3 người chết trên du thuyền, nghi nhiễm virus lây từ chuột

Loạt quốc gia vùng Vịnh hôm 8/4 trải qua đêm bình yên đầu tiên kể từ khi chiến sự Trung Đông bùng phát ngày 28/2. Các nước trong khu vực như Bahrain, Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Arab Saudi, Qatar, Kuwait hay Oman đều không ghi nhận bất cứ cuộc tấn công nào bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) từ Iran, sau khi lệnh ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran được công bố.

Người dân Tehran cũng đổ xuống đường vẫy cờ và hô khẩu hiệu ăn mừng sau khi lệnh ngừng bắn được công bố. Thủ đô Iran mang không khí như kỳ nghỉ lễ khi tiếng bom đạn đã ngừng. Nhiều cửa hàng đóng cửa, trong khi các quán cà phê ngoài trời ở những khu phố cao cấp lại chật kín khách. Các trạm kiểm soát do lực lượng vũ trang canh gác, từng xuất hiện dày đặc khắp thành phố những tuần gần đây, cũng không còn.

Tuy nhiên, nỗi thấp thỏm chưa phải đã đi qua. Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran tuyên bố lệnh ngừng bắn không đồng nghĩa với việc chiến sự đã chấm dứt. "Chúng tôi vẫn luôn trong trạng thái sẵn sàng chiến đấu. Chỉ cần đối phương mắc sai lầm dù là nhỏ nhất, họ sẽ phải đối mặt với toàn bộ sức mạnh đáp trả của chúng tôi", hội đồng cho biết.

Chính phủ Iran cho rằng lệnh ngừng bắn là một chiến thắng, khi họ đã khiến Mỹ phải "đầu hàng". Trong khi đó, chính quyền Tổng thống Donald Trump cũng mô tả thỏa thuận tạm ngừng giao tranh này là một chiến thắng vì các mục tiêu quân sự cốt lõi đã hoàn thành.

Nhưng Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth tuyên bố lực lượng quân sự đã được triển khai đến Trung Đông sẽ "giữ nguyên vị trí, luôn sẵn sàng, cảnh giác và chuẩn bị tái khởi động chiến dịch bất cứ lúc nào", cho thấy nguy cơ với khu vực chưa qua đi.

Điểm mấu chốt trong thỏa thuận ngừng bắn là việc khai thông eo biển Hormuz chưa rõ ràng. Trong khi ông Trump tuyên bố Iran đã đồng ý "mở cửa hoàn toàn, lập tức và an toàn Hormuz", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi lại nói việc đi qua eo biển sẽ do lực lượng vũ trang nước này điều phối. Tehran đã thu phí tàu bè băng qua eo biển kể từ khi cuộc chiến nổ ra, hành động mà họ đang tìm cách duy trì lâu dài để lấy kinh phí tái thiết sau xung đột.

Iran đã nhất trí mở lại eo biển, nhưng hoạt động vận chuyển dầu qua tuyến hàng hải quan trọng này vẫn gần như bị đình trệ do thiếu sự hướng dẫn rõ ràng từ Tehran, theo CNN. Chỉ có 10 tàu đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, theo thống kê của AFP.

Các bên trung gian và môi giới hàng hải nói rằng Iran yêu cầu tàu hàng phải thỏa thuận trước về phí quá cảnh, sau đó thanh toán bằng tiền điện tử hoặc đồng nhân dân tệ. Mức phí phụ thuộc vào kích thước tàu, bao gồm phí quá cảnh cơ bản, hộ tống an ninh và xử lý hành chính.

Theo Mohammed Baharoon, tổng giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Công B'huth Dubai, tổ chức tư vấn tại UAE, Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã chịu tổn thất nặng nề sau hơn 5 tuần xung đột, nhưng lực lượng này đang nắm trong tay "lá bài tẩy" là quyền kiểm soát eo biển Hormuz, vốn được quy định trong thỏa thuận ngừng bắn.

Tổng thống Trump ngày 9/4 cảnh báo Iran không thu phí tàu di chuyển qua eo biển Hormuz, chỉ trích Tehran đang điều hành "rất tệ". Tuy nhiên, Baharoon cho rằng lời đe dọa như vậy sẽ không thể khiến IRGC chùn bước.

Dữ liệu theo dõi tàu thuyền ngày 8/4 cho thấy chỉ có một lượng rất ít tàu di chuyển qua hành lang mà Iran thiết lập hồi tháng trước trong vùng lãnh hải của mình và không có dấu hiệu khôi phục lưu thông bình thường qua tuyến hàng hải thông thường vốn đi qua vùng biển Oman.

"Kết quả thực sự cho vấn đề này sẽ ngã ngũ sau cuộc đàm phán tại Islamabad. Nếu Iran rời bàn đàm phán mà vẫn giữ được bất kỳ hình thức kiểm soát nào đối với eo biển Hormuz, đó là một chiến thắng tuyệt đối cho họ", Nadim Koteich, nhà phân tích kiêm cố vấn chính trị UAE, cho hay.

"Nếu thế giới thành công trong việc tước bỏ khả năng vũ khí hóa eo biển Hormuz của Iran, giống như cách họ từng bị tước bỏ khả năng vũ khí hóa uranium, thì cuộc chiến này, dù cái giá phải trả lớn đến mức nào, vẫn là một thất bại chiến lược đối với Cộng hòa Hồi giáo", Koteich nói thêm.

Theo Bader al-Saif, giáo sư lịch sử tại Đại học Kuwait, việc biến eo biển Hormuz thành vấn đề then chốt của cuộc chiến đã là một thành công lớn đối với Iran.

"Mọi chuyện bắt đầu từ vấn đề hạt nhân, nhưng Iran đã biến nó thành chuyện ở eo biển Hormuz", ông nói. "Vì vậy, thay vì tập trung vào vấn đề cốt lõi, một vấn đề phụ giờ đây lại trở thành trọng tâm. Tuy nhiên, những vấn đề cốt lõi đó vẫn hiện hữu và cần phải được giải quyết dứt điểm".

Chuyên gia Baharoon cho rằng Iran là bên duy nhất hài lòng với kết quả này, trong khi các đồng minh của Mỹ ở vùng Vịnh vẫn sẽ phải hứng chịu hậu quả nặng nề về kinh tế nếu Tehran tiếp tục hạn chế dòng chảy dầu khí qua eo biển Hormuz.

"Giờ đây, họ đã tái lập vị thế giống như một cảnh sát vùng Vịnh", Baharoon nhận định. "Chúng ta thức dậy với một thỏa thuận không giảm bớt rủi ro, mà trái lại, còn khiến ta đối mặt nguy cơ lớn hơn".

Tương lai khu vực

Ngoài ra, lệnh ngừng bắn hai tuần không đồng nghĩa với việc chấm dứt hoàn toàn tiếng súng. Phái đoàn Mỹ và Iran nhiều khả năng sẽ gặp trực tiếp ở Islamabad, Pakistan, vào cuối tuần này để thảo luận về thỏa thuận ngừng bắn lâu dài, nhưng chưa có gì đảm bảo nỗ lực này sẽ thành công.

"Điều quan trọng là cần nhìn nhận vấn đề một cách khách quan. Đây chỉ là lệnh ngừng bắn tạm thời trong hai tuần, không phải một thỏa thuận", Hamad Althunayyan, chuyên gia phân tích chính trị kiêm giáo sư tại Đại học Kuwait, cho hay. "Thời hạn này có thể được gia hạn nhưng xung đột cũng có thể tái diễn nếu vòng đàm phán đầu tiên không thành công".

Việc ông Trump chuyển từ lời đe dọa "hủy diệt cả một nền văn minh" vào 7/4 đến chấp nhận ngừng bắn với Iran một ngày sau khiến nhiều quốc gia vùng Vịnh hoài nghi về việc liệu Washington sẽ quyết tâm đến mức nào để vừa hoàn thành các mục tiêu đề ra, vừa bảo vệ các đồng minh khu vực, Mahdi Ghuloom, nhà nghiên cứu người Bahrain tại tổ chức tư vấn ORF Trung Đông, nhận định.

"Tổng thống Trump đã quyết định thỏa hiệp và với hành động đó, ông ấy rõ ràng đang gạt các đồng minh của mình tại vùng Vịnh sang một bên", Ghuloom nói.

Theo Wall Street Journal, chắc chắn không quốc gia vùng Vịnh nào ủng hộ việc Trump đe dọa phá hủy hạ tầng năng lượng và oanh tạc khiến Iran "trở lại thời kỳ đồ đá", bởi họ mới là bên có thể phải hứng chịu hậu quả từ đòn trả đũa của Tehran. Hôm 8/4, cảm giác nhẹ nhõm có thể thấy rõ tại Dubai, Doha và Kuwait khi họ tránh được nguy cơ các nhà máy điện và cơ sở khử mặn của mình bị Iran tấn công.

"Mỹ và Israel phát động chiến dịch tấn công mà không tính đến lợi ích của các nước vùng Vịnh, biến chúng tôi thành những bên chịu tổn thương gián tiếp", al-Saif cho biết thêm. "Nỗi lo sợ hiện nay là tình trạng này sẽ kéo dài sang cả thời bình và đây là điều chúng tôi không thể chấp nhận và sẽ đấu tranh để ngăn chặn".

Giới lãnh đạo vùng Vịnh đến nay chưa công khai chỉ trích quyết định ngừng bắn của Tổng thống Trump. Arab Saudi đã ra tuyên bố nói rằng quyền tự do hàng hải tại eo biển Hormuz phải được đảm bảo mà không kèm theo bất kỳ hạn chế nào.

Anwar Gargash, cố vấn ngoại giao của Tổng thống UAE, đã ca ngợi lệnh ngừng bắn là một chiến thắng đối với nước này, nơi phải hứng chịu phần lớn các cuộc tấn công từ Iran trong 5 tuần qua.

"UAE đã giành thắng lợi trong một cuộc chiến mà chúng tôi đã tìm mọi cách né tránh. Chúng tôi đã vượt qua nhờ nỗ lực phòng thủ kiên định, giúp bảo vệ chủ quyền, phẩm giá và những thành tựu của đất nước", ông tuyên bố.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho biết ông đã phối hợp với Tổng thống Trump, người mà theo ông đã khẳng định rằng sẽ đảm bảo Iran không còn là mối đe dọa về hạt nhân, tên lửa hay khủng bố đối với Mỹ, Israel, vùng Vịnh cũng như toàn bộ thế giới. Trong khi đó, lãnh đạo phe đối lập Israel Yair Lapid lại tỏ ra ít lạc quan hơn.

"Chưa bao giờ có một thảm họa chính trị nào lớn như vậy trong lịch sử của chúng ta", ông nói. "Israel thậm chí còn không có ghế trong bàn đàm phán khi các quyết định liên quan đến lợi ích an ninh quốc gia cốt lõi được đưa ra thảo luận".

Theo Ali Shihabi, chuyên gia phân tích tại Arab Saudi, cuộc xung đột đã khiến Iran "suy yếu trầm trọng và họ sẽ cần rất nhiều nỗ lực cũng như thời gian để tái thiết đất nước".

Song 5 tuần qua, Tehran cũng đã cho thấy năng lực của họ trong việc tung ra các đòn trả đũa nhắm vào loạt mục tiêu khắp vùng Vịnh, gây tổn thất cho nền kinh tế khu vực, Nikolay Kozhanov, chuyên gia về Iran tại Đại học Qatar, nhận định.

"Các quốc gia còn lại ở vùng Vịnh hiện rơi vào thế không còn lựa chọn nào khác ngoài việc phải tìm cách thỏa thuận với Iran", Kozhanov nói.

Vũ Hoàng (Theo WSJ, AFP, Reuters)

Nguồn: https://vnexpress.net/vung-vinh-nhe-nhom-nhung-lo-au-voi-thoa-thuan-ngung-ban-my-iran-5060451.html

Trong bài phát biểu trước toàn quốc vào tối 19/5, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo ông đã phê duyệt kế hoạch tấn công tầm xa vào lãnh thổ Nga trong tháng 6.

“Hôm nay, tôi đã phê duyệt kế hoạch tấn công tầm xa của chúng ta trong tháng 6, và chúng ta phải mở rộng một cách sáng tạo các biện pháp trừng phạt tầm xa của Ukraine, vốn đã chứng tỏ hiệu quả trong tháng 5”, ông Zelensky nói.

Tổng thống Zelensky cho biết ông đã “nhận được báo cáo từ các quan chức quân sự - Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi và Tổng tham mưu trưởng Andrii Hnatov - về hoạt động trên tiền tuyến, hành động chống lại đối thủ và những cuộc tấn công của Nga”.

“Tháng này đã chứng kiến ​​những thay đổi về động lực có lợi cho chúng ta, có lợi cho Ukraine. Chúng ta đang giữ được nhiều vị trí hơn và gây ra nhiều thiệt hại hơn. Tác động của các biện pháp trừng phạt tầm xa của chúng ta đối với Nga đặc biệt đáng kể”, Tổng thống Ukraine nhấn mạnh.

Cùng ngày, Bộ Tổng tham mưu Ukraine xác nhận lực lượng quân sự nước này đã tấn công một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga và một trạm bơm dầu vào ngày 18 và 19/5. Thông báo được đưa ra sau khi các quan chức Nga báo cáo về những cuộc tấn công bằng máy bay không người lái ở tỉnh Yaroslavl và gần Moscow.

Theo Bộ Tổng tham mưu Ukraine, lực lượng Ukraine đã tấn công nhà máy lọc dầu Lukoil-Nizhegorodnefteorgsintez ở Kstovo, tỉnh Nizhny Novgorod, nơi ghi nhận đám cháy trên khu vực này vào ngày 18/5.

Bộ Tổng tham mưu Ukraine cũng cho biết, lực lượng Ukraine cũng đã tấn công trạm bơm dầu Yaroslavl-3 gần khu dân cư Semibratovo ở tỉnh Yaroslavl, đồng thời nói thêm rằng mức độ thiệt hại đang được làm rõ.

Bộ Tổng tham mưu Ukraine cho biết nhà máy lọc dầu này "là một trong những nhà máy lọc dầu lớn nhất của Nga" với công suất xử lý khoảng 17 triệu tấn dầu mỗi năm. Theo quân đội Ukraine, cơ sở này sản xuất xăng, dầu diesel và nhiên liệu máy bay "được sử dụng để phục vụ nhu cầu của lực lượng Nga".

Theo truyền thông và các quan chức địa phương của Nga, vào ngày 19/5, các vụ nổ đã được ghi nhận tại thành phố Yaroslavl của Nga sau cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.

Thống đốc tỉnh Yaroslavl Mikhail Yevrayev cho biết khu vực này đã bị tấn công bằng máy bay không người lái và tuyên bố hạn chế giao thông trên một tuyến đường cao tốc quan trọng dẫn đến Moscow. Chính quyền đã tạm thời đóng cửa một phần tuyến đường và kêu gọi người dân tránh khu vực này.

Đầu tuần này, Bộ Quốc phòng Nga xác nhận Ukraine đã thực hiện cuộc tấn công quy mô lớn nhắm vào cơ sở hạ tầng công nghiệp quân sự và nhiên liệu ở khu vực Moscow và Crimea, bán đảo ở phía nam Ukraine mà Nga đã tuyên bố sáp nhập.

Đây được xem là cuộc tấn công bằng máy bay không người lái lớn kỷ lục trong đêm nhằm vào thủ đô của Nga trong hơn một năm qua.

Tổng thống Zelensky tuyên bố cuộc tấn công này đồng nghĩa với việc xung đột đang chuyển dần sang lãnh thổ Nga, bất chấp sự tiến công đều đặn của lực lượng Moscow ở vùng Donbass phía đông Ukraine và dọc theo các khu vực khác của tiền tuyến.

Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào sâu trong lãnh thổ Nga đã gia tăng kể từ giữa tháng 3. Kiev phóng hàng trăm máy bay không người lái gần như hàng ngày nhằm vào các khu dân cư, cơ sở hạ tầng dân sự và các cơ sở công nghiệp cách xa tiền tuyến.

Các quan chức Nga cho rằng các cuộc tấn công này nhằm bù đắp cho những thất bại mà quân đội Ukraine đang phải gánh chịu trên chiến trường.

Nga đã đáp trả Ukraine bằng cách tiến hành các cuộc tấn công bằng tên lửa tầm xa và máy bay không người lái nhắm vào lực lượng quân sự, cơ sở năng lượng và các cơ sở hạ tầng khác của Ukraine.

Tin Gốc: Dân Trí

Theo báo Guardian, người đứng đầu cơ quan cứu trợ nhân đạo Liên hợp quốc (LHQ) Tom Fletcher cảnh báo việc Mỹ chi tiêu "liều lĩnh" cho chiến sự tại Iran đang đẩy thế giới vào thảm họa nhân đạo, trong khi ngân sách cứu trợ bị cắt giảm kỷ lục.

Phát biểu tại Chatham House (Anh), ông Tom Fletcher cho biết tổng ngân sách cần thiết cho chương trình cứu trợ ưu tiên cao độ của Liên hợp quốc là 23 tỉ USD.

Trong khi đó, chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iran tiêu tốn khoảng 2 tỉ USD mỗi ngày, đồng nghĩa với việc số kinh phí dùng trong "chỉ chưa đầy hai tuần chiến sự" đã có thể cứu sống 87 triệu người trên toàn cầu, ông nói.

Theo ông, LHQ cũng đang thiếu khoảng 10 tỉ USD so với mục tiêu, trong bối cảnh ngân sách viện trợ toàn cầu bị cắt giảm mạnh khi nhiều quốc gia - trong đó có Mỹ và các nước châu Âu - chuyển ưu tiên sang chi tiêu quốc phòng.

Ông cũng nhấn mạnh cuộc chiến Iran đang gây tác động dây chuyền trên toàn cầu, đẩy lạm phát lương thực và nhiên liệu lên gần 20%, đặc biệt ảnh hưởng đến các khu vực dễ tổn thương như châu Phi cận Sahara và Đông Phi, khiến nhiều người rơi vào nghèo đói trong nhiều năm tới.

Ngoài chi phí, ông Tom Fletcher bày tỏ lo ngại về việc các phát ngôn bạo lực ngày càng bị "bình thường hóa", như những lời đe dọa "ném bom Iran trở về thời đồ đá" hay "xóa sổ nền văn minh".

Theo ông, điều này có thể khuyến khích những "kẻ độc tài tiềm năng" áp dụng chiến thuật tương tự, bao gồm tấn công dân thường và cơ sở hạ tầng, vi phạm luật pháp quốc tế.

Ông Fletcher mô tả quan hệ giữa Liên hợp quốc và chính quyền Tổng thống Trump như "một chuyến tàu lượn siêu tốc", đồng thời chỉ ra sự khác biệt trong cách tiếp cận: trong khi "ngoại giao truyền thống" đề cao quy trình và ổn định, một số quan chức Mỹ lại tiếp cận thế giới theo tư duy "kinh doanh bất động sản", ưu tiên yếu tố cá nhân và sự khó đoán để đạt kết quả.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ