Tịnh Nương Đường ở làng Thuận Nghĩa (huyện Tây Sơn, Bình Định cũ) là nơi thờ cúng tổ tiên họ Quách, được xây dựng từ năm 1908 – 1911. Tên gọi ngôi nhà được đặt theo tên vị tổ đời thứ nhất của gia tộc trên đất Bình Định, Quách Tịnh Nương (1695 – 1767).
Công trình rộng khoảng 500 m2 gồm nhà chính, nhà khách và nhà lẫm, (bao bọc khoảng sân rộng 240 m2), nhà sinh hoạt, nhà bếp.
Toàn bộ kiến trúc được xây dựng trên khu đất rộng khoảng 4.000 m2.
Tịnh Nương Đường ở làng Thuận Nghĩa (huyện Tây Sơn, Bình Định cũ) là nơi thờ cúng tổ tiên họ Quách, được xây dựng từ năm 1908 – 1911. Tên gọi ngôi nhà được đặt theo tên vị tổ đời thứ nhất của gia tộc trên đất Bình Định, Quách Tịnh Nương (1695 – 1767).
Công trình rộng khoảng 500 m2 gồm nhà chính, nhà khách và nhà lẫm, (bao bọc khoảng sân rộng 240 m2), nhà sinh hoạt, nhà bếp.
Toàn bộ kiến trúc được xây dựng trên khu đất rộng khoảng 4.000 m2.
Nhà được dựng theo kiểu nhà lá mái, hình chữ Môn (Hán tự). Nhà chính quay mặt về hướng nam, gồm 5 gian là nơi thờ cúng tổ tiên.
Theo ông Quách Hùng, 74 tuổi, hậu nhân đời thứ 10, thủy tổ của tộc họ này là ông Quách Tịnh Nương, người gốc Phúc Kiến, Trung Quốc, di cư đến đây khoảng 300 – 400 năm trước.
Nhà được dựng theo kiểu nhà lá mái, hình chữ Môn (Hán tự). Nhà chính quay mặt về hướng nam, gồm 5 gian là nơi thờ cúng tổ tiên.
Theo ông Quách Hùng, 74 tuổi, hậu nhân đời thứ 10, thủy tổ của tộc họ này là ông Quách Tịnh Nương, người gốc Phúc Kiến, Trung Quốc, di cư đến đây khoảng 300 – 400 năm trước.
Ông Hùng cho biết trải qua hàng thế kỷ, phần lớn kiến trúc bên trong ngôi nhà vẫn được giữ nguyên. Các thế hệ tiếp nối trong gia đình chỉ chỉnh sửa phần mái cho an toàn.
“Những gì thuộc về tổ tiên, ông bà để lại, con cháu cố gắng giữ gìn”, ông Hùng nói.
Ông Hùng cho biết trải qua hàng thế kỷ, phần lớn kiến trúc bên trong ngôi nhà vẫn được giữ nguyên. Các thế hệ tiếp nối trong gia đình chỉ chỉnh sửa phần mái cho an toàn.
“Những gì thuộc về tổ tiên, ông bà để lại, con cháu cố gắng giữ gìn”, ông Hùng nói.
Án thờ, đèn, lư đồng, bình bát bằng sứ, lọng, hoành phi và liễn chữ Hán được trưng bày ở khu vực trong nhà.
Án thờ, đèn, lư đồng, bình bát bằng sứ, lọng, hoành phi và liễn chữ Hán được trưng bày ở khu vực trong nhà.
Tranh khảm trai bị hư hỏng do thời gian.
Bức hoành phi dòng chữ Hán (Quách Từ Đường) thủng một vết do chiến tranh.
Tranh khảm trai bị hư hỏng do thời gian.
Bức hoành phi dòng chữ Hán (Quách Từ Đường) thủng một vết do chiến tranh.
Phần mái được thiết kế hai lớp cách nhiệt. Lớp bên trong xếp dày các cây tròn thẳng, phủ kín vỏ cây kiền kiền và trát đất pha rơm. Cách lớp này khoảng 0,7 m là lớp mái tranh trên cùng.
Trong lần tu sửa năm 1943, ngôi nhà được thay mái lá bằng mái ngói, xây vách bằng gạch.
Phần mái được thiết kế hai lớp cách nhiệt. Lớp bên trong xếp dày các cây tròn thẳng, phủ kín vỏ cây kiền kiền và trát đất pha rơm. Cách lớp này khoảng 0,7 m là lớp mái tranh trên cùng.
Trong lần tu sửa năm 1943, ngôi nhà được thay mái lá bằng mái ngói, xây vách bằng gạch.
Phía tây là nhà khách (quay mặt về hướng đông), nơi hội họp của người trong tộc và lưu giữ tài liệu, gia phả, phổ lục về các đời của dòng họ Quách.
Phía tây là nhà khách (quay mặt về hướng đông), nơi hội họp của người trong tộc và lưu giữ tài liệu, gia phả, phổ lục về các đời của dòng họ Quách.
Phía đông là nhà lẫm (quay mặt về hướng tây), dùng để chứa thóc lúa, nông sản, của cải, tài sản. Đến nay, nhiều cột kèo có dấu hiệu hư hỏng, mục ruỗng.
Phía đông là nhà lẫm (quay mặt về hướng tây), dùng để chứa thóc lúa, nông sản, của cải, tài sản. Đến nay, nhiều cột kèo có dấu hiệu hư hỏng, mục ruỗng.
Giếng cổ nằm phía sau Quách Tịnh Nương. Nơi đây không có người ở, con cháu trong dòng họ trông coi và canh tác rau xung quanh.
Giếng cổ nằm phía sau Quách Tịnh Nương. Nơi đây không có người ở, con cháu trong dòng họ trông coi và canh tác rau xung quanh.
Họ Quách đã truyền 13 đời với hơn 500 người, trong đó, ông Quách Tấn vừa là nhà thơ, nhà văn, nhà nghiên cứu, dịch giả và có công điền dã sưu tầm, nghiên cứu, biên soạn ra cuốn “Nước non Bình Định”.
Họ Quách đã truyền 13 đời với hơn 500 người, trong đó, ông Quách Tấn vừa là nhà thơ, nhà văn, nhà nghiên cứu, dịch giả và có công điền dã sưu tầm, nghiên cứu, biên soạn ra cuốn “Nước non Bình Định”.
Làng Thuận Nghĩa nổi tiếng với hàng trăm ngôi nhà truyền thống, trong đó khoảng 10 căn trên 100 năm tuổi, đặc biệt là nhà cổ 320 năm của dòng họ Quách.
Làng có 458 hộ với 1.309 nhân khẩu, đa số trồng rau. Địa phương đang phát triển thành làng rau sinh thái VietGAP gắn với du lịch. Đây là nơi hội đủ giá trị văn hóa, di sản, sinh thái, đang được tỉnh Gia Lai định hướng trở thành làng du lịch cộng đồng tiêu biểu ở miền Trung – Tây Nguyên.
Làng Thuận Nghĩa nổi tiếng với hàng trăm ngôi nhà truyền thống, trong đó khoảng 10 căn trên 100 năm tuổi, đặc biệt là nhà cổ 320 năm của dòng họ Quách.
Làng có 458 hộ với 1.309 nhân khẩu, đa số trồng rau. Địa phương đang phát triển thành làng rau sinh thái VietGAP gắn với du lịch. Đây là nơi hội đủ giá trị văn hóa, di sản, sinh thái, đang được tỉnh Gia Lai định hướng trở thành làng du lịch cộng đồng tiêu biểu ở miền Trung – Tây Nguyên.
Trần Hóa
Mời độc giả gửi bài, câu hỏi tại đây hoặc về dulich@vnexpress.net
Ngày 10-7, ông Nguyễn Văn Huy - Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn (Quảng Ngãi) - cho biết đã cùng lực lượng quản lý Khu bảo tồn biển Lý Sơn và các đơn vị chuyên môn trực tiếp lặn giám sát rạn san hô kết hợp thu gom rác thải tại trạm Lạch Chùa Hang.
Đây là một trong tám trạm giám sát rạn san hô thuộc Khu bảo tồn biển Lý Sơn, nằm trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, cách bờ khoảng 500m về phía Bắc.
Theo ông Huy, Ban quản lý Khu bảo tồn biển Lý Sơn nỗ lực hết sức để bảo vệ hệ sinh thái quanh đảo. Vì thế, đợt khảo sát này, ông Huy muốn trực tiếp lặn kiểm tra, đánh giá hiện trạng độ phủ san hô và các thành phần nền đáy.
Đồng thời kết hợp phương pháp Reef Check với kỹ thuật chụp ảnh Phototransect để thu thập dữ liệu hình ảnh chi tiết.
Bên cạnh việc khảo sát, các thành viên còn thu gom rác thải bám trên rạn san hô, phân loại theo từng nhóm vật liệu, thống kê số lượng, cân khối lượng và ghi nhận nguồn phát sinh.
Qua chuyến lặn, đoàn công tác ghi nhận nhiều san hô mới đang phát triển khá tốt, cho thấy hệ sinh thái rạn san hô tại Lý Sơn vẫn được duy trì tích cực.
Tuy nhiên rác thải nhựa vẫn là mối đe dọa đáng lo ngại. Đặc biệt các loại ngư cụ như lưới ma, dây cước, dây câu, dây thừng và ống nhựa chiếm phần lớn lượng rác thu gom.
Theo các chuyên gia, những loại rác này có thể quấn, che phủ hoặc làm gãy san hô, đồng thời gây mắc kẹt, làm chết nhiều loài sinh vật biển.
"Muốn chỉ đạo gì, cũng cần phải nắm thực tế, thay vì chỉ nghe báo cáo. Sau đợt lặn, tôi đánh giá rạn san hô ở khu bảo tồn phát triển rất tốt. Vấn đề ảnh hưởng là rác thải, sẽ chỉ đạo hướng xử lý", ông Huy nói.
Sau chuyến khảo sát thực địa, Chủ tịch UBND đặc khu Lý Sơn Nguyễn Văn Huy yêu cầu các cơ quan chuyên môn tiếp tục duy trì công tác giám sát rạn san hô kết hợp lặn thu gom rác thải định kỳ hằng năm, nhằm kịp thời theo dõi hiện trạng và xu hướng biến động của hệ sinh thái biển.
Đẩy mạnh tuyên truyền để ngư dân, chủ tàu cá, cơ sở nuôi trồng thủy sản và các đơn vị kinh doanh du lịch nâng cao ý thức bảo vệ môi trường biển, không xả rác xuống biển, chủ động thu gom ngư cụ hư hỏng, lưới ma và các vật liệu nhựa sau quá trình khai thác.
Đặc khu Lý Sơn sẽ khuyến khích tổ chức các đợt làm sạch rạn san hô với sự tham gia của cộng đồng, doanh nghiệp lặn biển, tình nguyện viên và lực lượng chức năng; đồng thời thực hiện phân loại, quản lý và vận chuyển rác sau thu gom đúng quy định.
Những rạn san hô khỏe mạnh chính là nền tảng để phát triển các sản phẩm du lịch biển, lặn ngắm san hô và xây dựng hình ảnh Lý Sơn trở thành điểm đến xanh, hấp dẫn, gắn bảo tồn thiên nhiên với phát triển kinh tế bền vững.
"Việt Nam là quốc gia tử tế nhất mà tôi từng ghé thăm"
Mới đây, đoạn video ghi lại cảnh một tài xế xe công nghệ ở Việt Nam chủ động đưa xe vào bóng râm khi dừng đèn đỏ, giúp vị khách người Nga ngồi phía sau tránh nắng, thu hút hàng trăm nghìn lượt xem.
Người đăng tải video là Pavel Volodin (29 tuổi, quốc tịch Nga) - giáo viên tiếng Nga hiện sống và làm việc tại Việt Nam. Điều khiến nhiều người chú ý không chỉ là khoảnh khắc giản dị trong video mà còn là dòng chia sẻ đi kèm, khi Pavel gọi Việt Nam là "quốc gia tử tế nhất tôi từng đến".
Chia sẻ với phóng viên Dân trí, Pavel kể lại: "Hôm đó trời rất nóng. Khi dừng đèn đỏ, tài xế đã chủ động đưa xe vào một khoảng bóng râm để ánh nắng không chiếu thẳng vào tôi. Đó chỉ là một hành động rất nhỏ, nhưng thực sự khiến tôi ấn tượng", Pavel kể.
Theo vị khách, điều khiến anh xúc động hơn cả là hành động ấy diễn ra một cách rất tự nhiên. Tài xế không hề cố gây ấn tượng hay mong nhận lại điều gì.
"Anh ấy chỉ đơn giản nhận ra tôi có thể đang khó chịu vì nắng và muốn giúp", Pavel nói.
Bên dưới đoạn video, nhiều dân mạng Việt Nam cho rằng hành động của người tài xế là điều khá quen thuộc trong cuộc sống hằng ngày. Không ít người chia sẻ rằng khi dừng đèn đỏ dưới trời nắng gắt, nhiều tài xế thường có thói quen đưa xe vào nơi có bóng râm để cả bản thân và khách cảm thấy dễ chịu hơn.
Thế nhưng, với Pavel, chính những điều rất bình dị ấy lại tạo nên ấn tượng sâu sắc trong anh về con người Việt Nam.
"Khoảnh khắc đó phản ánh đúng những gì tôi thường cảm nhận khi ở Việt Nam. Mọi người sẵn sàng quan tâm đến cả những người hoàn toàn xa lạ mà không cần bất kỳ lý do đặc biệt nào.
Tài xế không làm vậy để có thêm tiền hay để thể hiện chất lượng dịch vụ. Anh ấy chỉ đơn giản nghĩ đến sự thoải mái của tôi. Đó là lý do tôi luôn xem Việt Nam là quốc gia tử tế nhất mà tôi từng ghé thăm", Pavel chia sẻ.
"Điều khiến tôi luôn muốn quay lại Việt Nam là con người"
Pavel lần đầu đến Việt Nam vào năm 2023. Kể từ đó đến nay, anh nhiều lần quay trở lại và dành khá nhiều thời gian sinh sống, làm việc tại đây. Trong thời gian này, anh cũng thường xuyên du lịch, khám phá nhiều vùng miền của Việt Nam.
Đến nay, Pavel đã đặt chân đến Nha Trang (Khánh Hòa), TPHCM, Đà Lạt (Lâm Đồng) và Đà Nẵng. Theo anh, mỗi thành phố đều mang một màu sắc riêng, giúp anh khám phá thêm nhiều khía cạnh khác nhau của đất nước Việt Nam.
Trong suốt những lần lưu trú, vị khách cho biết anh nhiều lần nhận được sự giúp đỡ từ người dân địa phương.
"Mỗi khi tôi bị lạc đường hay không biết phải đi đâu, thường sẽ có người chủ động đến giúp, dù chúng tôi không nói cùng một ngôn ngữ. Có người dùng ứng dụng dịch để chỉ đường, có người còn đi cùng tôi đến đúng nơi cần đến.
Tôi nhận thấy người Việt rất thân thiện với người nước ngoài. Họ luôn mỉm cười, hỏi tôi đến từ đâu và cố gắng khiến tôi cảm thấy được chào đón", Pavel chia sẻ.
Theo anh, điều đặc biệt nhất là sự tử tế ấy diễn ra rất tự nhiên. Cách người Việt đối xử với anh không khiến anh có cảm giác họ giúp đỡ vì công việc hay vì đang cung cấp một dịch vụ.
"Mọi người giúp đỡ đơn giản vì họ thật sự muốn giúp. Họ thể hiện sự quan tâm trong những tình huống rất đời thường và đó mới là điều tôi nhớ nhất", anh nói.
Pavel cho rằng nhiều hành động vốn rất bình thường đối với người Việt lại có thể trở thành những ký ức khó quên với du khách quốc tế.
"Ở Việt Nam, việc giúp đỡ người lạ dường như là điều rất bình thường. Nhưng với một du khách, đó có thể trở thành một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất của cả chuyến đi.
Tôi cũng rất thích việc ở đây mọi người dễ dàng bắt chuyện với nhau. Họ luôn mỉm cười, hỏi bạn đến từ đâu và cố gắng giúp đỡ ngay cả khi giữa hai bên có rào cản ngôn ngữ", anh chia sẻ.
Theo Pavel, Việt Nam sở hữu nhiều điều hấp dẫn như thiên nhiên, bãi biển, ẩm thực và những thành phố sôi động. Tuy nhiên, yếu tố khiến anh luôn muốn quay trở lại đây lại chính là con người.
"Tôi nghĩ điều mình sẽ nhớ nhất chính là người Việt. Dĩ nhiên, Việt Nam có thiên nhiên tuyệt đẹp, đồ ăn ngon, biển đẹp và những thành phố rất thú vị. Nhưng chính con người mới là điều khiến đất nước này trở nên đặc biệt với tôi. Sự cởi mở và lòng tốt của mọi người luôn khiến tôi cảm thấy thoải mái mỗi lần quay trở lại", Pavel bày tỏ.
Hiện vị khách sống tại Nha Trang và cho biết đây là thành phố anh yêu thích nhất ở Việt Nam. Trong tương lai, anh dự định sẽ tiếp tục khám phá khu vực miền Bắc, đặc biệt là những vùng núi và các thị trấn nhỏ, đồng thời thưởng thức nhiều món ăn ngon ở Việt Nam.
"Tôi muốn không chỉ đến những điểm du lịch nổi tiếng mà còn được trải nghiệm cuộc sống thường ngày ở nhiều vùng khác nhau của Việt Nam", Pavel nói.
Bên cạnh đó, anh cũng dành nhiều tình cảm cho ẩm thực Việt Nam. Món ăn yêu thích nhất của Pavel là bún chả.
Buổi tối ở Hà Giang, lựa chọn ăn uống không nhiều, đặc biệt là các món ăn vặt. Dù vậy, du khách vẫn có thể tìm thấy một số hàng bán thắng dền - món ăn đặc trưng của Hà Giang, thường chỉ bán vào mùa lạnh.
"Giữa cảnh núi rừng hút gió mùa đông, ăn bát thắng dền tráng miệng sau bữa tối với thịt gác bếp, xúc xích lợn là lựa chọn hợp lý", ông Minh Huỳnh, lái xe người địa phương nói khi đang nhâm nhi bát thắng dền màu sắc sặc sỡ, thoạt nhìn như những viên kẹo nhỏ.
Thắng dền có ngoại hình tương đồng bánh trôi tàu Hà Nội hay bánh cống phù Lạng Sơn, được chế biến từ bột gạo nếp với nhân chay hoặc đậu đỗ. Bà Đặng Thị Hà Nga, người có hơn 10 năm bán món này tại đường Trần Hưng Đạo, phường Hà Giang 1, cho biết viên thắng dền chỉ to hơn đầu ngón tay, nhỏ hơn nhiều so với bánh trôi tàu nên mỗi bát thường có hơn 10 viên.
Bên cạnh màu trắng truyền thống, các quán hiện nay phục vụ thêm thắng dền ngũ sắc để tăng tính thẩm mỹ. Màu sắc này được tạo hoàn toàn từ nguyên liệu tự nhiên như gấc, nghệ, thanh long và hoa đậu biếc.
Quy trình làm món ăn này gần giống bánh trôi: gạo nếp ngon xay thành bột, sau đó giã lại để vỏ bánh đạt độ dai, không bị bở. Nước dùng được nấu từ đường, nước cốt dừa và gừng đun nóng. Bà Nga chia sẻ bí quyết quan trọng là gừng phải nướng chín, rửa sạch rồi mới đập dập đem đun để nước dùng dậy mùi thơm và không bị tanh như gừng sống. Tại cửa hàng, người bán luôn chuẩn bị hai nồi riêng biệt để luộc bánh và nấu nước đường gừng.
Khi có khách, chủ quán thả những viên bột vào nồi nước sôi, đợi khoảng 5-7 phút cho đến khi bánh nổi lên mặt nước. Bánh chín được vớt ra bát, chan nước đường gừng nóng hổi, sau đó rắc thêm vừng hoặc lạc rang.
Thực khách thường ngậm viên bánh nhỏ trong miệng để cảm nhận trọn vẹn vị ngọt béo của nước dùng, chút cay nồng của gừng nướng và vị bùi của vừng lạc.
Nghề bán thắng dền mang tính thời vụ, chủ yếu nhộn nhịp vào mùa đông. Bà Nga cho biết gia đình thường chuẩn bị nguyên liệu và nặn bánh vào buổi sáng để kịp mở hàng từ 18h đến 23h. Trung bình mỗi ngày, quán tiêu thụ khoảng 3 kg gạo nếp, những ngày rét đậm tăng lên 5 kg.
Đến khoảng sau tháng 2 âm lịch, khi thời tiết bắt đầu ấm lên, các hàng thắng dền sẽ nghỉ bán và chuyển sang phục vụ các loại chè truyền thống như chè đậu xanh, đậu đen hay đậu đỏ để phù hợp nhu cầu giải nhiệt.