Theo Hãng tin AFP, ngày 23-5, ông Mohammad Bagher Ghalibaf – Chủ tịch Quốc hội Iran và là nhà đàm phán hàng đầu của nước này – cảnh báo Tehran sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Mỹ nối lại các hành động thù địch, sau khi truyền thông Mỹ đưa tin khả năng Washington tiến hành các cuộc tấn công mới.
“Các lực lượng vũ trang của chúng tôi đã tái xây dựng sức mạnh trong thời gian ngừng bắn, đến mức nếu ông Trump lại có hành động dại dột và tái khởi động chiến tranh, chắc chắn hậu quả sẽ còn tàn khốc và cay đắng hơn đối với Mỹ so với ngày đầu tiên của cuộc chiến” – ông Ghalibaf cảnh báo trên mạng xã hội.
Trước đó trang tin Axios và Đài CBS News của Mỹ đưa tin Nhà Trắng đang cân nhắc mở lại các cuộc tấn công.
Ông Ghalibaf đưa ra cảnh báo trên sau cuộc gặp tại Tehran với tướng Pakistan Asim Munir, nhân vật chủ chốt trong các nỗ lực quốc tế nhằm đàm phán chấm dứt cuộc chiến giữa Mỹ – Iran. Ông Munir đến Tehran vào hôm 22-5 và rời đi vào ngày hôm sau.
Ngày 23-5, Iran tuyên bố rằng bất kỳ cơ chế nào liên quan đến eo biển Hormuz phải được thống nhất giữa Iran, Oman và các quốc gia nằm dọc tuyến đường thủy này, đồng thời khẳng định Mỹ “không có liên quan gì” đến vấn đề đó, theo Hãng tin Reuters.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei cũng cho biết Iran hiện tập trung vào việc hoàn tất một bản ghi nhớ (MOU) thông qua các cuộc đàm phán do Pakistan làm trung gian giữa Tehran và Washington.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nói có khả năng Iran sẽ chấp nhận thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc chiến ở Trung Đông, sớm nhất là trong ngày 23-5, theo Hãng tin AFP.
Phát biểu của ông đưa ra trong bối cảnh đại diện Pakistan đến Tehran và Tổng thống Mỹ Donald Trump bất ngờ hủy dự đám cưới con trai để ở lại Washington vì “những tình huống liên quan đến chính phủ”, làm dấy lên suy đoán rằng các cuộc đàm phán đã bước vào giai đoạn nhạy cảm.
Ông Rubio cho biết các cuộc đàm phán đã đạt được một số tiến triển, song không loại trừ khả năng ông Trump sẽ mở lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran.
“Có thể sẽ có tin tức nào đó vào cuối ngày hôm nay. Cũng có thể là không. Nhưng tôi hy vọng là sẽ có” – Ngoại trưởng Rubio nói với các phóng viên tại New Delhi vào ngày 23-5 trong chuyến thăm đầu tiên của ông tới Ấn Độ.
“Đã có một số tiến triển, một số bước tiến đã đạt được. Ngay cả khi tôi đang nói chuyện với các vị lúc này, một số công việc vẫn đang được tiến hành. Có khả năng vào cuối ngày hôm nay, ngày mai hoặc trong vài ngày tới, chúng tôi sẽ có điều gì đó để công bố” – ông nói.
Ngày 23-5, nhóm vũ trang Hezbollah ở Lebanon cho biết họ đã nhận được thông điệp từ Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi, trong đó khẳng định Iran sẽ không từ bỏ việc ủng hộ Hezbollah, theo Hãng tin Reuters.
Trong một tuyên bố, Hezbollah cho biết đề xuất mới nhất của Tehran – được chuyển thông qua bên trung gian Pakistan – tiếp tục tái khẳng định yêu cầu rằng Lebanon phải được đưa vào bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào.
Hôm nay Pháp thông báo cấm Bộ trưởng An ninh Quốc gia Israel, ông Itamar Ben Gvir, nhập cảnh vào nước này sau khi ông chế giễu các nhà hoạt động bị binh sĩ Israel bắt giữ trên một đoàn tàu viện trợ hướng tới Dải Gaza, theo Hãng tin AFP.
“Kể từ hôm nay, ông Itamar Ben Gvir bị cấm nhập cảnh vào lãnh thổ Pháp sau những hành động đáng lên án nhằm vào các công dân Pháp và châu Âu tham gia đoàn tàu nhân đạo” – Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot thông báo trên X.
Ông cũng cho biết, cùng với Ý, Pháp đang kêu gọi Liên minh châu Âu áp các biện pháp trừng phạt ở cấp độ toàn khối đối với vị bộ trưởng cực hữu của Israel.
"Dựa trên các cuộc đối thoại rất hiệu quả với giới lãnh đạo Trung Đông, tôi đã quyết định thay thế khoản phí bồi hoàn 20% của Mỹ bằng các thỏa thuận thương mại và đầu tư mà nhiều quốc gia vùng Vịnh sẽ thực hiện với Mỹ", Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 14/7 viết trên mạng xã hội.
Ông không đề cập bất kỳ cam kết cụ thể nào của các nước vùng Vịnh, song cho biết đây sẽ là những khoản đầu tư rất lớn và "cực kỳ tốt" cho tương lai của những quốc gia này. Tổng thống Mỹ cũng tuyên bố eo biển Hormuz mở cửa với mọi tàu thuyền, ngoại trừ Iran.
"Do đó, chúng tôi sẽ áp đặt phong tỏa toàn diện, nhưng chỉ đối với tàu ra vào các cảng ở Iran hoặc chở theo bất kỳ thứ gì liên quan đến hàng hóa Iran", ông cho hay.
Tổng thống Trump trước đó một ngày tuyên bố Mỹ là "người bảo vệ Hormuz", thêm rằng Washington sẽ thu khoản phí tương đương 20% giá trị hàng hóa của các tàu đi qua eo biển. Ông giải thích rằng đây là khoản phí cần thiết để Mỹ thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an ninh và an toàn qua tuyến đường thủy quan trọng này.
Ngay sau thông báo của Tổng thống Trump, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) của Liên Hợp Quốc tuyên bố phản đối việc thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, song cho biết sẽ chờ thêm thông tin chi tiết.
New York Times dẫn lời giới chuyên gia về hậu cần và các hãng vận tải biển cho biết khoản thu trên sẽ làm tăng đáng kể chi phí vận chuyển dầu mỏ, cũng như các sản phẩm khác, qua eo biển Hormuz.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cũng đã bác bỏ tuyên bố thu phí từ Tổng thống Trump, cho rằng Tehran mới là bên canh giữ eo biển và xứng đáng được bồi hoàn chi phí.
"Tổng thống Mỹ hoàn toàn đúng. Bất kỳ ai đảm bảo an ninh và an toàn cho các tàu hàng đi qua eo biển Hormuz đều nên được trả công cho dịch vụ này", ông viết trên mạng xã hội. "Iran luôn là bên gác cổng eo biển và sẽ mãi mãi như vậy".
Ông Araghchi cho biết thêm rằng Iran sẽ đưa ra mức giá "công bằng" và con số 20% là quá đắt.
Bản thân các quan chức chính quyền Tổng thống Trump trước đây cũng đặt câu hỏi về tính khả thi và hợp pháp của việc thu phí ở eo biển Hormuz.
"Đây là tuyến đường biển quốc tế. Không quốc gia nào được phép thu phí quá cảnh hoặc lệ phí khác trên một tuyến đường biển quốc tế. Đó là luật quốc tế hiện hành", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hồi tháng 6 cho biết.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng từng nhấn mạnh rằng lập trường của Washington là "các tuyến đường thủy quốc tế nên được miễn phí quá cảnh". Tổng thống Trump hồi tháng 5 cũng tuyên bố rằng Mỹ muốn eo biển Hormuz được "tự do".
Ông Trump, các con trai Eric và Donald Jr. và Tập đoàn Trump đã đệ đơn kiện cơ quan thu thuế vào tháng 1, yêu cầu bồi thường 10 tỉ USD sau khi hồ sơ thuế của ông bị rò rỉ vào nhiều năm trước.
Một cựu nhân viên hợp đồng của IRS đã nhận tội vào năm 2023 về việc làm rò rỉ hồ sơ thuế của ông Trump và những người Mỹ giàu có khác cho giới truyền thông và nhận án tù 5 năm.
Ông Trump đã rút đơn kiện chống lại IRS hôm thứ 18.5 trong thỏa thuận dàn xếp. Đổi lại, Bộ Tư pháp Mỹ thành lập một quỹ trị giá gần 1,8 tỉ USD gọi là "Quỹ chống vũ khí hóa" để bồi thường cho các đồng minh chính trị của ông Trump, những người tin rằng họ đã bị truy tố không công bằng dưới thời các chính quyền trước đây.
Đảng Dân chủ đã gọi đây là "quỹ đen" sẽ thưởng cho những người trung thành với tổng thống bằng tiền thuế của người dân.
Bản thân ông Trump không đủ điều kiện nhận bồi thường từ quỹ này nhưng theo một phụ lục của thỏa thuận dàn xếp được quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche ký và được công bố hôm 19.5, biết IRS "vĩnh viễn bị cấm" truy tố hoặc theo đuổi bất kỳ khiếu nại thuế nào chống lại ông Trump, gia đình ông hoặc các doanh nghiệp của ông từ ngày 18.5, ngày ký kết thỏa thuận, trở về trước.
Ông Trump là tổng thống Mỹ đầu tiên trong thời gian gần đây từ chối công khai tờ khai thuế. Ông đã nhiều lần tuyên bố rằng hồ sơ này đang được IRS kiểm toán.
Quyền Bộ trưởng Blanche, cựu luật sư riêng của ông Trump, đã xuất hiện trước một ủy ban Thượng viện hôm 19.5 và bảo vệ quỹ bồi thường, bác bỏ những tuyên bố của đảng Dân chủ rằng tiền "sẽ chỉ được trao cho đảng Cộng hòa hoặc bạn bè của tổng thống".
"Bất kỳ ai ở đất nước này đều đủ điều kiện để nộp đơn nếu họ tin rằng họ là nạn nhân của việc bị lợi dụng", ông Blanche nói.
Trong cuộc tập trận hôm 10.6, các bệ phóng HIMARS được triển khai ở cả hai bên cửa sông Đại Giáp gần thành phố Đài Trung trên bờ biển phía tây của vùng lãnh thổ Đài Loan.
Cuộc tập trận mô phỏng việc lực lượng đối phương tiến vào miền bắc Đài Loan, với các bệ phóng HIMARS được triển khai ở miền trung Đài Loan để tăng viện nhanh chóng và thực hiện các cuộc tấn công chính xác.
Các quan chức quân sự sau đó cho hay 4 trong số 36 quả rốc két thuộc HIMARS (do Mỹ sản xuất) được sử dụng trong cuộc tập trận đã không phóng được.
Lực lượng phòng vệ Đài Loan khẳng định cuộc diễn tập đã chứng minh khả năng di chuyển bệ phóng HIMARS đến vị trí, phóng rốc két và nhanh chóng di chuyển bệ phóng đến vị trí khác trước khi lực lượng đối phương có thể phản ứng. Chiến thuật "khai hỏa và di chuyển nhanh" này đã trở thành đặc điểm nổi bật trong cách sử dụng HIMARS.
Cho đến nay, Trung Quốc vẫn chưa có thông tin phản ứng về việc Đài Loan phóng HIMARS về phía tây, hướng ra eo biển Đài Loan trong cuộc tập trận ngày 10.6.
Trong khi đó, các nhà phân tích cho rằng ý nghĩa của cuộc tập trận nằm ở việc nó hé lộ kế hoạch sử dụng một trong những loại vũ khí mới quan trọng nhất của Đài Loan trong một cuộc xung đột tiềm tàng, theo tờ South China Morning Post (SCMP).
Họ nhận định việc này cho thấy chiến lược phòng thủ của đảo Đài Loan đang chuyển sang sử dụng các loại vũ khí tấn công cơ động để ngăn chặn trước khi cuộc tấn công bắt đầu xảy ra ở bờ biển Đài Loan.
Cuộc diễn tập còn phản ánh sự chuyển dịch rộng hơn của Đài Loan hướng tới chiến lược phòng thủ bất đối xứng tập trung vào tính cơ động, khả năng sống sót và hỏa lực chính xác hơn là cố gắng so kè vũ khí, theo các nhà phân tích.
Cựu thư ký báo chí của Cơ quan Phòng vệ Đài Loan Lô Đức Duẫn cho rằng một bệ phóng HIMARS gắn trên xe tải có thể dừng lại, nhắm mục tiêu và phóng 6 tên lửa trong vòng chưa đầy 3 phút trước khi rời khỏi bãi phóng trong vòng chưa đầy 60 giây. "Những đặc điểm này mang lại lợi thế chiến thuật đáng kể đã được chứng minh đầy đủ trên chiến trường ở Ukraine", ông Lỗ bình luận.
Tham gia cuộc tập trận hôm 10.6 còn có hệ thống rốc két phóng loạt Thunderbolt-2000 do Đài Loan sản xuất, máy bay không người lái và pháo binh thông thường. Giới phân tích nhận định đây là một dấu hiệu cho thấy HIMARS sẽ được sử dụng cùng với các loại vũ khí này để tạo ra một hệ thống nhiều lớp nhắm mục tiêu tấn công từ biển. Hệ thống này cũng mở rộng khả năng tấn công của Đài Loan ra ngoài chiến trường trực tiếp.
Được triển khai từ miền trung Đài Loan, các đơn vị HIMARS có thể hỗ trợ các hoạt động trên phần lớn hòn đảo mà không cần di chuyển quãng đường xa, tránh bị đối phương theo dõi và tấn công. Các bệ phóng HIMARS có thể phóng rốc két GMLRS (có tầm bắn hơn 70 km) hoặc tên lửa ATACMS (có thể tấn công mục tiêu cách xa tới 300 km).
"Hệ thống này có thể nhắm mục tiêu vào các lực lượng vượt qua eo biển Đài Loan, các đơn vị đổ bộ đang cố gắng thiết lập đầu cầu và lực lượng tiếp viện", ông Lỗ nhận định. Ông còn cho rằng hệ thống HIMARS được trang bị tên lửa ATACMS cũng có thể tấn công các cảng, sân bay, trung tâm hậu cần và các đơn vị tên lửa ở bên kia eo biển.
HIMARS dường như đã thu hút sự chú ý của Bắc Kinh, theo SCMP. Vào tháng 12.2025, Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) đã phát đoạn phim về một cuộc tập trận của PLA xung quanh Đài Loan, trong đó có một cuộc tấn công tầm xa mô phỏng nhắm vào các bệ phóng HIMARS.
Lực lượng Hải cảnh Trung Quốc cũng đã công bố hình ảnh cho thấy một trong những tàu của họ chặn một lô hàng HIMARS đang hướng đến Đài Loan.
Nhà phân tích quân sự Đài Loan Tô Tử Vân bình luận rằng sự tập trung bất thường này cho thấy Bắc Kinh xem HIMARS quan trọng như thế nào. "HIMARS là một vũ khí chính xác phù hợp cho các cuộc phản công tầm xa. Nó có thể được sử dụng để chống lại một cuộc đổ bộ đường biển của PLA nhằm tấn công các tuyến liên lạc phía sau tiền tuyến, có khả năng khiến cuộc tấn công thất bại", ông Tô nhận định.
Ông còn cho rằng Bắc Kinh có lẽ lo ngại về việc Washington phê duyệt gói vũ khí trị giá 11,1 tỉ USD vào tháng 12.2025, bao gồm 82 bệ phóng HIMARS và 420 tên lửa ATACMS bổ sung. Thỏa thuận này sẽ nâng số bệ phóng HIMARS của Đài Loan lên 111 và tăng kho ATACMS lên hơn 5 lần. Đài Loan đang vận hành 11 HIMARS với 18 hệ thống khác dự kiến sẽ được giao vào cuối năm nay.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo rằng HIMARS tự nó không phải là yếu tố thay đổi cuộc chơi. Trong đó, ông Dương Thái Nguyên, Chủ tịch của tổ chức tư vấn Secure Taiwan Associate Corporation (Đài Loan), nhận định hiệu quả của HIMARS phụ thuộc rất nhiều vào khả năng ngụy trang.
"Nếu PLA thực sự có được thông tin về các địa điểm triển khai HIMARS ở Đài Loan, điều đó có thể cho thấy một hoặc nhiều địa điểm hoạt động đã bị lộ. Đài Loan cũng nên tăng cường các biện pháp ngụy trang để giảm nguy cơ bị vệ tinh Trung Quốc phát hiện", ông Dương bình luận, theo SCMP.
