Xung đột tại Trung Đông một lần nữa phơi bày mức độ phụ thuộc sâu sắc của kinh tế toàn cầu vào dầu mỏ và khí tự nhiên. Nhiều người nỗ lực sống xanh bằng cách tránh phương tiện xăng, dầu. Tuy nhiên, nhiên liệu chỉ là bề nổi của ngành công nghiệp hóa dầu.
Từ lâu, các dẫn xuất dầu mỏ đã trở thành nguồn nguyên liệu đầu vào giá rẻ cho hàng loạt ngành công nghiệp, từ thiết bị điện tử, mỹ phẩm, chất tẩy rửa, bao bì nhựa, vật tư y tế đến phân bón.
Caitlin Cassidy là biên tập viên The Guardian tại Sydney (Australia). Cô đã thử 24 giờ không dùng các sản phẩm gốc dầu mỏ. Nhưng ngay khi thức giấc vào sáng sớm, cô đã thất bại lần một. Ga trải giường làm từ sợi tre hữu cơ, nhuộm màu tự nhiên, khung giường bằng gỗ. Tuy nhiên, đệm của cô làm từ polyurethane foam (Foam PU), một dạng nhựa tổng hợp có nguồn gốc dầu mỏ.
Bước xuống giường, cô lại chạm chân vào thảm làm từ sợi nylon và polyester. Thảm loại này phủ phần lớn sàn căn hộ chung cư cô đang thuê.
Trong phòng tắm, bàn chải đánh răng được chuẩn bị là loại phân hủy sinh học, làm từ tinh bột ngô. Kem đánh răng dạng viên có mùi như cỏ, dùng để thay thế loại thường chứa chất ổn định bề mặt polyethylene glycol, gốc dầu mỏ. Cô an tâm phần nào vì khăn tắm gia đình 100% làm từ cotton (sợi bông), còn xà phòng là loại từ cây gai dầu, dầu gội dạng bánh được sản xuất từ dầu hữu cơ.
Tuy nhiên, giáo sư Yuan Chen, Giám đốc Phòng thí nghiệm nghiên cứu carbon tiên tiến của Đại học Sydney, nói ngay cả khăn tắm của cô cũng có “dính líu” tới dầu mỏ. Bởi lẽ, để trồng bông hiệu quả, nông dân thường dùng rất nhiều phân bón. Phân đạm, loại phổ biến giàu nitro, được sản xuất từ than hoặc khí tự nhiên. Tức là, ngay cả những nguyên liệu thô sinh học dồi dào, quy trình sản xuất vẫn cần sự hỗ trợ từ các sản phẩm hóa dầu.
Hay với việc không dùng kem đánh răng loại thường, người dùng vẫn khó tránh chất polyethylene glycol, vốn phổ biến trong ngành công nghiệp mỹ phẩm, hiện diện trong sửa rửa mặt, kem dưỡng.
Với thử nghiệm của Caitlin, giáo sư Chen cho rằng “không khả thi và không chính xác về mặt khoa học”.
Caitlin vẫn kiên định thử thách bản thân. Do không thể dùng lược hay máy sấy tóc (cũng làm từ nhựa), cô lắc tóc qua lại nhiều lần để hong khô sau khi gội. Việc chọn quần áo khó hơn nhiều. Dù đã tránh sợi polyester, mọi thứ vẫn có cúc nhựa, dây chun hoặc khóa kéo. Cuối cùng, cô chọn áo phông sợi tre, áo len đan tay, chân váy gai dầu tái chế và dép làm từ chất liệu thực vật tổng hợp.
Bước vào quán mua một cốc latte yến mạch, cô nhận ra máy pha cà phê chứa đầy hạt nhựa và hạt cà phê có thể chở trên những chiếc tàu hàng ngốn dầu. Nhưng cô chẳng có phương án nào thay thế. Một cá nhân không thể tự trồng, xay cà phê, nuôi bò và vắt sữa, chưa kể vấn nạn khí thải chưa được ngành chăn nuôi giải quyết triệt để.
Tại trung tâm mua sắm, sản phẩm hóa dầu cũng ngập tràn với cốc cà phê, hộp đựng thức ăn mang đi và chai nước nhựa. Xe đẩy hàng chất đầy bao bì dùng một lần. Ngay cả ở siêu thị hữu cơ, nhiều loại trái cây và rau quả được bọc nhiều lớp nylon. Giáo sư Chen cho biết vấn đề của nền kinh tế là nhựa một lần quá rẻ. Trong khi đó, vật liệu sinh học đắt 2-3 lần, nhưng cũng chứa một số nguyên liệu hóa dầu, nhằm đảm bảo tính chống ẩm, giúp bảo quản thực phẩm.
Trưa, Caitlin dùng trứng hữu cơ, cải xoăn và rau thơm trong vườn nhà cùng bánh mì sourdough từ chợ nông sản địa phương. Cô và bạn trai ngồi dưới sàn nhà, tránh ngồi ghế vì chúng được phủ một lớp nhựa bóng.
Sau bữa ăn, cô dùng xe đạp điện đến chỗ làm. Tuy mũ bảo hiểm chứa xốp polystyrene và polycarbonate, lượng nhiên liệu hóa thạch này ít hơn nhiều so với xăng ôtô.
Do điện thoại làm từ nhựa, cô cũng hạn chế sử dụng. Mục đích dùng duy nhất là chụp ảnh cho cuộc thử nghiệm này. Do đó, cô không thể kiểm tra GPS để định vị tuyến đường cần đi, cũng không mở podcast nghe tin. Theo Chen, giải pháp đi lại bằng xe đạp, tàu hay bus thân thiện môi trường hơn xe cá nhân. Trường hợp phải đi máy bay, ghế thường sẽ ổn hơn, bởi khí thải chỉ bằng một phần năm ghế hạng thương gia.
Biên tập viên The Guardian bước vào tòa nhà làm việc với mái tóc chưa chải và đầu óc “tĩnh lặng như mặt hồ” vì không dùng điện thoại cập nhật thông tin. Thật không may, để lên văn phòng, cô cần dùng thẻ nhựa và đi thang máy. Văn phòng cô ngập tràn “đồ gốc dầu”, từ màn hình máy tính, bàn phím đến bút nhựa.
Cô cắm cúi viết báo bằng bút chì trên giấy tái chế, thi thoảng hỏi đồng nghiệp giờ, vì không thể sử dụng máy tính hoặc điện thoại.
Trở về nhà khi trời tối, cô dùng mì Ý cùng cá ngừ phi lê gói trong giấy, bày biện trên sàn nhà. Căn phòng được thắp sáng bằng nến sáp ong, tạo cảm giác ấm cúng, nhưng bất tiện. Than và khí vẫn chiếm phần lớn trong nguồn cung điện Australia. Trong khi ở nhà thuê, Caitlin không thể lắp pin năng lượng mặt trời.
Kết thúc một ngày chật vật tránh đồ hóa dầu, cô phát hiện ra cuộc sống của bản thân và mọi người xung quanh phụ thuộc vào nhiên liệu này một cách khủng khiếp. Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học, ông Chen cho rằng cách thế giới sử dụng các loại sản phẩm này sẽ thay đổi mạnh mẽ trong 5-10 năm tới. Ví dụ, các nước, gồm Australia, đang trên lộ trình điện hóa nhiều hơn, với xe điện, tàu hỏa, thậm chí là máy bay trong tương lai.
Còn với Caitlin, bài viết này là thử thách cuối cùng, khi cô viết tay và gõ lại bằng máy tính.
Theo đó, chỉ số sản xuất công nghiệp tháng 5 ước tăng hơn 8,7% so với cùng kỳ. Tính chung 5 tháng, chỉ số này tăng hơn 9%, cao nhất trong cùng kỳ từ năm 2021, trong đó chế biến, chế tạo tăng gần 9,5%.
Một điểm sáng nữa trong bức tranh kinh tế là tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 5 tháng tăng hơn 11%, cao nhất từ năm 2024 đến nay. Khách quốc tế đạt gần 11 triệu lượt, cao nhất từ trước đến nay, tăng gần 15%. Sản xuất nông nghiệp duy trì đà tăng khá.
"Tuy nhiên, cần lưu ý ảnh hưởng của El Nino, thời tiết cực đoan, nắng nóng, hạn mặn, mưa lũ…; chi phí phân bón, vật tư nông nghiệp ở mức cao", Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn lưu ý và cho rằng cần tiếp tục tập trung vào lĩnh vực công nghiệp, tiêu dùng, nông nghiệp để khai thác cho tăng trưởng.
Về lạm phát và nguồn cung xăng dầu, điện, chỉ số giá tiêu dùng tháng 5 tăng 0,3% so với tháng trước, thấp nhất trong 3 tháng gần đây. Tuy nhiên, tháng 5 tăng 5,6% so với cùng kỳ, bình quân 5 tháng tăng 4,31%.
Bên cạnh đó, giá xăng dầu trong nước được điều hành ở mức thấp so với khu vực, giúp ổn định giá cả. Nguồn cung xăng dầu đến hết tháng 5 cơ bản đáp ứng nhu cầu.
Tuy nhiên, Bộ Tài chính khuyến nghị việc điều chỉnh giá điện, giáo dục, y tế trong năm 2026 cần tính toán kỹ lưỡng để tránh tác động cộng hưởng lên mặt bằng giá. Đồng thời cần tăng cường quản lý giá cả, không để tăng giá đột biến trong mùa cao điểm, mưa bão.
Thu ngân sách nhà nước 5 tháng ước đạt 1,34 triệu tỉ đồng, bằng 53% dự toán, tăng 15,3% so với cùng kỳ. Giải ngân đầu tư công đến hết tháng 5 ước đạt 219.400 tỉ đồng, bằng 21,6% kế hoạch.
Vốn FDI đăng ký ước đạt trên 24 tỉ USD, tăng 33,4%. Nhiều dự án quy mô lớn của Samsung, SK (Hàn Quốc), BYD (Trung Quốc)… được cấp phép tại Thái Nguyên, Nghệ An, Tây Ninh…
Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 5 tháng ước đạt 445,12 tỉ USD, cao nhất từ trước đến nay, tăng 25% so với cùng kỳ. Số doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường 5 tháng đạt 142.600, tăng 27,6% so với cùng kỳ, cao hơn số rút lui.
Bộ Tài chính đề xuất các giải pháp như đẩy nhanh giải ngân đầu tư công gắn với nâng cao hiệu quả. Giải quyết dứt điểm vấn đề nguồn cung và giá vật liệu xây dựng, kiên quyết xử lý các trường hợp gây cản trở, cục bộ, găm hàng, có cơ chế điều phối liên vùng về vật liệu xây dựng cho các dự án trọng điểm.
Bảo đảm ổn định lãi suất, bảo đảm thanh khoản, giảm thực chất lãi suất cho vay; kiểm soát chặt dòng ngoại tệ và nợ xấu, theo dõi sát cán cân thanh toán hằng tháng. Bảo đảm thanh khoản cho thị trường trái phiếu Chính phủ và sửa đổi quy định hướng tới nâng hạng thị trường chứng khoán.
Bám sát kịch bản, xác định rõ dư địa để thúc đẩy tăng trưởng, đặc biệt là 22 địa phương có sản xuất công nghiệp thấp hơn kịch bản. Bảo đảm nguồn cung xăng dầu, điện cho tăng trưởng, xúc tiến thương mại theo từng ngành hàng, thị trường, xử lý vấn đề nhập siêu. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng xanh, bền vững.
Quản lý giá cả, thị trường, điều tiết cung - cầu, xử lý nghiêm các hành vi đầu cơ, trục lợi, tăng giá bất thường. Đánh giá kỹ lộ trình tăng giá dịch vụ y tế, giáo dục, giá điện gắn với kịch bản lạm phát.
Tháo gỡ vướng mắc cho chính quyền địa phương 2 cấp, xử lý các dự án tồn đọng, tài sản công dôi dư, phát triển thị trường tài chính, tín dụng, thị trường vốn…
Ngày 7/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên mạng xã hội Truth Social rằng ông "vẫn kiên nhẫn đợi EU thực hiện phần cam kết của mình trong thỏa thuận thương mại lịch sử" hai bên đạt được tháng 7 năm ngoái.
"EU đã cam kết giảm các loại thuế nhập khẩu của họ về 0. Tôi cho họ thời hạn đến ngày Quốc khánh của Mỹ, nếu không, thuế nhập khẩu với họ sẽ ngay lập tức nhảy lên các mức cao hơn nhiều", ông viết. Thông báo này được đưa ra sau khi ông có "một cuộc điện đàm tuyệt vời" với Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen.
Cuối tuần trước, ông Trump cho biết sẽ nâng thuế nhập khẩu với ôtô của Liên minh châu ÂU (EU), từ 15% lên 25%, vì khối này không tuân thủ thỏa thuận thương mại. Theo thỏa thuận, EU cần giảm thuế về 0% với hàng hóa công nghiệp Mỹ, và áp hạn ngạch miễn thuế với một số nông sản và hải sản Mỹ. Tuy nhiên, tiến trình thông qua luật để thực thi thỏa thuận này tại Nghị viện châu Âu (EP) đang diễn ra chậm chạp.
Trong một bài đăng trên X, bà Von der Leyen cũng cho biết đã thảo luận với ông Trump về thỏa thuận thương mại và Iran. "Chúng tôi vẫn cam kết thực thi đầy đủ các nghĩa vụ của mình. Quá trình hướng tới giảm thuế trước tháng 7 tiến triển tốt", bà viết.
Chủ tịch Ủy ban Thương mại thuộc EP Bernd Lange cho biết các nghị sĩ và chính phủ EU đang đạt tiến triển trong việc hoàn tất thỏa thuận xóa bỏ thuế nhập khẩu với hàng hóa Mỹ. Tuy nhiên, ông nói "vẫn còn một chặng đường nữa" do còn bất đồng liên quan các biện pháp bảo vệ mà một số nước trong khối yêu cầu.
Một số nghị sĩ EU muốn bổ sung các biện pháp bảo vệ cứng rắn hơn, gồm đình chỉ thỏa thuận nếu Mỹ không tuân thủ, chỉ giảm thuế khi Mỹ có động thái tương ứng và chấm dứt hoàn toàn các ưu đãi thuế của EU vào ngày 31/3/2028.
Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết thời hạn để EU thực thi thỏa thuận "đã qua từ lâu", ám chỉ Mỹ có thể thực hiện các biện pháp khác ngoài tăng thuế ôtô nếu EU không tuân thủ. "Ôtô chỉ là một phần thôi. Còn nhiều vấn đề khác mà Mỹ vẫn hoàn toàn tuân thủ, trái ngược với châu Âu nhiều tháng qua", ông Greer trả lời trên Bloomberg Television.
Bài viết "Nhiều chiêu trò 'ăn theo' xăng E10" trên Tuổi Trẻ Online được nhiều bạn đọc phản hồi về những trải nghiệm sử dụng loại nhiên liệu mới.
Dù vẫn còn những băn khoăn về xe cũ, máy móc nông nghiệp hay nguy cơ tách nước trong bình nhiên liệu, không ít người cho biết sau khi trực tiếp đổ thử xăng E10 thì cảm giác vận hành thực tế không khác biệt quá nhiều như những lo ngại lan truyền trên mạng xã hội.
Bạn đọc Bích Ngọc kể chiếc xe máy số mua từ năm 2014 của chị trước đây luôn đổ xăng A92 và đã chạy hơn 10 năm nhưng "vẫn ngon, leo đèo leo dốc ầm ầm". Vì vậy, chị Bích Ngọc cho biết bản thân không quá lo lắng khi chuyển sang loại nhiên liệu mới.
Trong khi đó, chia sẻ của bạn đọc Sỹ Hoàng nhận được nhiều sự chú ý khi người này tự nhận mình "rất kỹ tính khi sử dụng xe", và từng khá hoang mang sau khi xem hàng loạt video tiêu cực về E10 trên mạng xã hội.
Tuy nhiên sau khi trực tiếp thử đổ E10 RON95-V cho chiếc Wave sản xuất năm 2012 dùng bình xăng con, người này cho biết xe vận hành "rất bình thường", tăng ga "rất ngọt", không xuất hiện tình trạng hụp ga hay yếu máy như lo ngại.
Không chỉ chia sẻ cảm nhận thực tế, một số bạn đọc cũng đưa ra góc nhìn kỹ thuật để lý giải vì sao E10 có thể không đáng ngại như nhiều người nghĩ.
Bạn đọc Phong Vũ cho rằng việc E10 có nhiệt năng thấp hơn khoảng 3% so với RON95 không đồng nghĩa với việc xe sẽ hao nhiên liệu tương ứng. Bởi vì hiệu suất động cơ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như nhiệt độ buồng đốt, khả năng chống kích nổ hay hệ thống điều khiển động cơ.
Theo bạn đọc này, với nhiều xe đời cũ không có bộ điều khiển điện tử, E10 thậm chí có thể giúp động cơ vận hành "mát" hơn trong thời tiết nắng nóng nhờ ethanol bay hơi mạnh hơn.
"Những ngày hè trời rất nóng như hiện tại, khi bạn đổi qua xăng E10 thì máy xe của bạn sẽ mạnh hơn, vọt hơn và ít tốn xăng hơn cho các xe máy đời cũ không có computer", người này nêu quan điểm.
Câu chuyện xăng E10 không chỉ xoay quanh ô tô hay xe máy đời cũ, mà còn có ý kiến của những bạn đọc khác đang sử dụng hàng loạt máy móc công nghiệp, thiết bị động cơ nhỏ trong đời sống thường nhật.
Bạn đọc Hau cho biết xăng không chỉ dùng cho xe máy hay ô tô mà còn phục vụ máy cắt cỏ, máy bơm tưới nước, đặc biệt là các động cơ hai thì phải pha nhớt. Vì vậy, người này thắc mắc chưa biết khi chuyển sang E10 sẽ phải sử dụng thế nào.
Bạn đọc Hồng cũng nêu ý kiến: liệu khi đổi sang E10 có cần hút hết phần xăng cũ trong bình hay vẫn có thể đổ chung với RON95 như bình thường.
Trong khi đó, bạn đọc Lê Văn Thuận cho rằng điều khiến nhiều người băn khoăn hiện nay là nguy cơ "tách nước" khi ethanol hút ẩm, đặc biệt với những xe ô tô gia đình ít sử dụng.
