Ấn Độ ngày 1/4 khởi động đợt tổng điều tra quy mô lớn để thống kê dân số, lần đầu tiên kể từ khi Cơ quan Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc xác định nước này vượt Trung Quốc, trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới năm 2023 với khoảng 1,4 tỷ người.
Cuộc điều tra đặt ra thách thức hậu cần khổng lồ do quy mô dân số lớn, đa dạng và diện tích rộng lớn của Ấn Độ. Giới chức nước này dự kiến công bố kết quả trong năm 2027, nhưng chưa ấn định thời điểm cụ thể.
Ấn Độ điều tra dân số 10 năm một lần kể từ năm 1881, khi còn dưới sự cai trị của Anh. Trong cuộc tổng điều tra gần nhất năm 2011, Ấn Độ ghi nhận dân số hơn 1,2 tỷ người, nhưng từ đó đến nay chưa tiến hành cuộc điều tra dân số nào tương tự.
Trong 15 năm qua, cơ cấu nhân khẩu học Ấn Độ đã thay đổi đáng kể, khi hơn 40% dân số dưới 25 tuổi, và dữ liệu từ Liên Hợp Quốc cho thấy độ tuổi trung vị ở nước này năm 2023 chỉ khoảng 28, trẻ hơn gần 10 năm so với Trung Quốc. Điều này tạo nên lợi thế dân số, tiềm năng thúc đẩy tăng trưởng nhờ cơ cấu độ tuổi thuận lợi.
Ấn Độ dự kiến chi 1,2 tỷ USD cho cuộc tổng điều tra lần này, huy động hơn ba triệu nhân viên đến từng nhà thu thập dữ liệu. Họ sẽ rà soát hơn 640.000 ngôi làng và 9.700 thị trấn, thành phố, từ các khu dân cư đông đúc đến những cộng đồng hẻo lánh.
Để quản lý khối lượng công việc khổng lồ, quá trình được chia thành hai giai đoạn, triển khai tại toàn bộ 28 bang và 8 vùng lãnh thổ do chính quyền liên bang quản lý.
Tại cuộc họp báo ở New Delhi ngày 31/3, lãnh đạo cơ quan thống kê dân số Ấn Độ Mritunjay Kumar Narayan cho biết giai đoạn đầu, diễn ra từ ngày 1/4 đến tháng 9, nhằm lập danh sách đầy đủ hộ gia đình, đồng thời thu thập thông tin về điều kiện nhà ở và các tiện ích như nước, điện, vệ sinh và Internet.
Giai đoạn thứ hai sẽ thống kê từng cá nhân. Nhân viên điều tra sẽ thu thập thông tin như tên, tuổi, giới tính, ngày sinh, tình trạng hôn nhân, trình độ học vấn, nghề nghiệp, tôn giáo, phân tầng xã hội, tình trạng khuyết tật và lịch sử di cư. Giai đoạn này dự kiến diễn ra từ tháng 2/2027, hoàn tất vào ngày 31/3/2027. Các khu vực có tuyết vào mùa đông sẽ được khảo sát sớm hơn từ tháng 9 năm nay.
Cuộc khảo sát của những ‘lần đầu tiên’
Cuộc khảo sát hiện tại là lần đầu tiên Ấn Độ số hóa hoàn toàn quy trình. Nhân viên sẽ sử dụng thiết bị di động để thu thập dữ liệu thông qua một ứng dụng, loại bỏ nhu cầu dùng biểu mẫu giấy.
Đây cũng là lần đầu tiên người dân có thể tự khai thông tin trực tuyến trên website hỗ trợ 16 ngôn ngữ được sử dụng phổ biến ở Ấn Độ. Dù điều tra viên vẫn sẽ đến từng hộ để xác minh, người dân có thể tiết kiệm đáng kể thời gian so với việc phải tham gia một cuộc phỏng vấn đầy đủ.
Lần đầu tiên kể từ năm 1931, Ấn Độ sẽ đưa yếu tố đẳng cấp trở lại điều tra dân số, điều gây bất ngờ bởi nước này đã cấm phân chia xã hội thành các đẳng cấp từ năm 1950.
Hệ thống phân chia đẳng cấp truyền thống tại Ấn Độ đã tồn tại hàng nghìn năm và vẫn chi phối rõ rệt trong đời sống ở nước này, từ các nhóm xã hội, nhóm hẹn hò, đến cơ hội giáo dục, việc làm.
Hệ thống này có nguồn gốc từ kinh Vệ Đà, phân chia người dân theo thứ bậc, quy định nghề nghiệp, nơi sinh sống và đối tượng kết hôn của một người dựa theo đẳng cấp của gia đình mà người đó sinh ra.
Hệ thống này gồm 4 đẳng cấp chính và hàng nghìn nhánh phụ, trong đó Brahmin, gồm các tăng lữ và học giả Bà La Môn là đẳng cấp cao nhất, rồi đến Kshatriya (vua chúa, chiến binh), Vaishya (thương nhân, điền chủ), Shudra (lao động phổ thông, phục vụ ba đẳng cấp trên).
Thấp nhất là Dalit, thậm chí còn không được xếp vào 4 đẳng cấp chính trong kinh Vệ Đà. Những người thuộc tầng lớp này bị xem là “không thể đụng tới”, xếp ngoài lề xã hội, chịu kỳ thị nặng nề, không được tham gia các nghi lễ và phải làm những công việc như nhặt rác, dọn chất thải.
Ấn Độ những năm qua đã cố gắng xóa bỏ hệ thống đẳng cấp này bằng cách đưa ra một loạt thay đổi trong hiến pháp, cũng như thiết lập các nhóm đẳng cấp mới như người nghèo, thanh niên, phụ nữ và nông dân, làm cơ sở cho các chính sách hỗ trợ.
Nước này hiện áp dụng các chính sách hạn ngạch, dành một tỷ lệ nhất định việc làm trong khu vực nhà nước và chỉ tiêu giáo dục cho các nhóm ở vị thế thấp hơn. Vì vậy, việc thống kê các nhóm này được một số người coi là cần thiết để đảm bảo đại diện chính trị và quyền lợi xã hội.
Nhưng nội dung này cũng làm dấy lên tranh luận về việc liệu việc thống kê đẳng cấp có giúp cải thiện tình trạng của các nhóm yếu thế hay ngược lại, làm sâu sắc thêm chia rẽ xã hội.
Chính phủ của Thủ tướng Narendra Modi và đảng cầm quyền BJP ban đầu phản đối việc đưa yếu tố đẳng cấp vào điều tra dân số. Tuy nhiên, ông đã thay đổi lập trường sau sức ép từ phe đối lập.
Dữ liệu thu thập trong năm nay sẽ ảnh hưởng đến cách các chính sách ưu tiên xã hội được triển khai nhằm hỗ trợ các nhóm ở vị thế thấp hơn trong thập kỷ tới. Ngoài ra, kết quả điều tra còn có thể vẽ lại bản đồ chính trị, tái phân bổ quyền lực tại Ấn Độ.
Giới chức sẽ dựa vào dữ liệu để điều chỉnh số ghế quốc hội của mỗi bang theo quy mô dân số. Những bang có dân số tăng nhanh sẽ có thêm ghế, trong khi các bang tăng trưởng chậm có thể mất đi ảnh hưởng. Một số bang từng thành công trong việc kiểm soát dân số lo ngại sẽ bị giảm số ghế đại diện tại quốc hội sau cuộc tổng điều tra dân số.
Cuộc điều tra dân số cũng là nền tảng cho một đạo luật năm 2023, hiện chưa được triển khai, nhằm dành một phần ba số ghế trong quốc hội và các nghị viện bang cho phụ nữ.
Trả lời báo chí bên lề hội nghị Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU) tại Astana (Kazakhstan) ngày 31.5, Tổng thống Belarus đã bác bỏ thông tin binh sĩ nước này hiện diện tại Ukraine và cảnh báo sẽ đáp trả nếu Kyiv tấn công trước.
Bình luận được đưa ra sau khi Belarus và Nga diễn tập hạt nhân chung trong tháng 5 và phía Ukraine tỏ ra lo ngại về khả năng Minsk can dự vào xung đột giữa Moscow và Kyiv.
Hôm 21.5, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky nói rằng Kyiv đã sẵn sàng thực hiện biện pháp phòng ngừa trước mối đe dọa quân sự tiềm tàng từ phía bắc - ngầm ám chỉ Belarus - theo trang The Kyiv Independent.
Ông Zelensky cảnh báo rằng Belarus phải hiểu rằng bất kỳ hành động khiêu khích nào được thực hiện nhắm vào Ukraine đều sẽ chịu hậu quả. Tư lệnh Lực lượng các hệ thống không người lái của Ukraine Robert Brovdi hôm 26.5 nói rằng Ukraine đã xác định 500 mục tiêu tiềm năng tại Belarus.
"Họ có thể đã xác định 500 mục tiêu. Nhưng chúng tôi cũng có một mục tiêu lớn với tọa độ chính xác và nó ở rất gần Belarus. Họ hiểu điều đó", Tổng thống Lukashenko nói ngày 31.5, cho rằng những đe dọa của ông Zelensky chỉ là lời nói suông, theo hãng thông tấn Belta.
Bên cạnh đó, ông Lukashenko hạ thấp năng lực của lực lượng Ukraine dọc biên giới Belarus và cho rằng những người này chỉ là "bia đỡ đạn". "Quân đội Ukraine không muốn chiến tranh với Belarus. Tôi biết chắc điều này. Họ hiểu rằng chiến tranh đồng nghĩa sẽ có thêm 1.500 km tiền tuyến. Và biên giới Belarus - Ukraine không phải là đường biên giới đơn giản", ông Lukashenko tuyên bố.
Quan hệ giữa Belarus và Ukraine suy giảm nghiêm trọng sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát vào năm 2022. Kyiv cáo buộc Minsk cho phép binh sĩ Nga tiến vào Ukraine từ lãnh thổ Belarus và lo ngại khả năng nước này can dự sâu hơn vào xung đột.
"Điều này sẽ không bao giờ xảy ra. Không bao giờ. Không có binh sĩ nào của chúng tôi ở đó và sẽ không bao giờ có. Ông ấy biết chuyện này và quân đội Ukraine cũng biết", Tổng thống Lukashenko khẳng định.
Theo bài đăng ngày 1/4 trên trang web của Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài thuộc Bộ Tài chính Mỹ, tên của Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez đã được xóa khỏi "Danh sách các cá nhân bị trừng phạt".
Lãnh đạo lâm thời Venezuela nhanh chóng hoan nghênh động thái. Bà viết trên mạng xã hội rằng hành động này là một phần của quá trình "bình thường hóa, củng cố" quan hệ song phương với Mỹ.
"Chúng tôi tin tưởng rằng tiến triển này sẽ cho phép dỡ bỏ các lệnh trừng phạt hiện áp dụng đối với đất nước chúng tôi và mở đường cho việc xây dựng, đảm bảo chương trình hợp tác song phương hiệu quả vì lợi ích của nhân dân hai nước", bà Rodriguez nói thêm.
Đại sứ quán Mỹ tại Caracas hôm 30/3 cũng hoạt động trở lại sau 7 năm đóng cửa.
Bà Rodriguez từng giữ chức Phó tổng thống dưới chính quyền Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và bị Washington trừng phạt vì là quan chức chủ chốt trong chính phủ. Sau khi Mỹ mở chiến dịch đột kích ở Caracas, bắt vợ chồng Tổng thống Maduro, bà Rodriguez trở thành Tổng thống lâm thời Venezuela.
Trong thời gian qua, Tổng thống Maduro bị biệt giam tại trung tâm giam giữ Metropolitan ở Brooklyn, một nhà tù liên bang Mỹ. Trong phiên điều trần đầu tiên tại New York hôm 5/1, ông Maduro và vợ phải đối mặt những cáo buộc liên quan ma túy. Cả hai người đều tuyên bố vô tội. Ông Maduro khẳng định bản thân là "tù nhân chiến tranh".
Chính quyền Romania ngày 29.5 thông báo một UAV đã rơi xuống tòa chung cư tại thành phố Galati, đông nam nước này, trong đợt tấn công của Nga nhắm vào quốc gia láng giềng Ukraine vào rạng sáng, theo Reuters.
Romania là thành viên NATO và Liên minh châu Âu (EU), có đường biên giới trên bộ dài 650 km với Ukraine. Theo Bộ Quốc phòng Romania, từ khi xung đột Nga - Ukraine nổ ra vào tháng 2.2022, UAV Nga đã 28 lần xâm nhập không phận Romania nhưng đây là lần đầu tiên thiết bị rơi xuống khu dân cư đông đúc và gây thương tích.
UAV rơi xuống tầng thượng của tòa chung cư 10 tầng, gây ra vụ nổ và khiến 2 người bị thương. Theo Bộ Quốc phòng Romania, thông tin ban đầu cho thấy toàn bộ chiếc UAV Geran 2, có nguồn gốc từ Nga, phát nổ khi va chạm. Hàng chục cư dân đã được sơ tán.
Một căn hộ tại tầng 10 bị cháy sau khi UAV rơi xuống mái và phát nổ. Thứ trưởng Nội vụ Raed Arafat cho biết vụ nổ gây hư hại 2 cầu thang và 5 chiếc ô tô.
Bộ Quốc phòng Romania thông báo đã triển khai 2 chiến đấu cơ F-16 và một trực thăng quân sự để theo dõi vụ tấn công. Các phi công được quyền bắn hạ bất cứ UAV nào. Cư dân tại các huyện Braila, Galati và Tulcea được cảnh báo tìm nơi trú ẩn.
Một UAV khác có sải cánh khoảng 3 m, không mang chất nổ, cũng được tìm thấy tại huyện Maramures ở tây bắc Romania vào cuối ngày 28.5 nhưng chưa rõ nguồn gốc.
Chuẩn tướng Gheorghe Maxim thông tin tại cuộc họp báo rằng chiếc UAV rơi xuống tòa chung cư đã bay tầm thấp trong không phận được 4 phút, khiến cho radar khó có thể phát hiện. Hệ thống chống UAV Merops của Mỹ đang hoạt động tại Romania không thể khai hỏa vì quá rủi ro khi sử dụng trong đô thị.
Các quan chức Ukraine cho hay cảng Izmail tại vùng Odessa ở miền nam đã bị nhiều UAV tấn công vào rạng sáng cùng ngày. Izmail là đô thị gần Romania và là nơi có cảng lớn nhất của Ukraine trên sông Danube.
Ngoại trưởng Oana Toiu gọi đây là hành vi vi phạm luật quốc tế nghiêm trọng và triệu tập đại sứ Nga để phản ứng. Bên cạnh đó, Romania cũng đã yêu cầu các biện pháp nhằm đẩy nhanh chuyển giao năng lực chống UAV của đồng minh cho nước này.
Tổng thống Nicusor Dan cùng ngày tuyên bố đóng cửa Lãnh sự quán Nga tại thành phố Constanta và trục xuất lãnh sự Nga về nước.
Một người phát ngôn NATO lên án "sự liều lĩnh" của Nga và tuyên bố liên minh sẽ tiếp tục tăng cường phòng thủ trước mọi mối đe dọa.
Tổng thư ký NATO Mark Rutte khẳng định hành vi của Nga gây nguy hiểm cho toàn bộ liên minh. Ông tuyên bố NATO sẵn sàng bảo vệ từng tấc lãnh thổ và sẽ tiếp tục ủng hộ Ukraine.
Đại sứ Mỹ tại NATO Matthew Whitaker lên án vụ xâm phạm không phận Romania và ủng hộ đồng minh, tuyên bố sẽ bảo vệ từng tấc lãnh thổ của NATO.
Pháp triệu tập đại sứ Nga để yêu cầu giải thích trong khi Cao ủy đối ngoại EU Kaja Kallas nhấn mạnh không thể để yên cho Nga sau vụ xâm phạm không phận này.
Thủ tướng Robert Fico của Slovakia, người có quan hệ gần gũi với Moscow dù là lãnh đạo một nước NATO, bày tỏ sự đoàn kết với Romania liên quan "sự cố UAV", kêu gọi tránh đưa ra phát ngôn nặng nề và nên khôi phục đối thoại giữa EU và Nga.
Tuy nhiên, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen chỉ trích Nga đã vượt qua một lằn ranh nữa và tuyên bố đoàn kết với Romania. Bà cho biết sẽ tiếp tục gây sức ép và đang chuẩn bị gói cấm vận thứ 21 của EU lên Moscow.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha bày tỏ sự ủng hộ dành cho Romania và nhấn mạnh sẵn sàng hợp tác để ngăn chặn mối đe dọa. Nhà ngoại giao bổ sung rằng việc tăng cường năng lực phòng không của Ukraine là nhiệm vụ chiến lược để bảo vệ không chỉ Ukraine mà còn giúp giảm nguy cơ cho các nước láng giềng.
Tổng thống Nga Vladimir Putin tối cùng ngày cho hay ông vừa được báo cáo về sự việc này. Ông Putin đặt nghi ngờ khả năng chiếc máy bay không người lái rơi xuống một khu chung cư ở Romania là của Nga, và cho rằng đó cũng có thể là máy bay không người lái của Ukraine. Tổng thống Nga cũng nhắc đến những trường hợp gần đây, khi máy bay không người lái Ukraine bay vào không phận Ba Lan và các nước Baltic.
Ông Putin đề nghị chuyển giao mảnh vỡ máy bay không người lái cho Nga để Moscow có thể tiến hành cuộc điều tra độc lập của riêng mình.
Trước đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova tuyên bố Moscow sẽ phản ứng nhanh chóng sau quyết định đóng cửa Lãnh sự quán tại Constanta.
Bà Zakharova cũng nói tất cả các cáo buộc cho rằng UAV Nga bay tại châu Âu là vô căn cứ và không có bằng chứng. "Mọi cáo buộc mà chúng tôi nghe được, đặc biệt là về UAV ở đâu đó tại các nước EU, chúng đều không có căn cứ, không một chút sự thật, bằng chứng, vật chứng nào được đưa ra", bà Zakharova nói.
Trong một diễn biến khác, hãng thông tấn RIA của Nga ngày 29.5 đưa tin quân đội nước này đã giành được quyền kiểm soát thêm 4 khu định cư tại Ukraine, gồm Novopidhirne và Lisne tại tỉnh Dnipropetrovsk và khu Karaichne cùng Budarky tại tỉnh Kharkiv.
Trong khi đó, Không quân Ukraine tố cáo Nga đã phóng 232 UAV và 1 tên lửa đạn đạo sang lãnh thổ. Lực lượng Ukraine bắn rơi 217 UAV trong số đó, theo The Kyiv Independent.
