Đau lưng dưới hay đau thắt lưng là tình trạng đau xuất hiện ở vùng từ dưới bờ xương sườn đến mông. Triệu chứng có thể từ nhẹ đến nặng, diễn ra trong thời gian ngắn (cấp tính), trung bình (bán cấp) hoặc kéo dài (mạn tính) và có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai. Dưới đây là một số nguyên nhân thường gặp gây đau lưng dưới.
Gãy xương
Gãy xương thường xảy ra do té ngã, tai nạn, chấn thương hoặc vận động lặp đi lặp lại. Một số bệnh như tiêu xương hoặc nứt đốt sống (spondylolysis) làm tăng nguy cơ gãy xương.
Viêm khớp
Viêm khớp, đặc biệt do thoái hóa, thường gặp ở người trên 50 tuổi. Thoái hóa khớp là một nguyên nhân điển hình gây đau lưng dưới. Viêm khớp cột sống có thể gây hẹp ống sống, làm chèn ép tủy sống cũng là nguyên nhân gây ra cơn đau.
Vấn đề về đĩa đệm
Đĩa đệm đóng vai trò như lớp đệm giữa các đốt sống. Khi đĩa đệm bị rách (thoát vị) hoặc phồng lên, chúng có thể chèn ép dây thần kinh và gây đau lưng dưới dai dẳng.
Bệnh thận
Đôi khi đau lưng có thể là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn, liên quan đến bệnh thận, chẳng hạn như sỏi thận. Đau lưng do bệnh thận, trái ngược với đau cơ hoặc khớp thông thường, thường nằm ở vùng đau sâu, âm ỉ, ở phần trên lưng ngay dưới khung xương sườn ở cả hai bên cột sống.
Một điểm khác biệt là loại đau lưng này thường không thay đổi theo tư thế, trong khi đau cơ xương khớp thường giảm hoặc trở nên khó chịu hơn khi thay đổi tư thế hoặc hoạt động thể chất.
Ung thư
Trong một số trường hợp ít gặp, đây có thể là dấu hiệu của ung thư. Các bệnh như ung thư bàng quang, ung thư cột sống hoặc ung thư phổi đều có thể gây đau lưng. Điều đáng lo ngại là khi cơn đau kéo dài, có xu hướng tăng dần hoặc đi kèm triệu chứng bất thường khác.
Đau lưng do ung thư thường xuất hiện muộn (như ung thư bàng quang) hoặc có thể là dấu hiệu sớm (như ung thư cột sống). Khi đau không rõ nguyên nhân hoặc ngày càng nặng, người bệnh cần đi khám để được chẩn đoán kịp thời.
Đau lưng có thể xảy ra ở mọi người, kể cả trẻ em, thanh thiếu niên và trở nên phổ biến hơn khi tuổi tác tăng lên. Các yếu tố nguy cơ bao gồm ít vận động, thừa cân, bệnh lý nền, nâng vật sai cách và các vấn đề tâm lý như trầm cảm, lo âu. Hút thuốc lá cũng có thể làm tình trạng đau lưng nặng hơn.
Để giảm đau lưng dưới, bạn có thể nghỉ ngơi hợp lý, tập các động tác yoga như tư thế em bé, kết hợp chườm nóng – lạnh. Ngoài ra, vật lý trị liệu, thuốc giảm đau, massage hoặc nắn chỉnh cột sống cũng có thể giúp cải thiện triệu chứng.
Bệnh có thể phòng ngừa và kiểm soát bằng cách tập thể dục thường xuyên, duy trì cân nặng hợp lý và giữ tư thế đúng. Nếu triệu chứng trở nên nghiêm trọng hoặc kéo dài, cần can thiệp y tế kịp thời vì trì hoãn điều trị có thể khiến tình trạng xấu đi.
Thông tin được ông Võ Khắc Thái, Phó chủ tịch Thường trực Liên đoàn Lao động TP HCM, cho biết tại buổi làm việc giữa Thường trực Thành ủy TP HCM với công đoàn thành phố sáng 4/5. Đây là kết quả bước đầu từ chương trình chăm sóc sức khỏe chuyên sâu cho người lao động nhằm triển khai chỉ đạo nâng cao chất lượng sống công nhân.
Kết quả cho thấy số ca mắc bệnh cao hơn dự kiến, nhiều người không chỉ có một bệnh mà cùng lúc gặp nhiều vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Trong 266 người được kiểm tra, bác sĩ ghi nhận hơn 300 loại bệnh, phát hiện 4 trường hợp mắc lao cùng nhiều trường hợp có dấu hiệu ung thư cần theo dõi sớm.
Từ thực tế này, công đoàn thành phố quyết định mở rộng chương trình khám chuyên sâu cho người lao động, đặc biệt công nhân làm việc ở các doanh nghiệp có nguy cơ cao ảnh hưởng đến sức khỏe. Một trong những nội dung trọng tâm là tầm soát ung thư cổ tử cung cho 50.000 nữ công nhân, toàn bộ chi phí do công đoàn và các đơn vị tài trợ. Chương trình sẽ triển khai từ ngày 10/5 tại 7 điểm khám trên địa bàn thành phố.
Tại buổi làm việc, ông Nguyễn Phước Lộc, Phó bí thư Thành ủy TP HCM, Chủ tịch Ủy ban MTMTTQ Việt Nam TP HCM, yêu cầu cần đặc biệt quan tâm đến sức khỏe người lao động, đặc biệt công nhân nữ. Theo ông, khám sức khỏe cần hướng đến chiều sâu, tầm soát bệnh nguy hiểm "không dừng lại ở đo chiều cao, cân nặng, nhịp tim".
Trước mắt, Công đoàn TP HCM cần đặt mục tiêu tầm soát ung thư cổ tử cung cho 100% nữ công nhân, khoảng 1,5 triệu người. Ngoài ra, 100% đoàn viên có sổ sức khỏe điện tử để theo dõi tình trạng bệnh lý, lịch sử khám chữa bệnh.
Theo ông Lộc, ung thư cổ tử cung là bệnh hiểm nghèo thường gặp ở phụ nữ nhưng nếu phát hiện sớm khả năng chữa trị thành công tỷ lệ cao. Do đó, việc tầm soát bệnh này là điều cần làm. Đặc biệt, chi phí tầm soát bệnh này không đắt nhưng các bệnh viện đã ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo để đánh giá, đọc kết quả nhanh chóng. Nhiều bệnh viện còn chẩn hội chẩn từ xa giúp giảm chi phí đi lại cho lao động.
Ngoài ra, Liên đoàn lao động TP HCM có thể nghiên cứu thí điểm tiêm vaccine ngừa ung thư cổ tử cung cho thế hệ tiếp theo của công nhân. Theo nghiên cứu, nam giới đóng vai trò là "người vận chuyển" (vector) chính của virus HPV (Human Papillomavirus), mầm mống gây ra hơn 90-100% các ca ung thư cổ tử cung ở phụ nữ. Do đó, TP HCM có thể thí điểm tiêm vắc-xin HPV cho bé trai, theo khuyến nghị của chuyên gia y tế.
Hoạt động chăm sóc y tế chuyên sâu kể trên nằm trong chuỗi chương trình trọng điểm của TP HCM nhằm nâng cao chất lượng sống cho người lao động, thực hiện chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hồi cuối tháng 4. Việc phát hiện và can thiệp bệnh sớm giúp công nhân tránh rơi vào cảnh kiệt quệ tài chính khi ốm đau, đặc biệt với nhóm ít có điều kiện kiểm tra y tế định kỳ. Song song với nỗ lực của tổ chức công đoàn, từ giữa tháng 4, chính quyền TP HCM cũng đồng loạt tổ chức khám sức khỏe miễn phí toàn dân tại 168 trạm y tế cơ sở.
"Thói quen của nhiều người Việt là cứ ho, cảm thì tự mua kháng sinh uống, dùng lại toa thuốc cũ hoặc ngưng thuốc giữa chừng khi vừa thấy đỡ", PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP HCM, nói tại ký kết hợp tác giữa hội và chuỗi Nhà thuốc Long Châu cùng Sandoz Việt Nam nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy tuân thủ điều trị kháng sinh ngày 14/4.
Theo các báo cáo quốc tế, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tình trạng kháng kháng sinh nghiêm trọng tại châu Á và trên thế giới, gây gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh. Dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới giai đoạn 2020-2023 cho thấy gần 300.000 người Việt Nam tử vong do các nguyên nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến kháng kháng sinh.
Lý giải thực trạng này, phó giáo sư Ngọc cho rằng một nguyên nhân đáng chú ý là việc người dân dễ dàng tiếp cận và mua kháng sinh. Nhiều người tự ý dùng thuốc cho các bệnh do virus như sốt siêu vi, cảm cúm - vốn không cần kháng sinh - hoặc trong trường hợp nhiễm khuẩn lại dùng sai thuốc, hay dùng đúng thuốc nhưng không đủ liệu trình.
Không ít bệnh nhân chỉ uống một vài ngày, khi các thuốc phối hợp như hạ sốt, giảm đau giúp giảm triệu chứng thì lầm tưởng đã khỏi và tự ý ngưng thuốc. Việc này khiến vi khuẩn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn, dễ gây tái phát bệnh, đồng thời làm tăng nguy cơ kháng thuốc, khiến những lần điều trị sau khó khăn và tốn kém hơn.
Bên cạnh đó, thói quen sử dụng lại toa thuốc cũ cũng góp phần làm tình trạng này trầm trọng. Khi dùng kháng sinh không đúng cách, các vi khuẩn nhạy cảm bị tiêu diệt trước, trong khi những vi khuẩn "lì thuốc" sống sót và tiếp tục phát triển trong đường hô hấp. Theo thời gian, chúng có thể gây bệnh nặng hơn như viêm phổi, buộc bệnh nhân phải nhập viện và sử dụng các loại kháng sinh mạnh hơn.
Để giải quyết bài toán lạm dụng kháng sinh, ông Ngọc đánh giá hệ thống nhà thuốc và dược sĩ đóng vai trò then chốt. Trong bối cảnh người dân dễ dàng mua thuốc ngoài cộng đồng, nhà thuốc không chỉ là nơi cung ứng mà còn là "điểm chốt" giúp định hướng sử dụng thuốc đúng cách.
Bà Nguyễn Đỗ Quyên, Phó tổng giám đốc FPT Retail kiêm Giám đốc điều hành Hệ thống nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu, cho biết thực tế tại nhà thuốc cho thấy kháng sinh là nhóm thuốc được sử dụng rất phổ biến nhưng cũng dễ bị dùng sai. Nhiều người bệnh ngưng thuốc khi thấy đỡ hoặc điều trị theo kinh nghiệm cá nhân, vô tình làm giảm hiệu lực lâu dài của kháng sinh. Do đó, hệ thống này đang chú trọng để dược sĩ tư vấn rõ ràng, giúp người bệnh hiểu vì sao phải tuân thủ đủ liệu trình và đồng hành trong quá trình điều trị.
Theo phó giáo sư Ngọc, kháng sinh cần được xem là tài sản quý của y học, không phải hàng hóa thông thường, vì vậy chỉ nên sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ và tuân thủ đầy đủ liệu trình. Nếu dùng đúng cách, kháng sinh có thể bảo vệ sức khỏe lâu dài. Ngược lại, việc lạm dụng và sử dụng tùy tiện sẽ khiến thuốc dần mất tác dụng, đẩy người bệnh vào nguy cơ không còn lựa chọn điều trị hiệu quả trong tương lai.
Đây là ca viêm não Nhật Bản thứ ba tại Thanh Hóa kể từ đầu năm đến nay và là ca đầu tiên tử vong, theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của tỉnh.
Đại diện Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa cho hay bé trú tại tổ dân phố Tân Dân, phường Đông Sơn, ngày 1/5 bắt đầu sốt cao, đau đầu, nôn, mệt mỏi, nói ngọng, diễn tiến nhanh sang rối loạn ý thức, tăng trương lực cThf
Bé được y tế địa phương chuyển tới Bệnh viện Nhi Thanh Hóa trong tình trạng nặng. Kết quả xét nghiệm ngày 6/5 của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh xác định bệnh nhân dương tính với virus viêm não Nhật Bản. Bệnh nhi tử vong rạng sáng cùng ngày do suy đa tạng và sốc không hồi phục.
Bé chưa tiêm vaccine phòng viêm não Nhật Bản.
Điều tra dịch tễ, cơ quan y tế ghi nhận khu vực sinh sống của bệnh nhân có nhiều yếu tố nguy cơ như gần ao hồ, ruộng nước, cống rãnh đọng nước, khu vực chăn nuôi gia súc, gia cầm và cơ sở giết mổ lợn, môi trường thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển.
Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Thanh Hóa phối hợp Trung tâm Y tế Hạc Thành triển khai phun hóa chất diệt muỗi trong bán kính tối thiểu 200 m quanh nhà bệnh nhân, giám sát người tiếp xúc gần, xử lý môi trường và rà soát công tác tiêm chủng trên địa bàn.
Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus JEV gây ra, lây truyền qua muỗi Culex đốt. Bệnh có thể gây tổn thương thần kinh nặng, tỷ lệ tử vong cao và để lại di chứng lâu dài về vận động, nhận thức hoặc hành vi.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm châu Á ghi nhận khoảng 100.000 ca viêm não Nhật Bản. Tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân có biểu hiện viêm não 30%, trong khi 30-50% người sống sót mang di chứng thần kinh vĩnh viễn.
Các chuyên gia y tế cho rằng vaccine có hiệu quả phòng bệnh cao, song độ bao phủ tiêm chủng hiện chưa đạt ngưỡng an toàn. Số liệu của Bộ Y tế cho thấy năm 2024, tỷ lệ trẻ tiêm đủ ba mũi vaccine viêm não Nhật Bản đạt 83,5%. Trong 6 tháng đầu năm 2025, tỷ lệ này giảm còn khoảng 43,1%.
Theo Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, kháng thể bảo vệ từ vaccine bất hoạt dùng trong chương trình tiêm chủng mở rộng có xu hướng suy giảm theo thời gian nếu không tiêm nhắc định kỳ.
Nhóm trẻ trên 5 tuổi thường dễ bỏ sót các mũi nhắc, tạo ra "khoảng trống miễn dịch" khiến hiệu quả bảo vệ không còn đủ để phòng bệnh. Nghiên cứu tại Bệnh viện Nhi Trung ương giai đoạn 2018-2022 cũng cho thấy nhóm trẻ 5-15 tuổi chiếm tỷ lệ mắc cao nhất.
Ngành y tế khuyến cáo phụ huynh đưa trẻ tiêm đầy đủ và đúng lịch vaccine viêm não Nhật Bản. Với vaccine bất hoạt nguồn gốc não chuột, sau ba mũi cơ bản trẻ cần tiêm nhắc mỗi ba năm cho đến 15 tuổi để duy trì miễn dịch bảo vệ.
Ngoài tiêm chủng, người dân cần chủ động phòng muỗi đốt bằng cách ngủ màn kể cả ban ngày. Vệ sinh môi trường, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh, di dời chuồng trại chăn nuôi ra xa khu vực sinh hoạt.
Cơ quan y tế lưu ý khi trẻ có biểu hiện sốt cao, đau đầu, nôn, co giật hoặc rối loạn ý thức cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế để được khám và điều trị kịp thời.
