Tịnh Nương Đường ở làng Thuận Nghĩa (huyện Tây Sơn, Bình Định cũ) là nơi thờ cúng tổ tiên họ Quách, được xây dựng từ năm 1908 – 1911. Tên gọi ngôi nhà được đặt theo tên vị tổ đời thứ nhất của gia tộc trên đất Bình Định, Quách Tịnh Nương (1695 – 1767).
Công trình rộng khoảng 500 m2 gồm nhà chính, nhà khách và nhà lẫm, (bao bọc khoảng sân rộng 240 m2), nhà sinh hoạt, nhà bếp.
Toàn bộ kiến trúc được xây dựng trên khu đất rộng khoảng 4.000 m2.
Tịnh Nương Đường ở làng Thuận Nghĩa (huyện Tây Sơn, Bình Định cũ) là nơi thờ cúng tổ tiên họ Quách, được xây dựng từ năm 1908 – 1911. Tên gọi ngôi nhà được đặt theo tên vị tổ đời thứ nhất của gia tộc trên đất Bình Định, Quách Tịnh Nương (1695 – 1767).
Công trình rộng khoảng 500 m2 gồm nhà chính, nhà khách và nhà lẫm, (bao bọc khoảng sân rộng 240 m2), nhà sinh hoạt, nhà bếp.
Toàn bộ kiến trúc được xây dựng trên khu đất rộng khoảng 4.000 m2.
Nhà được dựng theo kiểu nhà lá mái, hình chữ Môn (Hán tự). Nhà chính quay mặt về hướng nam, gồm 5 gian là nơi thờ cúng tổ tiên.
Theo ông Quách Hùng, 74 tuổi, hậu nhân đời thứ 10, thủy tổ của tộc họ này là ông Quách Tịnh Nương, người gốc Phúc Kiến, Trung Quốc, di cư đến đây khoảng 300 – 400 năm trước.
Nhà được dựng theo kiểu nhà lá mái, hình chữ Môn (Hán tự). Nhà chính quay mặt về hướng nam, gồm 5 gian là nơi thờ cúng tổ tiên.
Theo ông Quách Hùng, 74 tuổi, hậu nhân đời thứ 10, thủy tổ của tộc họ này là ông Quách Tịnh Nương, người gốc Phúc Kiến, Trung Quốc, di cư đến đây khoảng 300 – 400 năm trước.
Ông Hùng cho biết trải qua hàng thế kỷ, phần lớn kiến trúc bên trong ngôi nhà vẫn được giữ nguyên. Các thế hệ tiếp nối trong gia đình chỉ chỉnh sửa phần mái cho an toàn.
“Những gì thuộc về tổ tiên, ông bà để lại, con cháu cố gắng giữ gìn”, ông Hùng nói.
Ông Hùng cho biết trải qua hàng thế kỷ, phần lớn kiến trúc bên trong ngôi nhà vẫn được giữ nguyên. Các thế hệ tiếp nối trong gia đình chỉ chỉnh sửa phần mái cho an toàn.
“Những gì thuộc về tổ tiên, ông bà để lại, con cháu cố gắng giữ gìn”, ông Hùng nói.
Án thờ, đèn, lư đồng, bình bát bằng sứ, lọng, hoành phi và liễn chữ Hán được trưng bày ở khu vực trong nhà.
Án thờ, đèn, lư đồng, bình bát bằng sứ, lọng, hoành phi và liễn chữ Hán được trưng bày ở khu vực trong nhà.
Tranh khảm trai bị hư hỏng do thời gian.
Bức hoành phi dòng chữ Hán (Quách Từ Đường) thủng một vết do chiến tranh.
Tranh khảm trai bị hư hỏng do thời gian.
Bức hoành phi dòng chữ Hán (Quách Từ Đường) thủng một vết do chiến tranh.
Phần mái được thiết kế hai lớp cách nhiệt. Lớp bên trong xếp dày các cây tròn thẳng, phủ kín vỏ cây kiền kiền và trát đất pha rơm. Cách lớp này khoảng 0,7 m là lớp mái tranh trên cùng.
Trong lần tu sửa năm 1943, ngôi nhà được thay mái lá bằng mái ngói, xây vách bằng gạch.
Phần mái được thiết kế hai lớp cách nhiệt. Lớp bên trong xếp dày các cây tròn thẳng, phủ kín vỏ cây kiền kiền và trát đất pha rơm. Cách lớp này khoảng 0,7 m là lớp mái tranh trên cùng.
Trong lần tu sửa năm 1943, ngôi nhà được thay mái lá bằng mái ngói, xây vách bằng gạch.
Phía tây là nhà khách (quay mặt về hướng đông), nơi hội họp của người trong tộc và lưu giữ tài liệu, gia phả, phổ lục về các đời của dòng họ Quách.
Phía tây là nhà khách (quay mặt về hướng đông), nơi hội họp của người trong tộc và lưu giữ tài liệu, gia phả, phổ lục về các đời của dòng họ Quách.
Phía đông là nhà lẫm (quay mặt về hướng tây), dùng để chứa thóc lúa, nông sản, của cải, tài sản. Đến nay, nhiều cột kèo có dấu hiệu hư hỏng, mục ruỗng.
Phía đông là nhà lẫm (quay mặt về hướng tây), dùng để chứa thóc lúa, nông sản, của cải, tài sản. Đến nay, nhiều cột kèo có dấu hiệu hư hỏng, mục ruỗng.
Giếng cổ nằm phía sau Quách Tịnh Nương. Nơi đây không có người ở, con cháu trong dòng họ trông coi và canh tác rau xung quanh.
Giếng cổ nằm phía sau Quách Tịnh Nương. Nơi đây không có người ở, con cháu trong dòng họ trông coi và canh tác rau xung quanh.
Họ Quách đã truyền 13 đời với hơn 500 người, trong đó, ông Quách Tấn vừa là nhà thơ, nhà văn, nhà nghiên cứu, dịch giả và có công điền dã sưu tầm, nghiên cứu, biên soạn ra cuốn “Nước non Bình Định”.
Họ Quách đã truyền 13 đời với hơn 500 người, trong đó, ông Quách Tấn vừa là nhà thơ, nhà văn, nhà nghiên cứu, dịch giả và có công điền dã sưu tầm, nghiên cứu, biên soạn ra cuốn “Nước non Bình Định”.
Làng Thuận Nghĩa nổi tiếng với hàng trăm ngôi nhà truyền thống, trong đó khoảng 10 căn trên 100 năm tuổi, đặc biệt là nhà cổ 320 năm của dòng họ Quách.
Làng có 458 hộ với 1.309 nhân khẩu, đa số trồng rau. Địa phương đang phát triển thành làng rau sinh thái VietGAP gắn với du lịch. Đây là nơi hội đủ giá trị văn hóa, di sản, sinh thái, đang được tỉnh Gia Lai định hướng trở thành làng du lịch cộng đồng tiêu biểu ở miền Trung – Tây Nguyên.
Làng Thuận Nghĩa nổi tiếng với hàng trăm ngôi nhà truyền thống, trong đó khoảng 10 căn trên 100 năm tuổi, đặc biệt là nhà cổ 320 năm của dòng họ Quách.
Làng có 458 hộ với 1.309 nhân khẩu, đa số trồng rau. Địa phương đang phát triển thành làng rau sinh thái VietGAP gắn với du lịch. Đây là nơi hội đủ giá trị văn hóa, di sản, sinh thái, đang được tỉnh Gia Lai định hướng trở thành làng du lịch cộng đồng tiêu biểu ở miền Trung – Tây Nguyên.
Trần Hóa
Mời độc giả gửi bài, câu hỏi tại đây hoặc về dulich@vnexpress.net
Trên thế giới có không ít điểm đến nổi tiếng vì số lượng một loài động vật vượt xa dân số con người. Bang Montana của Mỹ có số bò nhiều gấp đôi số người dân. Trong khi đó ở New Zealand lại nổi tiếng với đàn cừu đông hơn dân số, còn đảo Aoshima ở Nhật Bản được biết đến là "đảo mèo" vì mèo nhiều hơn người.
Tuy nhiên, trên đảo Kauai thuộc tiểu bang Hawaii (Mỹ), loài động vật chiếm ưu thế lại là gà.
Theo ước tính, đảo Kauai hiện có khoảng 450.000 con gà sống hoang dã. Trong khi dân số con người chỉ khoảng 75.000 người. Điều đó đồng nghĩa với việc, ước tính trung bình cứ một cư dân trên đảo lại có tới khoảng 6 con gà.
Đối với nhiều du khách, những đàn gà hoang không phải là điều nằm trong danh sách trải nghiệm khi tới Kauai. Thế nhưng, chúng xuất hiện ở khắp nơi trên hòn đảo nhiệt đới nổi tiếng này.
Câu hỏi khiến nhiều người đặt ra đó là, vì sao nơi này nhiều gà hoang đến thế? Từ bãi biển, công viên, bãi đỗ xe cho tới các khu dân cư, du khách đều dễ dàng bắt gặp những đàn gà tự do đi lại khắp nơi. Tuy nhiên người dân địa phương không ai bắt chúng làm thực phẩm.
Bí ẩn phía sau sự bùng nổ số lượng gà
Theo các nhà nghiên cứu, câu chuyện bắt đầu từ nhiều thế kỷ trước khi những người Polynesia đầu tiên mang gà tới Hawaii để làm thực phẩm và phục vụ đời sống văn hóa.
Tuy nhiên, bước ngoặt lớn xảy ra vào những năm của thế kỷ trước.
Hai cơn bão mạnh là Iwa xảy ra vào năm 1982 và cơn bão Iniki của năm 1992 đã tàn phá nhiều khu vực trên đảo Kauai. Những vụ thiên tai này phá hủy hàng loạt chuồng trại và đưa số lượng lớn gà nuôi được "phóng thích" ra môi trường tự nhiên.
Những con gà này sau đó lai với gà rừng đỏ (Red Junglefowl), một giống gà cổ có khả năng thích nghi tốt với điều kiện tự nhiên.
Một yếu tố khác góp phần tạo nên vương quốc gà tại Kauai là hòn đảo này không có cầy mangut (mongoose). Chúng vốn là loài săn mồi được đưa tới nhiều đảo khác ở Hawaii để kiểm soát quần thể chuột và chim hoang dã.
Không có thiên địch tự nhiên cùng khí hậu nhiệt đới thuận lợi quanh năm đã giúp quần thể gà phát triển nhanh chóng. Kết quả là hàng chục nghìn con gà bán hoang dã bắt đầu sinh sôi trên khắp hòn đảo.
Người dân không bắt gà làm thực phẩm
Đến đảo Kauai, du khách có thể bắt gặp đàn gà xuất hiện ở bất cứ nơi nào. Tại các bãi biển, chúng tản bộ thong dong dọc theo bờ cát trắng. Trên các tuyến đường trekking, không ít con gà tỏ ra dạn dĩ và sẵn sàng tiếp cận du khách để tìm thức ăn.
Các bãi đỗ xe của siêu thị hay trung tâm thương mại cũng là nơi chúng thường xuyên tụ tập. Ngay cả tại các khu nghỉ dưỡng hoặc nhà cho thuê du lịch, tiếng gà trống gáy vào sáng sớm cũng là điều rất quen thuộc đối với du khách.
Nhiều người xem đây là nét độc đáo riêng của Kauai, trong khi số khác coi đó là trải nghiệm khó quên theo cả nghĩa tích cực lẫn hài hước.
Mặc dù chiếm số lượng đông đảo nhưng gà hoang ở đảo Kauai không được người dân tận dụng làm nguồn thực phẩm. Thậm chí, trứng của chúng cũng không trở thành thực phẩm phổ biến của người bản địa.
Trên một số diễn đàn cư dân tại Reddit, nhiều người đã chia sẻ lý do. Trong đó, đa phần người dân cho rằng, đàn gà hoang đóng vai trò kiểm soát các loài côn trùng gây hại như gián và rết.
Ngoài ra, họ cho rằng thịt gà hoang sẽ dai nên không ngon, có nguy cơ mang ký sinh trùng.
Có một câu chuyện hài hước mô tả về thịt của loài gà trên đảo Kauai được người dân truyền tai nhau kể lại rằng, nếu muốn ăn, người đầu bếp phải cho con gà và một hòn đá vào nồi nước sôi. Khi nào dùng nĩa xiên được qua hòn đá, lúc đó thịt gà mới có thể chín mềm.
Trở thành biểu tượng của hòn đảo
Bất chấp những bất tiện như tiếng gáy vào sáng sớm đánh thức mọi người, nhiều cư dân ở đảo Kauai vẫn dành nhiều tình cảm với đàn gà hoang.
"Chúng giúp kiểm soát côn trùng và là loài chim rất thông minh. Chúng đã trở thành một phần của hòn đảo này", một cư dân có tên Suzie nói.
Hiện đàn gà không nằm trong diện được pháp luật bảo vệ đặc biệt. Tuy nhiên phần lớn cư dân để chúng sống tự nhiên và xem đó là bản sắc của hòn đảo.
Du khách được khuyến cáo không cho gà ăn nhằm tránh gia tăng số lượng quần thể và khiến chúng phụ thuộc vào nguồn thức ăn từ con người. Đối với nhiều du khách, tiếng gà gáy, những đàn gà chạy tung tăng và sự hiện diện của chúng ở khắp nơi chính là một phần trải nghiệm độc đáo mà không nơi nào khác ở Hawaii có được.
Dù gây ra không ít phiền toái, những "cư dân có cánh" này đã trở thành nét riêng không thể tách rời khỏi nhịp sống của Kauai.
Theo số liệu từ Cục Phòng chống và giảm nhẹ thiên tai Thái Lan tính từ ngày 10 đến 13/4, ba ngày đầu tiên của lễ hội té nước Songkran, xảy ra 755 vụ tai nạn giao thông khiến 154 người chết, 705 người bị thương, gồm cả du khách và người dân.
Số vụ tai nạn giảm gần 25% so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng số người chết và người bị thương đều cao hơn. Bốn ngày đầu của Songkran 2025, có 1.002 vụ tai nạn, 144 người thiệt mạng và 999 người bị thương.
Chạy quá tốc độ vẫn là nguyên nhân hàng đầu gây tai nạn, chiếm 41,8%, tiếp theo là lái xe khi đã uống rượu bia (27,4%). Xe máy liên quan đến phần lớn các vụ tai nạn, chiếm 70,9%. Các tai nạn hầu hết xảy ra trên các đoạn đường thẳng (75,5%), trong đó các tuyến đường thuộc cấp xã và trong làng chiếm tỷ lệ cao nhất (36,3%). Thời điểm tai nạn xảy ra nhiều nhất là từ 15h đến 18h, chiếm 20,25% tổng số vụ. Số người bị thương và tử vong cao nhất nằm ở nhóm tuổi 20-29 và 30-39.
Tỉnh Lampang ghi nhận tổng số vụ tai nạn cao nhất (33 vụ) và số người bị thương nhiều nhất (34 người). Trong khi đó, Bangkok có số người tử vong cao nhất với 8 trường hợp. Có 22 tỉnh không ghi nhận ca tử vong nào trong giai đoạn này.
Chiến dịch nâng cao nhận thức và thực hiện an toàn giao thông đang được triển khai trên toàn quốc với khẩu hiệu "Lái xe an toàn, giảm tốc độ, phòng ngừa tai nạn", diễn ra từ ngày 10 đến 16/4.
Từ 13/4 đến 15/4 mới là chính hội Songkran, khi người dân và du khách tham gia đông nhất vào các hoạt động té nước.
Theo đánh giá, nguy cơ tai nạn vẫn ở mức cao. Ông Phadoongsak Sarujikamjornwattana, Tổng thanh tra Bộ Giao thông Thái Lan, cho biết cơ quan chức năng đang giám sát chiến dịch đảm bảo an toàn cho các hoạt động té nước, đồng thời thực thi nghiêm lệnh cấm bán rượu bia cho người chưa đủ tuổi.
Ông Phadoongsak cũng khuyến cáo người dân thận trọng khi tham gia lễ hội Songkran, không hắt nước vào người điều khiển xe máy vì có thể khiến người lái mất kiểm soát.
Du khách và người dân không chơi té nước giữa lòng đường do nguy cơ va chạm giao thông. Ngoài ra, người tham gia nên hạn chế ngồi hoặc đứng phía sau xe bán tải trong các cuộc diễu hành để tránh nguy cơ bị ngã.
Lễ hội té nước Songkran 2026 diễn ra từ 13 đến 15/4 nhưng thường từ vài ngày trước lễ khai mạc, không khí tại các địa phương đã sôi động, đặc biệt ở thủ đô Bangkok.
Tổng cục Du lịch Thái Lan (TAT) dự kiến đạt doanh thu 30,35 tỷ baht (hơn 945 triệu USD), tăng 6% so với cùng kỳ năm ngoái, hút khoảng 500.000 du khách nước ngoài, tăng 4%, mang lại doanh thu 8,1 tỷ baht (252 triệu USD), tăng 2%.
Trong khi đó, thị trường nội địa dự kiến đạt 5,9 triệu lượt di chuyển (tăng 7%), tạo ra khoảng 22,25 tỷ baht (695 triệu USD) doanh thu du lịch, tăng 8%.
Người dân và du khách tham gia lễ hội Songkran ở Bangkok. Video: IloveAsia
Ngày 26-5, Văn phòng Đoàn đại biểu Quốc hội và HĐND tỉnh Quảng Trị cho hay HĐND tỉnh vừa thông qua nghị quyết chuyển mục đích sử dụng rừng để thực hiện 10 công trình, dự án trên địa bàn tỉnh.
Tổng diện tích rừng đề nghị chuyển mục đích sử dụng hơn 713ha, gồm khoảng 565ha rừng trồng và 148ha rừng tự nhiên.
Trong số các dự án được đề xuất, đáng chú ý là dự án quần thể du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí núi U Bò - hồ Thác Chuối, do Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Quảng Trị trình hồ sơ chuyển mục đích sử dụng rừng.
Dự án có tổng mức đầu tư hơn 16.234 tỉ đồng, trong đó vốn góp của nhà đầu tư khoảng 2.435 tỉ đồng, vốn huy động gần 13.799 tỉ đồng, triển khai tại các xã Bố Trạch, Thượng Trạch và Trường Sơn.
Mục tiêu là hình thành tổ hợp du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí đồng bộ, hiện đại, đa dạng loại hình dịch vụ nhằm thu hút du khách trong và ngoài nước, thúc đẩy phát triển thương hiệu du lịch Quảng Trị là một trong những điểm du lịch hấp dẫn nhất Việt Nam, vươn tầm khu vực.
Tiến độ xây dựng và đưa công trình vào hoạt động kéo dài từ quý 3-2026 đến quý 2-2037.
Đỉnh U Bò nằm ở Km52 đường Hồ Chí Minh, thuộc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Đỉnh cao hơn 900m, là ngọn núi cao nhất của vườn quốc gia này, nằm về phía Trường Sơn Tây.
Khí hậu ở đây mát mẻ quanh năm, vào sáng sớm và cuối giờ chiều thường có mây mù bao phủ, có cảm giác như ở Sa Pa hay Đà Lạt.
Trong khi đó hồ Thác Chuối nằm về phía đông của đỉnh U Bò và là một hồ thủy lợi với dung tích 33 triệu m3.