Nằm bên rìa một trang trại nuôi lợn ở Thái Châu, hai bể chứa hình vuông chứa đầy chất lỏng màu vàng nồng nặc mùi hăng chính là chìa khóa để cắt giảm một nửa lượng thức ăn từ đậu nành đắt đỏ của ông Gao Qinshan, 47 tuổi, chủ trang trại.
Các bể này chứa hỗn hợp thức ăn rẻ tiền có nguồn gốc địa phương bao gồm cám, dây bí ngô và bã rượu. Tuy nhiên, hỗn hợp này được lên men giống như sữa chua để giúp protein được phân tách sẵn và dễ tiêu hóa hơn, từ đó giảm bớt nhu cầu đối với protein trong đậu nành, mặt hàng mà Trung Quốc nhập khẩu đến 80%.
Đậu nành và khô đậu nành (phụ phẩm thu được sau quá trình ép lấy dầu từ hạt đậu nành) là hai nguồn cung cấp protein và axit amin chủ yếu trong khẩu phần ăn của lợn, giúp lợn tăng trưởng nhanh, cải thiện tỷ lệ nạc và dễ tiêu hóa. Chúng giàu Lysine, thành phần thiết yếu cho quá trình tổng hợp protein và phát triển cơ bắp mà các loại ngũ cốc khác thiếu hụt.
Đối với ông Gao, động lực thay đổi thức ăn chăn nuôi bắt nguồn từ túi tiền bản thân. Chi phí thức ăn chiếm tới 70% chi phí chăn nuôi lợn, trong khi giá đậu nành tăng vọt do căng thẳng thương mại giữa Bắc Kinh và Washington, cũng như ảnh hưởng từ cuộc xung đột tại Trung Đông.
“Giá đậu nành quá bấp bênh. Nuôi lợn giờ không còn lãi nữa. Mọi người đều đang nghĩ cách cắt giảm chi phí”, ông Gao than thở. Ngành chăn nuôi ở Trung Quốc vốn đang gặp khó khăn vì tình trạng dư cung và sức mua yếu.
Việc nông dân cố gắng cắt giảm chi phí trùng khớp với mục tiêu mà chính quyền Trung Quốc đề ra là đảm bảo an ninh lương thực và tăng cường khả năng tự lực tự cường.
Chính phủ Trung Quốc đã đẩy mạnh chiến dịch mở rộng nguồn protein cho gia súc từ tháng 3/2025, ngay khi căng thẳng thương mại leo thang vào đầu nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Đậu nành nhanh chóng trở thành một quân bài mặc cả then chốt.
Hàng chục nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi, nghiên cứu viên nhà nước và chuyên gia trong ngành cho hay Bắc Kinh đang hành động nhanh hơn dự kiến trong việc triển khai công nghệ mới và thúc đẩy thức ăn chăn nuôi lên men.
“Mục tiêu chính sách nông nghiệp lớn nhất hiện nay là giảm sử dụng khô đậu nành. Lý do trực tiếp nhất là cuộc thương chiến với Mỹ. Việc lên men thức ăn gia súc là điều thiết yếu”, Fu Zhenzhen, nhà phân tích thức ăn chăn nuôi tại Công ty Tư vấn Nông nghiệp Phương Đông Bắc Kinh, nhận định.
Trung Quốc là nước mua đậu nành lớn nhất thế giới với kim ngạch nhập khẩu đạt 52,7 tỷ USD năm 2024, trong đó 12 tỷ USD là nhập khẩu từ Mỹ, theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Thế giới. Năm ngoái, lượng hàng nhập khẩu đã tăng 6,5% so với năm 2024, đạt kỷ lục 111,8 triệu tấn, theo dữ liệu hải quan Trung Quốc.
Thức ăn lên men hiện chiếm 8% lượng thức ăn công nghiệp tại Trung Quốc, tăng từ mức 3% vào năm 2022 và dự kiến đạt 15% vào năm 2030. Tỷ lệ này giúp Trung Quốc cắt giảm lượng nhập khẩu đậu nành tới 6,3% so với năm ngoái.
Nông dân nuôi lợn chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh an ninh lương thực của Bắc Kinh, nhưng là mảnh ghép đóng vai trò quan trọng vì thịt lợn là thực phẩm thiết yếu truyền thống. Trung Quốc chăn nuôi một nửa số lợn trên thế giới và lợn phụ thuộc vào đậu nành nhiều hơn so với các loại gia súc, gia cầm khác.
Những trang trại vừa và nhỏ như của ông Gao hiện đóng góp tới 1/3 tổng lượng gia súc cho Trung Quốc. Tuy nhiên, việc chuyển sang dùng thức ăn lên men không hề dễ dàng, đòi hỏi đầu tư lớn, kéo theo đó là người nuôi phải thay đổi hoàn toàn hệ thống cho ăn cũ. Bản thân ông Gao từng “nếm trái đắng” khi thức ăn bị nấm mốc gây lãng phí. Nhiều nông dân khác nản lòng đã bỏ cuộc.
Trong bối cảnh đó, chính quyền Trung Quốc đang đưa ra các gói hỗ trợ, bao phủ toàn diện từ khâu chăn nuôi đến mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng.
Muyuan Foods, tập đoàn chăn nuôi lợn lớn nhất thế giới, đã giảm tỷ lệ khô đậu nành trong thức ăn từ 10% cách đây 6 năm xuống còn 7,3% bằng cách sử dụng các axit amin tổng hợp từ tinh bột ngô lên men.
New Hope Liuhe, công ty lớn trong ngành nông nghiệp Trung Quốc, đã phát triển các loại thức ăn cho gà và vịt không chứa đậu nành bằng cách lên men bèo tấm và các nguồn protein rẻ tiền khác.
Phối hợp với chính phủ, Yili và Mengniu, hai nhà sản xuất sữa lớn nhất Trung Quốc, đã cắt giảm 20% lượng khô đậu nành trong thức ăn cho bò.
Đây là lần đầu tiên các số liệu về cắt giảm đậu nành được công bố. Ngoài khuyến khích nông dân và doanh nghiệp trong nước thay đổi thức ăn chăn nuôi, Bắc Kinh cũng đang thu hút vốn đầu tư nước ngoài với dự án xây dựng dây chuyền sản xuất thức ăn lên men đầu tiên tại Thiên Tân của tập đoàn thương mại Hà Lan Louis Dreyfus.
Theo công ty tư vấn Mỹ Fact.MR, giá trị thị trường thức ăn lên men của Trung Quốc đã tăng vọt lên 6 tỷ USD năm ngoái và đang nhanh chóng đuổi kịp thị trường dẫn đầu nhưng đã bão hòa là châu Âu với 7 tỷ USD. Ngược lại, thị trường Mỹ chỉ trị giá 2,5 tỷ USD do đậu nành và ngô tại đây luôn sẵn có và rẻ.
Bắc Kinh đang có lợi thế khi giá thịt lợn ở mức thấp nhất trong 16 năm khiến bất kỳ phương án giảm chi phí nào cũng dễ dàng được chấp nhận. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng khó khăn nằm ở việc thiếu một phương pháp tiếp cận tiêu chuẩn hóa. Một số ý kiến cho rằng lợn sẽ lớn chậm hơn nếu nông dân chỉ đơn giản là lên men bất cứ nguồn thực phẩm nào sẵn có và sức đề kháng dịch bệnh có thể kém hơn.
“Người tiêu dùng có nhu cầu rất lớn về thịt chất lượng cao nhưng ngành công nghiệp này lại chỉ tập trung vào việc giảm chi phí”, Ian Lahiffe, cố vấn nông nghiệp tại Bắc Kinh, nói. “Việc cho lợn ăn đậu nành mang lại rất nhiều lợi ích. Họ cần suy nghĩ lại, tránh hy sinh sức khỏe vật nuôi và hương vị thịt lợn”.
Theo Hãng tin Reuters, Đài Loan ngày 7-5 thông báo đã tiến hành lần phóng thử ngư lôi đầu tiên cho tàu ngầm do nước này tự phát triển.
Động thái này đánh dấu cột mốc quan trọng trong dự án nhằm tăng cường khả năng răn đe của vùng lãnh thổ này trước hải quân Trung Quốc, đồng thời bảo vệ các tuyến hàng hải trọng yếu trong trường hợp xảy ra giao tranh.
Theo đó, tàu ngầm Narwhal - chiếc đầu tiên trong chương trình đóng tàu ngầm nội địa của Đài Loan - đã thực hiện vụ thử ngư lôi hôm 6-5. Tập đoàn đóng tàu CSBC Corp cho biết cuộc thử nghiệm nhằm kiểm tra khả năng vận hành của hệ thống tác chiến, bao gồm phát hiện và theo dõi mục tiêu, điều khiển hỏa lực, phóng và dẫn đường cho ngư lôi.
Đài Loan xem chương trình tàu ngầm nội địa là trọng tâm trong kế hoạch hiện đại hóa lực lượng vũ trang, trong bối cảnh Trung Quốc gia tăng hoạt động quân sự quanh hòn đảo.
Chương trình này nhận được hỗ trợ công nghệ và chuyên môn từ nhiều nước, trong đó có Mỹ và Anh. Đài Loan đặt mục tiêu đóng tổng cộng tám tàu ngầm và hy vọng triển khai ít nhất hai chiếc vào năm 2027. Các mẫu sau đó thậm chí có thể được trang bị tên lửa.
Chiếc tàu Narwhal đầu tiên này trị giá khoảng 1,57 tỉ USD, sử dụng hệ thống tác chiến của Lockheed Martin và mang ngư lôi hạng nặng Mark 48 do Mỹ sản xuất. Tuy nhiên CSBC không tiết lộ loại ngư lôi được dùng trong lần thử nghiệm này.
Trước đó hồi tháng 1, Narwhal đã hoàn thành chuyến thử nghiệm lặn dưới biển đầu tiên. Tàu ban đầu dự kiến được bàn giao cho hải quân Đài Loan vào năm 2024, nhưng bị chậm tiến độ.
Theo Reuters, hiện lực lượng quân sự Đài Loan vẫn bị đánh giá lép vế đáng kể trước Trung Quốc - quốc gia sở hữu ba tàu sân bay đang hoạt động, nhiều tàu ngầm hạt nhân mang tên lửa đạn đạo và đang phát triển tiêm kích tàng hình.
"Đã hoàn tất báo cáo về chuyến bay. Không khiển trách. Không đuổi việc. Chẳng có vấn đề gì. Đây là âm thanh của tự do", quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ Hùng Cao viết trên X ngày 16/7, kèm video màn trình diễn của đội bay Blue Angels tại bãi biển Pensacola ở bang Florida trước đó một ngày.
Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth cũng lên tiếng ủng hộ phi công, khẳng định rằng các màn bay mạo hiểm "sẽ được duy trì đến khi sĩ khí cải thiện".
Người phát ngôn Lầu Năm Góc Sean Parnell đăng lại hình ảnh tiêm kích F/A-18E lượn trên bờ biển cùng thông điệp "Hãy tiếp tục đi, những người yêu nước".
Nhà Trắng cũng chia sẻ hình minh họa về màn bay với dòng chữ "Yêu nước không có gì sai".
Loạt phát biểu được đưa ra sau vụ tiêm kích Super Hornet của đội biểu diễn Blue Angels bay rất thấp trên bãi biển Pensacola, khiến ghế, lều và ô của người dân bị luồng khí phản lực hất tung. Một số video cho thấy máy bay nghiêng cánh và lướt trên đám đông, có thời điểm chỉ cách những người bên dưới khoảng vài mét.
Blue Angels xác nhận một tiêm kích đã tiếp cận đám đông "ở độ cao thấp hơn quy trình tiêu chuẩn", nhấn mạnh an toàn của cộng đồng địa phương, khán giả và phi công luôn là ưu tiên hàng đầu. Danh tính phi công điều khiển chưa được công bố. Một quan chức hải quân Mỹ cho biết Blue Angels vẫn tiếp tục luyện tập để chuẩn bị cho triển lãm hàng không Pensacola diễn ra ngày 17/7.
Cựu đại tá John Venable, từng chỉ huy đội biểu diễn Thunderbirds của không quân Mỹ, cho biết quy định thông thường yêu cầu phi công bay cách mặt đất tối thiểu 150 m, dù giới hạn này có thể điều chỉnh linh hoạt hơn trong các màn trình diễn.
Venable đánh giá rằng với trình độ của đội bay Blue Angels, những người trên bãi biển ít khả năng gặp nguy hiểm, song phi công trong sự việc vẫn cần được nhắc nhở về duy trì độ cao an toàn.
Đây là vụ bay thấp gây chú ý thứ ba của quân đội Mỹ trong thời gian gần đây. Các phi công trực thăng vũ trang Apache của Vệ binh Quốc gia bang Nam Carolina và hai kíp lái trực thăng khác từng bị đình chỉ sau những màn bay sát mặt đất, nhưng Bộ trưởng Hegseth đã hủy các quyết định này.
Blue Angels thành lập năm 1946, hiện biên chế 6 máy bay F/A-18E Super Hornet để biểu diễn, cùng một chiếc F/A-18F hai chỗ ngồi dùng làm phi cơ dự phòng và phục vụ những chuyến bay trải nghiệm cho hành khách dân sự. Ngoài tiêm kích biểu diễn, Blue Angels còn sở hữu vận tải cơ C-130 để vận chuyển thiết bị, phụ tùng và nhân sự.
Theo Hãng tin AP ngày 31-5, phát biểu tại một hội nghị của lực lượng đặc nhiệm Mỹ ở bang Florida, Đô đốc Frank Bradley - Tư lệnh Bộ Chỉ huy tác chiến đặc biệt Mỹ (SOCOM) - cho biết quân đội phải "rất thận trọng" khi đưa AI vào các hoạt động quân sự.
Ông Bradley nói trong tương lai AI có thể hỗ trợ xác định mục tiêu tấn công, nhưng con người vẫn phải bảo đảm công nghệ này chỉ được sử dụng đúng mục đích và không gây thiệt hại ngoài dự kiến.
Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đang thúc đẩy quân đội đẩy nhanh việc ứng dụng AI.
Ông Hegseth cho rằng Lầu Năm Góc cần được phép sử dụng AI cho mọi mục đích quân sự hợp pháp và không nên bị giới hạn bởi các rào cản mang tính ý thức hệ.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump cũng nhiều lần nhấn mạnh Mỹ cần duy trì vị thế dẫn đầu thế giới về AI, đặc biệt trước sự cạnh tranh với Trung Quốc.
Theo một quan chức Lầu Năm Góc, AI đang được phát triển để hỗ trợ binh sĩ tìm kiếm, xác định và lựa chọn mục tiêu nhanh hơn, từ đó rút ngắn thời gian triển khai các đòn tấn công.
Tuy nhiên, nhiều lãnh đạo thuộc Bộ Chỉ huy tác chiến đặc biệt Mỹ cho biết họ xem AI chủ yếu là công cụ hỗ trợ con người thay vì thay thế con người.
Ông Andrew Krogman, cố vấn hạ sĩ quan cấp cao của SOCOM, cho rằng AI có thể đảm nhận các công việc hành chính để binh sĩ tập trung hơn vào nhiệm vụ tác chiến.
Bà Melissa Johnson, quan chức phát triển và trang bị công nghệ của SOCOM, cũng cho biết AI có thể giúp giảm bớt các công việc lặp đi lặp lại, qua đó hỗ trợ quá trình ra quyết định của quân nhân.
Theo bà Helen Toner thuộc Trung tâm An ninh và Công nghệ mới nổi của Đại học Georgetown (thủ đô Washington), AI hiện được quân đội Mỹ nghiên cứu cho nhiều mục đích khác nhau, từ xử lý dữ liệu đến hỗ trợ hoạt động trên chiến trường.
Bà cho biết con người vẫn là người đưa ra quyết định cuối cùng, nhưng AI đang giúp quân đội hoạt động với tốc độ và quy mô lớn hơn trước.
Việc ứng dụng AI trong quân đội cũng làm dấy lên tranh cãi giữa Lầu Năm Góc và công ty phát triển AI Anthropic.
Anthropic bày tỏ lo ngại về các nguy cơ như máy bay không người lái tự động hoàn toàn hoặc hệ thống giám sát quy mô lớn được hỗ trợ bởi AI.
Sau bất đồng liên quan đến việc sử dụng chatbot Claude trong các mạng lưới quân sự bí mật, Bộ Chiến tranh Mỹ đã chấm dứt hợp đồng trị giá 200 triệu USD với Anthropic và đưa công ty này vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng.
Anthropic sau đó khởi kiện, cho rằng quyết định trên là hành động trả đũa.
Trong khi đó, Lầu Năm Góc cho biết đang tăng cường hợp tác với các công ty công nghệ khác như Google, OpenAI và SpaceX để phát triển các hệ thống AI phục vụ quân đội.
Theo bà Toner, dù muốn tận dụng sức mạnh của AI, các chỉ huy quân sự Mỹ vẫn đặc biệt quan tâm đến việc tránh những sai sót như xác định nhầm mục tiêu, gây thương vong cho dân thường hoặc bắn nhầm lực lượng đồng minh.
