Khi SpaceX lên sàn Nasdaq với mức định giá khoảng 1.770 tỷ USD, không chỉ các lãnh đạo hay kỹ sư công nghệ hưởng lợi. Hàng nghìn nhân viên từ thợ hàn, kỹ thuật viên đến công nhân sản xuất cũng bất ngờ trở thành những “triệu phú trên giấy”.
Juan Hernandez là một trong số đó. Năm 2015, khi gia nhập SpaceX ở vị trí thợ hàn, ông nhận mức lương 28 USD/giờ cùng khoản cổ phiếu trị giá 10.000 USD. Khi ấy, Hernandez không kỳ vọng quá nhiều bởi những công việc theo giờ trước đây chưa từng mang lại cho ông quyền sở hữu cổ phần doanh nghiệp.
Theo Fortune, trước thời điểm SpaceX giao dịch trên sàn, công ty định giá IPO ở mức 135 USD/cổ phiếu. Với 6.500 cổ phiếu nắm giữ, số cổ phần của Hernandez được định giá khoảng 880.000 USD.
Không chỉ kỹ sư, công nhân sản xuất cũng sở hữu cổ phần lớn
IPO SpaceX tạo khác biệt so với nhiều công ty công nghệ khi tài sản không chỉ tập trung vào nhóm sáng lập, lãnh đạo hay kỹ sư phần mềm. Theo phân tích của Hill.com được New York Times trích dẫn, khoảng 400 nhân viên SpaceX được dự báo sở hữu lượng cổ phần trị giá hơn 100 triệu USD.
Những người hưởng lợi gồm nhiều vị trí trực tiếp tạo ra sản phẩm như thợ hàn, thợ gia công, kỹ thuật viên và công nhân nhà máy – lực lượng tham gia chế tạo tên lửa và xây dựng cơ sở phóng.
Ruchir Shah, CEO của SkillCat, nền tảng đào tạo nghề trực tuyến, cho rằng việc nhóm lao động kỹ thuật được hưởng cổ phần phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của nhân lực sản xuất trong các doanh nghiệp công nghệ cao. “Những người này là một trong những lực lượng quan trọng nhất để SpaceX phát triển. Việc tìm được thợ hàn giỏi hay thợ gia công giỏi cũng khó, thậm chí còn khó hơn tìm một lập trình viên, bởi thị trường đang thiếu hụt nhân lực nghiêm trọng”, Shah nói.
Theo bản cáo bạch IPO, SpaceX phân phối cổ phần cho nhân viên thông qua các chương trình quyền chọn cổ phiếu khi tuyển dụng, thăng chức, thưởng hiệu suất và chương trình mua cổ phiếu dành cho nhân viên. Khi còn là công ty tư nhân, SpaceX cũng tổ chức các đợt thanh khoản 2 lần mỗi năm, cho phép nhân viên bán một phần cổ phần đang nắm giữ.
Giá cổ phiếu giảm khiến tài sản triệu USD thay đổi nhanh chóng
Thương vụ IPO SpaceX huy động 75 tỷ USD, đưa công ty đạt mức định giá khoảng 1.770 tỷ USD, theo Nasdaq. Đây là thương vụ IPO lớn nhất lịch sử, gần gấp 3 lần kỷ lục trước đó của Saudi Aramco với 25,6 tỷ USD năm 2019. Nhưng diễn biến cổ phiếu sau IPO cho thấy giá trị tài sản của nhân viên có thể thay đổi rất nhanh.
Cổ phiếu SpaceX mở cửa ở mức 150 USD trong ngày giao dịch đầu tiên 12/6, tăng lên mức cao nhất 225,64 USD vào ngày 16/6 trước khi giảm trở lại. Theo dữ liệu từ TradingView, cổ phiếu SpaceX xuống mức thấp nhất lịch sử 145,07 USD vào ngày 10/7. Với Hernandez, 6.500 cổ phiếu từng có giá trị khoảng 1,05 triệu USD theo giá đóng cửa phiên đầu tiên 160,95 USD. Khi cổ phiếu giảm về mức đáy trên, giá trị số cổ phần này còn khoảng 942.500 USD.
Ngoài biến động giá, nhân viên SpaceX còn phải chờ các quy định mở khóa cổ phiếu trước khi có thể bán ra. Theo bản cáo bạch IPO, phần lớn người nội bộ chỉ được bán tối đa 20% lượng cổ phiếu sau báo cáo lợi nhuận quý đầu tiên. Các phần còn lại được mở khóa theo nhiều giai đoạn từ 70-135 ngày sau IPO, trong khi toàn bộ hạn chế còn lại được gỡ bỏ sau ngày thứ 180.
Bài toán mới của những người bất ngờ sở hữu tài sản lớn
Sự kiện SpaceX cũng đặt ra câu hỏi về cách quản lý tài sản khi người lao động trở thành cổ đông lớn của doanh nghiệp. Jason Schloetzer, phó giáo sư kế toán tại Trường Kinh doanh McDonough thuộc Đại học Georgetown, cho rằng cổ phần nhân viên tại SpaceX về bản chất là một khoản thù lao gắn với đầu tư mạo hiểm.
“Về bản chất, đây là khoản thù lao dựa trên vốn đầu tư mạo hiểm dành cho nhân viên của một công ty xây dựng tên lửa”, Schloetzer nói với Fortune. Theo ông, nhiều nhân viên tích lũy cổ phần thông qua chương trình mua cổ phiếu ưu đãi, tức sử dụng tiền lương để đầu tư vào công ty thay vì chỉ nhận cổ phần miễn phí.
Jamie Battmer, giám đốc đầu tư tại Creative Planning, nói với CNBC rằng cổ phiếu SpaceX chiếm tới 90% tổng tài sản ròng của nhiều nhân viên, khiến họ đối mặt với rủi ro tập trung lớn vào một loại tài sản.
Trong khi đó, nhà phân tích Nicolas Owens của Morningstar định giá hợp lý của SpaceX ở mức 63 USD/cổ phiếu, thấp hơn khoảng 53% so với giá IPO. Ông cho biết đánh giá này dựa trên các phép tính tài chính thay vì sự hoài nghi về doanh nghiệp.
Sự gia tăng tài sản nhanh chóng cũng tạo ra nhu cầu mới trong ngành quản lý tài sản. Hơn 100 nhân viên SpaceX đã phải hợp lực để đàm phán mức phí tư vấn ưu đãi, cho thấy áp lực quản lý khối tài sản khổng lồ từ “trên trời rơi xuống” là không hề nhỏ.
Ông Jason Van de Loo, CEO của Choreo, ví việc này giống như việc nhận một khoản thừa kế lớn trong chớp mắt. Trong khi đa số các nhà đầu tư phải mất hàng chục năm để tích lũy, thì nhân viên SpaceX đối mặt với thách thức phải đưa ra hàng loạt quyết định tài chính quan trọng chỉ trong thời gian ngắn.
Công ty cổ phần Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát (HPA) vừa công bố báo cáo tài chính quý 1-2026. Trong đó, doanh thu thuần ghi nhận gần 1.764 tỉ đồng, giảm 11,3% so với cùng kỳ năm 2025. Lợi nhuận sau thuế đạt 345 tỉ đồng, giảm 15,2%.
Doanh nghiệp cho biết lợi nhuận sau thuế giảm sản lượng heo và sản lượng bò bán ra giảm, giá heo hơi giảm so với cùng kỳ.
Thuyết minh chi tiết cho thấy mảng thức ăn chăn nuôi heo vẫn là trụ cột chính khi đạt hơn 916 tỉ đồng, chiếm 51,9% tổng doanh thu thuần. Mảng chăn nuôi heo mang về gần 648 tỉ đồng, chiếm tỉ trọng 36,7%. Chăn nuôi bò và chăn nuôi gia cầm đem về lần lượt gần 429 tỉ đồng (chiếm 24,3%) và 179 tỉ đồng (chiếm 10,1%).
Như vậy trung bình mỗi ngày trong quý 1, Nông nghiệp Hòa Phát thu về 10,2 tỉ đồng từ thức ăn chăn nuôi, 7,2 tỉ đồng từ chăn nuôi heo, 4,8 tỉ đồng từ chăn nuôi bò và gần 2 tỉ đồng từ chăn nuôi gia cầm.
Xét về biên lợi nhuận sau thuế, mảng chăn nuôi heo vượt trội với tỉ suất 33%. Thức ăn chăn nuôi đem về doanh thu lớn nhưng tỉ suất lợi nhuận chỉ đạt 8,7%. Mảng chăn nuôi bò và gia cầm lần lượt có tỉ suất sinh lợi tương ứng 13,3% và 4%.
Sở dĩ mảng heo đạt hiệu suất cao là do Nông nghiệp Hòa Phát đã hoàn thiện mô hình chuỗi giá trị khép kín từ thức ăn chăn nuôi đến trang trại.
Doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng quy mô đàn heo lên khoảng 900.000 con vào năm 2030 để chiếm lĩnh thêm thị phần trong bối cảnh ngành chăn nuôi đang dịch chuyển mạnh mẽ từ mô hình nhỏ lẻ sang chăn nuôi tập trung.
Tại ngày 31-3-2026, tài sản ngắn hạn của Nông nghiệp Hòa Phát ghi nhận ở mức 3.440 tỉ đồng, tăng gần 34% so với đầu năm. Trong đó, tiền mặt ở mức 1.371 tỉ đồng, tăng 92% và đầu tư tài chính ngắn hạn ở mức 1.058 tỉ đồng, tăng 86%.
Nguồn tiền này đến từ việc chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), phát hành thành công 30 triệu cổ phiếu HPA với giá 41.900 đồng/cổ phiếu hồi tháng 1. Vốn điều lệ của công ty tăng từ 2.550 tỉ đồng lên 2.850 tỉ đồng. Thặng dư vốn cổ phần tại thời điểm cuối quý 1 ghi nhận gần 912 tỉ đồng.
Thời điểm cuối quý 1-2026, Nông nghiệp Hòa Phát đem 703 tỉ đồng (gấp 3,6 lần đầu năm) gửi ngân hàng kỳ hạn dưới 3 tháng với lãi suất 4,75%/năm. Công ty cũng gửi 1.058 tỉ đồng (gấp 1,9 lần đầu năm) kỳ hạn 3-12 tháng với lãi suất 4,75 - 9,05%.
Lượng tiền mặt lớn này giúp doanh nghiệp thu về 20,5 tỉ đồng từ lãi tiền gửi, tiền cho vay, gấp 2,3 lần quý 1-2025. Trong khi đó, nhờ giảm dư nợ các khoản vay nên lãi vay của Nông nghiệp Hòa Phát còn 9,5 tỉ đồng, giảm 20% so với cùng kỳ năm ngoái.
Sau giai đoạn trầm lắng, cổ phiếu dầu khí hôm nay bùng nổ bởi lực cầu mạnh từ nhà đầu tư trong nước. Toàn bộ cổ phiếu thành phần đảo chiều từ giảm thành tăng ngay trong phiên khi xung đột Trung Đông leo thang nhanh chóng.
GAS và PLX, hai mã đầu ngành dầu khí, đóng cửa trên tham chiếu khoảng 1,5%. BSR, đơn vị vận hành nhà máy lọc hóa dầu Dung Quất, cũng nối dài trạng thái hưng phấn với mức tăng 6% lên 26.750 đồng. Các mã vốn hóa vừa như PVC, PVT, POW, OIL cũng tích lũy 1-4% so với tham chiếu.
Nhóm này hút mạnh dòng tiền của nhà đầu tư trong nước với tổng giá trị khớp lệnh hơn 2.000 tỷ đồng, chiếm khoảng 10% thanh khoản toàn thị trường. BSR dẫn đầu với gần 25 triệu cổ phiếu được sang tay thành công, tương ứng 645 tỷ đồng. POW, PVT, PVS hút khoảng 200-400 tỷ đồng.
Trong danh sách 10 cổ phiếu tác động tích cực nhất đến VN-Index, nhóm dầu khí có 3 đại diện. Nhóm này góp phần giúp chỉ số đại diện cho sàn TP HCM tăng gần 21 điểm, lên sát 1.875 điểm, vùng giá cao nhất trong hai tháng trở lại đây.
Đối lập với cổ phiếu dầu khí, hầu hết nhóm ngành khác chịu áp lực xả hàng quyết liệt. Điển hình như nhóm ngân hàng có đến hai phần ba cổ phiếu chốt phiên dưới tham chiếu, mức giảm dao động 1-2%. SHB đứng đầu biên độ điều chỉnh với 2,4%, sau đó đến ACB, EIB, OCB và VCB. Trụ đỡ của nhóm này là VPB và LPB khi cả hai cùng tăng hơn 2% so với tham chiếu.
Trong nhóm bất động sản, Novaland tiếp tục bị bán tháo và giảm hết biên độ còn 17.800 đồng. Mã này đóng cửa trong tình trạng trắng bên mua, trong khi khối lượng chờ bán giá sàn lên đến 44,6 triệu đơn vị. Cổ phiếu của nhiều chủ đầu tư khác như Nam Long, Khang Điền, DIC Corp, TTC Land... cũng mất trên 2%.
Cổ phiếu ngành thép cũng chìm trong sắc đỏ. NKG mất 2,4%, còn HPG giảm hơn 1%. Tương tự, nhóm chứng khoán ghi nhận mã giảm nhiều hơn tăng.
Động lực chính giúp VN-Index tăng vọt đến từ nhóm Vingroup. Bốn cổ phiếu thành phần của nhóm này đều đóng cửa trong sắc xanh, trong đó VHM có lúc chạm trần gần 152.000 đồng. Theo thống kê của Công ty Chứng khoán VNDirect, nhóm Vingroup đóng góp hơn 21 điểm cho chỉ số chung. Điều này đồng nghĩa nếu loại trừ nhóm này, chỉ số sẽ giảm sâu.
Thanh khoản sàn TP HCM hôm nay đạt hơn 22.500 tỷ đồng, nhích nhẹ so với phiên trước. Ngoài dầu khí, nhà đầu tư còn tập trung giải ngân vào các mã đầu ngành ngân hàng và bất động sản như SHB, ACB, VHM, VIC, NVL.
Theo nhóm phân tích Công ty Chứng khoán MB, thị trường chứng khoán đang bước vào "vùng trũng" thông tin sau mùa đại hội cổ đông, khiến chỉ số trở nên nhạy cảm hơn với các số liệu kinh tế thực. Nhà đầu tư được khuyến nghị thận trọng, ưu tiên quan sát hơn giải ngân. Việc tập trung vào các cổ phiếu có nội lực tăng trưởng thay vì đặt cược vào chỉ số chung được nhận định là chìa khóa để bảo vệ thành quả trong giai đoạn thị trường "xanh vỏ đỏ lòng".
"Sự thận trọng tại vùng 1.900 điểm là cần thiết để chờ đợi một xác nhận rõ ràng hơn về xu hướng vào tháng này", nhóm phân tích nói.
CTCP Đường Man vừa công bố báo cáo tài chính năm 2025 với mức thua lỗ 87 tỷ đồng, tăng mạnh so với mức lỗ 50 tỷ đồng của năm 2024. Đây cũng là năm thứ 5 liên tiếp doanh nghiệp này thua lỗ.
Trước đó, công ty lỗ 51 tỷ đồng năm 2023, 33 tỷ đồng năm 2022, 51,5 tỷ đồng năm 2021 và 92 tỷ đồng năm 2020.
Việc thua lỗ kéo dài đã khiến lỗ lũy kế của Đường Man lên tới 341 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu chính thức rơi vào trạng thái âm 63 tỷ đồng.
Cuối năm 2025, tổng nợ phải trả của doanh nghiệp ở mức hơn 966 tỷ đồng, giảm khoảng 150 tỷ đồng so với năm trước. Trong đó, dư nợ vay ngân hàng chiếm 278 tỷ đồng, nợ trái phiếu khoảng 199 tỷ đồng và các khoản nợ phải trả khác đạt 489 tỷ đồng.
Đường Man được biết đã phát hành lô trái phiếu DMBOND2017 vào ngày 20/11/2017 với tổng giá trị 200 tỷ đồng, kỳ hạn 7 năm. Ban đầu, tài sản đảm bảo là hệ thống dây chuyền mạ vàng trị giá gần 160 tỷ đồng. Tuy nhiên, từ năm 2018 tài sản này đã được thay thế bằng máy móc thiết bị, phương tiện vận tải và thiết bị văn phòng. Trong năm 2025, doanh nghiệp cho biết không thể thanh toán các khoản gốc và lãi đến hạn, đồng thời đang trong quá trình thương thảo với nhà đầu tư.
Được biết, Đường Man là thành viên của Hòa Bình Group - tập đoàn do ông Nguyễn Hữu Đường, thường được biết đến với biệt danh “Đường bia” sáng lập. Đây từng là doanh nghiệp đầu tiên và duy nhất tại Việt Nam và Đông Nam Á sản xuất malt - nguyên liệu chính trong sản xuất bia.
Công ty sở hữu nhà máy được trang bị dây chuyền sản xuất malt đồng bộ, hiện đại, hoàn toàn tự động của hãng Lausmann (Đức), một trong những nhà cung cấp thiết bị hàng đầu thế giới trong lĩnh vực này.
Còn Hòa Bình Group là cái tên quen thuộc trên thị trường bất động sản với nhiều dự án lớn như khách sạn dát vàng Dolce by Wyndham Hanoi Golden Lake, dự án Hội An Golden Sea, Tháp đôi Hòa Bình, khách sạn Hòa Bình Palace hay Hòa Bình Green City.
