Trên thị trường hiện có không ít doanh nghiệp duy trì mức chia cổ tức tiền mặt cao, thậm chí nếu quy đổi theo thị giá cổ phiếu còn vượt đáng kể lãi suất tiền gửi ngân hàng.
Tỉ suất cổ tức được tính bằng cách lấy số tiền cổ tức tiền mặt trên mỗi cổ phiếu chia cho thị giá cổ phiếu tại thời điểm tính toán. Chẳng hạn, một doanh nghiệp trả cổ tức tiền mặt 5.000 đồng/cổ phiếu, nếu cổ phiếu đang giao dịch ở mức 20.000 đồng thì tỉ suất cổ tức đạt 25%.
Nếu tính theo thị giá đóng cửa phiên 3-7, Công ty CP Sản xuất và Thương mại Nam Hoa (NHT) thuộc nhóm có tỉ suất cổ tức cao nhất thị trường. Doanh nghiệp đã chi trả cổ tức tiền mặt 30%, tương ứng 3.000 đồng/cổ phiếu. Với thị giá 11.850 đồng/cổ phiếu, tỉ suất cổ tức đạt khoảng 25%, cao gấp hơn 3 lần mức lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng đang được nhiều ngân hàng niêm yết quanh 7%/năm.
Tương tự, Công ty CP Phốt pho Apatit Việt Nam (PAT) đã tạm ứng cổ tức năm 2025 bằng tiền với tỉ lệ 100%, tương ứng 10.000 đồng/cổ phiếu. Nếu tính theo thị giá đóng cửa cùng phiên, tỉ suất cổ tức đạt gần 16%, trong khi FPT Online (FOC) cũng đạt khoảng 14% theo cùng cách tính.
Ngoài ra, VEAM (VEA), Khoáng sản Hà Giang (HGM), Sabeco (SAB), Nhựa Bình Minh (BMP) và Dược Hậu Giang (DHG) cũng là những doanh nghiệp nhiều năm duy trì chính sách trả cổ tức tiền mặt ở mức cao.
Ông Nguyễn Hoàn Niên, Trưởng phòng cấp cao Trung tâm Phân tích Công ty Chứng khoán Shinhan Việt Nam, cho biết cổ tức tiền mặt là phần lợi nhuận sau thuế doanh nghiệp chia cho cổ đông, được tính trên mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu. Khoản tiền này chịu thuế thu nhập cá nhân 5% trước khi được chuyển vào tài khoản của nhà đầu tư.
Theo ông Niên, nhiều nhà đầu tư có tâm lý xem cổ tức là khoản lợi nhuận được “cộng thêm”. Tuy nhiên, khi doanh nghiệp chi trả cổ tức, lượng tiền mặt của doanh nghiệp giảm xuống, đồng nghĩa giá trị doanh nghiệp cũng giảm tương ứng. Vì vậy, vào ngày giao dịch không hưởng quyền, giá tham chiếu của cổ phiếu sẽ được điều chỉnh giảm đúng bằng giá trị cổ tức được chia.
Ví dụ, một cổ phiếu đang giao dịch ở mức 50.000 đồng/cổ phiếu và doanh nghiệp trả cổ tức tiền mặt 2.000 đồng/cổ phiếu. Đến ngày giao dịch không hưởng quyền, giá tham chiếu sẽ được điều chỉnh xuống còn khoảng 48.000 đồng/cổ phiếu. Nhà đầu tư nhận thêm 2.000 đồng tiền mặt nhưng giá cổ phiếu cũng giảm tương ứng.
“Điều đó không có nghĩa nhà đầu tư bị thiệt, nhưng cũng không có nghĩa nhận cổ tức là chắc chắn có lãi”, ông Niên phân tích.
Theo ông, cổ tức chỉ là một phần của lợi nhuận đầu tư. Điều quan trọng hơn là diễn biến giá cổ phiếu sau khi chia cổ tức. Nếu giá cổ phiếu phục hồi và tăng vượt mức đã điều chỉnh, nhà đầu tư sẽ hưởng lợi từ cả cổ tức lẫn phần tăng giá. Ngược lại, nếu giá cổ phiếu tiếp tục giảm, khoản cổ tức nhận được có thể không đủ bù đắp phần sụt giảm của giá cổ phiếu.
“Lợi nhuận của một khoản đầu tư cổ phiếu luôn gồm hai phần là lãi vốn và cổ tức nhận được. Vì vậy, không thể chỉ lấy tỉ suất cổ tức để so sánh với lãi suất tiền gửi, mà cần nhìn vào tổng mức sinh lời của khoản đầu tư”, ông Niên nói.
Nếu tỉ suất cổ tức chưa đủ để đánh giá hiệu quả đầu tư, vậy nhà đầu tư nên nhìn vào điều gì?
Theo ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành Công ty Chứng khoán Kafi, cổ phiếu duy trì chính sách trả cổ tức tiền mặt đều đặn phù hợp với những nhà đầu tư muốn tạo nguồn thu nhập định kỳ hoặc ưu tiên sự ổn định.
Tuy nhiên, điều quan trọng không nằm ở việc doanh nghiệp trả cổ tức 10%, 15% hay cao hơn, mà là khả năng duy trì mức chi trả đó trong nhiều năm.
Theo ông Huy, những doanh nghiệp có chính sách cổ tức bền vững thường có ba đặc điểm: hoạt động kinh doanh ổn định, dòng tiền mạnh và ít áp lực vay nợ. Đây mới là nền tảng để doanh nghiệp duy trì cổ tức mà không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Ngược lại, nếu doanh nghiệp phải vay nợ để trả cổ tức hoặc lợi nhuận cao nhưng dòng tiền yếu, nhà đầu tư cần thận trọng vì mức cổ tức hấp dẫn có thể chỉ mang tính nhất thời. Bên cạnh đó, quy mô doanh nghiệp, thanh khoản cổ phiếu và triển vọng tăng trưởng cũng là những yếu tố cần được cân nhắc trước khi quyết định đầu tư.
Theo các chuyên gia, cổ phiếu trả cổ tức cao có thể phù hợp với nhà đầu tư muốn xây dựng danh mục tạo dòng tiền định kỳ.
Tuy nhiên, về dài hạn, hiệu quả đầu tư vẫn phụ thuộc vào chất lượng doanh nghiệp, khả năng tạo lợi nhuận và triển vọng tăng trưởng. Vì vậy, mức cổ tức 10-15%/năm chưa đủ để khẳng định một cổ phiếu là “món hời” hơn gửi tiết kiệm.
Tin Gốc: Tuổi Trẻ
