Viện Dinh dưỡng Quốc gia và Viện Sức khỏe Nutrilite hôm 19/6 công bố khảo sát trên gần 1.500 người trưởng thành, cho thấy các nguy cơ dinh dưỡng đang tích tụ ngay trong nhóm lao động trẻ, như bỏ bữa sáng, tình trạng thừa cân – béo phì. Điều này cho thấy tuổi thọ 74,5 của người Việt khó trọn vẹn nếu không đi cùng những năm tháng sống khỏe.
Thượng tá, TS.BS.CK2 Vũ Sơn Giang, Chủ nhiệm Chính trị, Bệnh viện Quân y 175, nhìn nhận tuổi thọ trung bình của người Việt hiện cao hơn nhiều quốc gia có cùng mức thu nhập và tăng đáng kể so với hai thập kỷ trước. Đây là thành tựu đáng tự hào, phản ánh sự tiến bộ về kinh tế, y tế, dinh dưỡng, giáo dục và chất lượng sống của quốc gia.
Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển hiện nay, câu hỏi quan trọng không còn là người dân sống bao lâu, mà là sống khỏe đến đâu. Các thống kê ghi nhận mỗi người Việt có khoảng 10 năm cuối đời phải sống chung với ốm đau. Trung bình một người lớn tuổi mắc 3-4 bệnh nền, ảnh hưởng đến chất lượng sống.
“Tuổi thọ không nên chỉ được nhìn như một con số tăng lên qua từng năm, điều quan trọng hơn là chất lượng sống trong quãng đời đó”, bác sĩ Giang nói.
Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Nếu ba thập niên trước, ưu tiên là giảm đói nghèo, nâng cao tuổi thọ và mở rộng khả năng tiếp cận y tế, thì hiện nay bài toán lớn hơn là làm sao để người dân sống khỏe hơn trong tuổi già.
Theo dự báo của Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA), đến năm 2036, Việt Nam sẽ chính thức trở thành quốc gia có dân số già. Bác sĩ Giang nhận định đây là thách thức lớn, bởi già hóa dân số tạo áp lực lên y tế, an sinh xã hội và tăng trưởng dài hạn.
Khi nhắc đến chất lượng sống tuổi già, các quốc gia Bắc Âu, Nhật Bản hay Singapore thường được xem là những mô hình tham khảo, khi người cao tuổi vẫn duy trì khả năng vận động, tự chăm sóc bản thân, tham gia hoạt động xã hội và giữ được niềm vui sống. Đó cũng là lý do nhiều nước đã chuyển trọng tâm từ “sống lâu” sang “sống khỏe dài lâu”, phù hợp định hướng của WHO và Liên Hợp Quốc.
Một tín hiệu tích cực là nhận thức của người Việt về sức khỏe đang dần thay đổi. Ngày càng nhiều người xem sức khỏe là tài sản cần tích lũy từ sớm, thể hiện qua xu hướng chạy bộ, chơi thể thao và khám sức khỏe định kỳ ngày càng phổ biến.
Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu mới cho thấy khoảng cách giữa nhận thức và hành vi vẫn còn lớn. Tỷ lệ thừa cân, béo phì trong nhóm khảo sát lên tới 43,6%, hơn 60% chưa tiêu thụ đủ rau xanh và trái cây theo khuyến nghị, 26,7% không ăn sáng thường xuyên. Những nguy cơ này xuất hiện ngay trong tuổi lao động, cho thấy nền tảng sức khỏe tuổi già không được quyết định ở tuổi 60 hay 70, mà từ những lựa chọn rất sớm trong đời sống hàng ngày.
PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, cho biết Việt Nam đang đối mặt “gánh nặng kép về dinh dưỡng”, khi suy dinh dưỡng, thiếu vi chất vẫn tồn tại song song với tình trạng thừa cân, béo phì và bệnh không lây nhiễm gia tăng nhanh. Theo ông, thách thức hiện nay không còn chỉ là “ăn đủ” mà là “ăn đúng” và “ăn cân đối”, bởi dinh dưỡng hợp lý là nền tảng để phòng bệnh từ sớm.
Các chuyên gia cho rằng già hóa dân số đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội, từ hoàn thiện chính sách đến nâng cao năng lực y tế dự phòng. “Thành tựu thực sự của Việt Nam trong tương lai không chỉ nằm ở số năm sống thêm, mà ở số năm mỗi người có thể sống khỏe mạnh, tự chủ và hạnh phúc”, bác sĩ Giang nói.
Nghiên cứu mới của ĐH Y khoa và Khoa học Sức khỏe RCSI tại Dublin, Ireland, cho thấy những bằng chứng tiền lâm sàng đầu tiên về hiệu quả của vaccine mRNA trong điều trị ung thư nguyên bào thần kinh. Đây là dạng ung thư ác tính phát triển từ các tế bào thần kinh chưa trưởng thành và là một trong những bệnh ung thư nguy hiểm nhất ở trẻ em. Kết quả vừa được công bố trên tạp chí Molecular Therapy Oncology.
Nhóm nghiên cứu do tiến sĩ Olga Piskareva dẫn đầu đã phát triển vaccine mRNA sử dụng các chuỗi peptide làm chất dẫn truyền để tác động lên khối u nguyên bào thần kinh. Kết quả cho thấy vaccine giúp hệ miễn dịch nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư, làm chậm sự phát triển của khối u thêm 10-11 ngày trong mô hình tiền lâm sàng, đồng thời thu nhỏ kích thước khối u tới 70%.
Ung thư nguyên bào thần kinh là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong do ung thư ở trẻ em, chiếm khoảng 15% số ca tử vong liên quan đến ung thư ở nhóm tuổi này. Tại Ireland, mỗi năm ghi nhận 5-10 ca mắc mới, trong đó khoảng 80% bệnh nhân không đáp ứng tốt với các phác đồ điều trị hiện nay.
Theo tiến sĩ Piskareva, công nghệ vaccine mRNA này hoạt động tương tự các mảnh ghép Lego, cho phép các nhà khoa học kết hợp linh hoạt nhiều thành phần để cá thể hóa vaccine cho từng bệnh nhân với độ chính xác cao.
"Chúng tôi mới ở giai đoạn đầu của quá trình phát triển vaccine mRNA, nhưng cột mốc đầu tiên đã mang lại kết quả tích cực", chuyên gia nói.
Để tạo ra vaccine, nhóm nghiên cứu sử dụng các hạt nano peptide tự lắp ráp siêu nhỏ, được thiết kế để nhắm trúng đích Glypican 2 (GPC2) - loại protein xuất hiện trên bề mặt tế bào ung thư nguyên bào thần kinh. Do GPC2 cũng có mặt ở một số loại ung thư khác, phương pháp này được kỳ vọng có thể mở rộng ứng dụng sang nhiều dạng khối u.
Ung thư nguyên bào thần kinh tái phát sau điều trị ban đầu đặc biệt khó chữa do tế bào ung thư thường kháng thuốc. Các nhà khoa học kỳ vọng chiến lược mới này có thể mở ra hướng điều trị hiệu quả hơn cho bệnh nhi trong tương lai.
Nước đóng vai trò thiết yếu trong quá trình lọc máu và đào thải chất cặn bã, đặc biệt với gan và thận. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), việc duy trì đủ nước giúp thận loại bỏ chất thải qua nước tiểu, đồng thời hỗ trợ cân bằng điện giải trong cơ thể.
Tuy nhiên, không phải cứ uống nhiều nước là tốt. Tiến sĩ Tamara Hew-Butler, chuyên gia sinh lý học thể thao tại Đại học Oakland (Mỹ), cho biết uống nước đúng thời điểm giúp cơ thể hấp thu hiệu quả hơn, đồng thời tránh gây áp lực không cần thiết cho thận.
Sau khi thức dậy: Sau một đêm dài không bổ sung nước, cơ thể thường rơi vào trạng thái thiếu nước nhẹ. Uống 1 - 2 ly nước vào buổi sáng giúp kích hoạt trao đổi chất và hỗ trợ gan bắt đầu quá trình xử lý chất thải, theo Cleveland Clinic (Mỹ).
Trước bữa ăn: Uống nước trước bữa ăn khoảng 20 - 30 phút có thể hỗ trợ tiêu hóa và giúp kiểm soát lượng thức ăn nạp vào. Điều này gián tiếp giảm gánh nặng chuyển hóa cho gan.
Giữa buổi chiều: Đây là thời điểm cơ thể dễ mệt mỏi và mất nước nhẹ. Việc bổ sung nước giúp duy trì tuần hoàn máu, hỗ trợ thận lọc chất thải hiệu quả hơn.
Trước khi đi ngủ (với lượng vừa phải): Một lượng nước nhỏ trước khi ngủ có thể giúp duy trì hoạt động ổn định của cơ thể qua đêm, nhưng không nên uống quá nhiều để tránh gián đoạn giấc ngủ.
Theo tiến sĩ William Schaffner, chuyên gia y tế tại Trung tâm Y khoa Đại học Vanderbilt (Mỹ), khi cơ thể được cung cấp nước đều đặn, máu lưu thông tốt hơn, giúp gan xử lý chất độc hiệu quả và thận lọc máu trơn tru hơn.
Ngược lại, khi thiếu nước, máu có xu hướng cô đặc, khiến thận phải làm việc nhiều hơn và tăng nguy cơ hình thành sỏi. Đồng thời, gan cũng phải “gánh” thêm nhiệm vụ hỗ trợ thải độc, theo NHS.
Các chuyên gia khuyến nghị nên chia nhỏ lượng nước trong ngày, thay vì uống quá nhiều cùng lúc. Trung bình mỗi người cần khoảng 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày, tùy theo thể trạng và mức độ vận động.
Ngoài ra, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ khuyến cáo nên hạn chế đồ uống có đường hoặc có cồn vì có thể làm tăng gánh nặng cho gan và thận.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), nhu cầu nước của mỗi người là khác nhau, phụ thuộc vào tuổi tác, tình trạng sức khỏe, thời tiết và mức độ vận động.
Vì vậy, cách tốt nhất là duy trì thói quen uống nước đều đặn trong ngày và điều chỉnh phù hợp với nhu cầu của cơ thể.
Ngày 23.5, đại diện Bệnh viện Đại học Y Dược - Hoàng Anh Gia Lai cho biết sau nhiều giờ cấp cứu, các y bác sĩ đã cứu sống bệnh nhi Anh Thư (7 tuổi, ở xã Ia Bang, tỉnh Gia Lai) bị tai nạn giao thông khi va chạm với xe tải trên đường đi học về. Chỉ 24 giờ sau phẫu thuật, tình trạng của bệnh nhi đã có chuyển biến tích cực.
Cũng theo thông tin từ Bệnh viện Đại học Y Dược - Hoàng Anh Gia Lai, bé Anh Thư đang đi bộ từ trường về nhà thì va chạm với xe tải vào trưa 21.5. Thời điểm được đưa vào cấp cứu, bệnh nhi trong tình trạng cực kỳ nguy kịch: mạch đập nhanh, huyết áp tụt mạnh, đặc biệt nghiêm trọng là tình trạng biến dạng nặng ở 2 đùi và 2 cẳng chân; toàn bộ da đùi trái và gần như toàn bộ cơ cẳng chân phải của em bị lóc ra…
Ngay sau khi tiếp nhận bệnh nhi, ban lãnh đạo bệnh viện lập tức kích hoạt báo động đỏ nội viện, huy động song song nhiều chuyên khoa. Trong khi ê kíp hồi sức tích cực nỗ lực ổn định huyết áp và kiểm soát tình trạng mất máu, các ê kíp ngoại khoa khẩn trương chuẩn bị phòng mổ với mục tiêu kép: cứu sống bệnh nhi và tối đa hóa khả năng bảo tồn đôi chân cho em.
Để rút ngắn thời gian phẫu thuật xuống mức tối thiểu, bệnh viện triển khai cùng lúc 2 kíp mổ xử lý song song hai chân. Trong nhiều giờ căng thẳng, các bác sĩ tiến hành cắt lọc tổn thương, kết hợp xương 2 đùi và 2 cẳng chân, đính lại chỗ bám gân gót chân phải, đồng thời xử lý toàn bộ các vết thương lóc da phức tạp.
24 giờ sau ca mổ, đôi chân của bệnh nhi dần hồng ấm trở lại, có phản ứng tích cực. Hiện bệnh nhi đã tỉnh táo, các chỉ số mạch và huyết áp ổn định, đang tiếp tục được theo dõi sát và điều trị tích cực.
