Giá dầu thế giới giảm ngay sau khi Mỹ – Iran tuyên bố đạt thỏa thuận

Video công bố ngày 30/6 cho thấy 3 xe tải cỡ lớn lần lượt nối với nhau bằng đai móc chuyên dụng, tạo thành cụm máy phóng điện từ (EMALS) hoàn chỉnh. Một máy bay không người lái cánh bằng với đuôi hình chữ V ngược sau đó xuất phát từ bệ di động này.

Các xe tải được trang bị hệ thống bánh lái cực kỳ linh hoạt, có thể xoay gần như tại chỗ kể cả sau khi ghép nối. Điều này cho phép triển khai máy bay từ bất cứ hướng nào phù hợp để đón gió, miễn là có đủ không gian xoay trở cho xe.

"Trên nóc xe tải có tấm che với bản lề hoặc dây đai neo giữ. Bộ phận này bảo vệ thiết bị bên trong khỏi tác động từ thời tiết, thậm chí có thể che giấu công năng của phương tiện, dù chúng vẫn có những chi tiết rất đặc biệt", Joseph Trevithick, biên tập viên của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, nhận định.

Trevithick cũng nêu giả thuyết những tấm che có thể mở sang hai bên để tạo thành đường băng rộng và hỗ trợ những máy bay cỡ lớn hơn, song chưa có bằng chứng về điều đó. Ngoài ra, chưa rõ hệ thống này sẽ sử dụng nguồn cấp năng lượng nào khi hoạt động trên biển hoặc đất liền.

"Máy phóng di động có thể tăng tốc độ xuất kích của UAV, sử dụng phương án một xe chở phi cơ đến ghép nối với hệ thống đã triển khai, sau đó rời đi để nhường chỗ cho chiếc tiếp theo. Phân chia bệ phóng thành nhiều mô-đun cho phép các xe phân tán khi không sử dụng, tăng khả năng sống sót trước đòn tập kích của đối phương", chuyên gia Mỹ nhận định.

Trevithick lưu ý còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải về bệ EMALS di động mà Trung Quốc đang phát triển. Hệ thống này dường như được thiết kế cho các chiến dịch viễn chinh hoặc khu vực tác chiến không có đường băng truyền thống, cho phép đưa một số phi cơ đến gần tiền tuyến hơn nhằm tăng tốc độ phản ứng.

Bệ phóng EMALS di động từng xuất hiện tại nhà máy đóng tàu Hỗ Đông - Trung Hoa ở thành phố Thượng Hải hồi tháng 12/2025, kèm một nguyên mẫu hoặc mô hình UAV phía trên. Hai bên hông những chiếc xe tải đều được để hở, cho thấy hệ thống điện phức tạp và dây dẫn kéo ra ngoài.

4 xe tải chở bệ phóng dạng mô-đun vào đầu tháng 1 được đưa lên tàu hàng Zhong Da 79, cùng hai nguyên mẫu hoặc mô hình UAV. Trên tàu còn có một số container chứa vũ khí gồm 24 ống phóng thẳng đứng (VLS), một tổ hợp phòng thủ cực gần Type 1130 với pháo 11 nòng xoay cỡ 30mm, radar mảng pha cùng cảm biến và hệ thống liên lạc ở đuôi tàu.

Tàu Zhong Da 79 từng mang theo ít nhất 60 ống phóng thẳng đứng (VLS) đặt trong container cùng nhiều vũ khí khác với thiết kế tương tự trong ảnh chụp vào tháng 12/2025. Trường Kỹ thuật Cơ khí thuộc Viện Công nghệ Bắc Kinh cho biết họ đặt mục tiêu chế tạo 2.000 container kiểu này mỗi năm.

Tin Gốc: Vnexpress

"Chúng tôi nhắc lại khuyến cáo người dân thận trọng khi trở lại các khu dân cư và thị trấn ở miền nam, giữa lúc Israel vi phạm thỏa thuận ngừng bắn khi tiếp tục thực hiện những cuộc tấn công và pháo kích một số ngôi làng", quân đội Lebanon thông báo hôm nay.

Quân đội Lebanon cũng kêu gọi người dân tuân thủ chỉ thị của các đơn vị đang triển khai để đảm bảo an toàn, đặc biệt vào ban đêm, đồng thời tránh tiếp cận những khu vực nguy hiểm.

Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) chưa bình luận về thông tin.

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Israel và Lebanon sẽ bắt đầu lệnh ngừng bắn kéo dài 10 ngày từ chiều 16/4 (sáng nay giờ Hà Nội). Ông cho biết đã mời Tổng thống Lebanon Joseph Aoun và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đến Nhà Trắng để đàm phán hòa bình.

Lãnh đạo Mỹ sau đó bày tỏ hy vọng nhóm vũ trang Hezbollah tại Lebanon "sẽ hành xử tốt và đúng mực" trong giai đoạn này. "Nếu họ làm vậy, đó sẽ là khoảnh khắc tuyệt vời. Không còn người thiệt mạng nữa, hòa bình cuối cùng cũng đến", ông nói.

Hassan Fadlallah, nghị sĩ cấp cao của Hezbollah, cho rằng nhóm vũ trang này tuân thủ lệnh ngừng bắn hay không sẽ phụ thuộc vào việc Israel có cam kết chấm dứt mọi hình thức thù địch hay không.

Trong khi đó, một quan chức an ninh Israel cho biết quân đội nước này "không có kế hoạch rút quân khỏi miền nam Lebanon" trong mọi thỏa thuận ngừng bắn.

Israel bắt đầu tấn công Lebanon ngày 2/3 để đáp trả các vụ tập kích từ Hezbollah, đồng minh thân cận của Iran. Hoạt động này diễn ra vài ngày sau khi Israel và Mỹ mở chiến dịch không kích hiệp đồng quy mô lớn nhằm vào Iran. Chiến sự tại Lebanon đã khiến hơn 2.000 người thiệt mạng và 1,2 triệu người phải rời bỏ nhà cửa.

Sau khi Mỹ và Iran ngừng bắn, Israel tăng cường chiến dịch tấn công nhằm vào Lebanon. Iran tuyên bố Lebanon là "một phần không thể tách rời" của bất cứ thỏa thuận hòa bình dài hạn nào, Israel phản đối điều này.

Tin Gốc: Vnexpress

Haiti, quốc gia 11,7 triệu dân ở vùng Caribe, đã rơi vào vòng xoáy bạo lực kéo dài nhiều năm, bắt nguồn từ tình trạng bất ổn chính trị, kinh tế. Sau vụ ám sát Tổng thống Jovenel Moise năm 2021, khoảng trống quyền lực khiến các băng đảng vũ trang nhanh chóng mở rộng kiểm soát, đặc biệt tại thủ đô Port-au-Prince.

Lực lượng cảnh sát quốc gia thiếu nhân lực và trang bị trong khi các băng nhóm thiết lập hệ thống kiểm soát xã hội riêng tại địa bàn, từ phân phát lương thực, lo liệu chỗ ở đến tuyển mộ nhân lực. Trẻ em, vốn nghèo đói và thiếu sự bảo bọc, trở thành đối tượng tuyển mộ hàng đầu.

Theo báo cáo của Liên Hợp Quốc về trẻ em và xung đột vũ trang, trong năm 2024, ít nhất 302 thiếu niên đã bị các băng đảng tại thủ đô Port au Prince của Haiti "tuyển mộ và sử dụng".

Trong năm 2025, số lượng thiếu niên bị lôi kéo vào các băng đảng Haiti tăng 200%, theo UNICEF. Cơ quan này cho hay trẻ em chiếm khoảng 50% thành phần các băng nhóm vũ trang tại Haiti.

Theo Liên Hợp Quốc, từ năm 2022 đến nay, ít nhất 30 trẻ em đã bị cảnh sát hoặc các nhóm dân phòng tự phát bắn hạ vì bị nghi ngờ liên quan tới băng đảng, trong đó có những em mới 10 tuổi.

Phần lớn trong số này bị đẩy vào các vai trò chiến đấu. Dấu vết của thực trạng này hiển hiện trên mạng xã hội của các băng nhóm. Cuối tháng 3, trong vụ tấn công băng đảng khiến hàng chục người thiệt mạng ở Artibonite, một video đã ghi lại cảnh cậu bé mặt bầu bĩnh giơ súng trường, tạo dáng trước ống kính.

"Các nhóm vũ trang rất giỏi khai thác mạng xã hội", Geeta Narayan, người đứng đầu hoạt động của UNICEF tại Haiti, nói. "Họ đăng những hình ảnh hấp dẫn, mời chào: 'Hãy đến gia nhập chúng tôi, đây là cuộc đứng lên của người dân'. Họ cố gắng lôi kéo người tham gia, phô ra tiền, vàng, nhà cửa sang trọng".

Trên YouTube, một tài khoản như vậy do thủ lĩnh băng Village de Dieu có biệt danh Izo điều hành, chuyên đăng các video âm nhạc sặc sỡ, khoe áo giáp kiểu quân đội và vũ khí của nhóm, bên cạnh giày dép và trang sức. Kênh này có 19.000 người đăng ký và hơn 2 triệu lượt xem.

Tiền mặt là mồi nhử chính của các băng nhóm để chiêu dụ trẻ em. Thù lao tùy tính chất nhiệm vụ, từ 100 đến 300 USD, cho các hoạt động như canh giữ người bị bắt cóc, thu thập thông tin, cướp phá nhà cửa, theo dõi cảnh sát. Với mức cao hơn lên tới 700 USD, trẻ em có thể đảm nhiệm các "phi vụ lớn", như bắt cóc, cướp phương tiện, đụng độ vũ trang với các băng đối địch.

Một thiếu niên hồi năm 2024 kể bị băng đảng dụ dỗ bằng đồ ăn, gia nhập trong cảnh vô gia cư khi mới 11 tuổi. Thiếu niên này sau đó được giao nhiệm vụ đốt thi thể những người bị băng đảng sát hại.

Không phải thiếu niên nào cũng bị dụ dỗ bằng lợi ích. Ở một số khu phố do băng đảng kiểm soát, những cha mẹ cùng quẫn phải "cắn răng" giao con cho băng đảng với hy vọng bảo toàn tính mạng cho đứa trẻ và cả gia đình, theo bà Narayan. Một số em còn bị bắt cóc hoặc bị cưỡng bức trở thành nô lệ tình dục cho thành viên băng nhóm.

Các tổ chức viện trợ chỉ có thể phần nào giảm bớt áp lực đang đè nặng lên trẻ em và các gia đình Haiti.

Dù các tổ chức nhân đạo ứng phó khẩn cấp rất nhanh sau các cuộc tấn công của băng đảng, như điều xe chở nước, dựng nơi trú ẩn tạm thời, quy mô khủng hoảng vẫn là quá lớn, khiến viễn cảnh tái thiết trở nên xa vời. Hiện hơn 1,4 triệu người đã rơi vào cảnh mất nhà cửa. Các cuộc đột kích đẫm máu của băng đảng đã thiêu rụi nhà ở, trường học và cơ sở y tế.

Do đó, vấn đề lương thực và các nhu cầu nhân đạo cơ bản phải được giải quyết song song với bất kỳ chiến dịch trấn áp an ninh nào, bà Wanja Kaaria, người đứng đầu Chương trình Lương thực Thế giới tại Haiti, nhận định. Tổ chức này hiện vừa ứng phó khẩn cấp, vừa cung cấp bữa ăn thường xuyên cho khoảng 600.000 học sinh.

"Thật khó hình dung về một nền hòa bình trọn vẹn khi người dân thức dậy mà không đủ ăn", bà nói.

Tình trạng an ninh vượt quá khả năng ứng phó của chính quyền Haiti, khiến Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc phải phê chuẩn triển khai Lực lượng Trấn áp Băng đảng (GSF) nhằm hỗ trợ trấn áp băng đảng, khôi phục trật tự và tạo điều kiện cho hoạt động nhân đạo cũng như tiến trình ổn định lâu dài.

Các nước Kenya, Benin, Jamaica, Bahamas, Barbados, Chad, Suriname, Belize cam kết đóng góp nhân sự cho GSF. Mỹ và Canada không gửi quân trực tiếp tham gia chiến đấu nhưng là hai quốc gia rót kinh phí, trang thiết bị và đào tạo chính cho GSF. Theo kế hoạch ban đầu, khoảng 5.500 binh sĩ GSF sẽ phối hợp với cảnh sát và quân đội Haiti.

Nhóm đầu tiên của GSF bắt đầu được triển khai đến Haiti vào đầu tháng này. Lực lượng non trẻ được xem là nỗ lực mới và táo bạo nhất nhằm phá vỡ vòng kiểm soát của các băng đảng vũ trang hạng nặng. Nhưng khi các chiến dịch của GSF bắt đầu, nhiều chuyên gia an ninh lo ngại trẻ em có thể bị đẩy ra tuyến đầu để đối đầu với lực lượng mới. Các chuyên gia nhân quyền cũng bày tỏ lo ngại về cách những thiếu niên này sẽ bị đối xử khi bị chặn bắt.

"Với các chiến dịch của GSF, chúng tôi dự đoán sẽ có nhiều trẻ em rời khỏi các băng nhóm. Chúng tôi rất mong các cháu không trở thành thương vong", Narayan nói.

Bà kỳ vọng lực lượng an ninh quốc tế sẽ tuân thủ "quy trình bàn giao" do chính phủ Haiti và Liên Hợp Quốc ký kết khi tiếp xúc với trẻ em, quy định rằng trẻ em phải được tạm giữ theo cách thức phù hợp và được chuyển giao cho các cơ quan phúc lợi trẻ em của Haiti. Hiện chưa rõ binh sĩ GSF có được đào tạo chuyên biệt hoặc có kinh nghiệm cụ thể nào trong việc này hay không.

Đối với những trẻ em thoát khỏi băng đảng, UNICEF đang vận hành một chương trình mang tên Prejeune nhằm hỗ trợ các em tái hòa nhập xã hội. Đến nay, hơn 500 trẻ đã tham gia, nhiều em phải trải qua hành trình rất phức tạp để từng bước vượt qua vết sẹo tâm lý.

"Đó là cả một quá trình hòa giải giữa đứa trẻ và cộng đồng", bà Narayan nói. "Nhiều em từng nhúng tay vào những điều khủng khiếp, không phải gia đình nào cũng sẵn sàng đón các em trở về".

Tin Gốc: Vnexpress