Xe công nông biến dạng khi tông tàu hỏa, 3 ông cháu gặp nạn

Trải qua hơn hai thập kỷ cống hiến và nỗ lực từ vị trí thực tập sinh, Giáo sư Lê Văn Tấn (44 tuổi) - chuyên gia hàng đầu về bệnh truyền nhiễm mới nổi tại Việt Nam - vừa được bổ nhiệm làm quyền Giám đốc Đơn vị Nghiên cứu Lâm sàng Đại học Oxford tại TP.HCM (OUCRU).

Báo Điện tử Tuổi Trẻ có cuộc trao đổi với Giáo sư Lê Văn Tấn về hành trình hơn 20 năm theo đuổi đam mê nghiên cứu các bệnh truyền nhiễm, những bài học từ các đại dịch và tầm nhìn phát triển OUCRU trong thời gian tới.

* Gắn bó với Đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford tại TP.HCM hơn 20 năm, đi lên từ một thực tập sinh, nghiên cứu sinh rồi nay là người đứng đầu đơn vị, sự thay đổi lớn nhất trong tư duy của ông ở cương vị mới thế nào?

- Hơn 20 năm gắn bó với OUCRU, tôi đã trải qua nhiều vai trò. Theo thời gian, vai trò thay đổi thì cách nhìn và tư duy cũng buộc phải thay đổi. Khi đứng đầu một tổ chức với gần 300 nhân sự, tôi phải có cái nhìn rộng hơn và định hướng chiến lược cho cả đơn vị.

Đối với một tổ chức nghiên cứu, rủi ro lớn nhất là đi sai định hướng. Vì vậy, trách nhiệm quan trọng nhất của người "đầu tàu" là xác định đúng chiến lược để tổ chức phát triển bền vững.

Ở cương vị hiện nay, tôi xem mình như một "chất xúc tác" tạo nền tảng, kết nối nguồn lực và mở ra cơ hội tạo tiền đề để các trưởng nhóm nghiên cứu triển khai chiến lược một cách hiệu quả, giúp cả tổ chức vận hành trơn tru và đạt được những mục tiêu lớn hơn.

* Trong thời gian dài nghiên cứu, giám sát và ứng phó với các bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam, đâu là dấu mốc để lại nhiều ấn tượng và bài học lớn nhất với ông, cả trên cương vị nhà khoa học lẫn người lãnh đạo?

- Mỗi dịch bệnh đều mang đến những bài học riêng. Nếu phải nói về cột mốc quan trọng nhất, tôi chọn đại dịch COVID-19.

Từ khi gia nhập Đơn vị nghiên cứu lâm sàng Đại học Oxford tại TP.HCM năm 2003, rồi làm nghiên cứu sinh năm 2008, tôi đã theo đuổi hướng nghiên cứu các tác nhân gây bệnh mới nổi bằng các công nghệ y sinh tiên tiến, trong đó có giải trình tự gene.

Thời điểm đó, công nghệ này ở Việt Nam còn rất mới, thậm chí có ý kiến trái chiều: "Làm gì có vi rút mới mà tìm". Nhưng tôi vẫn kiên định, bởi với người làm khoa học, nếu không đủ đam mê và niềm tin vào hướng đi của mình thì rất khó để đi đến thành công.

Chính sự kiên trì ấy đã giúp chúng tôi xây dựng được nền tảng bền vững về công nghệ, con người và năng lực phân tích dữ liệu tại đơn vị.

Khi COVID-19 xuất hiện vào đầu năm 2020, OUCRU và Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới (TP.HCM) đã nhanh chóng xây dựng quy trình xét nghiệm phát hiện SARS-CoV-2 ngay từ những ngày đầu, trong bối cảnh thế giới còn rất ít thông tin và Tổ chức Y tế thế giới (WHO) chưa ban hành quy trình xét nghiệm chính thức.

Nhờ nền tảng đã chuẩn bị sẵn, chúng tôi không chỉ triển khai xét nghiệm phát hiện ca bệnh mà còn nhanh chóng xây dựng chương trình nghiên cứu về COVID-19. Khi các biến thể mới liên tục xuất hiện, nhóm có thể giải trình tự gene chỉ trong khoảng 24 - 36 giờ để nhận diện biến chủng. Đó là điều không thể có được nếu trước đó chúng tôi không được đầu tư bền bỉ suốt nhiều năm.

“Quả ngọt” lớn nhất cho sự kiên định ấy là vào năm 2026, OUCRU cùng Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới đã chính thức gia nhập mạng lưới phòng thí nghiệm tham chiếu toàn cầu về Coronavirus của WHO. Đây là sự ghi nhận cho năng lực xét nghiệm và đánh giá nguy cơ dịch bệnh của Việt Nam trên trường quốc tế.

* Ông thường ví von việc đào tạo nhân sự tại OUCRU như việc huấn luyện quân đội trên thao trường. Ông có thể nói rõ hơn về triết lý này?

- Nghiên cứu bệnh truyền nhiễm cần một "thao trường" để luyện tập thường xuyên, giúp đội ngũ luôn được trau dồi chuyên môn ngay cả khi không có dịch bệnh. Đào tạo nhân sự phải là một quá trình liên tục và lâu dài.

Với các bệnh truyền nhiễm mới nổi, điều khó nhất là chúng ta không thể biết dịch bệnh nào sẽ xuất hiện và vào thời điểm nào. Hôm nay có thể là COVID-19, ngày mai là đậu mùa khỉ, rồi đau mắt đỏ hay tay chân miệng. Nếu chúng ta đợi đến khi dịch bệnh bùng phát mới bắt đầu cuống cuồng đi đào tạo con người thì đã quá muộn.

Chính vì sự khó lường đó, chiến lược của OUCRU không phải là chỉ chuẩn bị cho một căn bệnh cụ thể, mà là xây dựng một nền tảng nghiên cứu đủ mạnh để có thể ứng phó linh hoạt với thách thức của dịch bệnh truyền nhiễm. Điều này đòi hỏi phải đầu tư đồng bộ về nguồn lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị, mạng lưới nghiên cứu đa quốc gia và đặc biệt là đội ngũ nhân lực chất lượng cao.

Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng một chương trình nghiên cứu bền vững, có khả năng thích ứng nhanh trước những thách thức mới, để khi dịch bệnh xuất hiện, tổ chức luôn sẵn sàng phản ứng một cách linh hoạt và hiệu quả.

* Nhiều người nghĩ nghiên cứu bệnh truyền nhiễm chỉ là xoay quanh dịch bệnh mới nổi, nhưng thực tế tại OUCRU hiện nay thì sao, thưa Giáo sư?

- Thực tế, OUCRU không chỉ nghiên cứu các dịch bệnh mới nổi, mà xây dựng một hệ sinh thái nghiên cứu đa dạng, bám sát nhu cầu thực tiễn của Việt Nam.

Hiện chúng tôi có 8 nhóm nghiên cứu trọng điểm, trải rộng từ các bệnh truyền nhiễm lưu hành như lao, sốt xuất huyết, sốt rét; đến các bệnh truyền nhiễm mới nổi như COVID-19, đậu mùa khỉ, tay chân miệng; đề kháng kháng sinh; bệnh lây truyền từ động vật sang người.

Bên cạnh đó, OUCRU còn phát triển các nhóm về mô hình hóa và thống kê để dự báo, phân tích dịch tễ, cũng như nghiên cứu khoa học xã hội nhằm đánh giá những tác động của y tế và dịch bệnh đối với cộng đồng.

* Nhìn lại chặng đường phát triển và những thành tựu của OUCRU, theo ông, đâu là chìa khóa tạo nên sự thành công vững chắc của đơn vị như ngày hôm nay?

- Có rất nhiều yếu tố tạo nên thành công ngày hôm nay, tựu trung lại, OUCRU may mắn có được các yếu tố "thiên thời, địa lợi, nhân hòa".

Về "thiên thời", chúng tôi luôn nỗ lực đón đầu làn sóng phát triển của các công nghệ y sinh mới, kết hợp với nhu cầu nghiên cứu cấp bách về bệnh truyền nhiễm tại Việt Nam và trong khu vực.

Về "địa lợi", việc được UBND TP.HCM đầu tư trụ sở làm việc vào năm 2001 trong khuôn viên Bệnh viện Bệnh nhiệt đới là sự hỗ trợ rất đặc biệt, tạo nền tảng để OUCRU phát triển suốt 35 năm qua. OUCRU sẽ khó có thể phát triển nếu thiếu sự đồng hành và chỉ đạo của UBND TP.HCM, Bộ Y tế, Sở Y tế TP.HCM và Bệnh viện Bệnh nhiệt đới.

Về "nhân hòa". Đó là sự hậu thuẫn chuyên môn từ Đại học Oxford, nguồn tài trợ bền bỉ của Quỹ Wellcome, và trên hết là một tập thể nhân sự giàu tâm huyết cũng như mối quan hệ hợp tác bền vững giữa OUCRU và Bệnh viện Bệnh nhiệt đới cùng các đối tác chiến lược trong và ngoài nước.

Ở OUCRU, các nhà khoa học trẻ không bao giờ phải độc hành. Họ luôn có những người dẫn đường (mentor) sát cánh để định hướng, tiếp lửa và giữ lửa qua những giai đoạn “thử nghiệm lâm sàng” dài đằng đẵng kéo dài từ 5 - 10 năm và có thể lâu hơn.

* Bước vào cương vị mới, ông đặt ra những mục tiêu chiến lược nào cho OUCRU trong chặng đường 5 - 10 năm tới?

- Tôi mong OUCRU sẽ tiếp tục nhận được sự đồng hành của Bộ Y tế, Sở Y tế TP.HCM, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới cùng các đối tác trong và ngoài nước để xây dựng đội ngũ nhà nghiên cứu trẻ đạt chuẩn khu vực và quốc tế, đóng góp cho khoa học y sinh và hệ thống y tế Việt Nam.

Trong 5-10 năm tới, chúng tôi tập trung vào bốn định hướng lớn: mở rộng hợp tác với các viện nghiên cứu, trường đại học trong và ngoài nước; đào tạo thế hệ lãnh đạo khoa học kế cận; triển khai các nghiên cứu về bệnh truyền nhiễm đạt tầm quốc tế nhưng xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của Việt Nam; duy trì năng lực sẵn sàng ứng phó với các bệnh truyền nhiễm mới nổi, cung cấp bằng chứng khoa học phục vụ hoạch định chính sách.

Điều quan trọng nhất, nghiên cứu khoa học không chỉ dừng lại ở các công bố quốc tế mà phải tạo ra những giải pháp, sản phẩm có thể ứng dụng vào thực tiễn, góp phần nâng cao sức khỏe cộng đồng và phát triển ngành y tế.

* Xin cảm ơn Giáo sư!

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo phản ánh của người dân, thời gian qua tại khu vực sông Trà Khúc, đoạn giáp công trình thủy điện Trà Khúc 2 đang thi công, thuộc địa bàn xã Sơn Hạ (tỉnh Quảng Ngãi), xuất hiện tình trạng vận chuyển, khai thác cát trái phép diễn ra công khai trong thời gian dài.

Trong các ngày từ 12 - 14.4, PV Thanh Niên ghi nhận hoạt động hút cát bằng bè bơm trực tiếp lên xe tải, vận chuyển tập kết cát tại bãi trữ dọc sông Trà Khúc.

Tại hiện trường, có 2 người sử dụng bè gắn máy hút để bơm cát trực tiếp từ lòng sông Trà Khúc lên xe tải đậu sát mép nước. Sau khi được bơm cát đầy thùng, xe tải di chuyển đến một bãi tập kết nằm cạnh khu vực hút cát khoảng 30 - 50 m để đổ xuống. Còn phía trong rừng keo lá tràm, cách bè hút cát khoảng 50 m, có một xe máy đào màu xanh liên tục xúc cát lên xe tải 4 chân.

Tiếng máy hút cát, tiếng động cơ xe tải, xe máy đào hoạt động liên tục hòa lẫn với âm thanh thi công của công trình thủy điện Trà Khúc 2 vang vọng cả khu vực vào lúc giữa trưa.

Theo ghi nhận của PV Thanh Niên, các xe tải mang biển số 76H-073.75 và 76A-305.28 thường xuyên ra vào vận chuyển cát từ bãi tập kết ra quốc lộ 24B rồi đưa đến một bãi vật liệu xây dựng trên địa bàn xã Sơn Hạ, cách khu vực khai thác khoảng hơn 2 km.

Đáng chú ý, các phương tiện vận chuyển cát đều chở đầy thùng, có dấu hiệu quá tải, quá khổ nhưng chỉ che chắn sơ sài.

Điều đáng nói, hoạt động hút cát, vận chuyển cát diễn ra công khai vào ban ngày, kéo dài nhiều ngày liên tiếp. Tại khu vực bãi tập kết có lán trại, luôn có người túc trực trông coi, cảnh giới.

Trong quá trình tác nghiệp, khi phóng viên ghi nhận hình ảnh tại hiện trường thì xuất hiện một người đàn ông mặc áo đen điều khiển xe máy bám theo xe phóng viên từ xã Sơn Hạ đến xã Trường Giang rồi mới rời đi.

Liên quan vụ việc, ngày 15.4 chúng tôi đăng ký làm việc trực tiếp với lãnh đạo UBND xã Sơn Hạ. Tuy nhiên, đại diện lãnh đạo địa phương không đồng ý cho ghi âm, ghi hình và yêu cầu phóng viên gửi nội dung làm việc bằng văn bản.

Mặc dù Báo Thanh Niên đã gửi văn bản và đặt câu hỏi đến UBND xã Sơn Hạ từ ngày 4.5, nhưng đến nay địa phương vẫn chưa có phản hồi chính thức.

Ngày 15.4, trao đổi với PV Thanh Niên, lãnh đạo Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi cho biết trên địa bàn xã Sơn Hạ hiện không có mỏ cát nào được cấp phép hoạt động.

"Nếu có tình trạng hút, vận chuyển cát từ sông Trà Khúc đi tiêu thụ hoặc đưa ra khỏi công trình thủy điện Trà Khúc 2 thì là không đúng quy định và không được phép", lãnh đạo sở này khẳng định.

Ông Đặng Trần Huân, Phó giám đốc Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi, cho biết theo quy định của luật Địa chất và khoáng sản năm 2024, các chủ đầu tư hoặc nhà thầu chỉ được phép thu hồi khoáng sản trong phạm vi phục vụ thi công công trình đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

"Trong trường hợp khoáng sản như cát được đưa ra ngoài công trình phải có sự giám sát của cơ quan chức năng hoặc chính quyền địa phương. Việc vận chuyển ra ngoài phải phục vụ lại cho công trình. Nếu không thực hiện đúng cam kết thì cần xem xét, chấn chỉnh chủ đầu tư", ông Huân nói.

Ngày 15.4, sau khi làm việc với PV Thanh Niên, Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi đã có văn bản gửi UBND xã Sơn Hạ về việc khai thác, vận chuyển khoáng sản ra khỏi dự án thủy điện Trà Khúc 2.

Sở này đề nghị UBND xã Sơn Hạ tổ chức kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm (nếu có) theo thẩm quyền hoặc báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét xử lý theo quy định pháp luật; đồng thời báo cáo kết quả thực hiện trước ngày 25.4.

Ngày 12.5, trao đổi với PV Thanh Niên, ông Đặng Trần Huân, Phó giám đốc Sở NN-MT tỉnh Quảng Ngãi, cho biết Sở NN-MT vẫn chưa nhận được phản hồi từ UBND xã Sơn Hạ về việc khai thác, vận chuyển khoáng sản từ sông Trà Khúc. "Sau khi có thông tin từ UBND xã Sơn Hạ, sẽ thông tin đến phóng viên", ông Huân nói.

Tin Gốc: Thanh Niên

Sáng 11.5, tại kỳ họp thứ 2, 100% đại biểu HĐND TP.Hà Nội có mặt đã biểu quyết thông qua chủ trương các dự án lớn trên địa bàn thành phố, trong đó có dự án đầu tư trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.

Trước đó, thẩm tra tờ trình dự án tại kỳ họp, Trưởng ban Đô thị UBND TP.Hà Nội Trần Hợp Dũng đã đề nghị UBND thành phố làm rõ một số nội dung thay đổi so với Nghị quyết số 498/NQ thông qua ngày 14.12.2025.

Theo đó, đề nghị giải trình về quy mô sử dụng đất khoảng 11.418 ha (tăng 418 ha); thay đổi cơ cấu dự án; tạm chưa thực hiện tuyến metro đi ngầm dài 45 km…

Ông Trần Hợp Dũng cũng nhấn mạnh, việc di dời, sắp xếp, quy hoạch lại toàn bộ khu dân cư ngoài đê để tái thiết toàn diện, đồng bộ không gian hai bên sông Hồng ảnh hưởng đến đời sống, sinh kế của số lượng lớn dân cư. Vì vậy, cần có hình thức tuyên truyền, công khai vận động phù hợp để người dân đồng thuận trong công tác giải phóng mặt bằng.

"Thực hiện chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư cho người dân công khai, minh bạch, đảm bảo đáp ứng quyền lợi chính đáng của người dân theo đúng cơ chế, chính sách của Nhà nước và thành phố, đảm bảo việc tái định cư của người dân có điều kiện bằng và tốt hơn hiện nay", ông Dũng nói.

Giải trình các nội dung nêu trên, Phó chủ tịch UBND TP.Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, Nghị quyết số 498/NQ-HĐND ngày 14.12.2025 xác định các nội dung chủ trương sơ bộ, tổng thể để định hướng cho quá trình triển khai tiếp theo.

Quá trình nghiên cứu triển khai, UBND thành phố đã chỉ đạo các sở, ngành bám sát định hướng của HĐND thành phố; đồng thời cập nhật nội dung định hướng tại Nghị quyết số 02-NQ/TW và tại Quy hoạch tổng thể thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm.

Việc chưa thực hiện đầu tư tuyến metro là để có thêm thời gian củng cố các nội dung nghiên cứu đảm bảo phù hợp với định hướng phát triển chung của hệ thống đường sắt đô thị thành phố. Việc này cũng phù hợp với đặc điểm, đặc thù của khu vực dự án (có vị trí dọc theo hai bên sông Hồng), cũng như đảm bảo tính khả thi, hiệu quả khi triển khai thực hiện.

Theo tờ trình gửi đến kỳ họp, UBND TP.Hà Nội cho biết, dự án có quy mô sử dụng đất hơn 11.400 ha, đi qua địa bàn 16 xã, phường: Hồng Hà, Ô Diên, Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Lĩnh Nam, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bồ Đề, Long Biên, Bát Tràng.

Dự án có sơ bộ tổng mức đầu tư hơn 737.000 tỉ đồng, được phân chia thành 5 nhóm loại hình dự án với 18 dự án thành phần.

Cụ thể, nhóm 1 gồm 2 dự án: xây dựng tuyến đường đại lộ dọc theo đê hữu Hồng dài khoảng 45,35 km; xây dựng tuyến đường đại lộ dọc theo đê tả Hồng khoảng 35 km. Nhóm 2 gồm 11 dự án đầu tư công viên, với tổng diện tích sử dụng đất hơn 3.513 ha.

Nhóm 3 gồm 2 dự án đầu tư kè và chỉnh trị lòng sông, bờ sông. Theo đó, dự án thứ nhất thực hiện ở bờ tả sông Hồng, có chiều dài kè bờ sông khoảng 33,9 km; chỉnh trị lòng và bờ sông thuộc bãi sông Xuân Quan - Phụng Công (xã Bát Tràng) có quy mô 77 ha. Dự án thứ 2 là kè và chỉnh trị bờ hữu sông Hồng, với chiều dài kè sông khoảng 30,8 km; chỉnh trị lòng và bờ sông thuộc bãi sông Nhật Tân - Tứ Liên (P.Hồng Hà) quy mô khoảng 92 ha.

Nhóm 4 gồm 3 dự án đầu tư khu đô thị định cư, tái thiết với tổng quy mô khoảng 419 ha, trong đó dự án khu đô thị định cư tại P.Long Biên có quy mô khoảng 201 ha; dự án khu đô thị định cư tại P.Lĩnh Nam với quy mô khoảng 98 ha; dự án khu tái thiết đô thị làng nghề tại xã Bát Tràng, quy mô khoảng 120 ha. Nhóm 5 là các dự án giải phóng mặt bằng độc lập.

Tiến độ dự kiến kéo dài từ 2026 đến 2038, chia làm 2 giai đoạn. Trong đó, giai đoạn 2026 - 2030 ưu tiên tập trung hoàn thành đầu tư xây dựng các công trình, hạ tầng chính của dự án, gồm: trục đại lộ cảnh quan hai bên sông; kè và chỉnh trị lòng, bờ sông; công viên công cộng P.Phú Thượng; công viên tại bãi sông P.Hồng Hà; khu vực "phòng khách đô thị"; khu đô thị định cư tại P.Lĩnh Nam và P.Long Biên; dự án giải phóng mặt bằng độc lập. Giai đoạn 2030 - 2038 sẽ hoàn thành các dự án thành phần còn lại.

Như vậy, so với thông tin được công bố cuối năm 2025, dự án đã giảm 118.000 tỉ đồng so với ước tính vốn đầu tư sơ bộ; phạm vi dự án giảm 3 phường Vĩnh Tuy, Vĩnh Hưng, Hoàng Mai và rút bớt nội dung đầu tư tuyến metro đi ngầm bên hữu ngạn sông Hồng khoảng 45 km. Đồng thời, thời gian thực hiện dự án kéo dài từ năm 2030 đến năm 2038.

Hiện, dự án chỉ còn liên danh 3 nhà đầu tư, gồm: địa ốc Đại Quang Minh, THACO và Tập đoàn Hòa Phát. So với thời điểm khởi công dự án hồi tháng 12.2025, đã có 3 nhà đầu tư MIK Group, Văn Phú và T&T Group rút khỏi dự án này.

Tin Gốc: Thanh Niên