Theo Hãng tin AFP ngày 2-7, chính quyền Tổng thống Donald Trump sẽ tổ chức màn bắn pháo hoa lớn nhất thế giới trong khuôn khổ dự án Freedom250 kỷ niệm 250 năm Quốc khánh Mỹ, diễn ra vào tối 4-7 (giờ địa phương).
Đơn vị được giao thực hiện là công ty Pyrotecnico, với kế hoạch bắn hơn 850.000 quả pháo hoa tại 10 địa điểm quanh Đài tưởng niệm Lincoln và sông Potomac. Chương trình bắt đầu lúc 22h30, kéo dài khoảng 40 phút.
Nếu hoàn thành, màn trình diễn sẽ vượt khoảng 40.000 quả so với kỷ lục Guinness hiện nay được thiết lập tại Philippines năm 2016, đồng thời có quy mô lớn gấp khoảng 50 lần màn bắn pháo hoa thường niên của Washington.
Ban tổ chức Freedom250 gọi đây là điểm nhấn “khó quên” của chuỗi hoạt động kỷ niệm 250 năm lập quốc, bao gồm các chương trình biểu diễn nghệ thuật, trình diễn máy bay và nhào lộn trên không tại khu vực National Mall.
Sự kiện được kỳ vọng sẽ thu hút hàng trăm nghìn du khách và trở thành dấu mốc đáng nhớ đối với nhiều thế hệ người Mỹ.
Dù vậy, nhiều nhà khoa học cho rằng quy mô của màn trình diễn có thể kéo theo những hệ lụy đáng kể đối với môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Giáo sư hóa học khí quyển Russell Dickerson thuộc Đại học Maryland nhận định việc bắn tới 850.000 quả pháo hoa trong điều kiện thời tiết nắng nóng, không khí tù đọng và vốn đã ô nhiễm là điều “không nên làm”.
Ông cho biết bản thân sẽ không đến khu vực National Mall và cũng không đưa các cháu của mình tới đây.
Theo ông Dickerson, mối lo lớn nhất là bụi mịn PM2.5 – loại hạt có kích thước cực nhỏ, có thể đi sâu vào phổi, xâm nhập máu và thậm chí vượt qua hàng rào bảo vệ não.
Những lo ngại này càng gia tăng khi Bờ Đông nước Mỹ đang trải qua đợt nắng nóng kéo dài. Theo các chuyên gia, thời tiết khô nóng và thiếu mưa khiến khói pháo hoa lưu lại lâu hơn trong không khí.
Theo một bản phân tích của Cơ quan Công viên Quốc gia Mỹ được tờ New York Times dẫn lại, chất lượng không khí tại khu vực National Mall trong và sau màn bắn pháo hoa có thể xuống mức “nguy hại”, trong khi trung tâm Washington, khu Capitol Hill và thành phố Arlington (bang Virginia) được dự báo ở mức “rất có hại cho sức khỏe”.
Tài liệu này cho rằng khói và bụi từ pháo hoa có thể lan xa khoảng 24 km theo hướng gió và tồn tại tới 6 giờ sau khi chương trình kết thúc.
Ngoài bụi mịn, pháo hoa còn giải phóng các kim loại vi lượng và hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, vốn có thể gây ảnh hưởng đến hệ hô hấp nếu tiếp xúc với nồng độ cao.
Một nghiên cứu của Đại học New York sau màn bắn khoảng 60.000 quả pháo hoa trong lễ Quốc khánh Mỹ năm 2023 cho thấy nồng độ kim loại độc hại trong không khí tăng cao gấp 6,5 lần so với thời điểm New York bị khói cháy rừng Canada bao phủ. Phải mất khoảng 12 giờ chất lượng không khí mới trở lại bình thường.
Không chỉ con người, động vật cũng chịu tác động từ tiếng nổ và khói pháo hoa.
Các bác sĩ thú y tại Washington cho biết năm nay số người tìm mua thuốc an thần cho chó tăng cao hơn bình thường vì lo ngại quy mô màn bắn pháo hoa và các màn bay biểu diễn quân sự. Một số gia đình thậm chí quyết định rời khỏi thủ đô trong dịp Quốc khánh để tránh gây căng thẳng cho vật nuôi.
Dẫu vậy, một số chuyên gia cho rằng cần nhìn nhận pháo hoa trong bối cảnh đây là hoạt động chỉ diễn ra trong thời gian ngắn.
Theo bà Erica Walker, phó giáo sư dịch tễ học tại Đại học Brown, những tác động tiêu cực cần được cân nhắc cùng với giá trị tinh thần mà màn trình diễn mang lại đối với người dân trong dịp Quốc khánh.
“Là một người Mỹ có tổ tiên từng là nô lệ, Ngày Độc lập mang ý nghĩa vô cùng đặc biệt với tôi. Đó là âm thanh của nền độc lập, cũng là âm thanh của tự do”, bà chia sẻ.
Hãng Reuters ngày 7.5 đưa tin Đài Loan vừa tiến hành vụ phóng thử ngư lôi đầu tiên từ tàu ngầm tự sản xuất đầu tiên của hòn đảo, một cột mốc quan trọng trong dự án nhằm tăng cường khả năng răn đe và bảo vệ các tuyến đường biển quan trọng trong trường hợp cần thiết.
Chương trình tàu ngầm của Đài Loan đã tận dụng chuyên môn và công nghệ từ nhiều bên, bao gồm cả Mỹ và Anh, được xem là một bước đột phá đối với Đài Loan.
Tập đoàn CSBC của Đài Loan, đơn vị dẫn đầu việc đóng dự kiến tổng cộng 8 tàu ngầm, cho biết trong một thông cáo ngày 7.5 rằng chiếc tàu đầu tiên mang tên Narwhal vừa thực hiện cuộc thử nghiệm ngư lôi đầu tiên một ngày trước đó.
Cuộc thử nghiệm đã xác minh khả năng hoạt động của hệ thống chiến đấu về mặt phát hiện và theo dõi, điều khiển hỏa lực, phóng và dẫn hướng ngư lôi, theo thông cáo.
Hồi tháng 1, tàu ngầm Narwhal đã thực hiện cuộc thử nghiệm dưới nước đầu tiên trên biển.
Đài Loan bày tỏ hy vọng triển khai ít nhất hai tàu ngầm tự sản xuất vào năm 2027 và có thể trang bị tên lửa cho các mẫu sau này.
Tàu ngầm đầu tiên, với giá 49,36 tỉ Đài tệ (1,57 tỉ USD), sẽ sử dụng hệ thống chiến đấu của Lockheed Martin và mang theo ngư lôi hạng nặng Mark 48 do Mỹ sản xuất. Thông cáo của CSBC không nói rõ loại ngư lôi nào đã được thử nghiệm.
Tàu ngầm Narwhal vốn dự kiến được bàn giao cho lực lượng phòng vệ biển Đài Loan vào năm 2024, bên cạnh hai tàu ngầm hiện có được mua từ Hà Lan vào thập niên 1980, nhưng chương trình đã bị trì hoãn.
Hai nghi phạm chiều 10/6 tiếp cận quầy nước chanh được một bé gái 11 tuổi và một bé trai 12 tuổi dựng lên trên vỉa hè ở khu Nam Boston và giả vờ hỏi mua. Một nghi phạm sau đó giật hộp tiền chứa 50 USD, người còn lại kéo áo lên để lộ khẩu súng giắt ở thắt lưng để đe dọa hai đứa trẻ.
Hai tên cướp nhanh chóng rời đi, trước khi những đứa trẻ kịp gọi bố. Người bố sau đó đã trình báo với Sở Cảnh sát Boston. Cảnh sát đã công bố hình ảnh từ camera giám sát cho thấy hai nghi phạm, dường như ở độ tuổi vị thành niên, lảng vảng quanh khu vực trước khi thực hiện vụ cướp. Tuy nhiên, cảnh sát chưa bắt được nghi phạm.
Sự việc gây chấn động dư luận Boston, một trong những thành phố được coi là an toàn nhất nước Mỹ. Nhiều người bày tỏ lo ngại khi hai tên cướp còn rất trẻ, cũng như hệ quả với tâm lý của các nạn nhân.
Mẹ của hai đứa trẻ, Jennifer Byrne, cho biết sự việc khiến cô và các con bị sang chấn tâm lý. Cô cho biết đang làm việc thì con gái gọi điện, òa khóc và thông báo "có người dùng súng uy hiếp bọn con, lấy hết tiền".
"Con gái tôi giơ tay lên, nói: 'Cứ lấy tiền đi. Cứ lấy đi'", Byrne kể lại lời cô bé khi đó.
Tại Mỹ, trẻ em thường dựng quầy bán nước chanh trước nhà hoặc trong khu dân cư mỗi dịp hè. Những quầy hàng nhỏ này thường được xem là cách để các em học kiếm tiền, giao tiếp với hàng xóm và làm quen với các khái niệm kinh doanh cơ bản như định giá, phục vụ khách và quản lý tiền bạc.
"Đó là hai đứa trẻ vô tội chỉ đang cố kiếm chút tiền tiêu vặt, vậy mà chúng phải lo sợ cho tính mạng của mình. Quá kinh khủng. Tôi không còn lời nào khác", Byrne nói.
Thị trưởng Michelle Wu nhiều lần gọi Boston là "thành phố lớn an toàn nhất nước Mỹ". Chính quyền thành phố cho biết số vụ giết người năm 2024 xuống mức thấp nhất trong 67 năm và bạo lực súng đạn năm 2025 giảm hơn 30% so với trung bình 5 năm.
Theo ủy viên Hội đồng Thành phố Boston Ed Flynn, vụ cướp có vũ trang cho thấy cần tăng cường lực lượng cảnh sát và hoạt động tuần tra. "Không ai có thể hình dung quầy nước chanh của trẻ em bị cướp bằng súng ở nơi gọi là thành phố an toàn nhất nước Mỹ", ông Flynn nói.
Hai em bé cho biết sẽ dựng lại quầy nước chanh sau vụ cướp. Hàng xóm cho hay họ sẽ tới quầy, vừa để động viên hai nạn nhân nhỏ tuổi, vừa giúp các em bù lại số tiền bị cướp.
"Lượng uranium làm giàu cao (bụi hạt nhân) sẽ được bàn giao lập tức cho Mỹ để đưa về nước và tiêu hủy, hoặc tốt hơn hết là tiêu hủy tại chỗ hoặc một địa điểm phù hợp với sự phối hợp và đồng thuận của Iran, trước sự chứng kiến của Ủy ban Năng lượng Nguyên tử hoặc cơ quan tương đương", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên Truth Social ngày 25/5.
Ông Trump tuần trước nói với phóng viên tại Nhà Trắng rằng Mỹ sẽ không nhượng bộ trong vấn đề thu giữ lượng uranium làm giàu của Iran. Tuy nhiên, bài đăng mới cho thấy Washington sẵn sàng để Tehran tham gia vào quá trình xử lý số vật liệu hạt nhân đó.
Iran chưa phản hồi về thông tin này.
Quan chức Mỹ bắt đầu sử dụng khẩu hiệu "Không bụi uranium, không tiền", ám chỉ kho dự trữ hơn 400 kg uranium làm giàu cấp độ cao phải được xử lý trước khi Iran nhận được lợi ích tài chính từ thỏa thuận được đề xuất nhằm chấm dứt xung đột.
Trong khi đó, Iran cho biết hai bên đã đạt được đồng thuận về nhiều vấn đề trong các cuộc trao đổi xoay quanh thỏa thuận chấm dứt chiến sự. Tuy nhiên, các chi tiết liên quan chương trình hạt nhân Iran không nằm trong giai đoạn hiện tại và chỉ được thảo luận sau khi hai bên thống nhất được khuôn khổ chung.
Theo truyền thông Mỹ, thỏa thuận ban đầu sẽ tập trung vào kéo dài lệnh ngừng bắn hiện tại thêm 60 ngày và khôi phục hoạt động giao thương hàng hải qua eo biển Hormuz.
Vấn đề cốt lõi về hoạt động hạt nhân của Iran sẽ được gác lại, Tehran cũng không bị bắt buộc chuyển kho uranium làm giàu cấp độ cao ra nước ngoài. Kế hoạch được cho là có cả lệnh ngừng bắn trong xung đột hiện tại giữa Israel và nhóm vũ trang Hezbollah, lực lượng do Iran hậu thuẫn ở Lebanon, nhưng không đi kèm yêu cầu giải giáp nhóm này.
Uranium làm giàu của Iran được cho là đã gần ngưỡng cần thiết để chế tạo vũ khí hạt nhân. Các quan chức Israel cho biết lượng uranium này đủ để sản xuất 11 quả bom hạt nhân nếu làm giàu thêm. Đây cũng là vấn đề Mỹ chú trọng nhất trong mọi thỏa thuận có thể đạt được với Iran.
Tehran nhiều lần khẳng định chương trình hạt nhân chỉ phục vụ mục đích hòa bình và không theo đuổi mục tiêu phát triển vũ khí hạt nhân, dù Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho rằng mức làm giàu uranium của Iran đã vượt qua giới hạn của ứng dụng dân sự.
Tổng thống Masoud Pezeshkian hôm 24/5 tiếp tục khẳng định Iran sẵn sàng bảo đảm với thế giới rằng họ không theo đuổi vũ khí hạt nhân hay tìm kiếm bất ổn.
