Những năm gần đây, nồi chiên không dầu trở thành một “cơn sốt” mới trong gian bếp và được coi là cứu cánh cho những người mới tập nấu ăn với niềm tin có thể chiên rán mọi thứ. Tuy nhiên, những thông tin lan truyền trên mạng gần đây cho rằng “thực phẩm nấu bằng nồi chiên không dầu có thể gây ung thư” đang khiến không ít người tiêu dùng hoang mang.
Giải đáp vấn đề này trên CCTV News, giáo sư Phạm Chí Hồng từ Học viện Khoa học Thực phẩm và Kỹ thuật Dinh dưỡng thuộc Đại học Nông nghiệp Trung Quốc, cho biết các chất gây ung thư hoặc nghi ngờ gây ung thư mà mọi người lo ngại thực tế chỉ phát sinh khi thực phẩm bị đun nóng đến một mức nhiệt nhất định, chứ không phải do việc dùng nồi thường, lò nướng hay nồi chiên không dầu.
Các chuyên gia khẳng định không phải mọi thực phẩm nấu ở nhiệt độ cao đều gây ung thư và người dùng không cần quá lo lắng nếu lượng tiêu thụ thấp. Tuy nhiên, việc ăn thực phẩm bị nướng quá cháy hoặc có màu nâu đậm trong thời gian dài chắc chắn sẽ làm tăng nguy cơ mắc bệnh.
Về bản chất, nồi chiên không dầu hoạt động như một chiếc lò nướng mini có quạt đối lưu; dòng khí nóng liên tục sẽ lấy đi hơi ẩm trên bề mặt thực phẩm, giúp món ăn có lớp vỏ khô và giòn tan. Vì vậy, so với phương pháp chiên ngập dầu truyền thống, nồi chiên không dầu chỉ cần rất ít hoặc thậm chí không cần dùng đến dầu ăn mà vẫn làm chín được thực phẩm. Nhờ đó, món ăn từ nồi chiên không dầu thường có hàm lượng chất béo thấp hơn, ít tạo ra khói dầu và lượng chất gây ung thư trong khói cũng giảm đi đáng kể.
Giáo sư Phạm cho hay với những thực phẩm vốn đã có sẵn dầu, quá trình nướng bằng nhiệt sẽ giúp loại bỏ bớt một phần lượng dầu mỡ này. Do đó, nếu xét từ góc độ hạn chế chất béo nạp vào cơ thể, nồi chiên không dầu rõ ràng có những ưu thế vượt trội.
Để giảm thiểu tối đa việc phát sinh các chất độc hại khi nấu nướng, các chuyên gia khuyên vệ sinh sạch sẽ các cặn thức ăn thừa trong nồi trước khi sử dụng, không nên cắt thực phẩm quá nhỏ, đồng thời chọn mức nhiệt độ và thời gian ngắn hơn một chút so với hướng dẫn mặc định.
Ngoài ra, vì thực phẩm càng cháy thì càng sinh ra nhiều chất có hại, người dùng nên chú ý quan sát màu sắc của món ăn để kiểm soát thời gian nấu sao cho phù hợp nhất. Thực phẩm nên được nấu đến khi đạt trạng thái vàng đều. Ở độ chín này, hương vị món ăn đã bắt đầu dậy mùi thơm đặc trưng nhưng vẫn chưa chuyển sang sắc vàng cháy.
Bên cạnh độ an toàn của thực phẩm, nhiều người còn lo ngại về việc liệu lớp phủ bên trong nồi có giải phóng chất độc hại hay không, đặc biệt là khi lớp phủ này bị bong tróc. Các chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Thiết bị Điện gia dụng Trung Quốc giải thích hầu hết loại nồi chiên đạt chuẩn hiện nay đều sử dụng lớp chống dính Teflon (PTFE), một vật liệu có tính ổn định hóa học và chịu nhiệt tốt.
Dữ liệu thử nghiệm cho thấy lớp phủ này chỉ có nguy cơ phân hủy tạo ra chất độc hại khi nhiệt độ chạm mức 260°C, trong khi mức nhiệt của nồi chiên thường chỉ dưới 200°C, hoàn toàn nằm trong phạm vi an toàn. Dù vậy, người dùng cần đặc biệt lưu ý tránh để nồi hoạt động khi không có thực phẩm bên trong hoặc sử dụng ở nhiệt độ quá cao trong thời gian quá dài.
Các chuyên gia cũng cảnh báo lớp phủ Teflon thường nằm trên đế bằng nhôm; nếu lớp phủ bị bong tróc, phần cốt nhôm sẽ tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm. Khi đó, việc nấu các loại thực phẩm có tính axit như cà chua, chanh hay giấm có thể khiến nhôm bị thôi nhiễm vào thức ăn, gây ra những rủi ro nhất định cho sức khỏe nếu tiêu thụ lâu dài.
Cụ thể, từ ngày 10/6 đến ngày 20/6 (tức 11 ngày), y bác sĩ của Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) cùng 10 bác sĩ, điều dưỡng chuyên khoa được tăng cường từ các bệnh viện tuyến trên của TPHCM đã khám bệnh, cấp cứu, hội chẩn cho hơn 660 lượt người dân.
Trong đó, có 258 lượt khám chuyên khoa Ngoại - Chấn thương chỉnh hình, 96 lượt điều trị Nội khoa - Hồi sức cấp cứu cùng hàng trăm lượt khám chữa bệnh Nhi khoa, chuyên khoa Mắt... Đặc biệt, các ê-kíp đã thực hiện thành công 22 ca phẫu thuật, gồm 7 ca cấp cứu và 15 ca phẫu thuật chương trình.
Đáng chú ý, trong toàn bộ thời gian triển khai chỉ ghi nhận duy nhất 1 trường hợp phải chuyển tuyến. Đây là kết quả rất đáng khích lệ đối với một cơ sở y tế vốn còn nhiều khó khăn về nhân lực chuyên môn như Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm.
Theo Sở Y tế TPHCM, trước đây do thiếu bác sĩ chuyên khoa, Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm chủ yếu đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh thông thường và điều trị ngoại trú.
Nhiều trường hợp cần can thiệp chuyên sâu hoặc phẫu thuật phải chuyển đến các bệnh viện tuyến trên, khiến người dân phải đi xa và làm giảm khả năng tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại địa phương.
Nhằm xử lý tình trạng trên, từ tháng 6, Sở Y tế TPHCM đã triển khai mô hình luân phiên các bác sĩ chuyên khoa giàu kinh nghiệm từ các bệnh viện thành phố (gồm Bệnh viện An Bình, Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức, Bệnh viện Nhi đồng 1 và Bệnh viện Mắt Bà Rịa - Vũng Tàu) đến trực tiếp hỗ trợ Hồ Tràm.
Các chuyên khoa được lựa chọn đều xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của địa phương, gồm chấn thương chỉnh hình, nội khoa, hồi sức cấp cứu, nhi khoa và mắt.
Sau vài tuần triển khai, Sở Y tế TPHCM ghi nhận sự thay đổi rõ nét trong năng lực khám chữa bệnh của cơ sở y tế khu vực này.
Không chỉ trực tiếp khám và điều trị, các bác sĩ hỗ trợ còn tham gia hội chẩn, hướng dẫn và chuyển giao chuyên môn tại chỗ. Nhiều kỹ thuật trước đây chưa thực hiện được, nay đã được triển khai thường quy ngay tại Hồ Tràm.
Cụ thể, các ca phẫu thuật cấp cứu như viêm ruột thừa cấp, viêm phúc mạc ruột thừa, đa chấn thương, gãy hở xương bánh chè, thoát vị bẹn nghẹt hay các trường hợp vết thương phức tạp có đứt gân, đứt mạch máu đã được xử trí thành công ngay tại địa phương.
Bên cạnh đó, nhiều phẫu thuật chương trình như kết hợp xương, cắt trĩ, phẫu thuật rò hậu môn và điều trị thoát vị bẹn cũng đã được triển khai.
Thông qua hình thức "cầm tay chỉ việc", các bác sĩ chuyên khoa vừa trực tiếp khám chữa bệnh, vừa hỗ trợ xây dựng quy trình chuyên môn, hướng dẫn hội chẩn và xử trí các tình huống khó. Từ đó giúp đội ngũ y tế tại Hồ Tràm từng bước làm chủ kỹ thuật và tự tin hơn trong thực hành nghề nghiệp.
"Quan trọng hơn là niềm tin của người dân đối với cơ sở y tế địa phương đang dần được củng cố. Đó cũng chính là nền tảng để nâng cao năng lực y tế cơ sở, giảm chuyển tuyến không cần thiết và từng bước thu hẹp khoảng cách về chất lượng khám chữa bệnh giữa các tuyến", lãnh đạo Sở Y tế TPHCM nhận định.
Dù chưa bước vào cao điểm mùa dịch, tại Khoa nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), các bác sĩ đã ghi nhận các ca bệnh viêm não Nhật Bản nhập viện trong tình trạng nặng. Đây là lời nhắc nhở với phụ huynh chỉ chú ý tiêm chủng cho con trong giai đoạn 1 - 2 tuổi mà bỏ quên các mũi tiêm nhắc quan trọng sau đó.
Nhiều phụ huynh tin rằng chỉ cần tiêm cho con các mũi vắc xin viêm não Nhật Bản lúc nhỏ là đã đủ bảo vệ. Tuy nhiên, theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Trần Nam, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, nhiều trẻ trên 5 tuổi mắc bệnh do đã bỏ sót các mũi tiêm nhắc.
Bác sĩ Nam phân tích: "Khi trẻ dưới 3 tuổi, phụ huynh thường theo sát lịch tiêm chủng. Nhưng từ 5 tuổi trở đi, gia đình thường ít chú ý hơn vì con đã lớn. Trong khi đó, miễn dịch từ các mũi vắc xin trước đó sẽ giảm dần theo thời gian. Nếu không được tiêm nhắc, khả năng bảo vệ sẽ không còn hiệu quả".
Nguy hiểm hơn, trẻ lớn thường đi lại, vui chơi nhiều hơn ở các khu vực có muỗi Culex sinh sống như nơi có nước đọng, đồng ruộng hoặc khu vực chăn nuôi. Tại miền Nam, bệnh có thể xuất hiện quanh năm, không chỉ riêng mùa mưa hay theo mùa trái cây như miền Bắc.
Chia sẻ về thực tế điều trị, bác sĩ chuyên khoa 2 Kiều Quốc Thanh, Quyền điều hành Khoa nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết đơn vị này vừa tiếp nhận các ca bệnh viêm não Nhật Bản nặng. Trong đó, có em bé đã tiêm vắc xin nhưng không tiêm nhắc, khi mắc bệnh đã rơi vào hôn mê sâu. "Dù được rút ống thở nhưng em không còn khả năng nhận biết cha mẹ, khuôn mặt ít biểu cảm và co giật, đau đớn liên tục. Một trường hợp khác là bé 5 tuổi chưa tiêm ngừa, chỉ sau 4 ngày sốt, ho, nôn ói đã co giật và hôn mê, phải hỗ trợ máy thở và dùng thuốc để bảo vệ phần não còn lại", bác sĩ Thanh cho biết.
Theo Tổ chức Y tế thế giới, cứ 10 trẻ mắc viêm não Nhật Bản thì có khoảng 3 trẻ tử vong. Trong số 7 trẻ còn lại, có đến một nửa phải chịu di chứng nặng nề như liệt, chậm phát triển tâm thần vận động, sống thực vật..., bác sĩ Thanh cho biết thêm.
Viêm não Nhật Bản là bệnh tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, diễn tiến nhanh với "tam chứng": sốt, giật và mê. Bác sĩ Kiều Quốc Thanh nhấn mạnh, hiện vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho vi rút này, mọi can thiệp y tế chỉ nhằm giảm phù nề và hạn chế di chứng. Do đó, tiêm chủng là biện pháp hiệu quả nhất (đạt 90 - 100%).
Bác sĩ chuyên khoa 2 Hồ Tôn Thiên Nga, Phó trưởng Khoa sức khỏe trẻ em, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, khuyến cáo phụ huynh cần rà soát ngay sổ tiêm chủng của con, đặc biệt là nhóm trẻ trên 5 tuổi.
"Phụ huynh không nên quá phụ thuộc vào việc nhắc lịch từ các cơ sở tiêm chủng mà cần chủ động kiểm tra định kỳ. Nếu không nhớ rõ con đã tiêm đủ hay chưa, hãy đưa trẻ đến các trung tâm tiêm chủng để được kiểm tra trên Cổng thông tin tiêm chủng quốc gia và tư vấn lịch tiêm bù phù hợp", bác sĩ Nga lưu ý.
Để bảo vệ trẻ, phụ huynh có thể lựa chọn một trong hai nhóm vắc xin đang lưu hành. Với nhóm vắc xin bất hoạt trong chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ cần hoàn thành 3 mũi cơ bản và tiêm nhắc lại mỗi 3 năm một lần cho đến 15 tuổi để duy trì miễn dịch. Trong khi đó, nhóm vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp có thể giúp trẻ phòng bệnh sớm từ 9 tháng tuổi với liệu trình 2 mũi, trong đó mũi thứ hai cách mũi đầu tiên 1 năm để củng cố miễn dịch.
Không chỉ trẻ em, các bác sĩ cũng lưu ý người lớn nếu chưa có miễn dịch hoặc sống trong vùng có nguy cơ cao cũng nên tiêm phòng. Bởi muỗi truyền bệnh không phân biệt độ tuổi và người lớn nhiễm bệnh cũng có thể để lại di chứng nặng nề.
Đừng đợi đến khi dịch bùng phát hay thấy ca bệnh xung quanh mới đi tiêm. Phụ huynh nên chủ động kiểm tra lại lịch tiêm của con và hoàn thành các mũi nhắc theo khuyến cáo.
Theo Hãng tin AFP ngày 7-5, WHO đến nay đã ghi nhận 5 ca xác nhận và 3 ca nghi nhiễm vi rút Hanta liên quan đến hành trình của tàu Hondius, trong đó có ba người tử vong. Các trường hợp đang được theo dõi hoặc điều trị tại Anh, Đức, Hà Lan, Thụy Sĩ và Nam Phi.
Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết nguy cơ xuất hiện thêm ca bệnh vẫn hiện hữu do thời gian ủ bệnh của chủng Andes thuộc nhóm vi rút Hanta có thể kéo dài tới 6 tuần.
"Có khả năng sẽ còn thêm các ca nhiễm được ghi nhận", ông Tedros nói, lưu ý chủng Andes được phát hiện trên tàu là dạng đặc biệt khi là chủng duy nhất trong số 38 chủng thuộc vi rút Hanta có khả năng lây truyền từ người sang người.
Dù vậy, WHO cho rằng nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên diện rộng hiện vẫn thấp hơn đáng kể nếu so với COVID-19.
Giám đốc phụ trách cảnh báo và ứng phó khẩn cấp của WHO, ông Abdi Rahman Mahamud, nhận định đây nhiều khả năng chỉ là "một đợt bùng phát hạn chế" nếu các quốc gia phối hợp truy vết và áp dụng nghiêm các biện pháp y tế công cộng.
Ổ dịch bắt đầu thu hút sự chú ý quốc tế sau khi một cặp vợ chồng người Hà Lan tử vong vì nhiễm vi rút Hanta. Hai người này từng du lịch qua nhiều nước Nam Mỹ trước khi lên tàu MV Hondius tại Ushuaia, Argentina hôm 1-4.
Người chồng sau đó đã tử vong trên tàu ngày 11-4. Thi thể ông được đưa xuống tại đảo Saint Helena ở nam Đại Tây Dương hôm 24-4.
Người vợ sau đó rời tàu để đưa thi thể chồng về Nam Phi và qua đời 15 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng bệnh.
Giới chức xác nhận vi rút Hanta là nguyên nhân gây tử vong.
Một hành khách người Đức cũng đã tử vong ngày 2-5, trong khi một bệnh nhân khác vừa có kết quả dương tính tại Hà Lan.
Giới chức y tế Argentina hiện chưa xác định được nguồn gốc chính xác của ổ dịch. Bộ Y tế nước này cho biết chưa đủ dữ liệu để xác nhận nơi lây nhiễm ban đầu, song đang lên kế hoạch xét nghiệm các loài gặm nhấm tại Ushuaia - nơi tàu khởi hành.
Hanta là vi rút lây từ loài gặm nhấm nhiễm bệnh, có thể gây ra hai nhóm bệnh nguy hiểm: hội chứng phổi do Hanta (HPS) dẫn đến suy hô hấp cấp và sốt xuất huyết kèm suy thận (HFRS). Hiện chưa có vắc xin hay phương pháp điều trị đặc hiệu cho các thể bệnh này.
Trong lúc giới chức tiếp tục truy vết hành khách và thủy thủ đoàn, tàu MV Hondius vẫn đang hướng đến đảo Tenerife của Tây Ban Nha và dự kiến cập cảng ngày 10-5. Theo đơn vị vận hành Oceanwide Expeditions, hiện không còn ai trên tàu có triệu chứng bệnh.
