“Thói quen của nhiều người Việt là cứ ho, cảm thì tự mua kháng sinh uống, dùng lại toa thuốc cũ hoặc ngưng thuốc giữa chừng khi vừa thấy đỡ”, PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc, Chủ tịch Hội Hô hấp TP HCM, nói tại ký kết hợp tác giữa hội và chuỗi Nhà thuốc Long Châu cùng Sandoz Việt Nam nhằm nâng cao nhận thức và thúc đẩy tuân thủ điều trị kháng sinh ngày 14/4.
Theo các báo cáo quốc tế, Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tình trạng kháng kháng sinh nghiêm trọng tại châu Á và trên thế giới, gây gánh nặng lớn cho hệ thống y tế và đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh. Dữ liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới giai đoạn 2020-2023 cho thấy gần 300.000 người Việt Nam tử vong do các nguyên nhân liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến kháng kháng sinh.
Lý giải thực trạng này, phó giáo sư Ngọc cho rằng một nguyên nhân đáng chú ý là việc người dân dễ dàng tiếp cận và mua kháng sinh. Nhiều người tự ý dùng thuốc cho các bệnh do virus như sốt siêu vi, cảm cúm – vốn không cần kháng sinh – hoặc trong trường hợp nhiễm khuẩn lại dùng sai thuốc, hay dùng đúng thuốc nhưng không đủ liệu trình.
Không ít bệnh nhân chỉ uống một vài ngày, khi các thuốc phối hợp như hạ sốt, giảm đau giúp giảm triệu chứng thì lầm tưởng đã khỏi và tự ý ngưng thuốc. Việc này khiến vi khuẩn chưa bị tiêu diệt hoàn toàn, dễ gây tái phát bệnh, đồng thời làm tăng nguy cơ kháng thuốc, khiến những lần điều trị sau khó khăn và tốn kém hơn.
Bên cạnh đó, thói quen sử dụng lại toa thuốc cũ cũng góp phần làm tình trạng này trầm trọng. Khi dùng kháng sinh không đúng cách, các vi khuẩn nhạy cảm bị tiêu diệt trước, trong khi những vi khuẩn “lì thuốc” sống sót và tiếp tục phát triển trong đường hô hấp. Theo thời gian, chúng có thể gây bệnh nặng hơn như viêm phổi, buộc bệnh nhân phải nhập viện và sử dụng các loại kháng sinh mạnh hơn.
Để giải quyết bài toán lạm dụng kháng sinh, ông Ngọc đánh giá hệ thống nhà thuốc và dược sĩ đóng vai trò then chốt. Trong bối cảnh người dân dễ dàng mua thuốc ngoài cộng đồng, nhà thuốc không chỉ là nơi cung ứng mà còn là “điểm chốt” giúp định hướng sử dụng thuốc đúng cách.
Bà Nguyễn Đỗ Quyên, Phó tổng giám đốc FPT Retail kiêm Giám đốc điều hành Hệ thống nhà thuốc và Trung tâm tiêm chủng Long Châu, cho biết thực tế tại nhà thuốc cho thấy kháng sinh là nhóm thuốc được sử dụng rất phổ biến nhưng cũng dễ bị dùng sai. Nhiều người bệnh ngưng thuốc khi thấy đỡ hoặc điều trị theo kinh nghiệm cá nhân, vô tình làm giảm hiệu lực lâu dài của kháng sinh. Do đó, hệ thống này đang chú trọng để dược sĩ tư vấn rõ ràng, giúp người bệnh hiểu vì sao phải tuân thủ đủ liệu trình và đồng hành trong quá trình điều trị.
Theo phó giáo sư Ngọc, kháng sinh cần được xem là tài sản quý của y học, không phải hàng hóa thông thường, vì vậy chỉ nên sử dụng khi có chỉ định của bác sĩ và tuân thủ đầy đủ liệu trình. Nếu dùng đúng cách, kháng sinh có thể bảo vệ sức khỏe lâu dài. Ngược lại, việc lạm dụng và sử dụng tùy tiện sẽ khiến thuốc dần mất tác dụng, đẩy người bệnh vào nguy cơ không còn lựa chọn điều trị hiệu quả trong tương lai.
Tiếp nhận một số ý kiến đề nghị xem xét mở rộng danh mục chi trả bảo hiểm y tế để đảm bảo tốt hơn quyền lợi của người dân, nhất là những bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo, Bộ Y tế cho biết đang rà soát, sửa đổi, bổ sung Thông tư số 20/2022/TT-BYT (gọi tắt là Thông tư 20/2022) về danh mục thuốc được quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán, bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người tham gia.
Trong dự thảo thông tư sửa đổi bổ sung Thông tư 20/2022, danh mục thuốc bảo hiểm y tế sẽ được bổ sung một số thuốc điều trị ung thư, bệnh mạn tính và bệnh hiếm; đồng thời sửa đổi, bổ sung điều kiện và tỷ lệ thanh toán đối với một số thuốc đã có trong danh mục, qua đó giảm gánh nặng chi phí cho người bệnh và nâng cao hiệu quả điều trị, Bộ Y tế đang xin ý kiến các đơn vị liên quan để hoàn thiện dự thảo, dự kiến ban hành trong năm 2026.
Theo quy định hiện hành về chi trả thuốc khi khám chữa bệnh bảo hiểm y tế (tại Thông tư 20), có 1.037 hoạt chất, thuốc hóa dược và sinh phẩm thuộc 27 nhóm lớn, cùng 59 thuốc phóng xạ và chất đánh dấu; trong đó có 76 hoạt chất thuộc nhóm thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch.
Danh mục này được quy định theo tên hoạt chất, thành phần, không giới hạn dạng bào chế hay tên thương mại, qua đó tạo điều kiện để số lượng thuốc thành phẩm được bảo hiểm y tế chi trả thực tế đa dạng và phong phú hơn.
Bên cạnh đó, danh mục thuốc cổ truyền, dược liệu, vị thuốc y học cổ truyền cũng rất rộng, bao gồm 229 thuốc đông y, dược liệu và 349 vị thuốc cổ truyền, được áp dụng thống nhất cho mọi tuyến khám chữa bệnh, kể cả tuyến huyện.
Danh mục thuốc bảo hiểm y tế tại Việt Nam được quy định theo tên hoạt chất hoặc thành phần, không quy định theo hàm lượng, dạng bào chế hay tên thương mại. Do đó, trên thực tế, số lượng thuốc thương mại được quỹ Bảo hiểm y tế chi trả lớn hơn nhiều so với danh mục thuốc được quy định theo tên hoạt chất, thành phần.
Với hơn 1.000 hoạt chất, thực tế có hàng ngàn thuốc đã được cấp số đăng ký lưu hành tại Việt Nam.
Bộ Y tế cũng cho biết, việc lựa chọn thuốc thành phẩm được quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh không bị giới hạn bởi chỉ định điều trị, chuyên khoa điều trị hoặc việc điều trị bệnh cấp tính hay mạn tính.
Bộ Y tế cũng đã ban hành danh mục 62 bệnh hiểm nghèo và bệnh hiếm, cho phép người tham gia bảo hiểm y tế mắc các bệnh này được khám bệnh, chữa bệnh trực tiếp tại các bệnh viện tuyến T.Ư mà không cần thủ tục cấp giấy chuyển tuyến.
Đồng thời, đã triển khai tích hợp giấy chuyển tuyến khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế điện tử và giấy hẹn khám lại điện tử trên ứng dụng VNeID, góp phần cải cách thủ tục hành chính, giảm tối đa phiền hà cho người bệnh và tạo điều kiện để người dân được khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế thuận lợi hơn.
Ngày 20/6, Khoa Mắt, Bệnh viện 19-8 thông tin về trường hợp bệnh nhân bị chấn thương mắt rất nặng do bị quả cầu đập trực tiếp vào mắt.
Bệnh nhân được xác định đụng dập nhãn cầu, sa thủy tinh thể vào buồng dịch kính và tổn thương nhiều cấu trúc nội nhãn. Mặc dù được điều trị tích cực, thị lực của bệnh nhân có thể vẫn bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Các bác sĩ cho biết, thời gian vừa qua, Khoa Mắt, Bệnh viện 19-8 cũng thường xuyên thăm khám và điều trị các trường hợp chấn thương mắt liên quan đến nhiều môn thể thao khác như pickleball, bóng đá, bóng chuyền, bóng bàn, tennis, bóng rổ… với mức độ từ nhẹ đến rất nặng.
Trong đó, các chấn thương thường gặp nhất gồm: trầy xước giác mạc; xuất huyết dưới kết mạc (đỏ mắt do vỡ mạch máu); đụng dập nhãn cầu; xuất huyết tiền phòng; lệch hoặc sa thể thủy tinh; xuất huyết dịch kính; rách võng mạc, bong võng mạc; vỡ nhãn cầu trong những trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.
Bác sĩ khuyến cáo, khi chơi thể thao cần bảo vệ đôi mắt bằng cách tuân thủ các nguyên tắc an toàn, sử dụng kính bảo hộ phù hợp và không chủ quan với bất kỳ chấn thương mắt nào, dù là nhỏ nhất.
Khi xảy ra chấn thương mắt do chơi thể thao, cần dừng chơi ngay lập tức để theo dõi. Tuyệt đối không dụi mắt, không tự ý nhỏ thuốc, không đắp lá, chườm nóng hoặc tự điều trị tại nhà. Hạn chế tác động lên mắt bị thương.
Nhiều tổn thương nội nhãn ban đầu có thể không biểu hiện rõ ràng nhưng vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất thị lực không hồi phục nếu bỏ sót hoặc điều trị muộn.
Vì thế, nếu xuất hiện dấu hiệu nhìn mờ hoặc giảm thị lực sau va chạm; đau nhức mắt nhiều; song thị (nhìn đôi); xuất hiện chớp sáng, ruồi bay bất thường; chảy máu trong mắt hoặc quanh mắt; mắt sưng nề, biến dạng bất thường... cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa sớm nhất.
Trứng từng bị cho là không tốt cho tim mạch vì chứa nhiều cholesterol, nhưng các nghiên cứu gần đây cho thấy ăn trứng ở mức vừa phải không làm tăng LDL hay nguy cơ bệnh tim.
Nhờ giá trị dinh dưỡng cao, trứng còn hỗ trợ cơ bắp, tăng cảm giác no và kiểm soát cân nặng. Đáng chú ý, một nghiên cứu mới đây còn cho thấy mối liên hệ của trứng với việc làm giảm nguy cơ mắc Alzheimer, theo Medical News Today (Anh).
Nghiên cứu sử dụng dữ liệu từ Nghiên cứu Sức khỏe Adventist 2 (AHS-2) và đối chiếu với hồ sơ bảo hiểm y tế Medicare (Mỹ), có hơn 39.400 người đủ điều kiện được đưa vào phân tích.
Dựa trên thói quen ăn uống do người tham gia tự khai và dữ liệu chẩn đoán bệnh từ Medicare, các nhà nghiên cứu nhận thấy:
Nghiên cứu này không chứng minh rằng ăn trứng giúp phòng tránh hoàn toàn bệnh Alzheimer, nhưng các nhà khoa học đưa ra giả thuyết rằng trứng có thể bảo vệ não nhờ các dưỡng chất đặc thù, gồm:
Những dưỡng chất vừa nêu có thể giúp duy trì tính toàn vẹn của các khớp thần kinh, giảm viêm và stress oxy hóa, từ đó hỗ trợ khả năng nhận thức.
Tác giả chính của nghiên cứu, tiến sĩ Jisoo Oh, Phó giáo sư dịch tễ học tại Trường Y tế Công cộng, Đại học Loma Linda (Mỹ), cho biết không nên xem trứng là “giải pháp thần kỳ” mà cần kết hợp lối sống lành mạnh với chế độ ăn cân bằng gồm rau, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt và thực phẩm giàu dinh dưỡng.
Cần lưu ý rằng trứng không phải thực phẩm “ăn bao nhiêu cũng được”. Chúng vẫn chứa chất béo bão hòa và cholesterol. Ở những người nhạy cảm với cholesterol trong thực phẩm, lòng đỏ trứng có thể làm tăng LDL, đặc biệt nếu đã có nguy cơ tim mạch cao.
Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) cũng cho biết người không mắc bệnh tim có thể ăn khoảng 1 quả trứng/ngày, nhưng nên hạn chế nếu có cholesterol cao hoặc nguy cơ tim mạch.
Do đó, việc có nên ăn nhiều trứng hơn hay không phụ thuộc vào tình trạng sức khỏe cá nhân và tổng thể chế độ ăn. Với những người ăn chay hoặc hạn chế thực phẩm động vật, vẫn có thể bổ sung các dưỡng chất bảo vệ não từ nguồn khác như:
Choline: Từ đậu nành, đậu thận, quinoa, cải Brussels.
Omega-3 và B12: Có thể bổ sung qua thực phẩm chức năng theo tư vấn y tế.
