Ấn Độ ngày 1/4 khởi động đợt tổng điều tra quy mô lớn để thống kê dân số, lần đầu tiên kể từ khi Cơ quan Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc xác định nước này vượt Trung Quốc, trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới năm 2023 với khoảng 1,4 tỷ người.
Cuộc điều tra đặt ra thách thức hậu cần khổng lồ do quy mô dân số lớn, đa dạng và diện tích rộng lớn của Ấn Độ. Giới chức nước này dự kiến công bố kết quả trong năm 2027, nhưng chưa ấn định thời điểm cụ thể.
Ấn Độ điều tra dân số 10 năm một lần kể từ năm 1881, khi còn dưới sự cai trị của Anh. Trong cuộc tổng điều tra gần nhất năm 2011, Ấn Độ ghi nhận dân số hơn 1,2 tỷ người, nhưng từ đó đến nay chưa tiến hành cuộc điều tra dân số nào tương tự.
Trong 15 năm qua, cơ cấu nhân khẩu học Ấn Độ đã thay đổi đáng kể, khi hơn 40% dân số dưới 25 tuổi, và dữ liệu từ Liên Hợp Quốc cho thấy độ tuổi trung vị ở nước này năm 2023 chỉ khoảng 28, trẻ hơn gần 10 năm so với Trung Quốc. Điều này tạo nên lợi thế dân số, tiềm năng thúc đẩy tăng trưởng nhờ cơ cấu độ tuổi thuận lợi.
Ấn Độ dự kiến chi 1,2 tỷ USD cho cuộc tổng điều tra lần này, huy động hơn ba triệu nhân viên đến từng nhà thu thập dữ liệu. Họ sẽ rà soát hơn 640.000 ngôi làng và 9.700 thị trấn, thành phố, từ các khu dân cư đông đúc đến những cộng đồng hẻo lánh.
Để quản lý khối lượng công việc khổng lồ, quá trình được chia thành hai giai đoạn, triển khai tại toàn bộ 28 bang và 8 vùng lãnh thổ do chính quyền liên bang quản lý.
Tại cuộc họp báo ở New Delhi ngày 31/3, lãnh đạo cơ quan thống kê dân số Ấn Độ Mritunjay Kumar Narayan cho biết giai đoạn đầu, diễn ra từ ngày 1/4 đến tháng 9, nhằm lập danh sách đầy đủ hộ gia đình, đồng thời thu thập thông tin về điều kiện nhà ở và các tiện ích như nước, điện, vệ sinh và Internet.
Giai đoạn thứ hai sẽ thống kê từng cá nhân. Nhân viên điều tra sẽ thu thập thông tin như tên, tuổi, giới tính, ngày sinh, tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tôn giáo, phân tầng xã hội, tình trạng khuyết tật và lịch sử di cư. Giai đoạn này dự kiến diễn ra từ tháng 2/2027, hoàn tất vào ngày 31/3/2027. Các khu vực có tuyết vào mùa đông sẽ được khảo sát sớm hơn từ tháng 9 năm nay.
Cuộc khảo sát của những ‘lần đầu tiên’
Cuộc khảo sát hiện tại là lần đầu tiên Ấn Độ số hóa hoàn toàn quy trình. Nhân viên sẽ sử dụng thiết bị di động để thu thập dữ liệu thông qua một ứng dụng, loại bỏ nhu cầu dùng biểu mẫu giấy.
Đây cũng là lần đầu tiên người dân có thể tự khai thông tin trực tuyến trên website hỗ trợ 16 ngôn ngữ được sử dụng phổ biến ở Ấn Độ. Dù điều tra viên vẫn sẽ đến từng hộ để xác minh, người dân có thể tiết kiệm đáng kể thời gian so với việc phải tham gia một cuộc phỏng vấn đầy đủ.
Lần đầu tiên kể từ năm 1931, Ấn Độ sẽ đưa yếu tố đẳng cấp trở lại điều tra dân số, điều gây bất ngờ bởi nước này đã cấm phân chia xã hội thành các đẳng cấp từ năm 1950.
Hệ thống phân chia đẳng cấp truyền thống tại Ấn Độ đã tồn tại hàng nghìn năm và vẫn chi phối rõ rệt trong đời sống ở nước này, từ các nhóm xã hội, nhóm hẹn hò, đến cơ hội giáo dục, việc làm.
Hệ thống này có nguồn gốc từ kinh Vệ Đà, phân chia người dân theo thứ bậc, quy định nghề nghiệp, nơi sinh sống và đối tượng kết hôn của một người dựa theo đẳng cấp của gia đình mà người đó sinh ra.
Hệ thống này gồm 4 đẳng cấp chính và hàng nghìn nhánh phụ, trong đó Brahmin, gồm các tăng lữ và học giả Bà La Môn là đẳng cấp cao nhất, rồi đến Kshatriya (vua chúa, chiến binh), Vaishya (thương nhân, điền chủ), Shudra (lao động phổ thông, phục vụ ba đẳng cấp trên).
Thấp nhất là Dalit, thậm chí còn không được xếp vào 4 đẳng cấp chính trong kinh Vệ Đà. Những người thuộc tầng lớp này bị xem là “không thể đụng tới”, xếp ngoài lề xã hội, chịu kỳ thị nặng nề, không được tham gia các nghi lễ và phải làm những công việc như nhặt rác, dọn chất thải.
Ấn Độ những năm qua đã cố gắng xóa bỏ hệ thống đẳng cấp này bằng cách đưa ra một loạt thay đổi trong hiến pháp, cũng như thiết lập các nhóm đẳng cấp mới như người nghèo, thanh niên, phụ nữ và nông dân, làm cơ sở cho các chính sách hỗ trợ.
Nước này hiện áp dụng các chính sách hạn ngạch, dành một tỷ lệ nhất định việc làm trong khu vực nhà nước và chỉ tiêu giáo dục cho các nhóm ở vị thế thấp hơn. Vì vậy, việc thống kê các nhóm này được một số người coi là cần thiết để đảm bảo đại diện chính trị và quyền lợi xã hội.
Nhưng nội dung này cũng làm dấy lên tranh luận về việc liệu việc thống kê đẳng cấp có giúp cải thiện tình trạng của các nhóm yếu thế hay ngược lại, làm sâu sắc thêm chia rẽ xã hội.
Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi và đảng cầm quyền BJP ban đầu phản đối việc đưa yếu tố đẳng cấp vào điều tra dân số. Tuy nhiên, ông đã thay đổi lập trường sau sức ép từ phe đối lập.
Dữ liệu thu thập trong năm nay sẽ ảnh hưởng đến cách các chính sách ưu tiên xã hội được triển khai nhằm hỗ trợ các nhóm ở vị thế thấp hơn trong thập kỷ tới. Ngoài ra, kết quả điều tra còn có thể vẽ lại bản đồ chính trị, tái phân bổ quyền lực tại Ấn Độ.
Giới chức sẽ dựa vào dữ liệu để điều chỉnh số ghế quốc hội của mỗi bang theo quy mô dân số. Những bang có dân số tăng nhanh sẽ có thêm ghế, trong khi các bang tăng trưởng chậm có thể mất đi ảnh hưởng. Một số bang từng thành công trong việc kiểm soát dân số lo ngại sẽ bị giảm số ghế đại diện tại quốc hội sau cuộc tổng điều tra dân số.
Cuộc điều tra dân số cũng là nền tảng cho một đạo luật năm 2023, hiện chưa được triển khai, nhằm dành một phần ba số ghế trong quốc hội và các nghị viện bang cho phụ nữ.
Bà Katrina Foley, phó chủ tịch Hội đồng Giám sát quận Cam, bang California, Mỹ, tuần trước ra thông báo tạm dừng hoạt động phun thuốc diệt cỏ trên toàn quận, sau khi vấp phải sự phản đối của các cử tri. Bà tuyên bố "các chất độc gây hại không có chỗ trong nguồn nước của quận" khi ra quyết định này.
Tuy nhiên, quyết định được bà Foley, thành viên đảng Dân chủ, đưa ra mà chưa thảo luận và tổ chức bỏ phiếu tại Hội đồng Giám sát quận Cam, cơ quan dân cử có quyền lực rất lớn, ban hành các quy định, sắc lệnh và chính sách áp dụng trên toàn quận. Điều này đã châm ngòi cho những tranh cãi về phạm vi quyền lực của các giám sát viên trong Hội đồng.
Hội đồng Giám sát quận Cam có 5 thành viên, đại diện cho 5 khu vực bầu cử. Mỗi giám sát viên do cử tri tại khu vực họ đại diện bầu ra, đảm nhận nhiệm kỳ 4 năm. Hội đồng có quyền bổ nhiệm, chỉ đạo hoặc bãi nhiệm Giám đốc Điều hành Quận (County CEO).
Tại cuộc họp của Hội đồng Giám sát ngày 19/5, các giám sát viên Don Wagner và Janet Nguyen, đều là thành viên đảng Cộng hòa, đã chất vấn việc bà Foley ban hành lệnh tạm dừng phun thuốc diệt cỏ mà không có sự ủng hộ của các thành viên trong Hội đồng.
"Đây không phải vấn đề chính trị, mà là việc một giám sát viên đã vượt quá thẩm quyền", bà Nguyen nói. "Nếu một giám sát viên được phép làm vậy, mỗi người trong chúng tôi cũng phải được phép làm vậy".
Bà Foley cho rằng những lời chỉ trích này mang động cơ chính trị, nhằm gây tổn hại cho chiến dịch tái tranh cử của bà cho nhiệm kỳ hai. Foley tin rằng mình chắc chắn sẽ thắng trong vòng bầu cử sơ bộ.
Bà nhấn mạnh quyết định dừng phun thuốc là do Phòng Công trình Công cộng quận Cam đưa ra. Đây là cơ quan phụ trách hạ tầng, đường sá, hoạt động bảo trì, thoát nước của quận. "Chính việc chính trị hóa bàn họp này mới gây tổn hại cho quận", bà Foley nói.
Cuộc tranh luận nổi lên sau khi Andrew Do, một cựu giám sát viên của Hội đồng, nhận tội tham nhũng, hối lộ, kéo theo loạt cuộc điều tra cho thấy văn phòng của ông này thường xuyên can thiệp vào hoạt động nhân sự và chính sách của quận Cam mà không có bất kỳ cuộc bỏ phiếu công khai nào của Hội đồng Giám sát.
Tranh cãi tương tự nổ ra hồi đầu năm, sau khi bà Foley hủy một cuộc họp cộng đồng về đề xuất tăng gấp đôi lượng rác mỗi ngày tại bãi chôn lấp Prima Deshecha ở San Juan Capistrano, một trong các thành phố thuộc khu vực bầu cử của bà.
Quyết định được Foley đưa ra sau khi bà triệu tập Giám đốc Điều hành Quận Michelle Aguirre và lãnh đạo cơ quan quản lý rác thải Tom Koutroulis để phàn nàn rằng mình không được báo cáo trước về dự án tăng lượng rác thải chôn lấp.
Giám sát viên Don Wagner và Janet Nguyen khi đó cũng chất vấn thẩm quyền của bà Foley trong việc đơn phương tạm dừng các cuộc họp về dự án mà không qua biểu quyết.
"Không ai trong chúng tôi có thẩm quyền pháp lý ở quận này để tự mình làm việc đó. Chỉ đa số Hội đồng mới được phép. Chỉ riêng một giám sát viên không thể chỉ đạo ông. Ông hiểu điều đó chứ?", Wagner nói với ông Koutroulis trong cuộc họp hồi tháng 2.
Trong cuộc họp ngày 19/5, bà Nguyen mô tả hành động của bà Foley là "đi vào vết xe đổ" của cựu giám sát viên vừa nhận tội tham nhũng. Bà Nguyen cũng cáo buộc bà Foley gây áp lực với đội ngũ nhân viên. Bà Foley đã bác bỏ các cáo buộc này trong cuộc họp.
Doug Chaffee, Chủ tịch Hội đồng Giám sát quận Cam, đã ngăn mọi người thảo luận thêm về việc liệu hành động của Foley có vượt giới hạn quyền lực hay không, do cuộc họp "không còn giữ được tính lịch sự".
Nguyen cho biết bà muốn có một cuộc tranh luận công khai về vai trò và trách nhiệm chính xác của các giám sát viên trong thời gian tới.
"Với tôi, cốt lõi là giám sát viên Foley không nên áp đặt chính sách hay gây áp lực với nhân viên", bà Nguyen nói. "Đó là điểm mấu chốt, đặc biệt khi việc này ảnh hưởng đến toàn quận".
Ông Wagner tỏ ra không quyết liệt như vậy, nhưng cho rằng cần làm rõ không giám sát viên nào có thể đơn phương chỉ đạo công chức trong quận. "Một giám sát viên không thể tự quyết định những việc ảnh hưởng đến cả quận", ông nói.
Các cuộc tập kích xảy ra tại khu vực biên giới Israel - Lebanon hồi tuần trước, nhưng hình ảnh chỉ được nhóm vũ trang Hezbollah công bố hôm 10/5.
Trong video, thiết bị bay không người lái góc nhìn thứ nhất (drone FPV) tiếp cận trận địa phòng không Israel trên điểm cao, trong đó hai bệ phóng thuộc tổ hợp Iron Dome (Vòm Sắt) được bảo vệ bởi các tấm bê tông lớn. Drone lao vào bệ phóng bên phải, hình ảnh bị cắt vào thời điểm va chạm.
Một ngày sau, Hezbollah tiếp tục triển khai drone FPV nhằm vào trận địa Vòm Sắt, dường như để tập kích bệ phóng còn lại. Vào thời điểm đó, khoảng 10 binh sĩ Israel đang tập trung để thay thế khí tài trúng đòn. Người điều khiển quyết định lái drone FPV nhằm vào các quân nhân đang đứng tại nơi trống trải.
Chưa rõ thương vong và thiệt hại cụ thể trong đòn tập kích.
Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) không bình luận về video của Hezbollah hay công bố thông tin về cuộc tập kích. Tuy nhiên, báo Jerusalem Post dẫn lời các nguồn tin trong IDF thừa nhận "không thể phủ nhận tính xác thực của video và hình ảnh được công bố đã tự nói lên tất cả".
Báo Ynet cho biết IDF đang chuyển hàng nghìn mét lưới đánh cá qua biên giới để cung cấp cho các đơn vị đồn trú ở miền nam Lebanon, nhằm ngăn chặn drone tự sát trước khi chúng tiếp cận các binh sĩ và cơ sở hạ tầng. Ynet nhận định động thái cho thấy thách thức ngày càng lớn mà drone giá rẻ gây ra, kể cả là đối với "một trong những hệ thống phòng không nổi tiếng nhất thế giới".
Một tổ hợp Vòm Sắt hoàn chỉnh gồm 3-4 bệ phóng, mỗi bệ được trang bị 20 tên lửa đánh chặn Tamir, cùng với đó là radar cảnh giới và dẫn bắn, hệ thống điều khiển và quản lý tác chiến.
Hezbollah thường xuyên sử dụng drone FPV để tấn công lực lượng Israel. Phần lớn điều khiển thông qua cáp quang thay vì tín hiệu vô tuyến, giúp chúng miễn nhiễm với các biện pháp tác chiến điện tử. IDF gần đây liên tục hứng chỉ trích vì chưa chuẩn bị đầy đủ biện pháp bảo vệ người và khí tài khỏi các đòn tập kích bằng drone FPV của đối phương.
Những hình ảnh được công bố cuối tháng trước cho thấy drone Hezbollah tập kích hàng loạt xe tăng chủ lực Merkava Mark 4M tối tân và thiết giáp Eitan của Israel, cũng như nhắm đến nhiều binh sĩ đối phương. IDF xác nhận ít nhất một quân nhân đã thiệt mạng và 6 người bị thương trong vụ tập kích ở miền nam Lebanon ngày 26/4.
Trong sự việc ngày 27/4, một drone tự sát của Hezbollah cũng suýt đánh trúng trực thăng Black Hawk đang làm nhiệm vụ sơ tán binh sĩ Israel.
Lebanon bị kéo vào xung đột Trung Đông từ đầu tháng 3, sau khi Hezbollah phóng rocket vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị sát hại trong chiến dịch tập kích của Mỹ - Israel. IDF đáp trả bằng cách tiến hành các cuộc không kích lớn trên khắp Lebanon, đồng thời điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng.
Theo Đài Fox News ngày 29-4, Thái tử William và Công nương Kate Middleton vừa đánh dấu một cột mốc đặc biệt: kỷ niệm 15 năm ngày cưới.
Nhân dịp này, cặp đôi hoàng gia đã chia sẻ khoảnh khắc gia đình hạnh phúc trên mạng xã hội.
Trong ảnh, Hoàng tử George, Công chúa Charlotte và Hoàng tử Louis, xuất hiện với nụ cười rạng rỡ bên cha mẹ.
Bài đăng kèm theo dòng chú thích giản dị: "Kỷ niệm 15 năm ngày cưới" kèm biểu tượng hình trái tim đỏ thắm, nhanh chóng nhận được nhiều lời chúc mừng từ công chúng.
Cột mốc này càng trở nên ý nghĩa khi gia đình hoàng gia vừa trải qua một giai đoạn đầy thử thách. Sau thời gian tập trung điều trị ung thư, Công nương Kate đang từng bước trở lại với các hoạt động công chúng. Thái tử William cũng nỗ lực cân bằng giữa trọng trách quốc gia và trách nhiệm gia đình.
Cặp đôi quen nhau khi còn là sinh viên tại Đại học St Andrews ở Scotland. Họ đính hôn năm 2010 và tổ chức hôn lễ năm 2011 tại Tu viện Westminster.
Theo nhà viết tiểu sử hoàng gia Robert Hardman, câu chuyện của Thái tử William và Công nương Kate "là một chuyện tình chân thật không chút nghi ngờ". Dù chịu áp lực từ truyền thông, họ vẫn duy trì được mối quan hệ và xây dựng một gia đình bền chặt.
"Điều thú vị là họ có những niềm vui vô cùng giản dị - như đi dã ngoại trong rừng ở Norfolk hay ở nhà chăm sóc khu vườn. Họ thực sự là một gia đình rất bình thường" - ông Hardman nhận xét.
Cũng theo ông Hardman, điểm nổi bật trong cuộc sống của Thái tử William chính là việc ông dành sự ưu tiên tuyệt đối cho gia đình. Không ít lần công chúng thắc mắc về sự vắng mặt của Thái tử tại các sự kiện, nhưng sau đó mới biết ông chọn ở nhà chăm sóc vợ hoặc dành thời gian đưa các con đi chơi.
Bản thân Thái tử William cũng từng chia sẻ trong chương trình "The Reluctant Traveler with Eugene Levy": "Cân bằng giữa công việc và cuộc sống gia đình thực sự rất quan trọng, vì đối với tôi, gia đình luôn là điều quan trọng nhất, và mọi thứ đều hướng về tương lai".
Nhà bình luận Helena Chard chia sẻ: "Mối liên kết và tình yêu mà Thái tử William và Công nương Kate dành cho nhau là điều ai cũng có thể cảm nhận rõ ràng. Họ bổ sung cho nhau như hai mảnh ghép hoàn chỉnh. Họ là tri kỷ”.
