Theo Nghị định 109 năm 2026 (có hiệu lực thi hành từ ngày 18.5), Chủ tịch UBND cấp xã có quyền phạt tiền đến 25 triệu đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp (trong đó có luật sư). Đáng chú ý, với nghị định này, chủ tịch UBND cấp xã còn có quyền đình chỉ hoạt động có thời hạn, hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, giấy đăng ký hành nghề…
Vì vậy, Nghị định 109 năm 2026 đang vấp phải nhiều phản biện của giới chuyên môn cho rằng không phù hợp với luật Luật sư và Nghị định 121 năm 2025.
Trao đổi với phóng viên Báo Thanh Niên, luật sư Bùi Quang Nghiêm, Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM, cho rằng Nghị định 109 năm 2026 quy định xử phạt luật sư đang bộc lộ bất cập về kỹ thuật lập pháp, tính xác định của hành vi vi phạm và sự tương thích với mô hình quản lý nghề luật sư theo luật Luật sư.
Cũng theo Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM, nghề luật sư là một nghề có địa vị pháp lý đặc thù. Muốn hành nghề luật sư, không chỉ có chứng chỉ hành nghề mà còn phải gia nhập một đoàn luật sư. Quản lý hành nghề luật sư theo luật Luật sư được thực hiện theo nguyên tắc kết hợp giữa quản lý nhà nước và phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội – nghề nghiệp của luật sư.
Luật Luật sư xác định rõ luật sư vi phạm thì ngoài kỷ luật của tổ chức xã hội nghề nghiệp còn có thể bị xử lý hành chính, hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường. Luật này cũng giao trách nhiệm quản lý nhà nước cho Chính phủ, Bộ Tư pháp, UBND cấp tỉnh và Sở Tư pháp. Bộ trưởng Bộ Tư pháp là người có thẩm quyền thu hồi chứng chỉ hành nghề luật sư và hiện nay là Chủ tịch UBND cấp tỉnh.
Vì vậy, tại điều 84 Nghị định 109 năm 2026 trao cho Chủ tịch UBND cấp xã quyền phạt luật sư đến 25 triệu đồng và còn có quyền đình chỉ hoạt động có thời hạn, hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề là “vượt quá tinh thần và nội dung của luật Luật sư hiện hành”.
“Luật sư cũng như các nghề nghiệp khác trong xã hội, không thể đứng ngoài trách nhiệm pháp lý. Tuy nhiên, theo tôi cần phải cân nhắc kỹ Nghị định 109 năm 2026 để tránh làm suy giảm tính độc lập nghề nghiệp và tránh tạo cảm nhận rằng vị thế pháp lý của nghề luật sư bị hành chính hóa”, luật sư Bùi Quang Nghiêm nhấn mạnh.
Theo luật sư Quang Nghiêm, hướng sửa hợp lý là không nên để Chủ tịch UBND cấp xã áp dụng biện pháp tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề luật sư. Bởi về nguyên tắc hiến định, đây còn là câu chuyện liên quan trực tiếp đến quyền hành nghề và vị trí của luật sư trong nhà nước pháp quyền.
Hiến pháp năm 2013 quy định quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật trong những trường hợp cần thiết. Vì vậy, với một nghề có chức năng xã hội gắn với bảo vệ công lý, việc áp dụng chế tài làm gián đoạn, hoặc tước quyền hành nghề phải được xây dựng bằng những tiêu chí chặt chẽ, rõ ràng và tương xứng.
Từ phân tích trên, vị Phó chủ nhiệm Đoàn luật sư TP.HCM cho rằng Nghị định 109 năm 2026 cần được sửa theo hướng tôn trọng hơn tính độc lập của nghề luật sư, bảo đảm đúng ranh giới giữa quản lý nhà nước và tự quản nghề nghiệp.
Luật sư Trương Xuân Tám, ủy viên Ban Thường vụ, Chủ nhiệm Ủy ban giám sát, hỗ trợ luật sư của Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cũng cho rằng Nghị định 109 năm 2026 bộc lộ nhiều vấn đề đáng lo ngại, không chỉ về kỹ thuật lập pháp mà còn về tư duy quản lý nên cần phải xem xét lại.
Để bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước, vừa giữ được sự độc lập, yếu tố cốt lõi của nghề luật sư, luật sư Xuân Tám đề nghị tạm dừng hiệu lực thi hành các quy định của Nghị định 109 năm 2026 liên quan đến việc giao UBND cấp xã xử phạt luật sư. Đồng thời, tổ chức đánh giá tác động toàn diện đối với quy định này.
“Nghề luật sư gắn liền với chức năng bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người. Luật sư không phải là một chủ thể hành chính thông thường để có thể áp dụng cơ chế quản lý từ dưới lên theo kiểu hành chính hóa”, luật sư Trương Xuân Tám nói.
Quy định này còn làm xáo trộn cơ chế tự quản vốn đã được thiết lập trong nghề luật sư. Hệ thống Liên đoàn Luật sư Việt Nam và đoàn luật sư tỉnh, thành được xây dựng nhằm bảo đảm việc xử lý vi phạm dựa trên hiểu biết chuyên môn và chuẩn mực nghề nghiệp.
“Khi một cơ quan hành chính cấp xã được trao quyền song song, chồng lấn, thì không chỉ làm loãng vai trò tự quản mà còn tạo ra nguy cơ xử lý trùng lặp, thiếu nhất quán”, luật sư Xuân Tám nhấn mạnh.
Cũng theo luật sư Xuân Tám, một chính sách tốt không chỉ hợp pháp mà còn phải hợp lý. Việc phân cấp là cần thiết, nhưng phải phù hợp với quy định pháp luật hiện hành là luật Luật sư.
Bộ Tư pháp vừa có báo cáo tiếp thu, giải trình bước đầu ý kiến của đại biểu Quốc hội về luật Thủ đô (sửa đổi).
Đối với việc ban hành các văn bản điều chỉnh về trình tự, thủ tục hành chính, thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính (được quy định tại điều 8), đại biểu đề nghị xem xét, bổ sung cơ chế đánh giá nếu sau 1 năm thực hiện mà chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp không giảm như cam kết thì văn bản đó phải được tạm đình chỉ để xem xét sửa đổi, điều chỉnh cho phù hợp.
Tiếp thu ý kiến của đại biểu, Bộ Tư pháp dự kiến bổ sung vào khoản 3 điều 33 dự thảo luật về trách nhiệm của chính quyền TP.Hà Nội theo hướng: "Tổ chức đánh giá hiệu quả đối với văn bản quy phạm pháp luật quy định tại điều 8 của luật này sau một năm thi hành".
Nghiên cứu để bổ sung vào điểm e khoản 3: "Hằng năm báo cáo HĐND thành phố, Chính phủ về việc thi hành luật Thủ đô".
Nghiên cứu để bổ sung vào điểm b khoản 2 điều 33 về trách nhiệm của HĐND TP.Hà Nội: "Định kỳ hằng năm báo cáo Quốc hội về việc thi hành luật Thủ đô".
Để bảo đảm tính thống nhất, Bộ Tư pháp cho biết sẽ nghiên cứu, bổ sung tương ứng vào điểm c khoản 7 điều 9 về thí điểm cơ chế, chính sách về trách nhiệm của UBND TP.Hà Nội "báo cáo đánh giá định kỳ hằng năm" hoặc theo yêu cầu của HĐND và cơ quan có thẩm quyền về tình hình, kết quả thí điểm.
Về thí điểm cơ chế, chính sách, có ý kiến đề nghị nghiên cứu quy định về cơ chế tự chấm dứt hoặc rà soát lại (sunset clause). Theo đó, nghị quyết thí điểm chính sách chỉ có hiệu lực thi hành tối đa 5 năm, sau thời gian này văn bản tự động hết hiệu lực.
Tiếp thu ý kiến, Bộ Tư pháp cho biết sẽ nghiên cứu, chỉnh lý các quy định tại khoản 2 điều 9 theo hướng việc thí điểm cơ chế, chính sách phải bảo đảm các nguyên tắc: thời gian thí điểm không quá 5 năm.
Nghiên cứu, bổ sung vào khoản 4 điều 9 về việc HĐND TP.Hà Nội phải dự kiến kết quả, tác động của thí điểm.
Nghiên cứu, bổ sung vào khoản 7 điều 9 theo hướng UBND TP.Hà Nội có trách nhiệm: "Xử lý hoặc kiến nghị xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình thực hiện; tạm dừng thực hiện thí điểm và báo cáo HĐND thành phố xem xét, quyết định trong trường hợp việc thí điểm có ảnh hưởng tiêu cực vượt quá mức độ đã được dự báo".
Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến được xem xét, biểu quyết thông qua tại đợt 2, kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI vào sáng 23.4 tới đây.
Khoảng 21 giờ 23 phút ngày 2.5, trên quốc lộ 27C, tổ CSGT Lâm Đồng đang làm nhiệm vụ thì phát hiện chị Ngô Thị Tuyền (quê TP.HCM), hiện là công nhân tại xã Lạc Dương (Lâm Đồng), cùng chồng hốt hoảng chở con trai là bé Nguyễn Ngọc Khả A. (3 tuổi) đến bệnh viện bằng xe máy.
Ngay lập tức, tổ CSGT đã hỗ trợ, nhanh chóng đưa cháu bé cùng gia đình đến bệnh viện cấp cứu bằng xe chuyên dụng.
Theo chị Tuyền, tối cùng ngày, bé A bị sốt. Sau khi cho uống thuốc, cháu bất ngờ lên cơn co giật, tím tái và khó thở. Lo sợ nguy hiểm đến tính mạng, 2 vợ chồng lập tức đưa con đến bệnh viện cấp cứu bằng xe máy.
Nhận thấy tình trạng của cháu bé rất nguy hiểm, có dấu hiệu đe dọa tính mạng, tổ CSGT quốc lộ 27C, thuộc Đội CSGT đường bộ số 1 Lâm Viên - Đà Lạt (Phòng CSGT Lâm Đồng) đã nhanh chóng dừng xe, kiểm tra và đưa ra quyết định khẩn cấp: sử dụng xe chuyên dụng để chở cháu bé cùng cha mẹ đến Bệnh viện Nhi Lâm Đồng.
Trong điều kiện đêm tối, quãng đường di chuyển xa hàng chục km, việc chuyển sang phương tiện chuyên dụng của lực lượng chức năng đã giúp rút ngắn đáng kể thời gian, đảm bảo an toàn cho cháu bé trên đường đến bệnh viện.
Nhờ được đưa đi cấp cứu kịp thời, các bác sĩ đã nhanh chóng xử lý, giúp bé A. qua cơn nguy kịch và dần hồi tỉnh. Đến sáng 3.5, sức khỏe của cháu đã ổn định trở lại.
Chia sẻ sau sự việc, chị Tuyền xúc động cho biết nếu không có sự hỗ trợ kịp thời của lực lượng CSGT, hậu quả đối với con chị rất khó lường. Hành động nhanh chóng, trách nhiệm của các chiến sĩ trong đêm đã góp phần cứu sống cháu bé trong tình huống cấp bách.
Tại họp báo thông báo tình hình, kết quả các mặt công tác công an quý 1/2026 do Bộ Công an tổ chức vào chiều 3.4, đại tá Nguyễn Đức Long, Phó giám đốc Công an TP.Hà Nội, đã thông tin thêm về diễn biến điều tra vụ án thứ 2 liên quan đến Nguyễn Hòa Bình (hay còn gọi là Shark Bình), Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Nexttech.
Theo đại tá Long, ngày 3.10.2025, lãnh đạo Công an TP.Hà Nội nắm được phản ánh về biểu hiện nghi vấn lừa đảo, chiếm đoạt tài sản liên quan đến đồng tiền số Antex của Shark Bình, nên đã lập tức chỉ đạo lực lượng nắm tình hình, đấu tranh.
Trong các ngày 10 và 13.10.2025, Công an TP.Hà Nội đã khởi tố Shark Bình và 10 bị can khác, để điều tra về các nhóm tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản, vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng và trốn thuế.
Đại tá Long cho hay, quá trình điều tra, khám xét, cảnh sát đã thu giữ, tạm dừng giao dịch và phong tỏa tiền, tài sản với tổng số hơn 900 tỉ đồng. Số tiền này được dùng để hoàn lại cho các bị hại là nhà đầu tư.
Theo đại tá Long, đến nay đã có hơn 50 nhà đầu tư liên hệ với Công an TP.Hà Nội để làm việc liên quan đến vụ án và số tiền tạm ước tính thiệt hại của nhóm này theo lời khai là khoảng 35 tỉ đồng.
Ngoài vụ án trên, đại tá Long cho biết Shark Bình còn có hành vi rửa tiền cho đường dây lừa đảo do Phó Đức Nam (tức Mr.Pips) cầm đầu.
Vụ án này Công an TP.Hà Nội đã làm rõ Shark Bình rửa tiền cho sàn Forex của Mr.Pips, nhận tiền của khách hàng đầu tư qua ví "Ngân lượng" với gần 214 tỉ đồng.
Công an TP.Hà Nội xác định, từ 15.6.2020 đến 23.9.2022 có tới 150 bị hại đã chuyển vào các tài khoản ví "Ngân lượng" với tổng số tiền hơn 213 tỉ đồng thông qua việc chuyển vào các tài khoản mang tên Công ty CP Ngân lượng để nạp tiền đầu tư trên các sàn Forex GKFX, DK trade, ASX, ACX…
Tháng 6.2020, Công ty CP Ngân lượng bắt đầu nhận được các công văn của công an xác minh về các ví "Ngân lượng" có giao dịch nhận tiền của khách hàng đầu tư sàn Forex của Mr.Pips.
Ông Bình nắm được việc này nhưng dù biết các sàn Forex của Mr.Pips vi phạm pháp luật nhưng để hưởng lợi bất chính từ việc thu phí giao dịch qua ví "Ngân lượng", ông Bình đã chỉ đạo nhân viên không cung cấp thông tin ví thật của sàn mà liên hệ với nhân viên của Mr.Pips để tạo lập dữ liệu nạp, rút của một ví giả rồi cung cấp cho công an.
