạt đến quy mô và trình độ sản xuất như hiện nay, TSMC hay Intel đã trải qua hơn 50 năm đầu tư và tích lũy năng lực. Việc đầu tư lớn ngay lập tức để tham gia vào phân khúc chip bán dẫn hiện đại sẽ tốn kém và không hiệu quả.
Chiến lược tìm kiếm nhu cầu trước, có “chu kỳ tốt về kinh doanh” và tái đầu tư cũng là bài học kinh nghiệm của TSMC. Là một trong những người đã đặt nền móng cho quy trình 0,13 micron đem lại vị thế dẫn đầu cho TSMC từ những năm 2000, GS Young khẳng định: “TSMC lớn lên cùng với nhu cầu khách hàng”. Đầu tiên là khởi đầu của kỷ nguyên PC, sau đó đến ‘dot com’, thiết bị di động và ngày nay là AI và dữ liệu lớn.
Ông đánh giá, các lĩnh vực hạ tầng, công nghiệp, nông nghiệp thông minh, chuyển đổi số của Việt Nam đều đang phát triển nhanh, tạo ra cơ hội cho bán dẫn nội địa. Đây là nhu cầu thực và có thể được kiểm soát. “Khi có các sản phẩm bán dẫn nội địa – được thiết kế hoặc sản xuất bởi doanh nghiệp Việt Nam, chính phủ có thể đưa ra các chính sách yêu cầu doanh nghiệp sản xuất công nghiệp hoặc thiết bị điện tử ưu tiên sử dụng”, ông khuyến nghị.
Chiến lược bán dẫn của Việt Nam đến nay cũng xác định tập trung vào nhu cầu trong nước, theo ông Nguyễn Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Quốc gia hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn. “Việt Nam xác định tập trung vào chip chuyên dụng, phục vụ an ninh quốc phòng, viễn thông và chuyển đổi số, không phải phân khúc công nghệ cao nhiều cạnh tranh từ các hãng lớn toàn cầu”, ông cho biết.
Vào tháng 1, Tập đoàn Viettel khởi công nhà máy chip tiến trình 32 nm tại Hòa Lạc, mục tiêu đáp ứng nhu cầu chip cho các ngành công nghiệp quốc gia. Việc tận dụng ngành sản xuất điện tử cũng được đề cập trong chiến lược “C=SET+1” của Việt Nam.
Tuy nhiên, GS Young cho rằng chính phủ có thể hỗ trợ cụ thể đến mức đặt ra yêu cầu bắt buộc sử dụng sản phẩm bán dẫn nội địa trong một tỷ lệ sản phẩm hoặc trong những cấu phần nhất định của sản phẩm.
“Sự hỗ trợ của chính phủ chủ yếu sẽ nằm ở các chính sách để các doanh nghiệp công nghiệp, điện tử sẵn sàng sử dụng và từ đó đem lại cơ hội cho các sản phẩm nội địa”, ông nói.
Ông Woo Yong Jin, Giám đốc công nghệ bán dẫn tại Chungpa EMT, cho rằng sản xuất bán dẫn đặc biệt ở giai đoạn đầu đòi hỏi đầu tư dài hạn và rủi ro cao. Chia sẻ kinh nghiệm từ Hàn Quốc, chuyên gia cho rằng chính phủ có thể hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế để các tập đoàn theo đuổi mục tiêu mở rộng sản xuất và cải thiện công nghệ.
Chẳng hạn, sản phẩm bước ngoặt để Samsung bước vào thị trường chip nhớ toàn cầu là DRAM 64 Kilobytes đã gây lỗ hơn 300 triệu USD từ năm 1984 đến năm 1987 do thị trường đi xuống. Trong 3 năm, khi nhiều hãng rút khỏi thị trường thì Samsung tiếp tục đầu tư vào năng lực sản xuất và trở thành nhà cung cấp lớn trên toàn cầu khi nhu cầu DRAM tăng trở lại.
Đồng quan điểm, TS Lê Quang Đạm, Tổng giám đốc Marvell Việt Nam cho rằng, ngành công nghiệp điện tử của Việt Nam phải sẵn sàng để dùng những con chip nội địa. “Ở đây vai trò của nhà nước là quan trọng, với các chính sách khuyến khích, bảo hộ”.
Trong một cuộc phỏng vấn với Chrome Unboxed, Phó chủ tịch Google John Maletis cho biết một số mẫu Chromebook sẽ có khả năng chuyển đổi sang GoogleBook thông qua bản cập nhật firmware. Điều đó cho thấy Google đang định hướng máy tính xách tay của mình sang nền tảng Android, với sự tích hợp sâu hơn của Gemini vào trải nghiệm người dùng và các ứng dụng Android.
Mặc dù vậy, điều đó không có nghĩa người dùng Chromebook hiện tại có thể hứng khởi. Google chưa công bố danh sách các mẫu Chromebook đủ điều kiện nâng cấp, thời gian triển khai cụ thể, cũng như không rõ liệu các mẫu Chromebook được nâng cấp có tương đương về hiệu năng với phần cứng GoogleBook mới hay không.
Vấn đề mấu chốt là khả năng tương thích. Mặc dù Google đã xác nhận lộ trình cập nhật firmware cho một số Chromebook, danh sách thiết bị cụ thể vẫn chưa được công bố, khiến người dùng phải chờ đợi thêm thông tin.
Các thiết bị GoogleBook đầu tiên sẽ là những mẫu máy cao cấp, với sự hợp tác của các nhà sản xuất như Lenovo, Acer, ASUS, HP và Dell để xây dựng các yêu cầu về bộ xử lý, bộ nhớ, dung lượng lưu trữ và bố cục bàn phím. Do đó, việc đáp ứng các tiêu chuẩn này không phải là điều hiển nhiên cho toàn bộ dòng Chromebook.
Về tương lai của ChromeOS, Google khẳng định hệ điều hành này sẽ không biến mất ngay lập tức. Các Chromebook hiện tại vẫn được hỗ trợ theo thời gian đã hứa, bao gồm cam kết cập nhật trong 10 năm, có thể kéo dài đến năm 2034 cho một số thiết bị. Đây là thông tin rất quan trọng đối với người dùng tại nhà, trường học hoặc nơi làm việc.
Google tiếp tục phát triển các thiết bị Chromebook và Chromebook Plus, những người dùng không tham gia vào quá trình chuyển đổi sang GoogleBook sẽ không bị mất các bản cập nhật. Các tính năng quen thuộc của ChromeOS, như bàn làm việc ảo, chèn nhanh và trình ghi màn hình, cũng sẽ được giữ lại.
Mặc dù Google chưa công bố lịch trình triển khai cụ thể, nhưng sẽ không bất ngờ nếu quá trình chuyển đổi từ Chromebook sang GoogleBook sẽ không diễn ra đồng đều ở mọi thị trường. Theo nguồn tin, các thiết bị dành cho người tiêu dùng sẽ được chuyển đổi trước, trong khi lĩnh vực giáo dục và doanh nghiệp sẽ áp dụng phương thức thận trọng hơn để bảo vệ tính ổn định và các công cụ quản lý.
Chợ công nghệ và thiết bị (Techmart) chuyên ngành công nghệ xanh và tuần hoàn 2026 được Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM khai mạc tại Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM.
Diễn ra trong hai ngày 21 và 22-5 do Sàn giao dịch công nghệ TP.HCM tổ chức trong khuôn khổ tuần lễ chào mừng Ngày khoa học và công nghệ Việt Nam (18-5), Techmart 2026 quy tụ hơn 100 công nghệ, thiết bị đến từ gần 50 viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.
Khu triển lãm có 50 gian hàng tập trung bốn nhóm lĩnh vực trọng điểm gồm năng lượng xanh và tiết kiệm năng lượng, xử lý môi trường và kinh tế tuần hoàn, giám sát, đo lường và quản trị ESG, vật liệu xanh.
Ở nhóm năng lượng xanh, các đơn vị giới thiệu hệ thống điện mặt trời tích hợp IoT, trạm vệ tinh LNG, biến tần và thiết bị lưu trữ năng lượng, hướng đến tối ưu hiệu suất tiêu thụ điện trong nhà máy.
Nhóm xử lý môi trường và kinh tế tuần hoàn tập trung các giải pháp biến chất thải thành tài nguyên. Tiêu biểu như công nghệ tạo đạm và dầu sinh học, quy trình nuôi tảo tuần hoàn, công nghệ máy in 3D vận hành trực tiếp từ vỏ chai nhựa tái chế.
Nhóm công nghệ giám sát, đo lường và quản trị giới thiệu các công cụ quản trị kỹ thuật số như phần mềm kiểm kê khí nhà kính, nền tảng ứng dụng Blockchain truy xuất dấu chân carbon và hệ thống cảm biến quan trắc liên tục.
Nhóm vật liệu xanh giới thiệu màng sinh học nano bảo quản trái cây, hạt nhựa sinh học từ vỏ trấu, vật liệu biocellulose chiết xuất từ dừa và công nghệ in 3D resin tiết kiệm nguyên liệu.
Phát biểu khai mạc, ông Lâm Đình Thắng - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM - cho biết các tiêu chuẩn xanh, yêu cầu giảm phát thải và quản trị ESG đang dần trở thành điều kiện cạnh tranh mới của doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Chuyển đổi xanh đã trở thành yêu cầu tất yếu đối với sự phát triển của mỗi quốc gia, địa phương và doanh nghiệp. Để quá trình chuyển đổi xanh đi vào thực chất, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Đây là công cụ giúp doanh nghiệp tối ưu tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải, nâng cao năng suất và hình thành các mô hình tăng trưởng mới phù hợp với xu thế phát triển toàn cầu. Các nội dung như ESG, vật liệu xanh, công nghệ môi trường và logistics xanh đang trở thành yêu cầu mới của thị trường quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu, những lĩnh vực TP.HCM đặc biệt quan tâm thúc đẩy trong giai đoạn tới.
"Với TP.HCM, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn được xác định là cơ hội để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực cạnh tranh và hình thành các động lực kinh tế mới trong giai đoạn tới", ông Thắng nói.
Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM thống kê từ năm 2013 đến nay, Sàn giao dịch công nghệ TP.HCM đã tổ chức 24 kỳ Techmart nhiều lĩnh vực như nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ sinh học, y tế, chuyển đổi số, đô thị thông minh...
Qua đó, hơn 1.500 đơn vị đã giới thiệu trên 6.000 công nghệ, thiết bị, từng bước hình thành mạng lưới kết nối công nghệ giữa viện trường, doanh nghiệp và các địa phương.
Ngoài khu vực trưng bày công nghệ, Techmart 2026 tổ chức 15 hội thảo chuyên đề và khu vực tư vấn chuyên gia, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận giải pháp công nghệ phù hợp, tăng cường kết nối cung - cầu công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo phục vụ chuyển đổi xanh.
Các chủ đề hội thảo trải rộng từ vật liệu phân hủy sinh học, vật liệu xanh thích ứng biến đổi khí hậu, AIoT trong quản trị nhà máy thông minh hướng tới ESG, điện mặt trời, tối ưu năng lượng, thu hồi tài nguyên từ nước thải, xử lý phế phẩm nông nghiệp đến logistics xanh. Sự kiện cũng bố trí khu vực tư vấn công nghệ với 4 chuyên gia đến từ các viện, trường.
Theo báo SCMP ngày 5-6, Trung Quốc đã thành lập Viện Nghiên cứu điện toán thông minh không gian Bắc Kinh tại Khu Phát triển kinh tế - công nghệ Bắc Kinh (E-Town), nơi tập trung nhiều doanh nghiệp robot và AI của nước này.
Viện ra mắt vào cuối tháng 5 dưới sự điều hành của một liên minh do Công viên Đổi mới ứng dụng công nghệ thông tin quốc gia dẫn dắt. Đây là sáng kiến chung được Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin Trung Quốc cùng chính quyền thành phố Bắc Kinh thành lập từ năm 2019.
Theo thông báo của Hiệp hội Khoa học và Công nghệ Bắc Kinh (BAST) ngày 5-6, viện sẽ tập trung nghiên cứu các lĩnh vực như chip điện toán không gian, công nghệ liên lạc laser giữa các vệ tinh, năng lượng không gian và các tiêu chuẩn an toàn cho hoạt động trong không gian.
Mục tiêu của viện là phát triển và phóng một vệ tinh thử nghiệm trước cuối năm 2028.
Các thành viên sáng lập gồm những doanh nghiệp hàng không vũ trụ thương mại như GalaxySpace và LandSpace, cùng các công ty bán dẫn Beijing Guanyu Chip Computing Technology và CXJD.
Theo BAST, các đơn vị tham gia sẽ phối hợp nguồn lực để xây dựng các nền tảng thử nghiệm, xác thực và thương mại hóa công nghệ điện toán không gian.
Động thái mới của Trung Quốc diễn ra trong lúc ngành hàng không vũ trụ thương mại Mỹ đang mở rộng mạnh mẽ, báo SCMP nhận định.
Theo báo cáo cho đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) dự kiến diễn ra trên sàn Nasdaq (Mỹ) vào tuần tới, Công ty SpaceX của tỉ phú Elon Musk dự định dành một phần đáng kể nguồn vốn huy động được để mở rộng hạ tầng AI.
Điện toán không gian - việc triển khai các trạm xử lý dữ liệu và AI trên vệ tinh hoặc các nền tảng hoạt động ngoài quỹ đạo Trái đất - đang là tâm điểm chú ý khi nhu cầu phát triển AI ngày càng gia tăng, gây áp lực lên các trung tâm dữ liệu và lưới điện trên mặt đất.
Ông Ngô Kỳ, chuyên gia phân tích tại Viện nghiên cứu chính sách Pangoal có trụ sở ở Bắc Kinh, cho rằng điện toán không gian sử dụng năng lượng mặt trời đang nổi lên như một giải pháp mới cho những thách thức này.
Bắc Kinh cũng đang tăng cường hỗ trợ thể chế cho lĩnh vực điện toán không gian. Tháng 4, Trung Quốc thành lập Ủy ban Điện toán không gian đầu tiên nhằm tập hợp các doanh nghiệp và tổ chức trong ngành để xây dựng tiêu chuẩn công nghệ và phát triển hệ sinh thái.
Các địa phương cũng đẩy mạnh đầu tư theo định hướng trong dự thảo Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 của Trung Quốc, trong đó đề cập việc xây dựng hệ thống dịch vụ tích hợp giữa hạ tầng thông tin liên lạc và điện toán trên mặt đất với ngoài không gian.
Tháng trước, Thượng Hải công bố chương trình đối tác hệ sinh thái ngành điện toán không gian cùng dự án Xingshu (Star Hub), hướng tới xây dựng mạng lưới điện toán thông minh toàn cầu trong không gian.
Trong khi đó, TP Quảng Châu đã thành lập quỹ đầu tư ngành hàng không vũ trụ trị giá 20 tỉ nhân dân tệ (khoảng 3 tỉ USD) nhằm hỗ trợ toàn bộ chuỗi ngành công nghiệp hàng không vũ trụ, với sự tham gia của chính quyền thành phố, doanh nghiệp nhà nước, các quỹ đầu tư do chính phủ định hướng và các tổ chức tài chính.
