Theo Nghị định 109 năm 2026 (có hiệu lực thi hành từ ngày 18.5), Chủ tịch UBND cấp xã có quyền phạt tiền đến 25 triệu đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp (trong đó có luật sư). Đáng chú ý, với nghị định này, chủ tịch UBND cấp xã còn có quyền đình chỉ hoạt động có thời hạn, hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, giấy đăng ký hành nghề…
Vì vậy, Nghị định 109 năm 2026 đang vấp phải nhiều phản biện của giới chuyên môn cho rằng không phù hợp với luật Luật sư và Nghị định 121 năm 2025.
Trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên, luật sư Bùi Quang Nghiêm, Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM, cho rằng Nghị định 109 năm 2026 quy định xử phạt luật sư đang bộc lộ bất cập về kỹ thuật lập pháp, tính xác định của hành vi vi phạm và sự tương thích với mô hình quản lý nghề luật sư theo luật Luật sư.
Cũng theo Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM, nghề luật sư là một nghề có địa vị pháp lý đặc thù. Muốn hành nghề luật sư, không chỉ có chứng chỉ hành nghề mà còn phải gia nhập một đoàn luật sư. Quản lý hành nghề luật sư theo luật Luật sư được thực hiện theo nguyên tắc kết hợp giữa quản lý nhà nước và phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư.
Luật Luật sư xác định rõ luật sư vi phạm thì ngoài kỷ luật của tổ chức xã hội nghề nghiệp còn có thể bị xử lý hành chính, hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường. Luật này cũng giao trách nhiệm quản lý nhà nước cho Chính phủ, Bộ Tư pháp, UBND cấp tỉnh và Sở Tư pháp. Bộ trưởng Bộ Tư pháp là người có thẩm quyền thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư và hiện nay là Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
Vì vậy, tại điều 84 Nghị định 109 năm 2026 trao cho Chủ tịch UBND cấp xã quyền phạt luật sư đến 25 triệu đồng và còn có quyền đình chỉ hoạt động có thời hạn, hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề là “vượt quá tinh thần và nội dung của luật Luật sư hiện hành”.
“Luật sư cũng như các nghề nghiệp khác trong xã hội, không thể đứng ngoài trách nhiệm pháp lý. Tuy nhiên, theo tôi cần phải cân nhắc kỹ Nghị định 109 năm 2026 để tránh làm suy giảm tính độc lập nghề nghiệp và tránh tạo cảm nhận rằng vị thế pháp lý của nghề luật sư bị hành chính hóa”, luật sư Bùi Quang Nghiêm nhấn mạnh.
Theo luật sư Quang Nghiêm, hướng sửa hợp lý là không nên để Chủ tịch UBND cấp xã áp dụng biện pháp tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư. Bởi về nguyên tắc hiến định, đây còn là câu chuyện liên quan trực tiếp đến quyền hành nghề và vị trí của luật sư trong nhà nước pháp quyền.
Hiến pháp năm 2013 quy định quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong những trường hợp cần thiết. Vì vậy, với một nghề có chức năng xã hội gắn với bảo vệ công lý, việc áp dụng chế tài làm gián đoạn, hoặc tước quyền hành nghề phải được xây dựng bằng những tiêu chí chặt chẽ, rõ ràng và tương xứng.
Từ phân tích trên, vị Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM cho rằng Nghị định 109 năm 2026 cần được sửa theo hướng tôn trọng hơn tính độc lập của nghề luật sư, bảo đảm đúng ranh giới giữa quản lý nhà nước và tự quản nghề nghiệp.
Luật sư Trương Xuân Tám, ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban giám sát, hỗ trợ luật sư của Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cũng cho rằng Nghị định 109 năm 2026 bộc lộ nhiều vấn đề đáng lo ngại, không chỉ về kỹ thuật lập pháp mà còn về tư duy quản lý nên cần phải xem xét lại.
Để bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, vừa giữ được sự độc lập, yếu tố cốt lõi của nghề luật sư, luật sư Xuân Tám đề nghị tạm dừng hiệu lực thi hành các quy định của Nghị định 109 năm 2026 liên quan đến việc giao UBND cấp xã xử phạt luật sư. Đồng thời, tổ chức đánh giá tác động toàn diện đối với quy định này.
“Nghề luật sư gắn liền với chức năng bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người. Luật sư không phải là một chủ thể hành chính thông thường để có thể áp dụng cơ chế quản lý từ dưới lên theo kiểu hành chính hóa”, luật sư Trương Xuân Tám nói.
Quy định này còn làm xáo trộn cơ chế tự quản vốn đã được thiết lập trong nghề luật sư. Hệ thống Liên đoàn Luật sư Việt Nam và đoàn luật sư tỉnh, thành được xây dựng nhằm bảo đảm việc xử lý vi phạm dựa trên hiểu biết chuyên môn và chuẩn mực nghề nghiệp.
“Khi một cơ quan hành chính cấp xã được trao quyền song song, chồng lấn, thì không chỉ làm loãng vai trò tự quản mà còn tạo ra nguy cơ xử lý trùng lặp, thiếu nhất quán”, luật sư Xuân Tám nhấn mạnh.
Cũng theo luật sư Xuân Tám, một chính sách tốt không chỉ hợp pháp mà còn phải hợp lý. Việc phân cấp là cần thiết, nhưng phải phù hợp với quy định pháp luật hiện hành là luật Luật sư.
Chiều 18.5, Đồn biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt (Ban Chỉ huy Bộ đội biên phòng tỉnh Quảng Trị) cho biết đơn vị vừa phối hợp với các lực lượng chức năng kịp thời hỗ trợ, cấp cứu một thuyền trưởng gặp tình trạng suy hô hấp khi tàu đang di chuyển trên biển.
Theo thông tin ban đầu, vào khoảng 11 giờ 30 cùng ngày (18.5), Đồn biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt tiếp nhận tin báo khẩn từ tàu Quang Anh 69 đang trên đường di chuyển từ Ninh Bình vào khu vực Cửa Việt. Khi tàu cách cửa biển Cửa Việt khoảng 15 hải lý, thuyền trưởng Lê Thanh Nam (48 tuổi, quê xã Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa) bất ngờ xuất hiện triệu chứng khó thở, sức khỏe suy giảm nghiêm trọng.
Trước tình huống khẩn cấp, các thuyền viên trên tàu đã nhanh chóng liên lạc với Đồn biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt và Cảng vụ Cửa Việt để đề nghị hỗ trợ y tế khẩn cấp.
Ngay sau khi nhận được thông tin, Đồn biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt đã khẩn trương triển khai lực lượng phối hợp cùng quân y Hải đội biên phòng 2 và Cảng vụ Cửa Việt sử dụng tàu chuyên dụng tiếp cận phương tiện gặp nạn ngoài khơi.
Lực lượng chức năng đã tiến hành sơ cứu cho ông Nam ngay trên biển, đồng thời tổ chức chuyển người bệnh vào bờ trong thời gian nhanh nhất. Đến khoảng 12 giờ 45 phút cùng ngày, bệnh nhân được đưa vào đất liền an toàn và tiếp tục chuyển đến Bệnh viện đa khoa tỉnh Quảng Trị để theo dõi, điều trị.
Đại diện Đồn biên phòng cửa khẩu cảng Cửa Việt cho biết việc phối hợp nhanh chóng giữa các lực lượng đã góp phần đảm bảo an toàn tính mạng cho thuyền trưởng và các thuyền viên trong tình huống cấp bách trên biển.
Ngày 3.4, Cơ quan Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam 24 người để điều tra về hành vi “lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và “tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có”, liên quan vụ nâng khống trọng lượng xe, chiếm đoạt 500 tấn hạt điều nhập khẩu tại cảng Sài Gòn Hiệp Phước.
Thực hiện chỉ đạo của Ban giám đốc Công an TP.HCM, Phòng Cảnh sát hình sự (PC02) đã theo dõi, điều tra một nhóm tài xế có dấu hiệu chiếm đoạt số lượng lớn hạt điều tại cảng Sài Gòn Hiệp Phước.
Khi thời cơ chín muồi, trinh sát Đội 6 PC02 phối hợp Công an xã Hiệp Phước bất ngờ kiểm tra khu vực cảng, bắt quả tang Quách Quang Đại (30 tuổi, ở tỉnh Cà Mau) đang thực hiện hành vi nâng khống trọng lượng xe container nhằm chiếm đoạt hạt điều nhập khẩu.
Từ đây, Công an TP.HCM nhanh chóng truy xét, mở rộng điều tra, mời làm việc tổng cộng 24 người để làm rõ vai trò liên quan trong đường dây.
Kết quả điều tra ban đầu xác định, các nghi phạm là tài xế được giao vận chuyển hạt điều nhập khẩu từ Tanzania, lộ trình từ cảng Sài Gòn Hiệp Phước đến các địa điểm theo chỉ định của Công ty CPT CORP. Lợi dụng việc quản lý giao nhận còn sơ hở, chủ yếu dựa vào cân tải trọng để xác định số lượng hàng, nhóm này đã cấu kết thực hiện hành vi gian dối.
Cụ thể, các tài xế dùng nhiều thủ đoạn để tăng khống trọng lượng phương tiện như đặt thêm tạ sắt loại 15 kg, đổ cát, đá hoặc bơm đầy nước vào các két dự phòng. Thậm chí, còn cho thêm người ngồi lên xe trước khi cân để nâng trọng lượng “xác xe”.
Sau khi lấy phiếu cân với số liệu “ảo”, nhóm này tiến hành xả nước, bỏ tạ, cát, đá xuống đất rồi mới vào nhận hàng. Khi xe chở hạt điều đi cân lại lần hai, phần chênh lệch trọng lượng chính là số hàng bị chiếm đoạt.
Với thủ đoạn tinh vi này, đơn vị nhận hàng dễ bị qua mặt khi đối chiếu phiếu cân giữa cảng và kho. Số hạt điều chiếm đoạt sau đó được các tài xế bán ra ngoài với giá rẻ. Cơ quan điều tra xác định nhiều người dù biết rõ nguồn gốc bất hợp pháp của số hàng nhưng vẫn tiếp tay tiêu thụ để trục lợi.
Bước đầu, công an xác định trong thời gian gần đây, nhóm này đã chiếm đoạt khoảng 500 tấn hạt điều nhập khẩu, trị giá khoảng 22 tỉ đồng.
Hiện Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP.HCM đã khởi tố vụ án, khởi tố các bị can liên quan và đang tiếp tục củng cố hồ sơ, xử lý nghiêm theo quy định. Đồng thời, kêu gọi những người liên quan sớm ra trình diện, khai báo để được xem xét hưởng chính sách khoan hồng.
Sáng 25/5, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng chủ trì hội nghị công bố các quyết định của Ban Bí thư Trung ương Đảng và Ban Thường vụ Thành ủy về công tác cán bộ.
Theo quyết định của Ban Bí thư, ông Phạm Quang Thanh, Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND phường Ba Đình được chuẩn y tham gia Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội nhiệm kỳ 2025-2030.
Ban Bí thư cũng chỉ định tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố Hà Nội nhiệm kỳ 2025-2030 đối với Thiếu tướng Nguyễn Thành Long, Chánh Văn phòng Thành ủy Hà Nội; ông Nguyễn Hoài Nam, Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội; ông Nguyễn Trọng Diện, Giám đốc Sở Y tế Hà Nội và ông Hoàng Anh Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tiến Thắng.
Tại hội nghị, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội công bố nhiều quyết định điều động, phân công cán bộ.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Long thôi giữ chức Chánh Văn phòng Thành ủy, được điều động, phân công giữ chức Trưởng ban Nội chính Thành ủy Hà Nội.
Ông Nguyễn Việt Hà thôi tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và thôi giữ chức Bí thư Đảng ủy xã Gia Lâm nhiệm kỳ 2025-2030 để giữ chức Chánh Văn phòng Thành ủy Hà Nội.
Ông Lê Ngọc Anh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội, được điều động, chỉ định tham gia Ban Chấp hành, Ban Thường vụ và giữ chức Bí thư Đảng ủy xã Gia Lâm nhiệm kỳ 2025-2030.
Ông Lê Thanh Nam thôi giữ chức Bí thư Đảng ủy phường Ngọc Hà nhiệm kỳ 2025-2030 để được điều động, bổ nhiệm giữ chức Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội. Bà Đỗ Thị Lan Hương thôi giữ chức Phó Chánh Văn phòng Thành ủy, được điều động, chỉ định giữ chức Bí thư Đảng ủy phường Ngọc Hà nhiệm kỳ 2025-2030.
Ông Nguyễn Trúc Anh thôi giữ chức Bí thư Đảng ủy xã Sơn Đồng nhiệm kỳ 2025-2030, được điều động, chỉ định giữ chức Bí thư Đảng ủy phường Hoàn Kiếm nhiệm kỳ 2025-2030. Ông Nguyễn Đình Trường thôi giữ chức Phó Chánh Văn phòng Thành ủy để giữ chức Bí thư Đảng ủy xã Sơn Đồng nhiệm kỳ 2025-2030.
Ông Nguyễn Mạnh Huy thôi giữ chức Bí thư Đảng ủy xã Đại Xuyên nhiệm kỳ 2025-2030, được điều động đến Văn phòng Thành ủy làm thành viên Tổ nghiên cứu cơ chế, chính sách giúp việc Thường trực Thành ủy. Ông Đào Việt Long, Phó giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội được điều động, chỉ định giữ chức Bí thư Đảng ủy xã Đại Xuyên nhiệm kỳ 2025-2030.
Ông Nguyễn Xuân Minh thôi giữ chức Bí thư Đảng ủy xã Thường Tín nhiệm kỳ 2025-2030, được điều động đến Văn phòng Thành ủy làm thành viên Tổ nghiên cứu cơ chế, chính sách giúp việc Thường trực Thành ủy.
