Trước tình hình khủng hoảng năng lượng hiện nay, thế giới đang chạy đua để đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng. Nhiều quốc gia đang chuyển sang phát triển nguồn năng lượng sạch không thải khí nhà kính như điện hạt nhân, trong đó Mỹ dẫn đầu với số lượng lò phản ứng lớn nhất thế giới (97 lò đang hoạt động). Tuy nhiên, gần đây nước này hầu như không xây thêm lò phản ứng mới. Trong vòng 20 năm, Mỹ chỉ đưa vào hoạt động hai lò lớn là tổ máy 3 và 4 tại nhà máy Vogtle ở bang Georgia.
Mỹ ưu tiên lò phản ứng nhỏ
Theo MIT Technology Review, xây dựng dự án lớn trong ngành công nghiệp hạt nhân hiện nay đòi hỏi chi phí đầu tư ban đầu lên đến hàng tỷ USD và cần chờ hàng thập kỷ để hoàn vốn. Thiết kế phức tạp, hay thay đổi theo quy định cũng làm đội chi phí và thời gian xây dựng. Thu nhỏ kích thước lò phản ứng sẽ giúp giảm bớt vốn đầu tư cần thiết. Lò phản ứng có thể được lắp ráp trong nhà máy thay vì xây tại chỗ, kéo theo giá thành giảm dần theo thời gian.
Các lò phản ứng quy mô nhỏ hơn đang thu hút nhiều sự quan tâm và đầu tư ở Mỹ, bao gồm chương trình thí điểm mới của Bộ Năng lượng (DOE). Năm ngoái, DOE đặt mục tiêu có 3 lò phản ứng thử nghiệm nhỏ đạt trạng thái tới hạn (trạng thái trong đó phản ứng phân hạch hạt nhân diễn ra theo dây chuyền và tự duy trì) vào ngày 4/7/2026.
Tuần trước, công ty Antares tại California, Mỹ đạt cột mốc này với lò phản ứng Mark-0. Đó là lò phản ứng làm mát bằng natri, sử dụng TRISO, viên nhiên liệu nhỏ với cấu trúc 3 lớp bảo vệ uranium ở lõi. Tuy nhiên, Mark-0 chưa có hệ thống biến đổi năng lượng và tản nhiệt. Antares muốn xây hàng loạt lò phản ứng nhỏ, sản xuất từ 100 kilowatt đến 1 megawatt điện (lò lớn hiện nay thường có quy mô gấp 1.000 lần). Theo giám đốc điều hành Jordan Bramble chia sẻ với AP, công ty dự định sản xuất điện cuối 2027 và triển khai rộng rãi vào 2028.
Một công ty khởi nghiệp khác trong chương trình thí điểm của DOE là Radiant đang phát triển lò phản ứng hạt nhân vi mô công suất một megawatt Kaleidos, có thể thay thế máy phát điện diesel, theo Interesting Engineering. Cũng sử dụng hạt nhiên liệu TRISO, lò Kaleidos làm mát bằng khí heli với cấu trúc an toàn, có thể vận chuyển bằng đường hàng không, đường bộ hoặc đường biển. Radiant dự định thử nghiệm lò phản ứng đầu tiên trong năm 2026.
Trung Quốc chú trọng lò phản ứng lớn
Trái ngược với cách tiếp cận sản xuất năng lượng hạt nhân của Mỹ, Trung Quốc đang sản xuất hàng loạt lò phản ứng lớn, bắt đầu với 6 lò mới trong năm 2025 và 2 lò khác trong 5 tháng đầu năm 2026. Quốc gia này đang trên đà vượt cả Mỹ và Liên minh châu Âu về công suất lắp đặt điện hạt nhân vào năm 2030. Tính đến 2024, thời gian trung bình để xây một lò phản ứng mới ở Trung Quốc là 5-7 năm trong khi mức trung bình toàn cầu là 9 năm và hai lò phản ứng mới nhất ở Mỹ mất khoảng 15 năm mới đi vào hoạt động.
Trung Quốc gần như tăng gấp đôi số lò phản ứng hạt nhân kể từ 2016, đạt tổng công suất gần 60 gigawatt. Theo Solar Quarter, tính đến tháng 5/2026, Trung Quốc có 60 lò phản ứng đang hoạt động tại 18 địa điểm. Các nhà máy điện hạt nhân mới gần như đều dùng lò phản ứng nước áp lực quy mô gigawatt.
Theo World Nuclear News, hôm 19/4, tổ máy 1 sử dụng lò phản ứng nước áp lực Hualong 1 công suất 1.116 MW ở nhà máy điện Taipingling tại tỉnh Quảng Đông đã hoạt động liên tục 168 giờ và đi vào vận hành thương mại. Nhà máy Xuwei bắt đầu thi công từ tháng 1 năm nay ở tỉnh Giang Tô sẽ kết hợp hai lò phản ứng nước áp lực Hualong 1 1.208 MW với một lò phản ứng làm mát bằng khí nhiệt độ cao 660 MW.
Trung Quốc đã thiết lập hệ thống quản lý dự án đồng nhất để thiết kế, cấp phép và xây dựng lò phản ứng mới. Các dự án thi công theo từng lô 6 lò hoặc nhiều hơn để tận dụng lợi thế về quy mô. Đây là ý tưởng đem lại lợi thế cho lò phản ứng nhỏ nhưng Trung Quốc đang nỗ lực đạt lợi ích tương tự với những dự án lớn. Lò phản ứng lớn cung cấp nhiều điện hơn cho lưới điện với mức giá thấp hơn. Trong khi lò phản ứng nhỏ cần ít vốn đầu tư ban đầu hơn so với lò lớn, chúng có chi phí đắt hơn tính theo mỗi đơn vị điện sản xuất.
Các mẫu Gemini Flash trước đây được xem là lựa chọn nhanh và rẻ hơn so với dòng sản phẩm Pro cao cấp. Tuy nhiên, với Gemini 3.5 Flash, Google khẳng định rằng mẫu mới này vượt hơn hẳn Gemini 3.1 Pro về hiệu năng lập trình và khả năng xử lý tác nhân, với tốc độ nhanh gấp 4 lần so với các mẫu tiên tiến tương đương, nhưng chi phí chỉ bằng một nửa.
Ra mắt tại sự kiện thường niên I/O 2026 do Google tổ chức, Gemini 3.5 Flash được thiết kế đặc biệt cho các tác vụ tác chiến dài hạn, yêu cầu trí tuệ nhân tạo (AI) lập kế hoạch, xây dựng và lặp lại qua nhiều bước. Google cho biết, mẫu mới này có khả năng xử lý các tác vụ chỉ trong một khoảng thời gian ngắn, điều mà trước đây các nhà phát triển mất nhiều ngày hoặc các kiểm toán viên mất nhiều tuần.
Các điểm chuẩn cụ thể của Gemini 3.5 Flash bao gồm 76,2% trên Terminal-bench 2.1, 1656 Elo trên GDPval-AA và 83,6% trên MCP Atlas. Mô hình này cũng đạt 84,2% trên CharXiv Reasoning - một tiêu chuẩn đánh giá khả năng hiểu đa phương thức.
Gemini 3.5 Flash hoạt động trên nền tảng Antigravity của Google, cho phép triển khai nhiều tác nhân con song song giúp xử lý các khối lượng công việc phức tạp hơn. Đối với người dùng cuối, 3.5 Flash hiện là mô hình mặc định cung cấp sức mạnh cho ứng dụng Gemini và AI Mode trong Google Search. Nó cũng hỗ trợ Gemini Spark, một trợ lý AI cá nhân mới hoạt động liên tục 24/7 để thực hiện các hành động thay mặt người dùng. Google đang triển khai Spark cho những người thử nghiệm đáng tin cậy và dự kiến cung cấp bản beta rộng rãi hơn cho người đăng ký Google AI Ultra tại Mỹ vào tuần tới.
Gemini 3.5 Flash hiện đã có mặt toàn cầu thông qua ứng dụng Gemini và AI Mode trong Search cho người dùng cá nhân, cũng như Google AI Studio, API Gemini và Android Studio cho các nhà phát triển. Khách hàng doanh nghiệp có thể truy cập thông qua Gemini Enterprise Agent Platform và Gemini Enterprise. Google cũng xác nhận Gemini 3.5 Pro đang được thử nghiệm nội bộ và dự kiến sẽ được triển khai vào tháng tới.
Với phiên bản này, Google đặt trọng tâm vào khả năng hoạt động độc lập trong lộ trình phát triển AI. Hãng không chỉ cạnh tranh về độ chính xác trong việc trả lời câu hỏi mà còn hướng tới việc phát triển các mô hình có khả năng thực hiện các hành động như đặt lịch hẹn, viết và chạy mã, quản lý quy trình làm việc… với sự can thiệp tối thiểu từ người dùng. Sự xuất hiện của Gemini 3.5 Pro vào tháng tới hứa hẹn mở ra nhiều điều thú vị trong tầm nhìn phát triển AI của Google.
Cơ quan An toàn Hạt nhân và Phóng xạ Phần Lan (STUK) dự kiến đưa ra đánh giá cuối cùng về hầm chôn chất thải hạt nhân Onkalo cuối tháng này, mở đường cho việc cấp giấy phép hoạt động và đưa cơ sở vào vận hành. Onkalo, nghĩa là "hang động" trong tiếng Phần Lan, được coi là kho lưu trữ địa chất sâu đầu tiên trên thế giới được thiết kế để xử lý vĩnh viễn nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng.
"Chúng tôi hy vọng có thể bắt đầu hoạt động cuối năm nay hoặc, nhiều khả năng là đầu năm sau", Philippe Bordarier, Giám đốc điều hành công ty điện hạt nhân Teollisuuden Voima Oyj, nói với AFP.
Theo STUK, quá trình đánh giá bao gồm phân tích toàn diện về an toàn dài hạn, các lớp bảo vệ kỹ thuật, quy trình vận hành và hiệu quả của hệ thống đất sét bentonite nhằm ngăn vật liệu phóng xạ phát tán. Công ty quản lý chất thải hạt nhân Posiva đã hoàn thành những thử nghiệm chính và cho biết, họ đang bước vào "giai đoạn đếm ngược" để triển khai hoạt động xử lý chất thải quy mô công nghiệp.
Nằm gần nhà máy điện hạt nhân Olkiluoto ở Eurajoki, tây nam Phần Lan, căn hầm được đào sâu hơn 430 m vào lớp đá nền có niên đại 1,9 tỷ năm. Dự án thu hút sự chú ý toàn cầu vì đa số quốc gia có chương trình điện hạt nhân vẫn đang lưu trữ nhiên liệu qua sử dụng trong các cơ sở tạm thời và thảo luận về giải pháp xử lý lâu dài.
Posiva bắt đầu xây Onkalo từ năm 2004 với tổng chi phí ước tính khoảng 1,16 tỷ USD. Công trình gồm nhiều đường hầm, mỗi đường dài 300 m. Onkalo được thiết kế để lưu trữ tới 6.500 tấn nhiên liệu hạt nhân từ 5 lò phản ứng đang hoạt động của Phần Lan trong ít nhất 100.000 năm.
Chất thải trước tiên sẽ được giữ kín trong các thùng bằng đồng chống ăn mòn, sau đó hạ xuống hố chôn đã khoan dưới đường hầm, bọc lại bằng đất sét bentonite - lớp bảo vệ bổ sung ngăn nước xâm nhập và phóng xạ rò rỉ. Sau khi kín chỗ, các đường hầm sẽ được bịt lại bằng bêtông cốt thép.
Theo Interesting Engineering, tầm quan trọng của Onkalo vượt xa phạm vi Phần Lan. Thụy Điển, Pháp, Canada, Mỹ và nhiều nước khác đã dành hàng chục năm nghiên cứu kho lưu trữ địa chất sâu như giải pháp ưu tiên để xử lý nhiên liệu hạt nhân đã qua sử dụng có tính phóng xạ cao. Nhưng đến nay, chưa quốc gia nào đưa vào hoạt động một cơ sở thương mại dành cho việc xử lý vĩnh viễn.
Những người ủng hộ cho rằng lưu trữ địa chất sâu là giải pháp dài hạn an toàn nhất hiện nay vì kết hợp các lớp bảo vệ kỹ thuật với cấu tạo địa chất ổn định, có thể không thay đổi suốt hàng trăm nghìn năm. Tuy nhiên, nhóm phản đối lập luận, không kho lưu trữ nào đảm bảo được an toàn trong thời gian dài như vậy và vẫn còn nhiều điều không chắc chắn liên quan đến biến đổi địa chất cũng như nguy cơ thùng chứa bị ăn mòn.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online ngày 13-5, đại diện UBND phường An Đông cho biết ứng dụng dự kiến vận hành từ 15-5. Từ mốc này, người dân có thể đăng ký, nộp hồ sơ, nhận kết quả cấp phép và thanh toán online khi có nhu cầu sử dụng một phần vỉa hè, lòng đường.
Đại diện UBND phường An Đông cho biết phần mềm sẽ áp dụng trên toàn địa bàn phường. App sẽ phân định rõ thẩm quyền giải quyết việc cấp phép, thu phí của cấp phường đối với các tuyến đường do phường quản lý và các cơ quan chuyên môn của thành phố.
Hồ sơ thuộc thẩm quyền phường sẽ được xử lý trực tiếp trên hệ thống, còn trường hợp vượt thẩm quyền sẽ được phần mềm tự động dự thảo văn bản chuyển đến cơ quan liên quan.
Bên cạnh đó, địa phương cũng bổ sung tính năng dùng căn cước công dân gắn chip hoặc giấy phép lái xe để gửi xe tại các vị trí được phép trên lòng đường mà không cần nhân viên trực tiếp.
Người dân có thể quét mã QR hoặc truy cập cổng trực tuyến, khai báo thông tin, xác thực qua VNeID hoặc căn cước công dân gắn chip, tải hồ sơ cần thiết và nhận kết quả qua email. Hệ thống cũng gửi mã QR phục vụ thanh toán không tiền mặt.
Theo quy định hiện hành, 6 nhóm mục đích được xem xét cấp phép gồm: phục vụ sự kiện chính trị, văn hóa, thể thao; phòng chống thiên tai, cứu nạn cứu hộ; thi công công trình; tập kết rác thải, vật liệu xây dựng; tổ chức tang lễ, đám cưới và trông giữ xe khi cần thiết.
Cũng theo đại diện UBND phường An Đông, toàn bộ số phí thu được sẽ được phường sử dụng để tái duy tu các tuyến đường, vỉa hè trên địa bàn.
