Chính phủ vừa ban hành Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế (Nghị định 90/2026), có hiệu lực thi hành từ ngày 15.5.2026.
Theo Nghị định 90/2026, vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế là những hành vi vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước trong lĩnh vực y tế mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính. Bao gồm vi phạm các quy định về: y tế dự phòng và phòng, chống HIV/AIDS; khám bệnh, chữa bệnh; dược, mỹ phẩm; thiết bị y tế; bảo hiểm y tế và vi phạm các quy định về dân số.
Nghị định quy định rõ mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính về dân số là 30 triệu đồng đối với cá nhân và 60 triệu đồng đối với tổ chức.
Mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính về y tế dự phòng và phòng, chống HIV/AIDS là 50 triệu đồng đối với cá nhân và 100 triệu đồng đối với tổ chức.
Mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính về bảo hiểm y tế là 75 triệu đồng đối với cá nhân và 150 triệu đồng đối với tổ chức.
Mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính về khám bệnh, chữa bệnh, dược, mỹ phẩm và thiết bị y tế là 100 triệu đồng đối với cá nhân và 200 triệu đồng đối với tổ chức.
Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính, mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 2 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.
Với các hành vi vi phạm cụ thể như: vi phạm các quy định về uống rượu, bia và địa điểm không uống rượu, bia, Nghị định 90/2026 quy định cảnh cáo đối với người từ đủ 16 tuổi nhưng chưa đủ 18 tuổi uống rượu, bia.
Phạt tiền từ 500.000 đồng – 1 triệu đồng đối với một trong các hành vi: uống rượu, bia tại địa điểm không uống rượu, bia theo quy định của pháp luật; xúi giục, kích động, lôi kéo người khác uống rượu bia.
Phạt tiền từ 1 – 3 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau đây: uống rượu, bia ngay trước, trong giờ làm việc, học tập và nghỉ giữa giờ làm việc, học tập; ép buộc người khác uống rượu bia.
Phạt tiền từ 5 – 10 triệu đồng đối với hành vi của người đứng đầu cơ sở kinh doanh vận tải, chủ phương tiện giao thông vận tải không thực hiện biện pháp phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn người điều khiển phương tiện vận tải uống rượu, bia ngay trước và trong khi tham gia giao thông.
Về phòng chống tác hại thuốc lá, phạt tiền đến 10 triệu đồng đối với một trong các hành vi sau đây tại nơi dành riêng cho người hút thuốc lá: không có phòng và hệ thống thông khí tách biệt với khu vực không hút thuốc lá; không có thiết bị phòng cháy, chữa cháy…
Với các biện pháp chống dịch, về kiểm dịch y tế biên giới, Nghị định 90/2026 quy định phạt tiền từ 5 – 10 triệu đồng đối với một trong các hành vi:
Che giấu tình trạng bệnh của mình hoặc của người khác khi mắc bệnh truyền nhiễm đã được công bố là có dịch;
Không thực hiện hoặc từ chối thực hiện biện pháp vệ sinh, diệt trùng, tẩy uế trong vùng có dịch;
Không tham gia chống dịch theo quyết định huy động của người có thẩm quyền; Thu tiền khám và điều trị đối với trường hợp mắc bệnh truyền nhiễm thuộc nhóm A.
Nghị định cũng quy định, phạt tiền từ 15 – 20 triệu đồng đối với hành vi không chấp hành cách ly y tế…
Đây là những sự việc đáng báo động, cho thấy các nguy cơ chấn thương nghiêm trọng có thể phát sinh từ những hành vi tưởng đùa nghịch của lứa tuổi học sinh.
Mới đây, nam sinh (12 tuổi, Hà Nội) nhập viện với biểu hiện đau nhiều, tụ máu vùng tầng sinh môn kèm đi tiểu ra máu. Qua khai thác bệnh sử cho thấy tai nạn xảy ra trong giờ học.
Nam sinh đang trong giờ học, khi đứng lên phát biểu, em không biết phía dưới chỗ ngồi bị bạn đặt sẵn một chiếc bút. Khi em ngồi xuống, đầu bút bất ngờ chọc thẳng vào vùng tầng sinh môn, gây ra chấn thương nghiêm trọng. Qua thăm khám và làm các chỉ định cận lâm sàng, người bệnh được chẩn đoán tổn thương niệu đạo.
Bác sĩ Nguyễn Hữu Thảo, Trung tâm Nam học, cho biết đây là khu vực giải phẫu đặc biệt nhạy cảm, tập trung nhiều mạch máu và cơ quan quan trọng như niệu đạo, trực tràng, dương vật, tinh hoàn…
Tổn thương tại đây có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như tụ máu lan rộng, rò niệu đạo, nhiễm trùng, áp xe tầng sinh môn và đặc biệt ảnh hưởng lâu dài đến chức năng sinh lý và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Sau quá trình điều trị tích cực, tình trạng người bệnh đã cải thiện rõ rệt: tụ máu giảm, không còn đi tiểu ra máu.
Một trường hợp khác là nam sinh (14 tuổi, Hải Phòng) nhập viện trong tình trạng có vết thương vùng đỉnh chẩm, kèm theo dị vật là một chiếc chìa khóa cắm sâu tại vị trí tổn thương. Qua thăm khám và thực hiện các chỉ định cận lâm sàng, người bệnh được chẩn đoán vết thương xoang tĩnh mạch dọc.
Theo các bác sĩ, đây là dạng vết thương khó gây nguy hiểm đến tính mạng người bệnh vì tổn thương vào xoang tĩnh mạch gây chảy máu ồ ạt trong thời gian ngắn.
Sau khi đánh giá tình trạng huyết động và hoàn tất các chỉ định cận lâm sàng cần thiết, người bệnh được chỉ định phẫu thuật cấp cứu.
Bác sĩ Lê Văn Bằng, khoa phẫu thuật thần kinh II, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, cho biết: "Thách thức lớn nhất trong ca phẫu thuật là nguy cơ chảy máu ồ ạt khi rút dị vật ra ngoài, đây là tình huống rất khó kiểm soát.
Tuy nhiên nhờ vào trình độ chuyên môn cao cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại, ê kíp phẫu thuật đã kiểm soát tốt tình trạng chảy máu và phẫu thuật thành công lấy dị vật cho người bệnh".
Do đây là dị vật xâm nhập, nguy cơ nhiễm trùng sau mổ cao, người bệnh được điều trị tích cực bằng kháng sinh liều cao nhằm phòng ngừa biến chứng.
Các bác sĩ cho hay hai trường hợp trên cho thấy tai nạn học đường không chỉ xuất phát từ hành vi bạo lực, mà còn đến từ sự đùa nghịch thiếu kiểm soát. Những vật dụng quen thuộc như chìa khóa, bút viết… nếu sử dụng không đúng cách có thể trở thành tác nhân gây chấn thương nghiêm trọng.
Hậu quả của các tai nạn này không chỉ dừng lại ở tổn thương thể chất trước mắt, mà còn có thể để lại di chứng lâu dài về sức khỏe, tâm lý, thậm chí kéo theo hệ lụy pháp lý và ảnh hưởng đến gia đình, xã hội.
Tai nạn học đường có thể xảy ra bất cứ lúc nào và từ những tình huống rất nhỏ. Vì vậy gia đình và nhà trường cần phối hợp để nâng cao nhận thức, tăng cường giáo dục và giám sát, xây dựng môi trường học đường an toàn, văn minh.
Ở tuổi gần 100, bác sĩ Đông y Lý Lương Tài ở thành phố Từ Khê (Cixi), tỉnh Chiết Giang, vẫn đều đặn khám bệnh 4 ngày mỗi tuần, mỗi ngày hơn 30 bệnh nhân. Nhiều bệnh nhân đã theo ông suốt gần 40 năm, từ khi còn trẻ đến lúc về già.
Theo People's Daily Health Times, bác sĩ Lý tốt nghiệp Học viện Đông y Thượng Hải từ năm 1948, đến nay đã có hơn 7 thập kỷ gắn bó với nghề. Dù mái tóc đã bạc trắng, ông vẫn tràn đầy năng lượng nhờ ba bí quyết sống khỏe cốt lõi.
Đầu tiên là sự đúng giờ và duy trì một nhịp sống đều đặn. Đây được xem là phương châm sống suốt đời của bác sĩ Lý. Ông tin rằng sự hòa hợp giữa con người và thiên nhiên, tuân thủ các quy luật tự nhiên và thiết lập một đồng hồ sinh học cố định chính là những bước đầu tiên để đạt được sức khỏe và sự trường thọ. Suốt hàng chục năm qua, lịch trình sinh hoạt hàng ngày của ông được duy trì không đổi.
Mỗi sáng, ông thức dậy vào lúc 6h để tập Thái Cực Quyền giúp làm ấm cơ thể trước khi về nhà dùng bữa điểm tâm. Khoảng 7h30, ông đến phòng khám Đông y của Trung tâm Y tế thị trấn Quan Hải Vệ, thành phố Từ Khê, tỉnh Chiết Giang, bắt đầu công việc.
Ông khám bệnh từ 8h đến 10h, sau đó nghỉ ngơi một lát để uống sữa, tái tạo năng lượng. Đến 11h, ông về nhà ăn trưa, vận động nhẹ nhàng rồi dành thời gian cho một giấc ngủ ngắn để hồi phục sức khỏe. Bác sĩ giải thích sự hưng phấn của tế bào não thường chỉ duy trì được từ 4 đến 5 tiếng, sau đó sẽ rơi vào trạng thái ức chế khiến cơ thể lờ đờ. Đây chính là thời điểm cơ thể cần được điều chỉnh và "nạp điện" thông qua một giấc ngủ trưa. Khoảng 17-18h, ông ăn tối rồi tập thể dục nhẹ nhàng, theo dõi tin tức và đi ngủ đúng giờ. Lịch trình này đã được ông duy trì suốt nhiều thập kỷ mà chưa từng thay đổi.
Tiếp theo là bí quyết kiểm soát việc ăn uống thông qua sự chừng mực và điều độ, với nguyên tắc ăn đa dạng nhưng tuyệt đối không ăn quá nhiều bất cứ thứ gì. Bác sĩ Trần Vân Đan, đồng nghiệp tại Trung tâm Y tế thị trấn Quan Hải Vệ, tỉnh Chiết Giang, chia sẻ lối sống kỷ luật của bác sĩ Lý thường khiến những người xung quanh phải tự soi lại mình.
Do mắc các bệnh mạn tính như cao huyết áp và tiểu đường, ông luôn cẩn trọng trong việc ăn uống, gần như không bao giờ đụng đến các thực phẩm nhiều dầu mỡ, muối hay đường. Ngay cả trong những bữa tiệc tại cơ quan, dù được mọi người nhiệt tình mời mọc, ông vẫn lịch sự từ chối và tuyệt đối không ăn quá đà.
Ăn uống thanh đạm nhưng ông Lý luôn chú trọng đến việc cân bằng dinh dưỡng, ăn một lượng vừa phải các loại thực phẩm bổ dưỡng như hải sản hay trứng để bồi bổ cơ thể. Để làm phong phú thêm thực đơn hàng ngày, bác sĩ còn tự sáng chế ra món canh bổ dưỡng 10 thành phần để giới thiệu cho mọi người xung quanh, với các nguyên liệu quý như đậu đỏ, bách hợp, hạt sen và mộc nhĩ đen. Ông cho hay món canh này không chỉ ngon miệng mà còn có tác dụng nhuận tràng, hạ mỡ máu, làm đẹp da và ngăn ngừa lão hóa hiệu quả.
Bí quyết cuối cùng của bác sĩ Lý nằm ở việc tu dưỡng tâm tính để luôn giữ được sự bình thản và điềm tĩnh trong tâm hồn. Phòng khám của ông tràn ngập những bức trướng và món quà tri ân từ bệnh nhân treo kín các bức tường. Bác sĩ luôn trò chuyện nhẹ nhàng, nhã nhặn và chưa bao giờ tỏ ra nóng nảy. Cuộc đời ông trôi qua giản dị với hai niềm vui lớn nhất là chăm sóc vườn tược và thăm khám cho người bệnh. Có lần bị ngã gãy xương quai xanh tại nhà, ông chỉ nghỉ ngơi chưa đầy một tháng đã quay lại làm việc vì sợ bệnh nhân phải chờ.
Khi được hỏi về động lực để tiếp tục làm việc ở tuổi 99, bác sĩ Lý nói rằng việc xoa dịu nỗi đau cho người bệnh chính là niềm hạnh phúc lớn lao nhất đời mình. "Chừng nào sức khỏe còn cho phép, chừng nào bệnh nhân còn cần đến, tôi vẫn sẽ tiếp tục ngồi ở đây", ông nói.
Mới đây, bác sĩ Nguyễn Văn Phúc, khoa nam học Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết vừa tiếp nhận một trường hợp nam giới trẻ đến khám tiền hôn nhân và phát hiện bất thường ở tinh hoàn do giãn tĩnh mạch tinh.
Bệnh nhân nam 28 tuổi, chưa lập gia đình, đến bệnh viện kiểm tra sức khỏe sinh sản trước hôn nhân với tâm lý đi khám để yên tâm hơn trước khi cưới. Người bệnh không có biểu hiện đau nhiều, không sốt, sinh hoạt bình thường, chỉ thỉnh thoảng có cảm giác tức nhẹ vùng bìu trái sau khi đứng lâu hoặc vận động mạnh nên trước đó không đi kiểm tra.
Qua thăm khám lâm sàng, bác sĩ nhận thấy tinh hoàn trái của bệnh nhân nhỏ hơn bên phải. Kết quả siêu âm bìu cho thấy hình ảnh giãn tĩnh mạch thừng tinh trái, đường kính tĩnh mạch giãn tăng lên khi làm nghiệm pháp Valsalva, có hiện tượng trào ngược.
Tinh hoàn trái có dấu hiệu giảm kích thước so với bên đối diện. Bệnh nhân được chẩn đoán teo tinh hoàn trái do giãn tĩnh mạch tinh.
Theo bác sĩ Phúc, giãn tĩnh mạch tinh là một trong những bệnh lý nam khoa khá thường gặp nhưng rất dễ bị bỏ qua do nhiều trường hợp tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng. Phần lớn người bệnh chỉ phát hiện tình cờ khi đi khám hiếm muộn, khám sức khỏe sinh sản hoặc khám tiền hôn nhân.
"Đây là tình trạng các tĩnh mạch quanh tinh hoàn bị giãn bất thường, làm ảnh hưởng đến tuần hoàn máu vùng bìu, tăng nhiệt độ tại chỗ và lâu dài có thể tác động đến chức năng sinh tinh cũng như thể tích tinh hoàn.
Nếu để kéo dài, người bệnh có nguy cơ giảm chất lượng tinh trùng, teo tinh hoàn và ảnh hưởng khả năng sinh sản", bác sĩ Phúc cho biết.
Giãn tĩnh mạch tinh thường gặp nhiều ở bên trái do đặc điểm giải phẫu mạch máu. Một số bệnh nhân có biểu hiện đau tức bìu, nặng bìu, khó chịu khi đứng lâu hoặc chơi thể thao, nhưng cũng có nhiều trường hợp gần như không có dấu hiệu gì rõ rệt cho đến khi đi kiểm tra chuyên sâu.
Mặc dù trường hợp này được phát hiện trước khi kết hôn, nhưng nếu để muộn hơn, người bệnh có thể phải đối mặt với nhiều nguy cơ như giảm chất lượng tinh trùng, ảnh hưởng khả năng có con. Khi teo tinh hoàn tiến triển nặng hơn sẽ đau tức bìu kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt và tác động đến sinh lý và chất lượng cuộc sống.
Bác sĩ Phúc khuyến cáo nam giới trước khi kết hôn nên chủ động khám sức khỏe sinh sản, đặc biệt khi có các biểu hiện như đau tức bìu, một bên tinh hoàn nhỏ hơn bên còn lại, có cảm giác nặng bìu hoặc đã cố gắng có con trong thời gian dài nhưng chưa thành công.
Rất nhiều nam giới còn tâm lý ngại đi khám vì nghĩ mình vẫn sinh hoạt bình thường thì chắc không có vấn đề gì. Tuy nhiên, có những bệnh lý tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã để lại ảnh hưởng rõ ràng. Khám sớm giúp phát hiện sớm, điều trị đúng thời điểm và bảo vệ tốt hơn khả năng sinh sản về sau.
