Ngày 12-4, Hội Ung thư Việt Nam phối hợp với AstraZeneca Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học với chủ đề: “Kỷ nguyên mới trong điều trị ung thư phổi: Hiện thực hóa mục tiêu triệt căn cùng liệu pháp nhắm trúng đích và miễn dịch”.
Tại hội thảo, TS.BS Diệp Bảo Tuấn – Giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM – cho biết ung thư phổi tiếp tục là một trong các thách thức y học hàng đầu tại Việt Nam cũng như toàn cầu.
Theo số liệu Globocan 2022 và Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hằng năm nước ta ghi nhận hơn 24.000 ca ung thư phổi mới (đứng thứ 3 trong các loại ung thư) và gần 22.600 ca tử vong vì bệnh này (đứng thứ 2 về số ca tử vong do ung thư).
Mặc dù có nhiều tiến bộ, việc tiếp cận các phương pháp điều trị ung thư phổi tại Việt Nam vẫn còn hạn chế, với tỉ lệ phát hiện bệnh ở giai đoạn muộn còn cao, tạo ra gánh nặng rất lớn. Theo thống kê, có tới 84% bệnh nhân ung thư phổi được chẩn đoán khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, chỉ khoảng 16% được phát hiện sớm.
TS.BS Phạm Xuân Dũng – Chủ tịch Hội Ung thư TP.HCM – cũng cho hay ung thư phổi đang có xu hướng gia tăng cả về số ca mắc mới lẫn tử vong, đặc biệt tại các quốc gia đang phát triển.
Trong những năm gần đây, Việt Nam đã có nhiều bước tiến đáng kể, tiệm cận trình độ khu vực và thế giới trong các phương pháp điều trị như hóa trị, xạ trị và phẫu thuật. Tuy nhiên thách thức lớn vẫn nằm ở việc nâng cao hiệu quả điều trị, đặc biệt với những trường hợp bệnh tiến xa, ít còn lựa chọn điều trị khả quan.
Từ cuối thế kỷ 20 và trong hai thập niên đầu thế kỷ 21, điều trị ung thư phổi đã có bước chuyển mình với sự xuất hiện của hai “vũ khí” quan trọng: liệu pháp nhắm trúng đích và liệu pháp miễn dịch.
Khi được kết hợp với các phương pháp truyền thống như hóa trị, xạ trị và phẫu thuật, những tiến bộ này đã làm thay đổi đáng kể cách tiếp cận và tiên lượng bệnh.
“Trước đây, với ung thư phổi giai đoạn muộn đã di căn, thời gian sống thêm thường dưới 12 tháng. Tuy nhiên hiện nay, không hiếm trường hợp bệnh nhân có thể sống thêm 2 – 4 năm. Điều này cho thấy chúng ta đang tiến gần hơn đến mục tiêu cá thể hóa trong điều trị ung thư”, BS Dũng nói.
Tương tự, BS Tuấn cho biết các liệu pháp toàn thân hiện đại, bao gồm liệu pháp nhắm trúng đích ở nhóm có đột biến EGFR và liệu pháp miễn dịch đang dịch chuyển gần hơn đến các giai đoạn sớm hơn của bệnh, và tiến đến thay đổi chiến lược điều trị từ “điều trị kéo dài sống còn” đến “hiện thực hóa mục tiêu triệt căn”.
“Nếu chỉ điều trị bằng hóa trị, thời gian sống người mắc ung thư phổi ở giai đoạn 4 thường chỉ khoảng 8 – 9 tháng. Trong khi đó, với liệu pháp miễn dịch có thể tăng thời gian sống lên khoảng 33 tháng”, BS Tuấn so sánh.
Theo các chuyên gia, các liệu pháp toàn thân hiện đại, bao gồm liệu pháp nhắm trúng đích ở nhóm có đột biến EGFR và liệu pháp miễn dịch đang dịch chuyển ngày một gần hơn đến các giai đoạn sớm hơn của bệnh, và tiến đến thay đổi chiến lược điều trị từ “điều trị kéo dài sống còn” đến “hiện thực hóa mục tiêu triệt căn”.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần đẩy mạnh các xét nghiệm di truyền và sinh học phân tử, phát triển các liệu pháp nhắm trúng đích và miễn dịch, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn ngày, cũng như đổi mới trong nghiên cứu lâm sàng nhằm tối ưu hóa phác đồ điều trị cho từng bệnh nhân.
Đây không chỉ là hành trình của một chuyến xe tiễn biệt, mà còn là cuộc trở về cuối cùng của một người thầy lớn với những nơi đã ông đã trọn cuộc đời cống hiến.
Tại khuôn viên trường Đại học Y Dược, hàng trăm bác sĩ, giảng viên, nhân viên y tế và sinh viên y khoa đã đứng thành hàng dài, trang nghiêm chờ sẵn. Còn trước Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, các bác sĩ, nhân viên y tế cùng nhiều bệnh nhân cũng đứng kín hai bên đường. Trên tay họ cầm những bông cúc trắng.
Tất cả đều lặng lẽ cúi đầu khi linh cữu giáo sư đi qua, gửi lời tiễn biệt cuối cùng đến người thầy đã dành trọn cuộc đời cống hiến cho sự nghiệp chăm sóc sức khỏe và đào tạo biết bao thế hệ bác sĩ.
Từ những ngày đầu đặt nền móng, giáo sư Nguyễn Đình Hối đã cùng đồng nghiệp vun đắp để Bệnh viện Đại học Y dược trở thành mô hình trường - viện đầu tiên tại Việt Nam, nơi đào tạo, nghiên cứu và điều trị luôn song hành. Mỗi hành lang, mỗi phòng bệnh, mỗi ca trực nơi đây đều ít nhiều mang theo tâm huyết của người thầy đã dành cả đời cho nền y học nước nhà.
Lần cuối đi qua những con đường thân thuộc ấy, sẽ không còn những bước chân vội vã của người bác sĩ trên đường đến phòng mổ, không còn dáng người thầy lặng lẽ bước vào giảng đường. Chỉ còn những ánh mắt đỏ hoe, những cái cúi đầu lặng lẽ của đồng nghiệp, học trò, nhân viên y tế…
Những ngày qua, sự ra đi của giáo sư Nguyễn Đình Hối đã khiến hàng nghìn học trò và đồng nghiệp bày tỏ niềm tiếc thương. Trong vô vàn dòng chia sẻ, nhiều học trò xưa đã nhắc đến một người thầy nghiêm khắc nhưng bao dung, một người lãnh đạo luôn đặt lợi ích của người bệnh và sự phát triển của ngành y lên trước bản thân, một tấm gương sống giản dị nhưng có sức lan tỏa mạnh mẽ.
Hành trình di quan đi qua mái trường và bệnh viện không chỉ là nghi thức cuối cùng trước khi giáo sư Nguyễn Đình Hối trở về nơi an nghỉ. Đó còn là lời tri ân của những thế hệ tiếp nối trước người thầy đã dành trọn cuộc đời cho ba sứ mệnh thiêng liêng: chữa bệnh, đào tạo và kiến tạo.
Chuyến xe tiếp tục lăn bánh, đi qua cổng trường, rời khỏi bệnh viện để đưa người thầy về với đất mẹ. Nhưng có những con người, dù đã đi xa, vẫn không bao giờ thật sự rời khỏi nơi mình từng sống và cống hiến.
Giáo sư Nguyễn Đình Hối sẽ mãi hiện diện trong từng bài giảng, trong từng ca bệnh được cứu chữa, trong những bác sĩ đang ngày đêm khoác áo blouse trắng và trong ký ức của biết bao thế hệ học trò.
Nâng tạ đã được chứng minh giúp tăng cường cơ bắp, cải thiện sức khỏe não bộ và giảm nguy cơ mắc một số bệnh như đái tháo đường và bệnh tim mạch. Tuy nhiên, một số động tác có thể khiến các vùng khác trên cơ thể trở nên yếu đi.
Cơ sàn chậu giữ cho vùng lõi cơ thể ổn định, giữ các cơ quan ở đúng vị trí và hỗ trợ các chức năng cơ bản của cơ thể. Việc tập luyện quá sức có thể dẫn đến tình trạng căng cứng mãn tính và cuối cùng là rối loạn chức năng tình dục ở nam giới.
“Các cơ xung quanh sàn chậu đóng vai trò trong sự cương cứng và hưng phấn. Nếu chúng liên tục bị căng cứng hoặc quá tải, chúng có thể hạn chế lưu lượng máu và chèn ép các dây thần kinh cần thiết cho chức năng tình dục khỏe mạnh”, huấn luyện viên cá nhân Toby King nói với tờ The New York Post.
Theo thời gian, điều này có thể dẫn đến đau vùng chậu, đau khi quan hệ tình dục, đau khi thủ dâm, rối loạn xuất tinh, các vấn đề về bàng quang và khó chịu hàng ngày.
Vậy bạn nên chú ý điều gì? Theo King, bất cứ bài tập nào đòi hỏi gồng cơ mạnh, chẳng hạn như squat, deadlift (động tác nâng tạ từ sàn) và thậm chí cả các bài tập tập trung vào cơ bụng, đều có thể khiến người tập vô thức căng cơ sàn chậu mà không nhận ra.
“Rất nhiều nam giới thường xuyên gồng cơ. Họ gồng cơ khi nâng tạ, thường xuyên gồng cơ cả ngày và theo thời gian, điều này tạo ra tình trạng cơ sàn chậu hoạt động quá mức, có thể gây cản trở cương dương và thậm chí gây đau”, ông nói.
Tình trạng này cũng có thể do các bài tập như ép chân, lăn bụng, nâng chân treo và thậm chí cả plank gây căng thẳng ở vùng cơ lõi.
Người đạp xe và vận động viên ba môn phối hợp cũng nên lưu ý, vì King cho biết các buổi tập dài trên yên xe được thiết lập không đúng cách có thể gây áp lực lên các dây thần kinh và mô cơ xung quanh khu vực này.
Ông so sánh sự căng thẳng liên tục này với việc tập nhóm cơ tay mà không cho chúng nghỉ ngơi, vì theo thời gian, cơ bắp sẽ ngừng hoạt động.
Mặc dù việc cố gắng vượt qua giới hạn và tăng thêm trọng lượng có vẻ hấp dẫn, nhưng tải trọng nặng và kỹ thuật kém cũng có thể làm trầm trọng thêm vấn đề.
“Nếu tư thế sai và bạn không thở đúng cách, áp lực đó thường sẽ dồn vào sàn chậu”, King nói thêm.
Lo lắng về các triệu chứng cũng có thể gây ra thêm căng thẳng, tạo thêm áp lực và bắt đầu một vòng luẩn quẩn khiến cơ sàn chậu bị căng quá mức.
King không khuyên bạn nên hoàn toàn tránh các động tác như squat và deadlift, những bài tập có lợi cho sức khỏe và vóc dáng. Thay vào đó, bạn nên xem xét lại thói quen tập luyện và hạn chế các bài tập tập trung nhiều vào vùng háng, đùi trong và các cơ hông sâu khi các triệu chứng xuất hiện.
Học cách thư giãn các cơ sàn chậu bị căng cứng là chìa khóa để khắc phục mọi vấn đề. Hãy bắt đầu bằng cách thực hiện các bài tập thở và giãn cơ mông và hông, chẳng hạn như tư thế em bé và tư thế em bé hạnh phúc.
Trên hết, việc gặp bác sĩ vật lý trị liệu sàn chậu được khuyến nghị để xác định vấn đề và lập kế hoạch điều trị. Lý do là bạn có thể gặp vấn đề về sự căng cứng, yếu cơ, cơ không thư giãn, không hoạt động đúng cách hoặc cả ba vấn đề này.
Các chuyên gia vật lý trị liệu cũng có thể hướng dẫn thêm các bài tập hỗ trợ ngoài vùng sàn chậu nhằm cải thiện chức năng tổng thể.
Những cơ quan dễ bị ảnh hưởng nhất khi huyết áp tăng cao trong thời gian dài gồm:
Tim là cơ quan bị ảnh hưởng trực tiếp khi huyết áp tăng cao. Tim có chức năng bơm máu. Khi áp lực trong mạch máu tăng lên, tim buộc phải hoạt động mạnh hơn để đưa máu đi khắp cơ thể, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Trong giai đoạn đầu, cơ tim có thể dày lên để thích nghi với áp lực gia tăng. Tuy nhiên, sự thích nghi này không phải lúc nào cũng có lợi. Khi thành cơ tim trở nên quá dày, tim sẽ khó giãn nở và bơm máu hiệu quả như trước. Lâu dần, người bệnh có nguy cơ suy tim, xuất hiện các triệu chứng như khó thở, mệt mỏi hoặc phù chân.
Não cần được cung cấp máu liên tục để duy trì hoạt động. Khi huyết áp tăng, các mạch máu não phải chịu áp lực lớn hơn bình thường, khiến chúng dễ bị tổn thương.
Nếu tình trạng này kéo dài, thành mạch có thể dày lên, cứng lại hoặc hình thành các mảng xơ vữa. Nếu một mạch máu não bị tắc nghẽn, máu sẽ không thể đến nuôi một phần não, dẫn đến đột quỵ thiếu máu não. Trong trường hợp áp lực quá cao làm vỡ mạch máu, người bệnh có thể bị xuất huyết não, một dạng đột quỵ nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao.
Thận có nhiệm vụ lọc chất thải và duy trì cân bằng nước, điện giải trong cơ thể. Để thực hiện chức năng này, thận cần một mạng lưới mạch máu rất nhỏ và tinh vi.
Khi huyết áp tăng cao trong thời gian dài, các mạch máu bên trong thận có thể bị hư hại. Khi đó, thành mạch máu sẽ dày lên, bên trong hẹp lại, khiến lượng máu đến thận giảm dần. Hậu quả là khả năng lọc chất thải của thận suy giảm và dẫn đến bệnh thận mạn tính, bác sĩ chuyên khoa thận Randy Luciano thuộc hệ thống y khoa Yale Medicine (Mỹ) cho biết.
Điều đáng chú ý là tổn thương thận thường không gây triệu chứng ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi xét nghiệm thấy protein trong nước tiểu hoặc khi chức năng thận đã suy giảm đáng kể. Nếu huyết áp tiếp tục không được kiểm soát, nguy cơ tiến triển thành bệnh thận mạn tính hoặc suy thận sẽ tăng lên.
Ngoài ra, bệnh thận và huyết áp cao còn tạo thành một vòng luẩn quẩn. Huyết áp cao làm tổn thương thận, trong khi thận suy yếu lại khiến huyết áp càng khó kiểm soát hơn.
Mắt là một trong những cơ quan hiếm hoi cho phép bác sĩ quan sát trực tiếp mạch máu mà không cần can thiệp phẫu thuật. Vì vậy, những thay đổi ở mắt thường phản ánh khá rõ mức độ ảnh hưởng của huyết áp cao lên cơ thể.
Khi huyết áp tăng kéo dài, các mạch máu nhỏ ở võng mạc có thể bị co hẹp, dày lên hoặc mất tính đàn hồi. Trong những trường hợp nặng hơn, mạch máu có thể bị rò rỉ hoặc xuất huyết, ảnh hưởng đến thị lực.
Người bệnh sẽ gặp các biểu hiện như nhìn mờ, nhìn đôi hoặc giảm thị lực thoáng qua. Tuy nhiên, không ít trường hợp hoàn toàn không có triệu chứng cho đến khi tổn thương đã tiến triển khá xa, theo Medical News Today.
