Ngày 2-4, Tổng thống Vladimir Putin đã gặp Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty, đồng thời điện đàm với các nhà lãnh đạo khu vực Trung Đông.
“Tất cả chúng ta đều hy vọng rằng cuộc xung đột sẽ kết thúc càng sớm càng tốt. Hôm qua, Tổng thống Mỹ Trump đã nói về điều này. Tôi xin nhắc lại: chúng tôi sẵn sàng làm mọi thứ để đưa tình hình trở lại bình thường”, Hãng tin TASS dẫn lời ông Putin nói.
Đồng thời, ông Putin cũng điện đàm với Thái tử Saudi Arabia Mohammed bin Salman sau cuộc gặp với Ngoại trưởng Ai Cập.
“Hai bên bày tỏ sự quan ngại sâu sắc về tình hình quân sự và chính trị ngày càng xấu đi trong khu vực, thương vong dân thường và sự tàn phá các cơ sở hạ tầng chiến lược quan trọng”, Điện Kremlin tuyên bố.
Ngày 2-4, Trung Quốc nói rằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran làm tê liệt eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu của thế giới.
“Nguyên nhân gốc rễ của việc gián đoạn giao thông hàng hải qua eo biển Hormuz là các hoạt động quân sự bất hợp pháp của Mỹ và Israel chống lại Iran”, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh nói khi được hỏi về tuyên bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump rằng các nước khác phải tự giải quyết vấn đề ở eo biển Hormuz.
"Tôi không từ bỏ nỗ lực củng cố quan hệ xuyên Đại Tây Dương, cũng không bỏ cuộc trong hợp tác với Tổng thống Donald Trump", Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói trong cuộc phỏng vấn với đài ARD phát sóng ngày 3/5, đề cập quan hệ hiện nay giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu.
Căng thẳng giữa hai đồng minh gia tăng sau khi Thủ tướng Merz cùng một số lãnh đạo châu Âu chỉ trích chiến dịch của Mỹ - Israel nhằm vào Iran. Ngày 27/4, ông Merz phát biểu rằng Tehran đang khiến Washington "bẽ mặt" trên bàn đàm phán, dẫn đến phản ứng gay gắt từ Tổng thống Trump.
Ông khẳng định Mỹ vẫn là đối tác quan trọng nhất của Đức trong NATO. Thủ tướng Đức nhấn mạnh cơ hội hợp tác trong tương lai vẫn còn, nhưng tự tin rằng các nước châu Âu trong NATO vẫn có thể duy trì năng lực răn đe ngay cả khi không có vũ khí hoặc hỗ trợ từ lực lượng Mỹ.
Thủ tướng Merz kỳ vọng Tổng thống Trump tôn trọng quyền giữ quan điểm khác biệt của Đức, dù "có thể ít hơn một chút vào lúc này". Ông nói Washington và Berlin có góc nhìn khác nhau về xung đột Trung Đông, nhưng vẫn có chung mục tiêu ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân.
"Chúng tôi có mục tiêu chung là Iran không được phép có bom nguyên tử. Đây là điều mà hai nước đang cùng nhau nỗ lực đạt được", ông nói.
Lãnh đạo Đức cũng tìm cách giảm nhẹ những biến động gần đây trong quan hệ song phương, trong đó có quyết định rút 5.000 quân nhân Mỹ đồn trú tại Đức. Ông nói quyết định rút quân không phải điều bất ngờ và không nên bị xem là động thái trả đũa từ Tổng thống Trump, vì kế hoạch này đã được Washington đề cập từ trước và "có lẽ đang bị thổi phồng" vào thời điểm này.
Thủ tướng Merz cũng cho biết kế hoạch triển khai tên lửa hành trình tầm xa Tomahawk tại Đức, từng được công bố dưới thời cựu tổng thống Joe Biden, có thể bị trì hoãn do kho vũ khí Mỹ suy giảm.
Nhà Trắng ngày 1/5 thông báo Mỹ sẽ rút 5.000 binh sĩ khỏi Đức. Phát biểu tại Florida sau đó, Tổng thống Trump cho biết kế hoạch cắt giảm lực lượng Mỹ đồn trú tại Đức "sẽ còn nhiều hơn con số 5.000 người". Ông từng cảnh báo Mỹ có thể giảm binh sĩ đồn trú ở cả Italy và Tây Ban Nha, những quốc gia bị ông chỉ trích không hỗ trợ chiến dịch chống Iran.
Tại cuộc họp báo ngày 9-4, Bộ trưởng Quốc phòng Anh John Healey nói rằng trong chiến dịch kéo dài hơn một tháng, tàu chiến và máy bay tuần tra biển P8 của nước này đã "theo dõi và ngăn chặn bất kỳ hoạt động nguy hiểm nào" của ba tàu ngầm Nga.
Ông Healey không tiết lộ chính xác địa điểm diễn ra chiến dịch, cho biết nó không diễn ra trong lãnh hải của Anh mà trong vùng đặc quyền kinh tế kéo dài 200 hải lý tính từ bờ biển Anh, hoặc khu vực tiếp giáp với ranh giới vùng đặc quyền của các quốc gia khác. Chiến dịch cũng có sự tham gia của Na Uy và các đồng minh không nêu tên.
Dù nói rằng không có bằng chứng nào cho thấy các tàu Nga đã gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng dưới biển, Bộ trưởng Quốc phòng Anh nói rằng việc này sẽ gửi một thông điệp tới Tổng thống Nga Vladimir Putin.
"Chúng tôi thấy hoạt động của các ông trên các đường cáp và đường ống dẫn dầu của chúng tôi, và các ông nên biết rằng bất kỳ nỗ lực nào nhằm phá hoại chúng sẽ không được dung thứ và sẽ phải chịu hậu quả nghiêm trọng", Hãng tin AFP dẫn lời ông Healey.
"Chúng tôi đã vạch trần những hoạt động bí mật đó. Chúng tôi đã nói rõ với ông ta và các tàu ngầm của ông ta rằng chúng tôi đã theo dõi chúng từng bước một", ông Healey nói thêm, cho rằng hành động của Nga diễn ra "trong khi các nước đang hướng sự chú ý về Trung Đông".
Theo London, các tàu của Nga bị phát hiện bao gồm một tàu ngầm tấn công chạy bằng năng lượng hạt nhân lớp Akula và hai tàu ngầm chuyên dụng từ Cục Nghiên cứu biển sâu (GUGI).
GUGI nằm trong số những cơ sở bí mật nhất của Nga, chịu trách nhiệm giám sát dưới bề mặt đại dương và các tàu ngầm do thám mini chạy bằng năng lượng hạt nhân hoạt động ở vùng nước sâu, theo các chuyên gia quốc phòng.
Tàu ngầm tấn công của Nga có thể là "mồi nhử để đánh lạc hướng" cho hai tàu chuyên dụng, vốn "được thiết kế để khảo sát cơ sở hạ tầng dưới nước trong thời bình và phá hoại chúng trong thời chiến", ông Healey nói.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) của Iran ngày 26/5 thông báo lực lượng của họ đã khai hỏa sau khi phát hiện "máy bay thù địch" xâm nhập không phận tại khu vực vịnh Ba Tư.
IRGC tuyên bố đã bắn hạ một chiếc máy bay không người lái (UAV) MQ-9 Reaper của Mỹ. Lực lượng này cũng cho hay đã khai hỏa vào một máy bay trinh sát RQ-4 và một tiêm kích tàng hình F-35 Mỹ, buộc chúng phải cơ động rời khỏi không phận Iran.
IRGC khẳng định Iran "có quyền hợp pháp và không thể bàn cãi" trong việc đáp trả bất kỳ hành động nào từ phía Mỹ mà họ coi là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.
Người phát ngôn lực lượng vũ trang Iran Abolfazl Shekarchi cùng ngày cảnh báo bất kỳ hành động gây hấn mới nào nhằm vào nước này sẽ vấp phải phản ứng "nghiêm trọng hơn nhiều", thậm chí vượt ra ngoài phạm vi khu vực.
Trước đó, quân đội Mỹ thông báo tiến hành các cuộc tấn công "tự vệ" nhằm vào nhiều mục tiêu ở miền nam Iran trong đêm, trong đó có các bệ phóng tên lửa và tàu Iran rải thủy lôi ở eo biển Hormuz.
Người phát ngôn Bộ tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) Tim Hawkins cho biết loạt tập kích nhằm bảo vệ binh sĩ trước các mối đe dọa từ phía lực lượng Iran. Ông nói thêm rằng CENTCOM vẫn duy trì kiềm chế trong thời gian lệnh ngừng bắn có hiệu lực.
Việc hai bên liên tiếp nhắm bắn vào nhau đang làm dấy lên hoài nghi về triển vọng đàm phán hòa bình, cũng như lệnh ngừng bắn đã được thực thi từ tháng trước.
Samir Puri, nhà nghiên cứu về chiến tranh tại Đại học Hoàng gia London, nhận định các đòn không kích mới nhất của Mỹ và hành động nổ súng sau đó của Iran đã tạo ra "tình thế cực kỳ bấp bênh" đối với tiến trình đàm phán và thách thức các nhà ngoại giao.
Ông nói "vừa đánh vừa đàm" là điều thường thấy ở giai đoạn cuối của những cuộc xung đột lớn, nhưng điều quan trọng là các bên phải tiếp tục đối thoại và không để các đợt leo thang khiến tiến trình sụp đổ. "Chúng ta không biết đây là cơn bão trước bình yên hay sự yên ắng trước giông bão", ông nói.
Puri đánh giá việc các quan chức Iran có mặt tại Qatar để tham gia đàm phán với Mỹ là tín hiệu tích cực, đồng thời kỳ vọng các nước trong khu vực sẽ thúc đẩy đối thoại nhằm hạn chế nguy cơ leo thang. Tuy nhiên, ông cảnh báo khoảng cách lập trường giữa Mỹ và Iran vẫn rất lớn, khiến tiến trình thương lượng có thể kéo dài nhiều ngày, nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng.
