“Đừng nói đến chuyện nghỉ việc ở nhà nuôi cha mẹ già. Đến con ruột bị bệnh tật mà tôi vẫn dứt khoát đi làm và thuê người trông, chứ không nghỉ việc ở nhà chăm con. Tính toán đó chỉ phù hợp với những người cha mẹ có cơ ngơi sẵn, có dòng tiền thụ động như lương hưu, nhà cho thuê hay có anh chị em đỡ dần chi phí thôi.
Nuôi người già phải tính toán còn hơn nuôi con nhỏ: phải có kế hoạch đường dài về sức người, sức của, chi phí hàng ngày, đột xuất như nào… Chứ nghỉ làm luôn mà chỉ trông chờ vào có một người rồi ôm nhau chết đói, chết bệnh hay sao? Có mấy người già mà không bám con cỡ mấy chục năm, số năm đó còn dài hơn nuôi một đứa con nít từ đỏ hỏn tới trưởng thành, nên không có kế hoạch dài lâu là không thể nào theo nổi.
Cha mẹ thì tôi không bàn nữa, nhưng tới bản thân mình thì tôi luôn ý thức phải chuẩn bị sẵn nhà cửa, dòng tiền, sức khỏe và các phương án dự phòng để hướng dẫn con hỗ trợ mình trong mỗi giai đoạn của tuổi già. Khúc nào tự lực thì tôi làm, khúc nào phải nương nhờ con cái thì tôi chuẩn bị sẵn hết, con chỉ cần quản lý, coi ngó, thăm nom.
Tôi có ước vọng biến nhà riêng thành ‘viện dưỡng lão’ cho hai vợ chồng, tạo dòng tiền tự trang trải mọi chi phí bệnh tật, thuê người chăm sóc. Con tôi sẽ chỉ hỗ trợ quản lý, bảo dưỡng, nâng cấp cho tốt hơn mà thôi”.
Đó là những tính toán của độc giả Plutino cho tuổi già của bản thân. Sau bài viết “Tôi không thể bỏ việc để chăm mẹ già vì tháng cần 23 triệu đồng thuốc thang”, nhiều độc giả tiếp tục chia sẻ góc nhìn về bài toán chăm sóc cha mẹ khi về già. Bên cạnh những ý kiến nhấn mạnh trách nhiệm phụng dưỡng, không ít người cho rằng việc nghỉ hẳn công việc để toàn thời gian chăm cha mẹ không phải lúc nào cũng là lựa chọn phù hợp. Theo họ, chăm sóc người già là hành trình dài, đòi hỏi sự chuẩn bị về tài chính, sức khỏe, thời gian và phương án hỗ trợ bền vững, thay vì chỉ dựa vào sự hy sinh của một cá nhân.
>> Bài toán cho con thuê nhà, vay tiền chứ không chia thừa kế sớm
Đồng quan điểm, bạn đọc GT nhận định: “Có một kiểu hy sinh rất dễ được ca ngợi nhưng ít ai dám nói về cái giá của nó: từ bỏ cả tuổi trẻ để ở nhà chăm sóc cha mẹ bệnh tật. Nhiều người nghĩ rằng đó là lựa chọn duy nhất của lòng hiếu thảo. Nhưng khi năm tháng trôi qua, họ mất cơ hội học tập, nghề nghiệp, hôn nhân và khả năng tự lập về tài chính. Đến khi cha mẹ ra đi, họ lại đối diện với tuổi trung niên trong cô độc, thu nhập bấp bênh và một tương lai không còn nhiều lựa chọn. Điều đau lòng là vì không có nguồn thu nhập ổn định, chính họ cũng không đủ điều kiện mang đến cho cha mẹ sự chăm sóc y tế tốt nhất.
Tôi cho rằng, hiếu thảo không nên đồng nghĩa với việc đánh đổi toàn bộ cuộc đời mình. Cha mẹ nào cũng mong con bình an, có công việc, có gia đình và một tương lai vững vàng. Nếu sự hy sinh khiến cả cha mẹ lẫn người con đều rơi vào khó khăn, thì đó không phải là kết cục tốt đẹp.
Lý trí không làm giảm tình yêu thương. Hãy tìm cách chia sẻ trách nhiệm với anh chị em, người thân hoặc các dịch vụ chăm sóc khi có điều kiện. Hãy cố gắng duy trì công việc, thu nhập và các mối quan hệ của mình. Một người con có khả năng tự lập, ổn định tài chính và giữ được cuộc sống cân bằng thường sẽ chăm sóc cha mẹ tốt hơn một người đã kiệt quệ về mọi mặt.
Hiếu thảo là đồng hành cùng cha mẹ trong những năm tháng cuối đời, chứ không phải chôn vùi cả tương lai của chính mình. Yêu thương cần có sự tỉnh táo. Bởi chỉ khi không đánh mất cuộc đời mình, ta mới có đủ sức đi hết chặng đường cùng những người mình yêu thương”.
Trước đây, mỗi lần nhận thiệp cưới, tôi thường thấy vui vì có dịp gặp gỡ, chung vui cùng bạn bè, người quen. Nhưng vài năm trở lại đây, cảm giác đó dần thay đổi, nhất là với những đám cưới tổ chức ở nhà hàng. Tôi vẫn đi, vẫn mừng, nhưng trong lòng lại có một cảm giác khó gọi tên nhưng lặp đi lặp lại sau mỗi lần tham dự.
Mỗi lần dự tiệc cưới ở nhà hàng, nhìn thực đơn thì rất "hoành tráng", tên món nào cũng kêu, nhưng khi dọn ra thì khẩu phần ít, chất lượng lại không như kỳ vọng. Trong khi đó, giá mỗi bàn tiệc lại không hề rẻ. Tôi hay nói đùa với bạn bè rằng "bỏ phong bì mừng cưới 500 K nhưng trước mỗi lần đi ăn cưới vẫn phải tranh thủ ăn cho no bụng vì không kiểu gì cũng đói".
Không chỉ là chuyện món ăn, cách tổ chức tiệc cưới ở nhà hàng giờ cũng có nhiều điều bất cập. Một bàn tiệc thường có 10 khách, và không ít lần tôi phải ngồi chung với những người hoàn toàn xa lạ. Không khí vì thế cũng trở nên gượng gạo, ai cũng cắm cúi ăn cho xong phần của mình. Còn bạn bè thân thiết thì đôi khi lại bị xếp mỗi người một bàn do không đến cùng lúc.
>> 'Cảm giác như mua vé dự tiệc khi nhận thiệp cưới in mã QR'
Chưa kể, mọi thứ diễn ra quá nhanh, như một dây chuyền được lập trình sẵn cũng làm mất đi cái vui của đám cưới. Từ lúc khách vào đến khi cô dâu chú rể xuất hiện, rồi hai họ phát biểu, nâng ly... tất cả đều theo một kịch bản quen thuộc đến mức tôi có thể đoán trước từng bước. Đám cưới nào cũng giống đám cưới nào, gói gọn trong hai tiếng đồng hồ. Cảm giác vì thế cũng nhạt dần, thay vào đó là sự nhàm chán.
Tôi nhớ những đám cưới ngày trước, dù đơn giản hơn, nhưng lại có cảm giác gần gũi. Khách đến không chỉ để ăn mà còn để trò chuyện, chia sẻ niềm vui với gia đình hai bên. Còn bây giờ, nhiều đám cưới khiến tôi có cảm giác như đang tham dự một sự kiện được "đóng gói", nơi mọi thứ phải nhanh, gọn, đúng giờ, nhưng lại thiếu đi sự kết nối.
Có thể với nhiều người, tổ chức ở nhà hàng là lựa chọn hợp lý: tiện lợi, đỡ vất vả, không phải lo toan nhiều. Tôi không phủ nhận điều đó. Nhưng ở góc độ một người đi dự, tôi vẫn thấy tiếc cho ý nghĩa của một ngày đáng lẽ phải ấm áp và đáng nhớ.
Con tôi đang học tiểu học ở một trường tư chất lượng cao tại Hà Nội. Suốt mấy năm qua, tôi hầu như chưa từng nghe phụ huynh trong lớp bàn chuyện tìm thầy cô để con học thêm. Các giáo viên ở trường cũng rất hiếm khi mở lớp ngoài giờ. Theo những gì tôi quan sát và trao đổi, họ dành gần như toàn bộ thời gian và sức lực cho việc dạy học sinh ngay tại trường. Hết giờ lên lớp là chấm bài, chuẩn bị giáo án, tổ chức hoạt động, trao đổi với phụ huynh... Công việc đã kín lịch nên cũng chẳng còn thời gian để dạy thêm.
Trong bối cảnh đó, các học sinh vẫn học rất tốt. Con tôi vẫn theo kịp chương trình, không hề bị hổng kiến thức. Thậm chí, năm nào con cũng tham gia và đạt giải ở các kỳ thi Olympic quốc tế Toán và Tiếng Anh. Tôi không dám khẳng định con mình xuất sắc hơn ai, nhưng rõ ràng việc không học thêm không đồng nghĩa với việc học kém.
Trong khi đó, con một người bạn thân của tôi học tại một trường tiểu học công lập. Lịch học của cháu khiến tôi thấy thương. Hết giờ học chính khóa, cháu phải đến lớp học thêm Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh. Có những ngày 8-9 giờ tối hai mẹ con mới về đến nhà, ăn vội bữa cơm rồi lại làm bài tập. Cuối tuần, lịch học thêm của cháu cũng gần như kín mít.
Tôi từng hỏi bạn sao không cho con nghỉ bớt? Bạn chỉ cười: "Cả lớp đều học thêm, nếu con mình không học thì sợ không theo kịp". Nếu việc học thêm là để bồi dưỡng học sinh có nhu cầu đặc biệt hoặc phát triển năng khiếu thì tôi hoàn toàn ủng hộ. Nhưng khi học thêm trở thành điều gần như bắt buộc chỉ vì "ai cũng học", thì có lẽ chúng ta cần xem lại.
>> Con học thêm bây giờ khác xa tôi ngày trước
Điều tôi chưa hiểu là vì sao cùng học chương trình tiểu học nhưng học sinh ở nhiều trường tư có thể chỉ học trên lớp vẫn đáp ứng được yêu cầu, còn không ít học sinh trường công lại phải học thêm gần như tất cả các môn? Có phải chương trình hiện nay quá nặng, thời lượng trên lớp không đủ để giáo viên truyền đạt hết kiến thức? Hay sĩ số lớp đông khiến giáo viên khó quan tâm từng học sinh? Hay áp lực thành tích và thi cử khiến phụ huynh luôn cảm thấy con cần học nhiều hơn? Hoặc cũng có thể cách tổ chức dạy học giữa các trường đang có sự khác biệt rất lớn.
Tôi biết rất nhiều thầy cô ở trường công phải dạy số lượng học sinh đông hơn nhiều so với trường tư, áp lực công việc cũng lớn hơn. Trong điều kiện đó, việc cá thể hóa việc học cho từng em là vô cùng khó. Nhưng nếu một đứa trẻ chỉ có thể học tốt khi dành gần như toàn bộ thời gian ngoài giờ để học thêm, thì rõ ràng đó không phải là trạng thái giáo dục lý tưởng.
Điều tôi mong nhất là học sinh có thể tiếp thu toàn bộ kiến thức ngay trong giờ học chính khóa. Sau giờ học, các con nên có thời gian vui chơi, đọc sách, vận động, trò chuyện với gia đình và lớn lên đúng với tuổi thơ của mình. Nếu có những trường làm được việc học hiệu quả ngay trên lớp như trường của con tôi, thì vì sao điều đó vẫn chưa trở thành điều bình thường ở nhiều nơi khác?
Mẹ tôi năm nay 68 tuổi. Sau khi gia đình bán mảnh đất lớn nhất để anh trai có vốn mua nhà lập nghiệp ở xa, số tiền còn lại khoảng 3 tỷ đồng được thống nhất để mẹ giữ làm khoản dưỡng già. Phần tôi là căn nhà và mảnh đất đang ở cùng mẹ.
Lúc mới nhận tiền, ai cũng nghĩ như vậy là hợp lý. Người già có một khoản dự phòng để an tâm tuổi già, con cái cũng bớt áp lực nếu chẳng may xảy ra bệnh tật, tai nạn hay những biến cố ngoài ý muốn.
Nhưng vài năm trôi qua, anh em tôi không biết rõ số tiền đó còn bao nhiêu, vì mỗi lần hỏi là bà mắng.
Mẹ tôi vẫn khỏe mạnh, minh mẫn, sử dụng điện thoại thành thạo. Bà thường xuyên đi du lịch cùng bạn bè, mua sắm nhiều hơn trước. Điều đó tự nó không có gì sai. Sau cả đời vất vả, người già có quyền tận hưởng cuộc sống bằng chính đồng tiền của mình.
Vấn đề là gia đình hoàn toàn không nắm được tình hình tài chính của mẹ như thế nào. Bà không bao giờ nhắc đến số tiền còn lại bao nhiêu, gửi ngân hàng hay đầu tư ở đâu hay có còn trong két sắt trong phòng riêng của bà hay không?
Nhiều người lớn tuổi xem việc giữ tiền là giữ quyền tự chủ. Họ sợ khi tiết lộ tài sản sẽ bị con cái quản lý, can thiệp hoặc thậm chí nhòm ngó. Điều khiến tôi bất an hơn cả là thực tế hiện nay người cao tuổi đang trở thành mục tiêu của vô số chiêu trò lừa đảo.
Chỉ cần một cuộc gọi giả danh, một lời mời đầu tư lợi nhuận cao, hay một đường link được gửi qua điện thoại, người già có thể mất hàng trăm triệu đồng, thậm chí toàn bộ số tiền tích cóp cả đời. Nhiều nạn nhân trước đó cũng từng rất tự tin rằng mình đủ tỉnh táo để không bị lừa. Đáng tiếc là khi sự việc xảy ra, con cái thường là những người biết cuối cùng.
Tôi từng nghe không ít câu chuyện về những gia đình chỉ phát hiện cha mẹ mất tiền khi tài khoản gần như đã cạn sạch. Có người vì xấu hổ nên giấu con. Có người sợ bị trách mắng nên không dám nói. Đến lúc sự thật lộ ra thì đã quá muộn.
Trong nhiều gia đình Việt Nam, tiền bạc vẫn là chủ đề nhạy cảm. Nhưng điều đáng sợ là đến một ngày nào đó, mọi người mới phát hiện nó đã biến mất từ lúc nào mà không ai hay biết. Vậy chúng ta sẽ có cơ chế gì để bảo vệ tài chính của người già?
