Ung thư miệng là dạng ung thư đầu và cổ phổ biến nhất, chủ yếu xảy ra ở người lớn tuổi, trên 45. Ung thư miệng ảnh hưởng đến môi và phần đầu lưỡi, vòm miệng và sàn miệng. Bệnh cũng ảnh hưởng đến hầu họng (phần cuối lưỡi), vòm miệng, amidan, hai bên cũng như phía sau cổ họng.
Theo Cleveland Clinic, một số yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư miệng gồm hút thuốc lá, nhai trầu, thường xuyên uống bia rượu, mắc virus gây u nhú ở người (HPV)… Ngoài ra, chế độ ăn uống hằng ngày như ăn nhiều thịt chế biến sẵn có thể gây viêm, tạo điều kiện phát triển ung thư miệng. Một số loại thịt chế biến sẵn gồm thịt xông khói, thịt nguội, xúc xích và lạp xưởng.
Chứa các hợp chất có liên quan đến nguy cơ ung thư
Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) xếp thịt chế biến sẵn vào nhóm một – nhóm các tác nhân gây ung thư cho người. Các sản phẩm này thường chứa nitrat và nitrit, là chất bảo quản được thêm trong quá trình chế biến để kéo dài thời hạn sử dụng. Trong một số điều kiện, các chất này có thể chuyển hóa thành các hợp chất N-nitroso, vốn được cho là có liên quan đến nguy cơ ung thư.
Ăn nhiều thịt chế biến sẵn gồm thịt xông khói, xúc xích, giăm bông, lạp xưởng và các loại thịt nguội, có liên quan đến nguy cơ cao mắc ung thư khoang miệng, ung thư vòm họng cùng nhiều loại ung thư khác nhau gồm ung thư vú và ung thư tuyến tiền liệt.
Chất hóa học gây hại cho tế bào
Theo Eating Well, thường xuyên chiên thịt xông khói hoặc xúc xích nướng trên vỉ nướng lửa có thể làm tăng thêm nguy cơ mắc một số loại ung thư. Thịt nướng, hun khói và cháy xém được nấu ở nhiệt độ cao tạo ra các chất hóa học gọi là hydrocarbon thơm đa vòng (PAH) và amin thơm dị vòng (HAA). Những chất này có thể gây tổn thương trực tiếp đến DNA trong tế bào của, thúc đẩy ung thư thông qua một số cơ chế gồm tổn thương DNA và stress oxy hóa.
Thúc đẩy viêm mạn tính
Ăn thịt chế biến sẵn thường xuyên có thể góp phần gây ra chứng viêm mạn tính. Chế độ ăn uống gây viêm dẫn đến tình trạng viêm mạn tính ở miệng, theo thời gian làm giảm khả năng sửa chữa các tế bào bị tổn thương của cơ thể. Ngoài ra, sắt heme có trong thịt đỏ chế biến sẵn cũng có thể góp phần gây ung thư.
Thay đổi hệ vi sinh vật miệng
Chế độ ăn uống kém làm thay đổi hệ vi khuẩn tự nhiên trong miệng. Miệng là nơi cư trú của hơn 700 loài vi khuẩn, nhiều trong số đó giúp duy trì sức khỏe răng miệng và sức khỏe tổng thể. Khi hệ vi sinh vật này mất cân bằng có thể dẫn đến rối loạn hệ vi sinh vật trong khoang miệng, gây viêm, tạo điều kiện phát triển ung thư miệng.
Theo WebMD, các triệu chứng ung thư miệng phổ biến như vết loét miệng không lành trong vòng 2-3 tuần, các mảng đổi màu hoặc các mảng đỏ hoặc lốm đốm không rõ nguyên nhân trên lưỡi, nướu, niêm mạc miệng. Loại ung thư này gây ra các khối u, cục u, đau hoặc tê không rõ nguyên nhân ở môi, má hoặc nướu.
Để giảm nguy cơ ung thư miệng, mỗi người nên bỏ hút thuốc và tránh xa khói thuốc thụ động, hạn chế rượu bia. Ưu tiên cây và rau củ vì chứa các chất hóa học thực vật và chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ cơ thể khỏi ung thư. Giữ vệ sinh răng miệng tốt giúp giảm viêm và kiểm soát vi khuẩn có hại. Tiêm vaccine HPV giúp phòng ngừa HPV – tác nhân liên quan đến một số ung thư vùng hầu họng và khoang miệng.
Thông báo được cảnh sát đưa ra ngay sau khi sản phẩm bị thu hồi tại hơn 1.000 cửa hàng của chuỗi siêu thị SPAR tại Áo. Giới chức nghi ngờ đây là một hành vi can thiệp ác ý nhắm vào các sản phẩm được bày bán tại SPAR, hệ thống siêu thị lớn nhất Áo, theo The Guardian ngày 19/4.
Cảnh sát bang Burgenland cho biết xét nghiệm mẫu thử từ hũ ăn dặm vị cà rốt và khoai tây loại 190 gram kết quả dương tính với thuốc diệt chuột. Theo cơ quan điều tra, những sản phẩm bị can thiệp được đánh dấu bằng một nhãn dán màu trắng có vòng tròn màu đỏ dưới đáy hũ. Nắp hũ có dấu hiệu bị cạy mở, hư hỏng hoặc mất niêm phong an toàn. Thực phẩm bên trong có mùi lạ.
Vụ việc được phát hiện sau khi khách hàng báo cáo về một hũ sản phẩm có dấu hiệu bị cạy mở trái phép, theo AP. Hũ thức ăn này chưa được sử dụng nên không có trường hợp thương vong nào ghi nhận.
Trong thông cáo báo chí hôm 18/4, HiPP, nhà sản xuất thực phẩm trẻ em của Đức - Thụy Sĩ, không loại trừ khả năng chất độc đã bị đưa vào sản phẩm thông qua "sự can thiệp từ bên ngoài" sau khi hàng rời khỏi nhà máy. Hãng cảnh báo ăn thực phẩm bên trong sản phẩm có thể đe dọa trực tiếp đến tính mạng của trẻ.
Hãng tuyên bố thu hồi toàn bộ dòng thực phẩm ăn dặm dạng hũ bán tại hệ thống SPAR ở Áo gồm các cửa hàng SPAR, EUROSPAR, INTERSPAR và Maximarkt như một biện pháp phòng ngừa khẩn cấp. Khách hàng có thể mang sản phẩm đến trả lại để được hoàn tiền đầy đủ ngay cả khi không có hóa đơn.
Vụ việc hiện có dấu hiệu lan rộng khi cảnh sát cho biết xét nghiệm ban đầu đối với các hũ sản phẩm tương tự bị thu hồi tại Cộng hòa Czech và Slovakia cũng cho thấy sự hiện diện của chất độc.
Nhà chức trách Áo đã được cảnh báo về rủi ro này sau khi một cuộc điều tra tương tự được tiến hành tại Đức. Các thông tin chi tiết vẫn được giữ kín để phục vụ điều tra.
Hiện chưa rõ tại sao thuốc diệt chuột xuất hiện trong sản phẩm ăn dặm HiPP.
Người phát ngôn của HiPP nhấn mạnh: "Tình huống nghiêm trọng này liên quan đến một hành vi can thiệp tội phạm từ bên ngoài nhắm vào kênh phân phối của hệ thống SPAR tại Áo". Công ty đồng thời cho biết quy trình sản xuất và đảm bảo chất lượng của hãng vẫn đảm bảo tiêu chuẩn.
Reuters dẫn lời đại diện chuỗi siêu thị SPAR cho hay việc thu hồi toàn diện tại 1.500 cửa hàng trên toàn nước Áo là một biện pháp phòng ngừa khẩn cấp. Khách hàng đã mua sản phẩm HiPP tại SPAR được khuyến cáo tuyệt đối không sử dụng và mang trả lại cửa hàng để được hoàn tiền 100%.
Cảnh sát lưu ý người dân cần rửa tay thật kỹ bằng xà phòng nếu vô tình tiếp xúc với các hũ thực phẩm có dấu hiệu nghi vấn trên. Theo cơ quan chức năng, chưa phát hiện thêm sản phẩm bị can thiệp nào trong số hàng hóa đã rút khỏi kệ nhưng không loại trừ khả năng nhiều hũ đồ ăn đã được khách hàng mua về trước đó.
Các bậc phụ huynh nên mang sản phẩm chưa sử dụng đến siêu thị và liên hệ với cảnh sát nếu phát hiện bất kỳ dấu hiệu khả nghi nào để phục vụ công tác thu thập chứng cứ.
Theo Cơ quan An toàn Thực phẩm và Sức khỏe Áo (AGES), hoạt chất trong thuốc diệt chuột có thể gây rối loạn đông máu. Những triệu chứng tiềm ẩn bao gồm chảy máu chân răng, chảy máu cam, xuất hiện các vết bầm tím trên da hoặc có máu trong phân. Nếu cha mẹ nhận thấy trẻ có các biểu hiện này sau khi ăn thực phẩm của HiPP, cần lập tức đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám.
Giới chức Đức, Slovakia và Cộng hòa Czech cũng đang điều tra sự việc. HiPP là thương hiệu có bề dày lịch sử hơn 120 năm, khởi nguồn từ Pfaffenhofen thuộc bang Bavaria (Đức). Hiện nay, trụ sở chính của tập đoàn HiPP Holding AG đặt tại Sachseln, thuộc bang Obwalden, Thụy Sĩ.
Tại Việt Nam, thực phẩm ăn dặm HiPP dành cho trẻ nhỏ khá phổ biến. Bộ Y tế hiện chưa có động thái nào liên quan vụ việc HiPP tại châu Âu.
Vụ việc của HiPP xảy ra trong bối cảnh thị trường thực phẩm trẻ em vừa trải qua những đợt rúng động hồi đầu năm. Vào tháng 1 và tháng 2, hai tập đoàn Nestlé và Danone cũng từng phải thu hồi sữa bột tại hơn 60 quốc gia sau khi nhiều trẻ em có triệu chứng ngộ độc do nhiễm độc tố Cereulide, một loại độc tố không bị tiêu diệt bởi nhiệt độ nấu nướng.
Ngày 15.5, tại Bệnh viện đa khoa Vinmec Đà Nẵng, Bộ Y tế tổ chức hội thảo xin ý kiến Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030.
Hội thảo do Giáo sư - tiến sĩ Trần Văn Thuấn (Thứ trưởng Bộ Y tế) cùng tiến sĩ Hà Anh Đức (Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế) đồng chủ trì, với sự tham gia của các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các bệnh viện, trung tâm cấp cứu 115 và nhiều địa phương.
Phát biểu tại hội thảo, Giáo sư - tiến sĩ Trần Văn Thuấn cho rằng cấp cứu ngoại viện không đơn thuần là hoạt động đưa xe cứu thương đến hiện trường, mà là "cánh tay nối dài của bệnh viện", là nơi ngành y tế tiếp cận người bệnh trong những phút đầu tiên mang tính quyết định sinh mạng.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế, thời gian qua hệ thống cấp cứu 115 và các lực lượng cấp cứu tại địa phương đã có nhiều nỗ lực trong xử lý tai nạn giao thông, đột quỵ, nhồi máu cơ tim, ngừng tuần hoàn, thảm họa và dịch bệnh. Một số địa phương bước đầu ứng dụng công nghệ thông tin, hình thành mô hình điều phối và kết nối bệnh viện.
Tuy nhiên, Giáo sư - tiến sĩ Trần Văn Thuấn cũng nhìn nhận hệ thống hiện nay còn nhiều bất cập như: phân tán, thiếu liên thông, nhân lực chưa được chuẩn hóa, phương tiện và thiết bị còn thiếu, cơ chế tài chính chưa bền vững... Sự phối hợp giữa y tế, công an, phòng cháy chữa cháy, quân đội, giao thông và chính quyền địa phương trong nhiều tình huống khẩn cấp vẫn chưa thật sự nhịp nhàng.
"Người dân cần một hệ thống cấp cứu phản ứng nhanh nhưng hệ thống của chúng ta ở nhiều nơi vẫn còn phản ứng theo từng điểm rời rạc. Người bệnh cần được điều phối thông minh ngay từ cuộc gọi đầu tiên nhưng dữ liệu, tổng đài, phương tiện, bệnh viện tiếp nhận và lực lượng hiện trường chưa phải lúc nào cũng nằm trên cùng một mặt phẳng vận hành", Giáo sư - tiến sĩ Trần Văn Thuấn nói.
Theo ông Thuấn, đây là lý do Bộ Y tế xây dựng Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026 - 2030 nhằm thiết lập một cấu phần quan trọng của hệ thống y tế hiện đại, bảo đảm cấp cứu đến với người dân "nhanh hơn, đúng hơn, an toàn hơn và có tổ chức hơn".
Tại hội thảo, Giáo sư - tiến sĩ Trần Văn Thuấn cho rằng Đà Nẵng là địa phương phù hợp để tổ chức hội thảo chuyên sâu bởi đây là đô thị phát triển nhanh, tập trung đông dân cư, du khách và nhiều sự kiện lớn; đồng thời có những nguy cơ đặc thù về tai nạn, thiên tai, đuối nước và các tình huống khẩn cấp.
Ông Thuấn đề nghị hội thảo tập trung thảo luận 3 vấn đề lớn, gồm: mô hình tổ chức phù hợp với điều kiện Việt Nam; cơ chế phối hợp liên ngành để toàn bộ quy trình cấp cứu vận hành như một hệ thống thống nhất; nguồn lực để hệ thống hoạt động bền vững với nhân lực, phương tiện, nền tảng số và cơ chế tài chính đồng bộ.
"Một đề án tốt không chỉ hay trên giấy, mà phải vận hành được trong đêm mưa, trong giờ cao điểm, trên đường cao tốc, trong ngõ nhỏ, ngoài bãi biển, trên tàu thuyền, ở vùng núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Cấp cứu ngoại viện chỉ có ý nghĩa khi đến được nơi người dân cần, vào đúng lúc người dân cần", Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh.
