Ngày 1/7, Phan Thị Thủy Tiên, 26 tuổi, được chỉ định làm trưởng thôn lâm thời tại xã Sơn Cẩm Hà, Đà Nẵng với gần 390 hộ, 1.800 nhân khẩu.
Tốt nghiệp ngành Quản trị Kinh doanh tại Đại học Quy Nhơn năm 2022, Tiên từng làm nhân viên văn phòng nhưng nghỉ việc sau khi sinh con. Khi đang tìm việc mới, cô được vận động nhận nhiệm vụ làm trưởng thôn.
“Tôi chưa từng nghĩ sẽ làm công việc này nhưng tìm hiểu thêm mới thấy đây là một cơ hội nghề nghiệp tốt”, Tiên nói. Cô cho rằng làm việc trong bộ máy chính quyền sẽ hiểu hơn cách vận hành của hệ thống chính trị, có cơ hội tiếp xúc người dân và học hỏi từ các cán bộ đi trước.
Công việc trưởng thôn có thu nhập hơn 5 triệu đồng mỗi tháng chưa bao gồm phụ cấp, tuy không cao nhưng giúp cô chủ động thời gian chăm sóc gia đình và ổn định tại địa phương.
Ông Phạm Việt Hậu, Chủ tịch UBND xã Sơn Cẩm Hà, cho biết Tiên là một trong hai trưởng thôn Gen Z đầu tiên của địa phương. “Việc giao người trẻ đảm nhiệm vai trò này xuất phát từ yêu cầu quản lý mới, cần người tiếp cận công nghệ nhanh nhạy”, ông Hậu nói.
Không chỉ ở Đà Nẵng, đội ngũ trưởng thôn tại nhiều địa phương đang được trẻ hóa. Tại xã Cẩm Giàng, Hải Phòng, hai trong số 9 trưởng thôn là Gen Z, trong đó người trẻ nhất sinh năm 2002. “Địa phương coi trọng cán bộ có trình độ chuyên môn nên lực lượng trẻ được lựa chọn”, ông Nguyễn Hải Tân, Chánh văn phòng UBND và HĐND xã Cẩm Giàng, cho biết.
Sự xuất hiện của các trưởng thôn trẻ góp phần thay đổi góc nhìn của thanh niên về công việc cơ sở. Từ đầu tháng 7, mạng xã hội xuất hiện nhiều bài đăng chia sẻ “hồ sơ ứng cử trưởng thôn” với kế hoạch hành động và ý tưởng phát triển quê hương nghiêm túc.
Nguyễn Văn Sáng, 20 tuổi, sinh viên năm thứ ba Đại học Sư phạm Đà Nẵng, cũng đăng video giới thiệu thành tích học tập nổi bật để chứng minh năng lực và chuẩn bị cho việc ứng cử chức trưởng thôn ngay khi tốt nghiệp.
Trước đây, Sáng nghĩ công việc ở làng xã chỉ dành cho những người lớn tuổi, có uy tín và nhiều kinh nghiệm. Nhưng khi thấy nhiều cán bộ cơ sở ngoài 20 tuổi xuất hiện trên truyền thông, anh thay đổi suy nghĩ.
Gia đình Sáng sống tại xóm Tân Hợp, xã Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An, nơi phần lớn là đồng bào dân tộc Thổ. Theo anh, địa phương vẫn chủ yếu do các già làng, trưởng bản dẫn dắt, trong khi số người trẻ học đại học chưa nhiều.
Sau khi tốt nghiệp đại học, Sáng dự định trở về quê, ứng dụng kiến thức truyền thông để quảng bá đặc sản như rượu men lá, võng gai, đồng thời mở lớp dạy kỹ năng số cho trẻ em. Nếu đủ điều kiện theo quy định, anh sẽ ứng cử trưởng thôn.
Theo Nghị định 185/2026, người ứng cử trưởng thôn, tổ trưởng dân phố phải từ đủ 21 tuổi, cư trú thường xuyên tại địa bàn, có phẩm chất đạo đức, uy tín trong cộng đồng, năng lực tổ chức, vận động quần chúng và kinh nghiệm thực tiễn. Bên cạnh đó, nghị định khuyến khích người có trình độ chuyên môn phù hợp, đồng thời bổ sung yêu cầu về khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, lập kế hoạch, tổng hợp, thống kê và báo cáo, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số ở cấp cơ sở.
PGS TS Nguyễn Thị Tố Quyên, giảng viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền, cho biết sau sắp xếp đơn vị hành chính, quy mô địa bàn và dân số tăng lên khiến vai trò trưởng thôn không còn mang tính kiêm nhiệm mà trở thành mắt xích quan trọng trong quản trị cộng đồng.
Vai trò trưởng thôn hiện nay không chỉ dựa vào uy tín người lớn tuổi mà đòi hỏi năng lực tổ chức, điều hành và chuyển đổi số. Lực lượng lao động trẻ sẽ bổ sung nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần thay đổi diện mạo nông thôn. Theo bà Quyên, khi công việc mang lại thu nhập và vị thế xã hội nhất định, đây có thể trở thành một lựa chọn nghề nghiệp nghiêm túc của người trẻ.
Tuy nhiên, công việc của một trưởng thôn trong bối cảnh mới không hề đơn giản. Ông Phạm Việt Hậu cho biết hạn chế lớn nhất của cán bộ trẻ là thiếu kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng vận động quần chúng. Ông Nguyễn Hải Tân cũng nhận xét những trưởng thôn cũ là những người công tác lâu năm nên có uy tín và kinh nghiệm, đặc biệt trong xử lý mâu thuẫn trong nhân dân. Trưởng thôn trẻ chưa có kinh nghiệm nên còn yếu trong kỹ năng hòa giải cơ sở, xử lý các vấn đề phát sinh.
“Chúng tôi đã trao đổi với các trưởng thôn cũ là dù không còn không công tác, nhưng vẫn nhờ các anh, các chú hỗ trợ, chia sẻ với lớp trẻ. Họ rất sẵn lòng”, ông Tân nói.
Thủy Tiên cho biết lợi thế lớn nhất của cô là sức trẻ và khả năng ứng dụng công nghệ, nhưng tuổi đời còn ít cũng đồng nghĩa với nhiều hạn chế.
Đại Tráng là quê chồng, nơi cô mới về làm dâu ba năm nên chưa thực sự am hiểu địa bàn và người dân. Sau sáp nhập, địa bàn rộng hơn khiến nữ trưởng thôn phải liên tục đi cơ sở, dự họp và tìm hiểu hoàn cảnh từng hộ dân.
Là mẹ của hai con nhỏ, Tiên phải sắp xếp lại sinh hoạt gia đình để đáp ứng công việc. Phần lớn người dân trong thôn lớn tuổi, chưa quen chuyển khoản hoặc tiếp cận các nền tảng số nên cô dành nhiều thời gian hướng dẫn. Khó nhất là học cách phát biểu trước đám đông và xử lý các tình huống phát sinh khi làm việc với người dân. Tuần trước, cô lập nhóm mạng xã hội kết nối các hộ dân để phổ biến thông tin nhanh hơn, đồng thời lên kế hoạch tổ chức các hoạt động cộng đồng có phần thưởng cuối năm nhằm khuyến khích người dân tham gia.
Năm 2023, Phạm Lương Phương Nguyên quyết định về quê ở xã Bảo Thuận, Lâm Đồng ở tuổi 23. Sau một năm, Nguyên được bầu làm Phó bí thư Đoàn xã, kiêm nhiệm vị trí Trưởng ban Công tác Mặt trận thôn.
Nơi cô công tác người dân chủ yếu là đồng bào Cơ Ho. Những ngày đầu, khác biệt về ngôn ngữ và khoảng cách thế hệ khiến công việc gặp không ít khó khăn. Nguyên lập các nhóm Zalo, Facebook để cập nhật thông tin, đồng thời tổ chức các giải thể thao và trò chơi tập thể vào dịp lễ, Tết. “Những hoạt động này kéo người dân ra khỏi nhà, xóa khoảng cách giữa các gia đình. Nhờ vậy, bà con đồng lòng hơn trong những việc chung”, cô nói.
Khi đã quen làm cán bộ cơ sở, Nguyên cho biết sẽ ứng cử chức trưởng thôn trong thời gian tới.
Theo PGS TS Nguyễn Thị Tố Quyên, để người trẻ gắn bó lâu dài với công tác ở cơ sở, ngoài sự ghi nhận của cộng đồng còn cần cơ chế bảo đảm về thu nhập, vị thế nghề nghiệp và cơ hội thăng tiến.
“Khi nhìn thấy triển vọng nghề nghiệp rõ ràng và môi trường để phát huy năng lực, người trẻ mới coi đây là một sự nghiệp lâu dài thay vì trải nghiệm nhất thời”, bà nói.
Theo tờ NYpost, Cục Mỹ thuật thuộc chính phủ Thái Lan cho biết trong một tuyên bố rằng những chiếc nhẫn này được tìm thấy cùng với xương người trong một cuộc khai quật đang diễn ra tại địa điểm khảo cổ Don Yai Thong ở tỉnh Phetchaburi tuần trước.
Một chiếc nhẫn được tìm thấy hôm 2/7 có khắc các ký tự được cho là chữ Brahmi, một hệ thống chữ viết cổ của Ấn Độ.
Theo đánh giá ban đầu của các chuyên gia, dòng chữ này được xác định là "pusarakhitasa", nghĩa là "người được Pushya bảo vệ".
Chiếc nhẫn còn lại được tìm thấy cùng với hài cốt đó là một chiếc nhẫn vàng trơn, không có hoa văn.
Theo thông báo của cơ quan chức năng, các chuyên gia tin rằng chủ nhân của những chiếc nhẫn có thể là một thương nhân thuộc hệ thống đẳng cấp cổ xưa của Ấn Độ, tầng lớp Vaishya.
Di tích khảo cổ Don Yai Thong, cách thủ đô Bangkok khoảng 130 km về phía tây nam, được phát hiện vào đầu năm nay sau khi người dân tìm thấy những mảnh vỡ của trống đồng cổ trên một cánh đồng lúa, dẫn đến các cuộc khai quật sâu hơn.
Địa điểm này được xác định có niên đại từ cuối thời tiền sử ở Thái Lan, một thời kỳ có người sinh sống, còn được gọi là thời kỳ đồ sắt, ước tính khoảng 1.500 đến 2.500 năm trước.
Từ tháng Hai, các nhà khảo cổ đã phát hiện 8 bộ xương người, đồ trang sức bằng đồng và vàng, đồ gốm và các hiện vật khác cho thấy đây là một nghi lễ chôn cất của những người giàu có hoặc thành viên thuộc tầng lớp thượng lưu trong xã hội.
Theo thông báo của Sở Mỹ thuật, dự kiến cuộc khai quật sẽ hoàn tất trong vòng một tháng nữa, và các hiện vật khảo cổ sẽ được trưng bày cho công chúng chiêm ngưỡng.
Theo Tiến sĩ Valentine Millien, chuyên gia tiêu hóa tại Bệnh viện Houston Methodist, Mỹ, các nghiên cứu cho thấy những người mang điện thoại vào nhà vệ sinh thường dành nhiều thời gian hơn trên bồn cầu và có nguy cơ mắc bệnh trĩ cao hơn.
Tiến sĩ Melissa Hershman, trợ lý giáo sư y khoa thuộc khoa Tiêu hóa và Gan mật, ĐH Khoa học Y tế Oregon, Mỹ cho biết thời gian thích hợp để ngồi trong nhà vệ sinh không quá ba phút mỗi lần.
Trong khi đó, Leslie Waid, điều dưỡng chuyên khoa tiêu hóa tại trung tâm Y tế ĐH Pittsburgh, cho rằng khoảng 5-10 phút vẫn có thể chấp nhận được, nhưng lý tưởng nhất vẫn là hoàn thành việc đi vệ sinh trong khoảng 5 phút.
Nếu sau khoảng 5 phút vẫn không đi được, tốt nhất nên rời khỏi nhà vệ sinh và quay lại khi thực sự có cảm giác có nhu cầu.
Cố đi đại tiện làm tăng nguy cơ mắc bệnh trĩ, có thể gây nứt hậu môn - những vết rách ở niêm mạc ống hậu môn gây đau đớn. Ngoài ra, thói quen này còn có thể làm tổn thương và suy yếu các cơ sàn chậu.
Bên cạnh đó, tư thế ngồi cũng đóng vai trò quan trọng. Theo Leslie Waid, các dụng cụ kê chân có thể giúp cải thiện tư thế khi đại tiện.
Tiến sĩ Millien cho biết ở nhiều quốc gia châu Á và châu Phi, bồn cầu được thiết kế thấp sát mặt đất, buộc người sử dụng ở tư thế gần như ngồi xổm.
Tư thế này giúp giảm áp lực lên trực tràng và tận dụng trọng lực để phân được đào thải dễ dàng hơn.
Cuối tháng 4, Aliyah, 20 tuổi, quốc tịch Anh, đáp chuyến bay đến Đà Nẵng. Điểm đến đầu tiên của cô là một tiệm bánh mì heo quay nằm trong một con hẻm nhỏ. Cô cho biết chuyến đi Việt Nam bắt nguồn từ những video thực khách vừa ăn vừa nhún nhảy theo giai điệu bài hát Stand by me, được chế lời thành "Stand banh mi" trên TikTok.
"Những ổ bánh mì lớn nhiều lớp nhân với giá khoảng 15.000 đồng đến 30.000 khiến tôi muốn ăn thử", cô nói.
Aliyah cho biết tại Anh phổ biến loại sandwich có nhân đơn giản và vị nhạt. Trong khi đó, bánh mì Việt Nam có vỏ giòn, nhân thịt heo quay giòn bì, đồ chua và nước sốt. "Mỗi ngày bạn trai tôi có thể ăn chục ổ bánh mì, thử các loại nhân khác nhau", cô kể. Video trải nghiệm các loại bánh mì vỉa hè Việt Nam của Aliyah thu hút hàng trăm nghìn lượt xem trên mạng xã hội.
Hơn một tuần nay, bằng cách chơi chữ đồng âm, hàng nghìn tài khoản TikTok quốc tế đã sử dụng ca khúc nổi tiếng "Stand by Me" của nhạc sĩ người Mỹ Ben E. King sửa lời thành "Stand banh mi" để chỉ trải nghiệm đứng ăn bánh mì ở vỉa hè.
Xu hướng này cũng được bàn luận sôi nổi trên nhóm "Vietnamese Banh Mi Appreciation Society" (Cộng đồng yêu bánh mì Việt), với hơn 200.000 thành viên là người nước ngoài. Không chỉ dừng lại ở việc hỏi đáp địa chỉ quán ngon, các thành viên còn thảo luận về các chi tiết như: từ độ đặc ruột của bánh, các loại nhân, sự khác biệt hương vị vùng miền.
Bánh mì Việt Nam liên tục được các chuyên trang ẩm thực như CNN hay TasteAtlas xếp vào nhóm những món đường phố ngon nhất thế giới. Thống kê từ Cục Du lịch Quốc gia cho thấy, 4 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón 8,8 triệu lượt khách quốc tế, tăng gần 15%, phân khúc khách trẻ (Gen Z và Millennials) chiếm tỷ lệ lớn, thường có xu hướng du lịch dựa trên các gợi ý từ video ngắn (Reels, TikTok).
Kaspars Sveilis, 28 tuổi, người Latvia, dự định ở Việt Nam hai tuần nhưng đã kéo dài kỳ nghỉ lên 4 tháng vì thích ăn bánh mì. Anh thường thuê xe máy len lỏi vào các khu chợ địa phương để tìm mua bánh. Anh cho biết tại quê nhà, món bánh truyền thống Latvian Bacon Buns chỉ có nhân thịt xông khói, khác với sự kết hợp của pate, chả lụa và rau thơm trong bánh mì Việt. "Ngồi ở vỉa hè, cầm ổ bánh vừa ra lò là cách trải nghiệm văn hóa bản địa", Kaspars nói.
Sống tại Đà Nẵng 10 năm, Handy Hans, 36 tuổi, người Anh, duy trì thói quen ăn bánh mì lề đường mỗi ngày. Hans kể mỗi lần về nước thăm gia đình, anh đều tìm mua món này. "Giá mỗi bánh lên tới 12 USD (khoảng 310.000 đồng), được định vị là món ăn phục vụ trong nhà hàng nhưng hương vị không giống ổ bánh vỉa hè", Hans nói. Thời gian ở Việt Nam, anh cho biết bánh mì miền Nam thường có thêm nhân bò kho, xíu mại hay bơ sữa.
Đại diện Hiệp hội Du lịch Hà Nội, ông Nguyễn Tiến Đạt, cho biết những trào lưu mạng xã hội như "Viet Nam is calling", "Viet Nam Hauls" hay "Stand banh mi" đang thúc đẩy du lịch. "Khách quốc tế có xu hướng khám phá văn hóa bản địa từ cảnh quan, ẩm thực đường phố và thời trang", ông Đạt nói.
Theo ông, các xu hướng giúp món ăn lan tỏa nhanh, nhưng để giữ chân khách lâu dài, các hộ kinh doanh nhỏ lẻ cần đảm bảo chất lượng vệ sinh và giữ được bản sắc của từng vùng miền.
GS. TS. Eric Olmedo, Trưởng khoa Quản trị Du lịch và Khách sạn Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP HCM (UEF), cho bánh mì Việt đã thoát ly hoàn toàn khỏi cái bóng của phương Tây. "Người Việt đã thành công trong việc khẳng định chủ quyền đối với món ăn này, biến nó thành một thực thể di sản riêng biệt trên bản đồ thế giới", chuyên gia nói.
