Dù chưa bước vào cao điểm mùa dịch, tại Khoa nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP.HCM), các bác sĩ đã ghi nhận các ca bệnh viêm não Nhật Bản nhập viện trong tình trạng nặng. Đây là lời nhắc nhở với phụ huynh chỉ chú ý tiêm chủng cho con trong giai đoạn 1 – 2 tuổi mà bỏ quên các mũi tiêm nhắc quan trọng sau đó.
Nhiều phụ huynh tin rằng chỉ cần tiêm cho con các mũi vắc xin viêm não Nhật Bản lúc nhỏ là đã đủ bảo vệ. Tuy nhiên, theo bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Trần Nam, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, nhiều trẻ trên 5 tuổi mắc bệnh do đã bỏ sót các mũi tiêm nhắc.
Bác sĩ Nam phân tích: “Khi trẻ dưới 3 tuổi, phụ huynh thường theo sát lịch tiêm chủng. Nhưng từ 5 tuổi trở đi, gia đình thường ít chú ý hơn vì con đã lớn. Trong khi đó, miễn dịch từ các mũi vắc xin trước đó sẽ giảm dần theo thời gian. Nếu không được tiêm nhắc, khả năng bảo vệ sẽ không còn hiệu quả”.
Nguy hiểm hơn, trẻ lớn thường đi lại, vui chơi nhiều hơn ở các khu vực có muỗi Culex sinh sống như nơi có nước đọng, đồng ruộng hoặc khu vực chăn nuôi. Tại miền Nam, bệnh có thể xuất hiện quanh năm, không chỉ riêng mùa mưa hay theo mùa trái cây như miền Bắc.
Chia sẻ về thực tế điều trị, bác sĩ chuyên khoa 2 Kiều Quốc Thanh, Quyền điều hành Khoa nhiễm, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, cho biết đơn vị này vừa tiếp nhận các ca bệnh viêm não Nhật Bản nặng. Trong đó, có em bé đã tiêm vắc xin nhưng không tiêm nhắc, khi mắc bệnh đã rơi vào hôn mê sâu. “Dù được rút ống thở nhưng em không còn khả năng nhận biết cha mẹ, khuôn mặt ít biểu cảm và co giật, đau đớn liên tục. Một trường hợp khác là bé 5 tuổi chưa tiêm ngừa, chỉ sau 4 ngày sốt, ho, nôn ói đã co giật và hôn mê, phải hỗ trợ máy thở và dùng thuốc để bảo vệ phần não còn lại”, bác sĩ Thanh cho biết.
Theo Tổ chức Y tế thế giới, cứ 10 trẻ mắc viêm não Nhật Bản thì có khoảng 3 trẻ tử vong. Trong số 7 trẻ còn lại, có đến một nửa phải chịu di chứng nặng nề như liệt, chậm phát triển tâm thần vận động, sống thực vật…, bác sĩ Thanh cho biết thêm.
Viêm não Nhật Bản là bệnh tấn công trực tiếp vào hệ thần kinh trung ương, diễn tiến nhanh với “tam chứng”: sốt, giật và mê. Bác sĩ Kiều Quốc Thanh nhấn mạnh, hiện vẫn chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho vi rút này, mọi can thiệp y tế chỉ nhằm giảm phù nề và hạn chế di chứng. Do đó, tiêm chủng là biện pháp hiệu quả nhất (đạt 90 – 100%).
Bác sĩ chuyên khoa 2 Hồ Tôn Thiên Nga, Phó trưởng Khoa sức khỏe trẻ em, Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, khuyến cáo phụ huynh cần rà soát ngay sổ tiêm chủng của con, đặc biệt là nhóm trẻ trên 5 tuổi.
“Phụ huynh không nên quá phụ thuộc vào việc nhắc lịch từ các cơ sở tiêm chủng mà cần chủ động kiểm tra định kỳ. Nếu không nhớ rõ con đã tiêm đủ hay chưa, hãy đưa trẻ đến các trung tâm tiêm chủng để được kiểm tra trên Cổng thông tin tiêm chủng quốc gia và tư vấn lịch tiêm bù phù hợp”, bác sĩ Nga lưu ý.
Để bảo vệ trẻ, phụ huynh có thể lựa chọn một trong hai nhóm vắc xin đang lưu hành. Với nhóm vắc xin bất hoạt trong chương trình tiêm chủng mở rộng, trẻ cần hoàn thành 3 mũi cơ bản và tiêm nhắc lại mỗi 3 năm một lần cho đến 15 tuổi để duy trì miễn dịch. Trong khi đó, nhóm vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp có thể giúp trẻ phòng bệnh sớm từ 9 tháng tuổi với liệu trình 2 mũi, trong đó mũi thứ hai cách mũi đầu tiên 1 năm để củng cố miễn dịch.
Không chỉ trẻ em, các bác sĩ cũng lưu ý người lớn nếu chưa có miễn dịch hoặc sống trong vùng có nguy cơ cao cũng nên tiêm phòng. Bởi muỗi truyền bệnh không phân biệt độ tuổi và người lớn nhiễm bệnh cũng có thể để lại di chứng nặng nề.
Đừng đợi đến khi dịch bùng phát hay thấy ca bệnh xung quanh mới đi tiêm. Phụ huynh nên chủ động kiểm tra lại lịch tiêm của con và hoàn thành các mũi nhắc theo khuyến cáo.
Mới đây, bác sĩ Nguyễn Văn Phúc, khoa nam học Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, cho biết vừa tiếp nhận một trường hợp nam giới trẻ đến khám tiền hôn nhân và phát hiện bất thường ở tinh hoàn do giãn tĩnh mạch tinh.
Bệnh nhân nam 28 tuổi, chưa lập gia đình, đến bệnh viện kiểm tra sức khỏe sinh sản trước hôn nhân với tâm lý đi khám để yên tâm hơn trước khi cưới. Người bệnh không có biểu hiện đau nhiều, không sốt, sinh hoạt bình thường, chỉ thỉnh thoảng có cảm giác tức nhẹ vùng bìu trái sau khi đứng lâu hoặc vận động mạnh nên trước đó không đi kiểm tra.
Qua thăm khám lâm sàng, bác sĩ nhận thấy tinh hoàn trái của bệnh nhân nhỏ hơn bên phải. Kết quả siêu âm bìu cho thấy hình ảnh giãn tĩnh mạch thừng tinh trái, đường kính tĩnh mạch giãn tăng lên khi làm nghiệm pháp Valsalva, có hiện tượng trào ngược.
Tinh hoàn trái có dấu hiệu giảm kích thước so với bên đối diện. Bệnh nhân được chẩn đoán teo tinh hoàn trái do giãn tĩnh mạch tinh.
Theo bác sĩ Phúc, giãn tĩnh mạch tinh là một trong những bệnh lý nam khoa khá thường gặp nhưng rất dễ bị bỏ qua do nhiều trường hợp tiến triển âm thầm, ít triệu chứng rõ ràng. Phần lớn người bệnh chỉ phát hiện tình cờ khi đi khám hiếm muộn, khám sức khỏe sinh sản hoặc khám tiền hôn nhân.
"Đây là tình trạng các tĩnh mạch quanh tinh hoàn bị giãn bất thường, làm ảnh hưởng đến tuần hoàn máu vùng bìu, tăng nhiệt độ tại chỗ và lâu dài có thể tác động đến chức năng sinh tinh cũng như thể tích tinh hoàn.
Nếu để kéo dài, người bệnh có nguy cơ giảm chất lượng tinh trùng, teo tinh hoàn và ảnh hưởng khả năng sinh sản", bác sĩ Phúc cho biết.
Giãn tĩnh mạch tinh thường gặp nhiều ở bên trái do đặc điểm giải phẫu mạch máu. Một số bệnh nhân có biểu hiện đau tức bìu, nặng bìu, khó chịu khi đứng lâu hoặc chơi thể thao, nhưng cũng có nhiều trường hợp gần như không có dấu hiệu gì rõ rệt cho đến khi đi kiểm tra chuyên sâu.
Mặc dù trường hợp này được phát hiện trước khi kết hôn, nhưng nếu để muộn hơn, người bệnh có thể phải đối mặt với nhiều nguy cơ như giảm chất lượng tinh trùng, ảnh hưởng khả năng có con. Khi teo tinh hoàn tiến triển nặng hơn sẽ đau tức bìu kéo dài, ảnh hưởng sinh hoạt và tác động đến sinh lý và chất lượng cuộc sống.
Bác sĩ Phúc khuyến cáo nam giới trước khi kết hôn nên chủ động khám sức khỏe sinh sản, đặc biệt khi có các biểu hiện như đau tức bìu, một bên tinh hoàn nhỏ hơn bên còn lại, có cảm giác nặng bìu hoặc đã cố gắng có con trong thời gian dài nhưng chưa thành công.
Rất nhiều nam giới còn tâm lý ngại đi khám vì nghĩ mình vẫn sinh hoạt bình thường thì chắc không có vấn đề gì. Tuy nhiên, có những bệnh lý tiến triển âm thầm và chỉ được phát hiện khi đã để lại ảnh hưởng rõ ràng. Khám sớm giúp phát hiện sớm, điều trị đúng thời điểm và bảo vệ tốt hơn khả năng sinh sản về sau.
Bệnh tim ngày càng phổ biến và chế độ ăn uống giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch. Trong nhiều loại rau quen thuộc, cà tím được đánh giá là thực phẩm có lợi cho tim nếu sử dụng đúng cách và ăn đều đặn trong bữa cơm hằng ngày, theo trang NDTV (Ấn Độ).
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Food Chemistry cho thấy ăn cà tím với lượng vừa phải trong chế độ ăn lành mạnh có thể hỗ trợ bảo vệ tim mạch.
Ông Ambuj Roy, giáo sư tim mạch tại Viện Khoa học Y khoa toàn Ấn Độ (AIIMS), cho biết chế độ ăn có khả năng chống viêm giúp cải thiện sức khỏe tim mạch. Theo ông, cà tím là loại rau có đặc tính chống viêm tốt và phù hợp cho người muốn chăm sóc tim.
Bà Archana Singh, giáo sư khoa hóa sinh tại AIIMS, cho biết khẩu phần ăn hiện nay thường chứa quá nhiều tinh bột nhưng lại thiếu rau xanh, trái cây và các loại đậu. Điều này làm tăng tình trạng viêm trong cơ thể và gây áp lực cho tim.
Chất xơ đóng vai trò quan trọng vì giúp hệ tiêu hóa hoạt động tốt hơn và hỗ trợ hấp thu dưỡng chất. Thực phẩm giàu chất chống oxy hóa cũng giúp giảm stress oxy hóa, từ đó giảm gánh nặng cho cơ tim. Ngoài ra, chế độ ăn ít chất béo bão hòa còn giúp hạn chế mảng bám trong động mạch.
Cà tím chứa ít calo, ít chất béo nhưng giàu chất xơ và nước. Loại quả này còn cung cấp vitamin C, folate, kali cùng các hợp chất chống oxy hóa như polyphenol và anthocyanin. Phần vỏ của cà tím chứa lượng chất chống oxy hóa cao nhất.
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Nutrition, Metabolism and Cardiovascular Diseases cho thấy chất xơ trong cà tím giúp hạn chế hấp thu cholesterol xấu. Điều này hỗ trợ giảm tích tụ mảng bám trong động mạch và góp phần giữ ổn định mỡ máu.
Cà tím còn có hàm lượng natri thấp nên phù hợp với người cần kiểm soát huyết áp. Kali trong loại rau này giúp mạch máu thư giãn tốt hơn và hỗ trợ tuần hoàn máu. Việc hỗ trợ kiểm soát cân nặng cũng giúp huyết áp ổn định hơn.
Các chuyên gia khuyến khích ưu tiên cách chế biến như hấp, nướng hoặc áp chảo để giữ giá trị dinh dưỡng. Cà tím chiên nhiều dầu có thể làm giảm lợi ích sức khỏe và khiến cơ thể nạp thêm chất béo không cần thiết.
Người có cơ địa dị ứng hoặc hệ tiêu hóa nhạy cảm cần thận trọng khi ăn cà tím. Loại rau này chỉ phát huy hiệu quả khi được dùng điều độ và kết hợp trong chế độ ăn cân bằng.
Theo Sở Y tế TP Cần Thơ, trong đợt 1, chương trình khám sức khỏe diễn ra đồng loạt tại 4 xã Tân Hòa, xã Long Phú, xã Nhơn Ái và phường Long Bình. Trong đó tại 3 xã phường Nhơn Ái, Long Bình và Long Phú sẽ tổ chức khám tổng quát miễn phí cho người cao tuổi. Còn tại xã Tân Hòa khám miễn phí các bệnh lý phụ khoa, sàng lọc ung thư tử cung, ung thư vú… cho phụ nữ có gia đình.
Chương trình khám diễn ra trong hai ngày 16 và 17-5 tại mỗi điểm khám, và theo dự kiến sẽ khám cho khoảng 1.000 người dân.
Riêng điểm khám tại xã Tân Hòa đã khám cho 500 người vào ngày 16-5, một điểm khám khác tại Trung tâm Công tác xã hội TP Cần Thơ (cơ sở 2 tại xã Vị Thủy) sẽ khám khoảng 300 người (vào ngày 24-5).
Trong lần khám sức khỏe này, người dân sẽ được khám sức khỏe toàn diện: nội khoa, ngoại khoa và các chuyên khoa da liễu, mắt - răng hàm mặt, tai mũi họng. Đồng thời siêu âm, đo điện tim, X-quang và xét nghiệm cơ bản.
Tại các điểm khám, người dân còn được các bác sĩ tư vấn dinh dưỡng, tư vấn chăm sóc sức khỏe định kỳ.
Trong đợt khám này, Sở Y tế đã xây dựng phần mềm, dữ liệu khám, chữa bệnh, sàng lọc cho người dân trong đợt này sẽ được nhập liệu, chuyển lên hồ sơ sức khỏe điện tử để quản lý.
Theo PGS.TS Hoàng Quốc Cường - Giám đốc Sở Y tế TP Cần Thơ, đợt khám đầu tiên sở tập trung khám cho người cao tuổi, người yếu thế, khuyết tật… làm điểm để tổ chức các đợt khám sau.
Điểm khám tổ chức khám tại trạm y tế hoặc UBND xã do trạm y tế không đủ nhân lực, trang thiết bị cần thiết cho hoạt động. Sở Y tế đã huy động nhân lực tổng hợp cùng trang thiết bị từ các bệnh viện đa khoa, chuyên khoa, cơ sở xét nghiệm tuyến thành phố để tổ chức khám sàng lọc và trả kết quả nhanh cho người dân.
Về kinh phí, Sở Y tế chủ động huy động nhiều nguồn từ ngân sách, chương trình mục tiêu và xã hội hóa.
Đợt 2, đối tượng khám sẽ tập trung vào trẻ em và học sinh. Trong đó trẻ em dưới 24 tháng tuổi sẽ khám lồng ghép trong đợt tiêm chủng tại trạm y tế, riêng trẻ trong độ tuổi đến trường từ 24 tháng đến 18 tuổi sẽ được khám tại trường học.
Theo Sở Y tế, mục tiêu của việc khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân, không chỉ góp phần nâng cao nhận thức về chăm sóc sức khỏe chủ động, đồng thời còn giúp ngành y tế đánh giá thực trạng mô hình bệnh tật tại cộng đồng. Từ đó xây dựng các giải pháp phòng bệnh phù hợp với từng nhóm dân cư.
Chương trình thí điểm lần này được ngành y tế kỳ vọng để Cần Thơ từng bước mở rộng mô hình khám sức khỏe định kỳ miễn phí trên toàn địa bàn trong thời gian tới.
