Nằm bên rìa một trang trại nuôi lợn ở Thái Châu, hai bể chứa hình vuông chứa đầy chất lỏng màu vàng nồng nặc mùi hăng chính là chìa khóa để cắt giảm một nửa lượng thức ăn từ đậu nành đắt đỏ của ông Gao Qinshan, 47 tuổi, chủ trang trại.
Các bể này chứa hỗn hợp thức ăn rẻ tiền có nguồn gốc địa phương bao gồm cám, dây bí ngô và bã rượu. Tuy nhiên, hỗn hợp này được lên men giống như sữa chua để giúp protein được phân tách sẵn và dễ tiêu hóa hơn, từ đó giảm bớt nhu cầu đối với protein trong đậu nành, mặt hàng mà Trung Quốc nhập khẩu đến 80%.
Đậu nành và khô đậu nành (phụ phẩm thu được sau quá trình ép lấy dầu từ hạt đậu nành) là hai nguồn cung cấp protein và axit amin chủ yếu trong khẩu phần ăn của lợn, giúp lợn tăng trưởng nhanh, cải thiện tỷ lệ nạc và dễ tiêu hóa. Chúng giàu Lysine, thành phần thiết yếu cho quá trình tổng hợp protein và phát triển cơ bắp mà các loại ngũ cốc khác thiếu hụt.
Đối với ông Gao, động lực thay đổi thức ăn chăn nuôi bắt nguồn từ túi tiền bản thân. Chi phí thức ăn chiếm tới 70% chi phí chăn nuôi lợn, trong khi giá đậu nành tăng vọt do căng thẳng thương mại giữa Bắc Kinh và Washington, cũng như ảnh hưởng từ cuộc xung đột tại Trung Đông.
“Giá đậu nành quá bấp bênh. Nuôi lợn giờ không còn lãi nữa. Mọi người đều đang nghĩ cách cắt giảm chi phí”, ông Gao than thở. Ngành chăn nuôi ở Trung Quốc vốn đang gặp khó khăn vì tình trạng dư cung và sức mua yếu.
Việc nông dân cố gắng cắt giảm chi phí trùng khớp với mục tiêu mà chính quyền Trung Quốc đề ra là đảm bảo an ninh lương thực và tăng cường khả năng tự lực tự cường.
Chính phủ Trung Quốc đã đẩy mạnh chiến dịch mở rộng nguồn protein cho gia súc từ tháng 3/2025, ngay khi căng thẳng thương mại leo thang vào đầu nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Đậu nành nhanh chóng trở thành một quân bài mặc cả then chốt.
Hàng chục nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi, nghiên cứu viên nhà nước và chuyên gia trong ngành cho hay Bắc Kinh đang hành động nhanh hơn dự kiến trong việc triển khai công nghệ mới và thúc đẩy thức ăn chăn nuôi lên men.
“Mục tiêu chính sách nông nghiệp lớn nhất hiện nay là giảm sử dụng khô đậu nành. Lý do trực tiếp nhất là cuộc thương chiến với Mỹ. Việc lên men thức ăn gia súc là điều thiết yếu”, Fu Zhenzhen, nhà phân tích thức ăn chăn nuôi tại Công ty Tư vấn Nông nghiệp Phương Đông Bắc Kinh, nhận định.
Trung Quốc là nước mua đậu nành lớn nhất thế giới với kim ngạch nhập khẩu đạt 52,7 tỷ USD năm 2024, trong đó 12 tỷ USD là nhập khẩu từ Mỹ, theo số liệu mới nhất từ Ngân hàng Thế giới. Năm ngoái, lượng hàng nhập khẩu đã tăng 6,5% so với năm 2024, đạt kỷ lục 111,8 triệu tấn, theo dữ liệu hải quan Trung Quốc.
Thức ăn lên men hiện chiếm 8% lượng thức ăn công nghiệp tại Trung Quốc, tăng từ mức 3% vào năm 2022 và dự kiến đạt 15% vào năm 2030. Tỷ lệ này giúp Trung Quốc cắt giảm lượng nhập khẩu đậu nành tới 6,3% so với năm ngoái.
Nông dân nuôi lợn chỉ là một mảnh ghép trong bức tranh an ninh lương thực của Bắc Kinh, nhưng là mảnh ghép đóng vai trò quan trọng vì thịt lợn là thực phẩm thiết yếu truyền thống. Trung Quốc chăn nuôi một nửa số lợn trên thế giới và lợn phụ thuộc vào đậu nành nhiều hơn so với các loại gia súc, gia cầm khác.
Những trang trại vừa và nhỏ như của ông Gao hiện đóng góp tới 1/3 tổng lượng gia súc cho Trung Quốc. Tuy nhiên, việc chuyển sang dùng thức ăn lên men không hề dễ dàng, đòi hỏi đầu tư lớn, kéo theo đó là người nuôi phải thay đổi hoàn toàn hệ thống cho ăn cũ. Bản thân ông Gao từng “nếm trái đắng” khi thức ăn bị nấm mốc gây lãng phí. Nhiều nông dân khác nản lòng đã bỏ cuộc.
Trong bối cảnh đó, chính quyền Trung Quốc đang đưa ra các gói hỗ trợ, bao phủ toàn diện từ khâu chăn nuôi đến mọi mắt xích trong chuỗi cung ứng.
Muyuan Foods, tập đoàn chăn nuôi lợn lớn nhất thế giới, đã giảm tỷ lệ khô đậu nành trong thức ăn từ 10% cách đây 6 năm xuống còn 7,3% bằng cách sử dụng các axit amin tổng hợp từ tinh bột ngô lên men.
New Hope Liuhe, công ty lớn trong ngành nông nghiệp Trung Quốc, đã phát triển các loại thức ăn cho gà và vịt không chứa đậu nành bằng cách lên men bèo tấm và các nguồn protein rẻ tiền khác.
Phối hợp với chính phủ, Yili và Mengniu, hai nhà sản xuất sữa lớn nhất Trung Quốc, đã cắt giảm 20% lượng khô đậu nành trong thức ăn cho bò.
Đây là lần đầu tiên các số liệu về cắt giảm đậu nành được công bố. Ngoài khuyến khích nông dân và doanh nghiệp trong nước thay đổi thức ăn chăn nuôi, Bắc Kinh cũng đang thu hút vốn đầu tư nước ngoài với dự án xây dựng dây chuyền sản xuất thức ăn lên men đầu tiên tại Thiên Tân của tập đoàn thương mại Hà Lan Louis Dreyfus.
Theo công ty tư vấn Mỹ Fact.MR, giá trị thị trường thức ăn lên men của Trung Quốc đã tăng vọt lên 6 tỷ USD năm ngoái và đang nhanh chóng đuổi kịp thị trường dẫn đầu nhưng đã bão hòa là châu Âu với 7 tỷ USD. Ngược lại, thị trường Mỹ chỉ trị giá 2,5 tỷ USD do đậu nành và ngô tại đây luôn sẵn có và rẻ.
Bắc Kinh đang có lợi thế khi giá thịt lợn ở mức thấp nhất trong 16 năm khiến bất kỳ phương án giảm chi phí nào cũng dễ dàng được chấp nhận. Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng khó khăn nằm ở việc thiếu một phương pháp tiếp cận tiêu chuẩn hóa. Một số ý kiến cho rằng lợn sẽ lớn chậm hơn nếu nông dân chỉ đơn giản là lên men bất cứ nguồn thực phẩm nào sẵn có và sức đề kháng dịch bệnh có thể kém hơn.
“Người tiêu dùng có nhu cầu rất lớn về thịt chất lượng cao nhưng ngành công nghiệp này lại chỉ tập trung vào việc giảm chi phí”, Ian Lahiffe, cố vấn nông nghiệp tại Bắc Kinh, nói. “Việc cho lợn ăn đậu nành mang lại rất nhiều lợi ích. Họ cần suy nghĩ lại, tránh hy sinh sức khỏe vật nuôi và hương vị thịt lợn”.
AP ngày 11.5 đưa tin làn sóng bạo lực ở bang Guerrero của Mexico bùng phát hôm 8.5 khi một băng nhóm tội phạm đầy quyền lực được gọi là Los Ardillos bắt đầu tấn công dữ dội các cộng đồng ở một vùng núi nông thôn bằng chất nổ tự chế được phóng từ máy bay không người lái (UAV) và vũ khí mạnh. Đến ngày 10.5, các nhóm nhân quyền và cộng đồng ước tính làn sóng bạo lực này đã khiến từ 800 - 1.000 gia đình phải rời bỏ nhà cửa.
Chỉ trong vài ngày, hàng ngàn người ở vùng núi nói trên buộc phải chạy trốn, theo AP. Họ nói rằng đã bị tấn công nhiều năm liên tục và giờ không thể chịu đựng được nữa. Một số video cho thấy nhiều gia đình chạy trốn khỏi nhà vào sáng sớm 10.5 (giờ địa phương), với chỉ những chiếc ba lô trên vai. Những hình ảnh khác được chia sẻ với AP cho thấy tiếng súng nổ trên các trang trại và UAV được gắn chất nổ nằm rải rác trong bụi rậm.
"Những ngày qua thật kinh hoàng. Chúng đã ném bom các khu dân cư bằng UAV, và làm sao mọi người có thể tự vệ trước UAV khi bom rơi từ trên trời xuống?", AP dẫn lời bà Marina Velasco, thành viên của một tổ chức đại diện cho cộng đồng địa phương, Hội đồng nhân dân bản địa Guerrero - Emiliano Zapata (CIPOG-EZ).
Các nhóm cộng đồng và tổ chức tôn giáo địa phương cho rằng Los Ardillos đã tìm cách chiếm đoạt vùng đất này trong nhiều năm để tranh giành lãnh thổ với một số băng nhóm tội phạm khác. CIPOG-EZ đã ghi nhận 76 người trong vùng thiệt mạng và 25 người mất tích do cuộc xung đột với Los Ardillos những năm gần đây.
Bà Velasco nói rằng dù có sự hiện diện nhỏ của lực lượng an ninh, nhưng người dân địa phương phần lớn đã bị bỏ rơi trước những cuộc tấn công từ các băng nhóm tội phạm. Trước tình trạng này, các cộng đồng ngày càng tự trang bị vũ khí để chống lại những băng nhóm như Los Ardillos.
Trong nhiều năm qua, các băng nhóm ma túy ở Mexico đã sử dụng UAV và nhiều loại vũ khí tinh vi để tiến hành cuộc chiến tranh giành địa bàn. Đây là dấu hiệu cho thấy cuộc xung đột đã ăn sâu đến mức nào ở những khu vực như bang Guerrero, nơi các băng nhóm tội phạm chia rẽ thành những phe phái đối đầu, theo AP.
Các phe phái đối đầu của băng nhóm ma túy đầy quyền lực Sinaloa Cartel cũng đang tranh giành quyền kiểm soát ở bang Sinaloa, thuộc tây bắc Mexico. Tình trạng xung đột như thế khiến hơn 3.000 người chết và nhiều người bị buộc phải di dời trong gần 2 năm qua, dù có sự tăng cường hiện diện đáng kể của lực lượng an ninh tại nhiều khu vực ở Sinaloa, theo mạng truyền hình Al Jazeera.
Ngoài ra, Mexico hiện có hơn 130.000 người mất tích, với số vụ mất tích tăng vọt sau năm 2006, khi chính phủ nước này phát động cuộc chiến chống các băng nhóm ma túy, theo Reuters. Nhóm chính sách công Mexico Evalua phát hiện rằng số vụ mất tích đã tăng 200% trong thập niên qua, do quyền lực của các băng nhóm tội phạm có tổ chức ngày càng tăng.
Ngày 10.5, nhân Ngày của mẹ, các bà mẹ của những người mất tích do cuộc xung đột giữa các băng nhóm ma túy đã dẫn đầu hàng ngàn người tuần hành tại thủ đô Mexico City để phản đối tình trạng bạo lực này, theo Reuters. "Mexico, đứng đầu về số người mất tích", những người biểu tình hô vang khi tuần hành trên đại lộ Paseo de la Reforma ở Mexico City.
"Hôm nay, tôi đã ký một sắc lệnh thành lập một bộ tư lệnh đặc biệt trong Lực lượng vũ trang - một bộ chỉ huy nhằm tác động tầm xa và trên thực tế là tác động toàn cầu đối với Nga để ứng phó cuộc chiến này", Tổng thống Zelensky nói trong bài phát biểu tối 10.7 (giờ Ukraine), theo Reuters.
"Bộ tư lệnh này phải tập trung 100% nguồn lực sẵn có vào việc tiếp tục làm giảm khả năng tiến hành xung đột của Nga", nhà lãnh đạo Ukraine nhấn mạnh. Hiện chưa có thông tin phản ứng từ Nga.
Trong nhiều tháng qua, máy bay không người lái (UAV) của Ukraine đã tấn công các cơ sở hạ tầng năng lượng trọng yếu trải dài hàng ngàn km ở Nga. Kyiv lập luận những cuộc tấn công như thế là biện pháp trừng phạt tầm xa nhắm vào nguồn đóng góp cho ngân sách của nhà nước Nga và hỗ trợ chiến dịch quân sự của Moscow ở Ukraine.
Chỉ riêng trong ngày 10.7, Bộ Tổng tham mưu Ukraine tuyên bố đã tấn công nhà máy lọc dầu Ilsky ở vùng Krasnodar, một trong những nhà máy lớn nhất ở miền nam nước Nga, và khu phức hợp lọc dầu Ust-Luga ở vùng Leningrad, theo Reuters.
Một cảng dầu và một kho chứa dầu ở tỉnh Rostov của Nga cũng bị tấn công, kèm theo các vụ nổ và hỏa hoạn, theo tuyên bố từ Bộ Tổng tham mưu Ukraine.
Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố từ 8 đến 20 giờ ngày 10.7 (giờ Moscow), hệ thống phòng không Nga đã đánh chặn và phá hủy 144 UAV có cánh cố định do Ukraine phóng nhắm vào 9 tỉnh của Nga, gồm Belgorod, Bryansk, Kaluga, Rostov, Smolensk, Tver, Tula, Moscow và Krasnodar, cũng như ở bán đảo Crimea và biển Đen", theo Hãng tin TASS.
Hôm 8.7, Nga đã cấm xuất khẩu dầu diesel để đảm bảo đủ nguồn cung trong nước do cuộc khủng hoảng nhiên liệu ở bán đảo Crimea kéo dài nhiều tuần và tình trạng thiếu hụt đáng kể ở một số khu vực khác. Một số nhà máy lọc dầu ở Nga đã phải tạm thời ngừng hoạt động, theo Reuters.
Theo một tuyên bố của quân đội Iran hôm nay 5/6, hải quân nước này đã phóng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) cảnh cáo các tàu khu trục của Mỹ đang hoạt động ở biển Oman, buộc các tàu này phải rút khỏi khu vực.
Quân đội Iran cho biết động thái này là một phần của các hoạt động đang diễn ra nhằm đáp trả hành động quấy rối trên biển của lực lượng Mỹ cũng như việc bắt giữ các tàu chở dầu và tàu thương mại của Iran.
Quân đội Iran xác nhận, lực lượng hải quân nước này đã bắn cảnh cáo bằng tên lửa Qadir và máy bay không người lái tấn công Shahed Danesh về phía các tàu khu trục DDG-103 và DDG-87 của Mỹ.
Theo quân đội Iran, các tàu khu trục Mỹ sau đó đã rời biển Oman và hướng về phía Ấn Độ Dương.
Tuyên bố của quân đội Iran xác nhận, chiến dịch này, cùng với các hành động tương tự trong những ngày gần đây, cũng đã buộc các tàu hải quân khác của Mỹ phải rời khỏi khu vực, bao gồm các khu trục hạm trong nhóm tác chiến tàu sân bay USS George H.W. Bush và tàu tấn công đổ bộ Tripoli.
Iran cáo buộc lực lượng hải quân Mỹ làm gián đoạn thương mại hàng hải và an ninh trong khu vực.
Quân đội Iran cho biết các tàu khu trục bị nhắm mục tiêu đóng vai trò là trung tâm chỉ huy và kiểm soát cho các hoạt động thù địch của Mỹ nhằm vào tàu thương mại Iran.
Iran đã kêu gọi Mỹ ngừng các hành động thù địch trong vùng biển khu vực.
Mặc dù các tàu của Mỹ đã di chuyển ra ngoài tầm bắn của các tên lửa Iran, quân đội Iran tuyên bố lực lượng này có thể sử dụng vũ khí tầm xa hơn nếu cần thiết.
Trước đó, Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ cho biết lực lượng của họ đã chặn bắt tàu M/T DAVINA, một tàu không quốc tịch bị trừng phạt, ở Ấn Độ Dương đêm qua.
"Chúng tôi sẽ tiếp tục thực thi luật hàng hải toàn cầu để phá vỡ các mạng lưới bất hợp pháp và chặn bắt các tàu cung cấp hỗ trợ vật chất cho Iran, bất kể chúng hoạt động ở đâu", tuyên bố của Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương nhấn mạnh.
Các vụ nổ súng diễn ra trong bối cảnh căng thẳng leo thang xung quanh Iran, khi Washington thực thi lệnh trừng phạt đối với các tàu chở dầu của Iran và Tehran liên tục đe dọa hoạt động vận chuyển hàng hải trong và xung quanh eo biển Hormuz.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ tuần này tuyên bố tiến hành các cuộc "tấn công tự vệ" vào đảo Qeshm của Iran, trong khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo cho biết nhắm mục tiêu vào các căn cứ quân sự của Mỹ tại một số nước trong khu vực để đáp trả.
Iran đã bắn tên lửa vào Kuwait và Bahrain vào rạng sáng 3/6, sau khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công vào lãnh thổ Iran. Tehran cáo buộc các nước láng giềng Vùng Vịnh cho phép Mỹ sử dụng lãnh thổ của họ để thực hiện các cuộc tấn công.
Trong bài viết đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 2/6, Tổng thống Trump đã bác bỏ các thông tin cho rằng Mỹ và Iran đã ngừng đàm phán. Nhà lãnh đạo Mỹ cũng ra “tối hậu thư” với Iran, yêu cầu quốc gia Trung Đông phải đạt được thỏa thuận.
