Nằm bên rìa một trang trại nuôi lợn ở Thái Châu, hai bể chứa hình vuông chứa đầy chất lỏng màu vàng nồng nặc mùi hăng chính là chìa khóa để cắt giảm một nửa lượng thức ăn từ đậu nành đắt đỏ của ông Gao Qinshan, 47 tuổi, chủ trang trại.
Các bể này chứa hỗn hợp thức ăn rẻ tiền có nguồn gốc địa phương bao gồm cám, dây bí ngô và bã rượu. Tuy nhiên, hỗn hợp này được lên men giống như sữa chua để giúp protein được phân tách sẵn và dễ tiêu hóa hơn, từ đó giảm bớt nhu cầu đối với protein trong đậu nành, mặt hàng mà Trung Quốc nhập khẩu đến 80%.
Đậu nành và khô đậu nành (phụ phẩm thu được sau quá trình ép lấy dầu từ hạt đậu nành) là hai nguồn cung cấp protein và axit amin chủ yếu trong khẩu phần ăn của lợn, giúp lợn tăng trưởng nhanh, cải thiện tỷ lệ nạc và dễ tiêu hóa. Chúng giàu Lysine, thành phần thiết yếu cho quá trình tổng hợp protein và phát triển cơ bắp mà các loại ngũ cốc khác thiếu hụt.
Đối với ông Gao, động lực thay đổi thức ăn chăn nuôi bắt nguồn từ túi tiền bản thân. Chi phí thức ăn chiếm tới 70% chi phí chăn nuôi lợn, trong khi giá đậu nành tăng vọt do căng thẳng thương mại giữa Bắc Kinh và Washington, cũng như ảnh hưởng từ cuộc xung đột tại Trung Đông.
“Giá đậu nành quá bấp bênh. Nuôi lợn giờ không còn lãi nữa. Mọi người đều đang nghĩ cách cắt giảm chi phí”, ông Gao than thở. Ngành chăn nuôi ở Trung Quốc vốn đang gặp khó khăn vì tình trạng dư cung và sức mua yếu.
Việc nông dân cố gắng cắt giảm chi phí trùng khớp với mục tiêu mà chính quyền Trung Quốc đề ra là đảm bảo an ninh lương thực và tăng cường khả năng tự lực tự cường.
Chính phủ Trung Quốc đã đẩy mạnh chiến dịch mở rộng nguồn protein cho gia súc từ tháng 3/2025, ngay khi căng thẳng thương mại leo thang vào đầu nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Đậu nành nhanh chóng trở thành một quân bài mặc cả then chốt.
Hàng chục nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi, nghiên cứu viên nhà nước và chuyên gia trong ngành cho hay Bắc Kinh đang hành động nhanh hơn dự kiến trong việc triển khai công nghệ mới và thúc đẩy thức ăn chăn nuôi lên men.
“Mục tiêu chính sách nông nghiệp lớn nhất hiện nay là giảm sử dụng khô đậu nành. Lý do trực tiếp nhất là cuộc thương chiến với Mỹ. Việc lên men thức ăn gia súc là điều thiết yếu”, Fu Zhenzhen, nhà phân tích thức ăn chăn nuôi tại Công ty Tư vấn Nông nghiệp Phương Đông Bắc Kinh, nhận định.
Trung Quốc là nước mua đậu nành lớn nhất thế giới với kim ngạch nhập khẩu đạt 52,7 tỷ USD năm 2024, trong đó 12 tỷ USD là nhập khẩu từ Mỹ, theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Thế giới. Năm ngoái, lượng hàng nhập khẩu đã tăng 6,5% so với năm 2024, đạt kỷ lục 111,8 triệu tấn, theo dữ liệu hải quan Trung Quốc.
Thức ăn lên men hiện chiếm 8% lượng thức ăn công nghiệp tại Trung Quốc, tăng từ mức 3% vào năm 2022 và dự kiến đạt 15% vào năm 2030. Tỷ lệ này giúp Trung Quốc cắt giảm lượng nhập khẩu đậu nành tới 6,3% so với năm ngoái.
Nông dân nuôi lợn chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh an ninh lương thực của Bắc Kinh, nhưng là mảnh ghép đóng vai trò quan trọng vì thịt lợn là thực phẩm thiết yếu truyền thống. Trung Quốc chăn nuôi một nửa số lợn trên thế giới và lợn phụ thuộc vào đậu nành nhiều hơn so với các loại gia súc, gia cầm khác.
Những trang trại vừa và nhỏ như của ông Gao hiện đóng góp tới 1/3 tổng lượng gia súc cho Trung Quốc. Tuy nhiên, việc chuyển sang dùng thức ăn lên men không hề dễ dàng, đòi hỏi đầu tư lớn, kéo theo đó là người nuôi phải thay đổi hoàn toàn hệ thống cho ăn cũ. Bản thân ông Gao từng “nếm trái đắng” khi thức ăn bị nấm mốc gây lãng phí. Nhiều nông dân khác nản lòng đã bỏ cuộc.
Trong bối cảnh đó, chính quyền Trung Quốc đang đưa ra các gói hỗ trợ, bao phủ toàn diện từ khâu chăn nuôi đến mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng.
Muyuan Foods, tập đoàn chăn nuôi lợn lớn nhất thế giới, đã giảm tỷ lệ khô đậu nành trong thức ăn từ 10% cách đây 6 năm xuống còn 7,3% bằng cách sử dụng các axit amin tổng hợp từ tinh bột ngô lên men.
New Hope Liuhe, công ty lớn trong ngành nông nghiệp Trung Quốc, đã phát triển các loại thức ăn cho gà và vịt không chứa đậu nành bằng cách lên men bèo tấm và các nguồn protein rẻ tiền khác.
Phối hợp với chính phủ, Yili và Mengniu, hai nhà sản xuất sữa lớn nhất Trung Quốc, đã cắt giảm 20% lượng khô đậu nành trong thức ăn cho bò.
Đây là lần đầu tiên các số liệu về cắt giảm đậu nành được công bố. Ngoài khuyến khích nông dân và doanh nghiệp trong nước thay đổi thức ăn chăn nuôi, Bắc Kinh cũng đang thu hút vốn đầu tư nước ngoài với dự án xây dựng dây chuyền sản xuất thức ăn lên men đầu tiên tại Thiên Tân của tập đoàn thương mại Hà Lan Louis Dreyfus.
Theo công ty tư vấn Mỹ Fact.MR, giá trị thị trường thức ăn lên men của Trung Quốc đã tăng vọt lên 6 tỷ USD năm ngoái và đang nhanh chóng đuổi kịp thị trường dẫn đầu nhưng đã bão hòa là châu Âu với 7 tỷ USD. Ngược lại, thị trường Mỹ chỉ trị giá 2,5 tỷ USD do đậu nành và ngô tại đây luôn sẵn có và rẻ.
Bắc Kinh đang có lợi thế khi giá thịt lợn ở mức thấp nhất trong 16 năm khiến bất kỳ phương án giảm chi phí nào cũng dễ dàng được chấp nhận. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng khó khăn nằm ở việc thiếu một phương pháp tiếp cận tiêu chuẩn hóa. Một số ý kiến cho rằng lợn sẽ lớn chậm hơn nếu nông dân chỉ đơn giản là lên men bất cứ nguồn thực phẩm nào sẵn có và sức đề kháng dịch bệnh có thể kém hơn.
“Người tiêu dùng có nhu cầu rất lớn về thịt chất lượng cao nhưng ngành công nghiệp này lại chỉ tập trung vào việc giảm chi phí”, Ian Lahiffe, cố vấn nông nghiệp tại Bắc Kinh, nói. “Việc cho lợn ăn đậu nành mang lại rất nhiều lợi ích. Họ cần suy nghĩ lại, tránh hy sinh sức khỏe vật nuôi và hương vị thịt lợn”.
Phát ngôn viên hải quân Mỹ ngày 24/5 cho biết quân chủng này đang thực hiện chiến lược đa hướng nhằm đảm bảo nguồn cung điện ổn định, liên tục cho các căn cứ, qua đó duy trì khả năng khôi phục nguồn năng lượng và duy trì nhiệm vụ.
"Một trong những nỗ lực trong chiến lược này là sử dụng tàu sân bay hạt nhân lớp Ford để cấp điện cho cơ sở trên bờ, nhằm chứng minh năng lực đáp ứng nhu cầu cấp thiết và quan trọng cho nhiệm vụ. Cuộc thử nghiệm dự kiến diễn ra tại quân cảng Norfolk", người này cho hay.
Kế hoạch được quyền Bộ trưởng Hải quân Mỹ Hùng Cao trình bày trong phiên điều trần trước Ủy ban Quân vụ Hạ viện Mỹ ngày 14/5. Ông cho biết một tàu sân bay sẽ cung cấp điện cho căn cứ hải quân Norfolk "vào mùa hè này", song không tiết lộ thông tin về chiến hạm cụ thể.
USS Gerald R. Ford là chiếc duy nhất thuộc lớp tàu sân bay Ford trong biên chế hải quân Mỹ, chiếc thứ hai là USS John F. Kennedy đang thử nghiệm trên biển và chưa được bàn giao. USS Gerald R. Ford trở về căn cứ Norfolk hồi giữa tháng sau 326 ngày làm nhiệm vụ, kết thúc đợt triển khai dài nhất của một tàu sân bay Mỹ trong hàng chục năm qua.
"Các siêu tàu sân bay Mỹ thực chất là những thành phố nổi với hàng nghìn thành viên thủy thủ đoàn và các phi đoàn phối thuộc. Chúng có nhu cầu tiêu thụ điện khổng lồ", biên tập viên Joseph Trevithick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone cho biết.
Mỗi tàu sân bay lớp Ford có hai lò phản ứng hạt nhân A1B với công suất được giữ bí mật, ước tính mạnh hơn 25% so với lò A4W trên lớp Nimitz. Trevithick nhận định hai lò A1B có tổng công suất 1.400 MW, chỉ bằng một phần nhỏ công suất của lò phản ứng trong các nhà máy điện hạt nhân ở Mỹ.
"Biến chiến hạm Ford và các tàu sân bay khác trong tương lai thành nhà máy điện hạt nhân nổi, phục vụ căn cứ lớn như Norfolk có thể trở thành phương án dự phòng hữu ích, đề phòng trường hợp nguồn điện bị gián đoạn", Trevithick nhận định.
Năng lực này có thể mở ra những phương án tác chiến mới, khi quân đội Mỹ tập trung vào khái niệm phân tán lực lượng trên khu vực rộng lớn. Theo đó, nhiều đơn vị có thể được triển khai đến tiền tuyến, những nơi có hạ tầng cấp điện hạn chế.
Ngoài ra, biến tàu sân bay thành nhà máy điện nổi sẽ trở nên hữu ích trong các hoạt động phi tác chiến ở trong nước và nước ngoài, trong đó có nhiệm vụ cứu trợ thiên tai. Khôi phục nguồn điện thường là yếu tố quan trọng trong hoạt động này, giúp tái lập dịch vụ y tế và phục vụ nhu cầu thiết yếu khác.
Tuy nhiên, ý tưởng biến tàu sân bay thành nhà máy điện nổi cũng đối mặt nhiều thách thức về tính khả thi, trong đó có vấn đề chiến hạm neo đậu tại cảng dễ tổn thương hơn khi hoạt động ngoài khơi.
"Tàu sân bay là mục tiêu giá trị cao trong mọi cuộc xung đột. Cần có lực lượng bảo vệ đáng kể khi dùng các chiến hạm này thay thế nguồn cung điện truyền thống, đặc biệt là với những cơ sở đã hoặc đang bị tấn công", Trevithick giải thích.
Ngoài ra, kế hoạch còn có thể ảnh hưởng đến năng lực triển khai của hải quân Mỹ, khi họ phải chật vật đáp ứng yêu cầu duy trì hoạt động với 11 siêu tàu sân bay.
Nga là quốc gia duy nhất trên thế giới đang vận hành nhà máy điện hạt nhân nổi. Cơ sở này có tên Viện sĩ Lomonosov, được hạ thủy tháng 6/2010, hoàn thiện năm 2018 và bắt đầu vận hành sau đó hai năm. Hàn Quốc đang nghiên cứu thiết kế nhà máy tương tự cơ sở của Nga.
Hãng thông tấn Tasnim của Iran cho biết trong cuộc tập kích của quân đội Mỹ - Israel vào sáng nay, một quả đạn đã rơi xuống khu vực gần nhà máy điện hạt nhân Bushehr ở tây nam nước này. Sóng xung kích và mảnh văng đã làm hư hại một trong các công trình hỗ trợ tại nhà máy, khiến một bảo vệ thiệt mạng.
Điều tra sơ bộ cho thấy đòn tập kích không gây thiệt hại đối với các bộ phận chính của nhà máy và cơ sở vẫn có thể hoạt động bình thường. Đây là cuộc tấn công thứ 4 nhằm vào nhà máy điện hạt nhân Bushehr kể từ đầu xung đột, theo Tasnim.
"Do ở đây có lượng lớn vật liệu phóng xạ, mọi thiệt hại cũng có thể dẫn đến nguy cơ xảy ra sự cố hạt nhân nghiêm trọng, gây ra hậu quả trên diện rộng và không thể khắc phục đối với khu vực", hãng thông tấn Iran cảnh báo.
Sự việc xảy ra một ngày sau khi Alexei Likhachev, lãnh đạo Tập đoàn Nhà nước về Năng lượng nguyên tử Liên bang Nga (Rosatom), hôm 2/4 cho biết Moskva sẽ đề nghị Washington - Tel Aviv ngừng chiến dịch trong lúc sơ tán công dân Nga khỏi nhà máy Bushehr.
Ông cho biết "đợt sơ tán cuối cùng" gồm khoảng 200 người và dự kiến diễn ra vào tuần sau. Quan chức Nga thêm rằng "tối đa 50 tình nguyện viên" sẽ ở lại nhà máy sau đó, nhằm duy trì hoạt động máy móc, công trường và các cơ sở khác.
Nhà máy Bushehr được xây dựng với sự hỗ trợ của tập đoàn năng lượng hạt nhân Rosatom tại Nga và hòa vào lưới điện quốc gia từ năm 2011. Đây là nhà máy điện hạt nhân duy nhất đang hoạt động ở Iran, có tổng công suất khoảng 1.000 megawatt.
Nhân viên Rosatom đang làm việc tại đây để xây thêm các lò phản ứng mới. Theo hãng thông tấn Interfax, còn khoảng 320 chuyên gia Nga ở lại nhà máy tính đến cuối tuần trước, trong khi hơn 400 người đã được sơ tán.
Tổng thống Donald Trump hôm 30/3 dọa sẽ ra lệnh phá hủy toàn bộ nhà máy điện, giếng dầu, cơ sở lọc nước biển của Iran nếu nước này không chấp nhận thỏa thuận với Mỹ.
Theo Reuters, ông Netanyahu được cho là đã gặp Tổng thống UAE Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan ngày 26.3 tại Al Ain - thành phố ốc đảo gần biên giới Oman.
Văn phòng Thủ tướng Israel tối 13.5 cho hay: "Chuyến thăm này đã dẫn đến một bước đột phá lịch sử trong quan hệ giữa Israel và UAE".
The Wall Street Journal đưa tin Giám đốc Cơ quan tình báo Mossad (Israel) David Barnea cũng đã có ít nhất 2 chuyến thăm UAE trong thời gian xung đột với Iran, nhằm phối hợp các hoạt động quân sự.
Tuy nhiên, Bộ Ngoại giao UAE ngày 13.5 đã bác bỏ các thông tin liên quan chuyến thăm của ông Netanyahu. "Mọi cáo buộc liên quan các chuyến thăm không báo trước hoặc các thỏa thuận không được tiết lộ đều hoàn toàn vô căn cứ trừ khi được các cơ quan chức năng có thẩm quyền tại UAE chính thức công bố", theo thông cáo.
Các thông tin trên xuất hiện trong bối cảnh quan hệ Israel - UAE được cho là ngày càng gắn chặt sau khi hai bên bình thường hóa quan hệ theo Hiệp định Abraham năm 2020. UAE là quốc gia Ả Rập vùng Vịnh đầu tiên ký thỏa thuận này với Israel, trước khi Bahrain, Morocco và Sudan tham gia.
Ngày 12.5, Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee cũng nói Israel đã cung cấp hệ thống phòng không Vòm sắt cho UAE, đồng thời cử các chuyên gia quân sự hỗ trợ vận hành trong cuộc xung đột với Iran. "Có một mối quan hệ đặc biệt giữa UAE và Israel", ông Huckabee nói.
Theo The Wall Street Journal, UAE đã bí mật tiến hành một số cuộc tấn công nhằm vào Iran, trong đó có vụ nhắm vào nhà máy lọc dầu trên đảo Lavan hồi đầu tháng 4, để đáp trả các đợt tấn công của Tehran vào cơ sở dầu mỏ của UAE. Abu Dhabi chưa bình luận về thông tin này.
UAE là trung tâm kinh doanh và tài chính khu vực, đồng thời là một trong những đồng minh quan trọng nhất của Mỹ. Trong những năm gần đây, UAE ngày càng theo đuổi đường lối đối ngoại độc lập hơn trong khu vực, đồng thời mở rộng hợp tác với Israel trên các lĩnh vực an ninh, công nghệ và thương mại. Đầu tháng 5, UAE đã rời khỏi OPEC làm suy yếu nghiêm trọng ảnh hưởng của tổ chức này trên thị trường toàn cầu.
Tuy nhiên, việc Israel - UAE xích lại gần nhau cũng vấp phải nhiều tranh cãi, đặc biệt trong bối cảnh xung đột tại Gaza và chiến sự lan rộng ở Trung Đông, theo The Guardian.
Israel hiện đối mặt với cáo buộc liên quan chiến dịch quân sự tại Gaza, trong khi Tòa án hình sự quốc tế đã ban hành lệnh bắt đối với ông Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Israel Yoav Gallant. UAE cũng nhiều lần bị cáo buộc hỗ trợ Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) trong cuộc xung đột tại Sudan, điều mà Abu Dhabi bác bỏ.
