Chiều 19-4, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội tổ chức phiên họp toàn thể thẩm tra dự thảo nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.
Theo chương trình, dự thảo nghị quyết sẽ được trình Quốc hội xem xét vào sáng mai tại đợt 2 kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI.
Tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và hoàn thiện dự thảo nghị quyết.
Trong đó, dự thảo đề xuất thể chế hóa việc lấy ngày 24-11 hằng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam và người lao động được nghỉ làm việc, hưởng nguyên lương.
Đồng thời đề xuất miễn hoặc giảm phí, lệ phí dịch vụ tham quan tại các cơ sở văn hóa, thể thao công lập vào Ngày Văn hóa Việt Nam theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Đáng chú ý là đề xuất bảo đảm nguồn lực tài chính cho lĩnh vực văn hóa ở mức tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước, đồng thời khuyến khích mạnh mẽ việc huy động các nguồn lực xã hội tham gia đầu tư.
Dự thảo đưa ra nhiều cơ chế, chính sách nhằm tạo môi trường thuận lợi cho phát triển các ngành công nghiệp văn hóa.
Các chính sách liên quan đến đất đai, thuế, phí được thiết kế theo hướng hỗ trợ hình thành các cụm công nghiệp sáng tạo văn hóa, khuyến khích giao cộng đồng tham gia quản lý, vận hành các thiết chế văn hóa, thể thao cơ sở, qua đó phát huy vai trò chủ thể của người dân.
Dự thảo đề xuất một số cơ chế đầu tư mang tính đột phá như áp dụng mức thuế giá trị gia tăng ưu đãi 5% đối với một số sản phẩm, dịch vụ văn hóa, miễn thuế nhập khẩu đối với việc đưa các tác phẩm nghệ thuật có giá trị cao về nước không vì mục đích lợi nhuận…
Đề xuất các chính sách đãi ngộ, đào tạo nhân lực, trong đó chú trọng nâng cao chế độ đối với nghệ nhân, nghệ sĩ và đội ngũ sáng tạo.
Một điểm mới là việc nghiên cứu thí điểm Quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình quỹ đầu tư mạo hiểm để hỗ trợ doanh nghiệp sáng tạo.
Trình bày thẩm tra dự thảo nghị quyết, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Đặng Xuân Phương nêu rõ thường trực ủy ban tán thành sự cần thiết, mục đích, quan điểm xây dựng dự thảo nghị quyết.
Liên quan chính sách tài chính như miễn, giảm thuế, tiền thuê đất, cơ quan thẩm tra đề nghị đánh giá kỹ tác động, nhất là đối với các đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực xuất bản, nhằm bảo đảm hiệu quả sử dụng tài sản công.
Chính sách đãi ngộ đối với đội ngũ làm văn hóa, nghệ thuật được tán thành, song cần rà soát kỹ đối tượng để tránh tình trạng cào bằng, bảo đảm đúng người, đúng lĩnh vực cần ưu tiên.
Nêu ý kiến thảo luận, Phó chủ tịch Hội đồng Dân tộc Trần Thị Hoa Ry nhất trí với việc dành nguồn lực 2% cho văn hóa, song cho rằng cần làm rõ tiêu chí xác định đầu tư cho lĩnh vực văn hóa để bảo đảm tính khả thi.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) thống nhất việc xác định ngày 24-11 là Ngày Văn hóa Việt Nam.
Song lưu ý việc quy định nghỉ lễ cần được xem xét đồng bộ trong Bộ luật Lao động để bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho hay dự thảo nghị quyết tập trung vào các cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, giải quyết những vấn đề bức xúc trong thực tiễn.
Đồng thời tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho việc tổ chức thực hiện. Một số nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết, đặc biệt đối với các cơ chế thí điểm là cần thiết để bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với thực tiễn, có thể rút kinh nghiệm trong triển khai.
Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt bảo đảm tính cụ thể, khả thi của chính sách.
Với các nội dung mới, có tính chất phức tạp hoặc cần linh hoạt trong thực hiện, dự thảo nghị quyết sẽ giao Chính phủ quy định chi tiết.
Cách tiếp cận này không chỉ tạo dư địa điều hành cho cơ quan hành pháp mà còn góp phần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện trong thực tiễn.
Theo bản tin thị trường lao động Việt Nam quý 3-2026 vừa công bố, Bộ Nội vụ cho biết lực lượng lao động cả nước đạt 53,6 triệu người. Số này giảm gần 233.000 người so với quý trước, song tăng gần 688.000 người so với quý 1-2025.
Tỉ lệ tham gia lực lượng lao động hơn 68%. Đa số làm việc trong lĩnh vực dịch vụ (41%), tiếp sau là công nghiệp - xây dựng (33,7%) và nông nghiệp - lâm nghiệp - thủy sản (25,3%).
Tuy vậy, số người có việc làm thực tế chỉ là 52,5 triệu người, giảm khoảng 233.000 người so với quý trước, song tăng hơn 656.000 người so với cùng kỳ năm 2025.
Đặc biệt, số thanh niên "3 không", tức không có việc làm, không tham gia học tập, không tham gia đào tạo lên tới 1,6 triệu thanh niên, độ tuổi từ 15-24, chiếm hơn 11% tổng số. Con số này tăng hơn 172.000 người so với quý trước.
Dự báo quý 2-2026, cả nước sẽ có khoảng 52,9 triệu người có việc làm, tăng 400.000 người so với quý này.
Trong đó, các ngành tăng việc làm là sản xuất xe có động cơ, sản xuất đồ uống và sản xuất giường, tủ, bàn, ghế. Ngược lại, các ngành giảm việc là thoát nước, xử lý nước thải, khai khoáng và sản xuất thuốc, hóa dược, dược liệu.
Trong 3 tháng đầu năm 2026, thu nhập bình quân chung của người lao động là 9 triệu đồng/tháng, tăng hơn 329.000 đồng/tháng so với quý trước và tăng trên 705.000 đồng so với cùng kỳ năm 2025. Trong khi thu nhập bình quân của lao động làm công hưởng lương đạt 10 triệu đồng/tháng, tăng tới 6,6% so với cùng kỳ năm ngoái (khoảng 622.000 đồng).
Qua phân tích, xu hướng tuyển dụng tập trung vào nhóm có trình độ đại học trở lên (gần 41%), tiếp sau là trình độ cao đẳng - trung cấp (34,7%) và lao động phổ thông (20,8%).
Các vị trí được "săn đón" là nhân viên (hơn 61%), quản lý bậc trung (20,5%), quản lý bậc cao (hơn 14%) và việc làm tạm thời (chỉ 4,3%). Nhưng về kinh nghiệm, hầu hết các nhà tuyển dụng không yêu cầu về kinh nghiệm (hơn 60%).
Số doanh nghiệp yêu cầu kinh nghiệm trên 5 năm chỉ vỏn vẹn 0,6%. Về độ tuổi tìm việc, lao động từ 30-39 chiếm tới gần một nửa ứng viên (khoảng 45%), tiếp sau là nhóm thanh niên từ 20-29 tuổi (hơn 37%).
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Vũ Quang Thành - Phó giám đốc Trung tâm Dịch vụ Việc làm Hà Nội - chia sẻ để thu hút lao động trẻ, đặc biệt là Gen Z, các doanh nghiệp đang chuyển dịch từ cạnh tranh trả lương sang cung cấp hệ thống đãi ngộ toàn diện. Ví dụ ngoài tiền lương hấp dẫn, nhiều nơi có "thưởng nóng" khi ký hợp đồng để thu hút nhân tài ngay lập tức.
"Đối với các phúc lợi "cứng", có doanh nghiệp đầu tư xây dựng hệ thống văn phòng làm việc đầy đủ tiện nghi giải trí, xe đưa đón chất lượng cao, giúp giảm tối đa áp lực chi phí sinh hoạt và đi lại cho người trẻ. Nhiều doanh nghiệp cũng xây dựng môi trường làm việc linh hoạt, nâng cao chất lượng các chương trình đào tạo kỹ năng…", ông Thành cho hay.
Theo ông, khan hiếm nhân lực đang tập trung vào khối sản xuất trực tiếp tại các khu công nghiệp vệ tinh và ngành dịch vụ ăn uống (F&B), bán lẻ. Về khách quan, các doanh nghiệp mở rộng đầu tư, sản xuất ở các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM đã đẩy nhu cầu lao động tăng vọt, quá khả năng đáp ứng cục bộ.
Về nguyên nhân sâu xa, nhiều bạn trẻ Gen Z không còn đặt sự ổn định lên hàng đầu mà ưu tiên tự do và cân bằng cuộc sống. Thực tế, nhiều người chọn làm nghề tự do (freelancer), sáng tạo nội dung, chạy xe công nghệ - nơi mang lại sự linh hoạt mà môi trường công xưởng hay văn phòng khó đáp ứng. Cạnh đó, việc thiếu định hướng nghề nghiệp và kỳ vọng quá cao của người trẻ mới ra trường cũng khiến doanh nghiệp khó tìm được ứng viên phù hợp.
Như Thanh Niên đã đưa tin, ngày 24.4, tại kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết về việc thành lập thành phố Đồng Nai (478/487 đại biểu tán thành, đạt tỷ lệ 95,6%), có hiệu lực thi hành từ ngày 30.4.2026.
PV Báo Thanh Niên đã có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Kim Long, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đồng Nai về những nhiệm vụ mà địa phương sẽ tập trung thực hiện trong thời gian tới, để xứng danh là thành phố.
Theo đó, ông Nguyễn Kim Long cho biết ngay từ thời điểm này và trong thời gian tới, Đồng Nai sẽ tập trung thực hiện 3 nhiệm vụ lớn:
Thứ nhất, là ưu tiên hoàn thiện hạ tầng chiến lược, nhất là các công trình gắn với sân bay Long Thành, các tuyến cao tốc, vành đai, các trục kết nối liên vùng và hệ thống đô thị động lực.
"Đây là nền tảng rất quan trọng, bởi muốn phát triển lên vị thế mới thì trước hết phải có hạ tầng đủ mạnh để mở rộng không gian phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh", ông Long lý giải.
Thứ hai là nâng cao chất lượng quản trị đô thị. Trong đó, Đồng Nai tập trung đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, hoàn thiện quy hoạch và tổ chức phát triển theo hướng hiện đại, thông minh, đồng bộ và bền vững.
Bởi vì phát triển đô thị không chỉ là mở rộng về quy mô, mà quan trọng hơn là phải nâng được chất lượng quản trị và chất lượng phục vụ người dân.
Thứ ba, là chăm lo toàn diện các lĩnh vực văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế, an sinh và phát triển nguồn nhân lực.
"Chúng tôi xác định rất rõ ràng, một thành phố không chỉ mạnh về kinh tế, mà còn phải là nơi có chất lượng sống cao, có bản sắc, có sức hấp dẫn và có khả năng phát triển bền vững", Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đồng Nai nhấn mạnh.
Nhân sự kiện Quốc hội "bấm nút" thành lập thành phố Đồng Nai, Phó chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Đồng Nai Nguyễn Kim Long cho biết Tỉnh ủy, UBND tỉnh trân trọng ghi nhận, cảm ơn sự sẻ chia, đồng hành và đóng góp rất quý báu của nhân dân trong suốt chặng đường xây dựng, phát triển Đồng Nai thời gian qua.
Theo ông Long, những thành tựu đạt được hôm nay không phải là kết quả của một giai đoạn ngắn, mà là sự kết tinh của cả một quá trình phấn đấu bền bỉ, của tinh thần đoàn kết, ý chí vươn lên, và sự chung sức, đồng lòng của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp cùng toàn thể nhân dân trong tỉnh.
Chính vì vậy, hành trình xây dựng Đồng Nai trở thành thành phố không phải là việc riêng của chính quyền, mà là khát vọng chung của cả một vùng đất đang vươn lên mạnh mẽ.
Thông điệp chính quyền muốn gửi đến người dân là hãy tiếp tục đồng hành, tiếp tục ủng hộ và tiếp tục giữ vững niềm tin vào chặng đường phát triển phía trước của tỉnh. Lãnh đạo tỉnh sẽ hành động với tinh thần trách nhiệm cao nhất, nói đi đôi với làm, lấy kết quả thực chất làm thước đo trong mọi chủ trương, hành động.
"Bởi mục tiêu cuối cùng không chỉ là một vị thế hành chính mới, mà quan trọng hơn là xây dựng Đồng Nai trở thành một đô thị hiện đại, văn minh, đáng sống, giàu bản sắc và có sức vươn lên mạnh mẽ; để mỗi người dân đều được thụ hưởng ngày càng đầy đủ, thiết thực hơn những thành quả của quá trình phát triển", ông Nguyễn Kim Long nói.
Cùng với Hà Nội, tỉnh Lào Cai và thành phố Hải Phòng đang hoàn thiện bộ tiêu chí cụ thể để thí điểm xây dựng mô hình xã phường xã hội chủ nghĩa.
Phát biểu tại hội thảo Xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên phát triển mới - những vấn đề lý luận và thực tiễn ngày 21/5, ông Dương Đức Huy, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận tỉnh Lào Cai cho biết trước khi hợp nhất với Yên Bái thành tỉnh Lào Cai mới, tỉnh Lào Cai cũ đã được Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương gợi ý nghiên cứu mô hình này. Khi đó, Lào Cai triển khai mô hình ban tuyên vận ở xã, phường, còn Yên Bái xây dựng bộ chỉ số hạnh phúc.
Sau khi hợp nhất hai tỉnh, địa phương đã báo cáo Bộ Chính trị, Ban Bí thư và được đồng ý chủ trương khảo sát, lựa chọn địa điểm thí điểm xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa. Địa bàn được lựa chọn phải có tính đại diện, không quá đặc thù. Trong đó, phường Lào Cai đại diện khu vực đô thị gắn với kinh tế cửa khẩu và biên giới, còn xã Trấn Yên tiêu biểu cho khu vực nông thôn.
"Lúc đầu, chúng tôi khá bối rối khi xây dựng bộ tiêu chí xã phường xã hội chủ nghĩa vì là địa phương đầu tiên bắt tay thực hiện ý tưởng này", ông Huy nói và cho biết tỉnh đã tổ chức nhiều hội thảo, ba lần chỉnh sửa đề án để hoàn thiện nội dung.
Hệ thống tiêu chí xã phường xã hội chủ nghĩa tại Lào Cai được xây dựng trên 5 nhóm gồm xây dựng con người mới; môi trường sống an toàn, hạnh phúc; phát triển hạ tầng; phát triển kinh tế - xã hội; hệ thống kỹ thuật xã hội. Trên cơ sở đó, tỉnh xây dựng 48 tiêu chí chung cho hệ thống xã phường xã hội chủ nghĩa. Khi triển khai thực tế, phường Lào Cai dự kiến áp dụng 72 tiêu chí cụ thể, còn xã Trấn Yên có 60 tiêu chí.
Phường Lào Cai được định hướng phát triển kinh tế cửa khẩu, du lịch, dịch vụ và logistics. Xã Trấn Yên tập trung phát triển kinh tế nông nghiệp, chú trọng tín chỉ carbon và nông nghiệp sinh thái phục vụ du lịch. "Chúng tôi sẽ tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chí xã phường xã hội chủ nghĩa để có thể áp dụng ngay trong thực tiễn và đo đếm rõ ràng bằng các chỉ số cụ thể", ông Huy nói.
Hải Phòng thí điểm mô hình xã phường gắn với chỉ số hạnh phúc
Ông Nguyễn Quang Phúc, Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Hải Phòng cho biết địa phương đã tổ chức nhiều hội thảo với sự tham gia của các chuyên gia, đồng thời thảo luận tại đại hội đảng bộ cơ sở để hoàn thiện đề án về mô hình xã hội chủ nghĩa. Tháng 1/2026, thành phố ban hành Đề án xây dựng và triển khai một số mô hình gắn với con người xã hội chủ nghĩa tại Hải Phòng giai đoạn 2026 - 2030 và những năm tiếp theo.
Đề án xác định 8 nhóm đặc trưng của mô hình xã hội chủ nghĩa tại thành phố, gồm mục tiêu dân giàu, thành phố vững mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh; nhân dân làm chủ, đồng hành, thụ hưởng; nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và quan hệ sản xuất tiến bộ phù hợp, thông minh, hội nhập sâu rộng; nền văn hóa hiện đại, nhân văn, giàu bản sắc; người dân có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc và điều kiện phát triển toàn diện; xã hội phát triển bền vững, bình đẳng, vì con người; chính quyền kiến tạo, liêm chính, hành động, phục vụ nhân dân; quốc phòng, an ninh vững mạnh cùng quan hệ hữu nghị, hợp tác và phát triển.
Bên cạnh đó, Đề án cũng xây dựng 6 nhóm tiêu chí về con người xã hội chủ nghĩa tại Hải Phòng như yêu nước, yêu Hải Phòng; trung thực, nghĩa tình; có khát vọng cống hiến; bản lĩnh, đổi mới sáng tạo, hội nhập; đoàn kết, trách nhiệm, kỷ cương; tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường và tự hào dân tộc.
Trên cơ sở các nhóm tiêu chí này, Hải Phòng xây dựng 11 mô hình về xây dựng Đảng, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và phát triển con người để triển khai trong thực tế. Trong đó có 3 mô hình về xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, 2 mô hình phát triển kinh tế, 4 mô hình phát triển văn hóa - xã hội và 2 mô hình phát huy phẩm chất, năng lực con người.
Các địa phương, đơn vị sẽ căn cứ nguồn lực, tiềm năng và lợi thế để chủ động lựa chọn mô hình phù hợp, bảo đảm khả thi, dễ triển khai và thu hút sự tham gia của người dân, doanh nghiệp. Mục tiêu là xây dựng Hải Phòng trở thành thành phố văn minh, hạnh phúc.
Theo ông Phúc, Hải Phòng có nhiều thuận lợi khi xây dựng mô hình xã hội chủ nghĩa nhờ 10 năm liên tiếp duy trì tốc độ tăng trưởng hai con số, có nguồn lực đầu tư hạ tầng; thu nhập bình quân đầu người cao hơn mặt bằng chung cả nước; toàn bộ xã đã hoàn thành chương trình xây dựng nông thôn mới, nhiều nơi tiệm cận tiêu chí đô thị; người dân có tinh thần tự lực, tự cường cao.
Để xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa, ông Phúc cho rằng cần có bộ tiêu chí cụ thể gắn với chỉ số hài lòng thực chất và chỉ số hạnh phúc của người dân. Đội ngũ cán bộ cấp xã cần nâng cao năng lực số; mọi quy hoạch, chính sách ở cấp xã phải được công khai để người dân biết, bàn và giám sát. Thành phố cũng cần ưu tiên nguồn lực cho giáo dục, y tế và nhà ở công nhân.
Dự kiến đến tháng 6, Hải Phòng sẽ hoàn thiện đề án xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa để triển khai trong thực tế. "Với quyết tâm chính trị rất cao và sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, cùng văn hóa, tính cách con người Hải Phòng và điều kiện về nguồn lực, chúng tôi sẽ hoàn thiện bộ tiêu chí xây dựng xã phường xã hội chủ nghĩa để sớm áp dụng vào thực tiễn", ông Phúc nói.
