Sau giai đoạn bùng nổ 2018-2022, nhu cầu tuyển dụng IT năm 2023 sụt giảm mạnh. Trên nhiều nền tảng, số tin tuyển dụng giảm gần một nửa, các vị trí “fresher” và “junior” (dưới hai năm kinh nghiệm) hẹp lại rõ rệt.
Dù nhu cầu đã phục hồi phần nào trong hai năm qua, giới chuyên gia nhận định thị trường khó quay lại thời hoàng kim. Cửa xin việc của sinh viên mới ra trường đang hẹp hơn, nhất là nhóm chỉ biết code đơn thuần.
“Đó là lý do đại học phải thay đổi chương trình đào tạo để phù hợp với thực tiễn”, PGS. TS Hà Minh Hoàng, Trưởng khoa Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân, nói.
Ưu tiên của nhiều trường hiện là xây dựng nền tảng cốt lõi cho sinh viên.
Theo ông Hoàng, thay vì dạy sinh viên cách dùng công cụ như những “thợ học việc”, chương trình tập trung 20% thời lượng cho tư duy logic và Toán học ứng dụng, cùng 30% kiến thức nền tảng kinh tế, quản trị. Ông Hoàng lý giải bản chất của AI là Toán học, sinh viên hiểu hàm tối ưu, đạo hàm hay ma trận sẽ biết cách tinh chỉnh (fine-tune) và sửa lỗi khi AI sai.
“Chúng tôi đang cố gắng dạy sinh viên cách tư duy logic như một nhà Toán học và giải quyết vấn đề như một chuyên gia kinh tế”, ông Hoàng nói. “Công nghệ có thể lỗi thời sau một đêm, nhưng tư duy logic và khả năng thấu hiểu bản chất vấn đề là ‘tấm vé thông hành’ giúp sinh viên thích nghi với mọi biến động của thị trường”.
Tương tự, tại Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, TS Bùi Trung Ninh cho biết trường đã điều chỉnh chương trình theo chuẩn ABET (Hội đồng kiểm định chương trình đào tạo kỹ thuật – công nghệ của Mỹ), đối sánh với các đại học hàng đầu thế giới. Trong đó, trường chú trọng kiến thức nền tảng Toán, Lý và tư duy tính toán.
“Chỉ khi nắm chắc nền tảng cốt lõi, sinh viên mới có thể đi xa và bền vững trong công việc”, ông Ninh nói.
Song song, nhiều trường cập nhật và bổ sung môn mới nhằm thích ứng với sự bùng nổ AI.
PGS. TS Nguyễn Văn Vũ, Phó trưởng khoa Công nghệ thông tin, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, cho biết trường đã đưa thêm nhiều môn liên quan tư duy tính toán, hệ thống, giải quyết vấn đề (Computational Thinking) ngay từ những năm đầu.
Cũng ở đại học này, trường Công nghệ Thông tin cập nhật và tích hợp các môn học liên quan lĩnh vực công nghệ mới như Trí tuệ nhân tạo, Khoa học dữ liệu, An toàn thông tin vào nhiều ngành học, theo PGS TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang, Phó hiệu trưởng phụ trách.
Đồng thời, chương trình có định hướng nghề nghiệp rõ ràng, tăng cường các học phần liên ngành, để sinh viên có thể ứng dụng IT vào nhiều lĩnh vực như tài chính, y tế, nông nghiệp…
Quan sát ở nhiều trường, TS Trịnh Thanh Bình, Trưởng khoa Hệ thống thông tin, Trường Công nghệ thông tin, Đại học Phenikaa, nhìn nhận thay đổi rõ nhất là tích hợp AI vào nhiều học phần, từ lập trình, kiểm thử đến làm dự án. Sinh viên vừa học chuyên môn, vừa được yêu cầu sử dụng AI như công cụ và phải giải thích, kiểm chứng kết quả.
Để chương trình sát thực tiễn hơn, các đại học còn tăng tỷ trọng học phần theo dự án, gắn với bài toán thực tế hoặc doanh nghiệp, theo ông Bình.
Ông Hà Minh Hoàng chung nhận định. Như tại Đại học Kinh tế Quốc dân, tỷ lệ học phần thực hành và làm dự án chuyên ngành ở mức 60-70%.
Còn ông Khang cho biết trường Công nghệ Thông tin chuyển mạnh sang mô hình học tập dựa trên dự án (project-based learning), tăng cường các học phần thực hành, đồ án và bài toán thực tế với sự tham gia của doanh nghiệp.
Để làm được điều này, các trường kết nối, mời doanh nghiệp góp ý, xây dựng chương trình và tham gia vào quá trình giảng dạy. Ví dụ, trường ông Khang hợp tác cùng đào tạo một học phần lập trình game với Tập đoàn VNG. Các trường như trường Đại học Công nghệ, Bách khoa Hà Nội, Công nghiệp Hà Nội cũng có chương trình tương tự.
Ông Khang cho biết trường còn cùng doanh nghiệp mở phòng thí nghiệm, từ đó sinh viên tiếp cận với công nghệ, dữ liệu và bài toán thực tế từ doanh nghiệp, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu của thị trường.
Ngoài ra, việc phát triển năng lực toàn diện cho sinh viên được chú trọng hơn. Tại trường Đại học Công nghệ Thông tin, sinh viên được hướng dẫn phát triển khả năng tư duy phản biện, kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp, khả năng tự học và thích ứng nhanh với sự thay đổi của công nghệ.
“Đây là những năng lực cốt lõi mà doanh nghiệp đánh giá cao trong bối cảnh chuyển đổi số”, ông Khang nói.
Ông Phan Mạnh Dần, Giám đốc nhân sự cấp cao tại Rikkeisoft, đánh giá cao các hướng đi này. Ông nhấn mạnh trường đại học cần tiếp tục đào tạo nền tảng cốt lõi cho sinh viên, thay vì chỉ dạy kỹ năng, công cụ – những thứ thay đổi nhanh.
Về phía sinh viên, các nhà trường và doanh nghiệp cho rằng cần nâng cao tinh thần tự học.
Ông Hà Minh Hoàng nhấn mạnh ba trụ cột của một cử nhân xuất sắc, gồm: làm chủ và khai thác AI; khả năng giải quyết vấn đề liên ngành; tư duy thuật toán và nền tảng Toán học vững chắc.
Các kỹ năng “đặc quyền con người” như xây dựng mối quan hệ, làm việc nhóm, lãnh đạo và trí tuệ cảm xúc sẽ là những yếu tố giúp tạo khác biệt trong bối cảnh AI ngày càng phát triển.
“Sinh viên cần liên tục tự học và tái đào tạo, trang bị hiểu biết về đạo đức AI, ngoại ngữ và tư duy toàn cầu để thích nghi với sự biến đổi nhanh của ngành công nghệ”, ông Hoàng nhìn nhận.
“Nếu học lớt phớt, chắc chắn các em sẽ bị thay thế”, ông Bùi Trung Ninh nói thêm.
Dương Tâm – Hằng Lệ
Đây là dự án nghiên cứu của của nhóm bạn Nguyễn Gia Phú và Mạch Phú Hưng (học sinh lớp 11 Trường THPT chuyên Nguyễn Thị Minh Khai, phường Sóc Trăng, TP Cần Thơ).
Đề tài đã giành giải nhất tại cuộc thi Khoa học kỹ thuật cấp TP học sinh trung học năm học 2025-2026 (lĩnh vực robot và máy thông minh).
Gia Phú cho biết ý tưởng xuất phát từ mong muốn có thể sáng tạo ra thiết bị hỗ trợ tối ưu những người cao tuổi những lúc họ đang ở một mình nhưng không may bị té ngã hay phát bệnh đột ngột mà không có người thân bên cạnh.
Cạnh đó, thiết bị vòng tay thông minh đi kèm với robot giúp đo nhịp tim, đo nồng độ oxy trong máu cũng mang tới tiện ích cho việc theo dõi tình trạng sức khỏe hằng ngày cho người cao tuổi.
"Ý tưởng đề tài cũng bám sát nghị quyết 72 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân của Bộ Chính trị.
Từ đó, em và bạn Phú Hưng quyết định cùng nhau "biến" ý tưởng thành sản phẩm robot thông minh giúp người già dễ dàng thao tác thông qua ứng dụng kỹ thuật công nghệ hiện đại. Chúng em kỳ vọng sản phẩm này sẽ góp phần vào việc hỗ trợ chăm sóc người già tại gia đình và cộng đồng tốt hơn", Gia Phú nói.
Cả hai bắt tay thực hiện cùng với sự hướng dẫn của thầy Nguyễn Thanh Phong. Sau hơn ba tháng, đề tài robot kèm vòng tay thông minh đã thành sản phẩm thực tế. Hưng thông tin robot được thiết kế và mô phỏng trên phần mềm Inventor nhằm đảm bảo tính chính xác về kích thước.
Cấu tạo chính của robot gồm khung sườn, camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI), cảm biến ra đa, hệ thống bánh xe, mạch điện, loa, cụm điều khiển với tổng trọng lượng robot ước đạt khoảng 30kg.
"Chúng em thiết kế sản phẩm này dựa theo thể trạng cơ thể của người Việt Nam, tức robot có thể hỗ trợ được sức nặng của một người trưởng thành có trọng lượng cơ thể dưới 100kg. Đối tượng hướng đến chủ yếu là ông bà lão niên thường sống một mình hoặc có bệnh nền...", Hưng nói.
Hệ thống robot thiết kế hoạt động dựa trên sự kết nối chặt chẽ giữa ba khối chính là vòng tay sức khỏe, robot trung tâm và nền tảng Telegram Bot. Về nguyên lý hoạt động, người dùng cần đeo vòng tay sức khỏe vào tay để kết nối không dây với robot.
Với chế độ tự động, robot sẽ quét cảm biến ra đa để định vị và bám theo người dùng liên tục với khoảng cách từ 1-2m. Trong trường hợp phát hiện tình trạng bất thường như trượt ngã, mất cân bằng hoặc nhịp tim vượt ngưỡng an toàn, vòng tay sẽ phát tín hiệu khẩn cấp.
Ngay khi nhận tín hiệu này, robot trung tâm tự động điều khiển động cơ di chuyển đến vị trí của người gặp nạn. Đồng thời bệ ngồi của robot cũng sẽ tự động hạ thấp xuống để hỗ trợ người bị nạn ngồi lên và di chuyển.
Lúc này tại nơi xảy ra sự cố, robot kích hoạt camera có tích hợp AI truyền hình ảnh thực tế và gửi cảnh báo khẩn cấp đến người thân thông qua ứng dụng điện thoại Telegram Bot. Khi nhận được tín hiệu khẩn cấp từ robot, người thân có thể kịp thời theo dõi tình hình thực tế tại hiện trường, đánh giá mức độ nguy hiểm và đưa ra phương án xử lý phù hợp như gọi cấp cứu, liên hệ lực lượng chức năng hoặc nhanh chóng di chuyển đến hỗ trợ người gặp sự cố.
Song song, thông qua ứng dụng Telegram Bot, người thân có thể đặt lịch nhắc nhở giờ uống thuốc từ xa cho người già. Ngoài ra, robot được trang bị hệ thống hộp thuốc tự động thông minh. Cụ thể, khi cảm biến vật cản phát hiện bàn tay người ở khoảng cách định sẵn, lúc này hệ thống sẽ tự động mở nắp hộp thuốc.
Tháng 11-2025, "Hệ thống robot chăm sóc và giám sát sức khỏe người già dựa trên cảm biến ra đa và vòng tay thông minh" đã được thử nghiệm thực tế tại Bệnh viện Đa khoa Sóc Trăng (TP Cần Thơ). Đơn vị này đánh giá cao sự nỗ lực và kết quả nghiên cứu của nhóm học sinh thực hiện đề tài, nhất là tính ứng dụng thực tế của hệ thống trong việc chăm sóc y tế tại nhà.
UBND TP.HCM đã tổ chức lễ phát động cao điểm 150 ngày xây dựng 1.000 phòng học trong năm học 2026-2027 và khánh thành Trường tiểu học Trần Đại Nghĩa (P.Bình Hưng Hòa, TP.HCM).
Trường tiểu học Trần Đại Nghĩa được xây dựng hiện đại, tọa lạc trên đường Hương Lộ 3 (P.Bình Hưng Hòa) với diện tích hơn 8.800m². Đây là một phần trong tổng thể quy hoạch sử dụng lại quỹ đất sau khi di dời nghĩa trang Bình Hưng Hòa – nghĩa trang lớn nhất thành phố vốn hình thành từ những năm 1970. Dự án xây dựng được khởi công từ tháng 6.2025 với tổng mức đầu tư 156,49 tỉ đồng, hoàn thành sau 11 tháng thi công.
Trường được thiết kế quy mô 1 trệt, 3 lầu với tổng cộng 30 phòng học đạt chuẩn. Mỗi phòng học được trang bị đầy đủ thiết bị dạy học hiện đại, nổi bật là bảng tương tác thông minh 65 inch. Bên cạnh đó, trường có đầy đủ các phòng chức năng như: Tiếng Anh, tin học, âm nhạc, giáo dục thể chất, khu nhà ăn bán trú và sân trường rộng rãi, độ che phủ cây xanh cao.
Phát biểu tại lễ khánh thành, ông Nguyễn Mạnh Cường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó chủ tịch UBND TP.HCM, nhấn mạnh sự kiện khánh thành Trường tiểu học Trần Đại Nghĩa là niềm vui lớn của ngành giáo dục, của chính quyền và nhân dân địa phương.
Công trình là minh chứng sinh động cho quyết tâm của thành phố trong việc ưu tiên nguồn lực đầu tư cho giáo dục, chăm lo cho thế hệ tương lai. Đây cũng là công trình tiêu biểu nằm trong chiến dịch thi đua hoàn thành 1.000 phòng học do thành phố phát động phục vụ cho năm học 2026-2027.
Lãnh đạo thành phố đề nghị ngành GD-ĐT cần phát huy tối đa hiệu quả công trình, xây dựng môi trường giáo dục văn minh, hiện đại, lấy học sinh làm trung tâm để các em phát triển toàn diện cả về kiến thức, kỹ năng và thể chất.
Tại buổi lễ, ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM, cũng ghi nhận và biểu dương nỗ lực của địa phương cùng ban quản lý dự án trong việc bám sát tiến độ. Sự quyết liệt trong công tác giải phóng mặt bằng, hỗ trợ thi công cùng sự đồng thuận, ủng hộ của nhân dân P.Bình Hưng Hòa đã giúp công trình về đích đúng hẹn.
Trong năm học 2025-2026, trường đã tiếp nhận 160 học sinh lớp 1 nhưng các em phải học tạm tại cơ sở giáo dục khác trong địa bàn. Bước sang năm học 2026-2027, số học sinh này sẽ chính thức chuyển về trường để học tiếp lớp 2.
Đến ngày 3/4, nhiều đại học công bố lịch nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và dịp 30/4-1/5.
Theo lịch chung, dịp Giỗ Tổ Hùng Vương, người lao động được nghỉ ba ngày 25-27/4. Trong đó, ngày 27/4 nghỉ bù do ngày lễ chính rơi vào chủ nhật. Kỳ nghỉ dịp 30/4-1/5 kéo dài 4 ngày, đến 3/5 do nối tiếp với nghỉ hàng tuần. Các đơn vị vẫn làm việc thứ 7 sẽ được nghỉ ít hơn hai ngày so với lịch trên.
Xen giữa hai kỳ nghỉ là hai ngày làm việc bình thường 28-29/4. Vì vậy, để giảng viên, sinh viên có kỳ nghỉ kéo dài liên tục, Đại học Thương mại, Kinh tế TP HCM, Văn hóa Hà Nội hay Học viện Ngân hàng tổ chức học online vào hai ngày trên. Toàn bộ sinh viên không phải đến trường trong 9 ngày, từ 25/4 đến 3/5, dài bằng dịp nghỉ Tết Nguyên đán.
Trong khi đó, nhiều trường khác như Đại học Công nghiệp Hà Nội, Kinh tế Quốc dân, Thủy lợi, Công nghệ TP HCM, Nguyễn Tất Thành cho sinh viên nghỉ liên tiếp 8 ngày, từ 26/4 đến 3/5.
Còn trường Đại học Ngoại thương, trường Kinh tế - Luật và Khoa học Tự nhiên của Đại học Quốc gia TP HCM, Công thương TP HCM cho sinh viên nghỉ đến 1/5, tức 6 ngày. Tuy nhiên, nếu không có lịch học vào thứ 7 (ngày 25/4 và 2/5), kỳ nghỉ cũng có thể kéo dài 9 ngày.
Để đảm bảo chương trình, trường Đại học Công thương TP HCM tổ chức học bù vào thứ bảy của hai tuần sau kỳ nghỉ. Một số trường như Đại học Thăng Long cho biết không tổ chức dạy online hay dạy bù do đã tính toán trong khung kế hoạch năm học.
Lịch nghỉ lễ Giỗ Tổ Hùng Vương và dịp 30/4-1/5 của hơn 20 đại học:
TT
Trường
Lịch nghỉ
Số ngày
1
Đại học Thương mại
25/4-3/5
(kết hợp học online)
9
2
Học viện Ngân hàng
3
Đại học Kinh tế TP HCM
4
Đại học Văn hóa Hà Nội
5
Đại học Công nghiệp Hà Nội
26/4-3/5
(kết hợp học online)
8
6
Đại học Kinh tế Quốc dân
7
Đại học Thủy lợi
26/4-3/5
8
8
Đại học Thăng Long
9
Đại học Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội
10
Đại học Công nghệ và Quản lý Hữu nghị
11
Đại học Kỹ thuật y tế Hải Dương
12
Đại học Công nghệ TP HCM (HUTECH)
13
Đại học Quốc tế Sài Gòn (SIU)
14
Đại học Gia Định (TP HCM)
15
Đại học Nguyễn Tất Thành (TP HCM)
16
Đại học Ngoại thương
26/4-1/5
(kết hợp học online)
6
17
Đại học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia TP HCM
18
Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học quốc gia TP HCM
26/4-1/5
(kết hợp học online hoặc học bù)
19
Đại học Công thương TP HCM
26/4-1/5
20
Đại học Công nghệ Đông Á
21
Đại học Đại Nam
28/4-3/5
Ông Phạm Thái Sơn, Giám đốc Trung tâm Tuyển sinh và Truyền thông, trường Đại học Công thương TP HCM, cho biết việc hoán đổi hai ngày làm việc bình thường tạo thành kỳ nghỉ kéo dài để giảng viên, sinh viên có thời gian nghỉ ngơi, tăng sức khỏe tinh thần và nâng cao hiệu suất lao động lâu dài.
"Khoảng 50% sinh viên nhà trường đến từ các tỉnh khác ngoài TP HCM, nghỉ lễ dài tạo thuận lợi cho các em về nhà", ông nói.
Theo ghi nhận, một số trường không hoán đổi lịch mà vẫn chia ra hai kỳ nghỉ riêng biệt, như Đại học Công nghiệp TP HCM và Ngoại ngữ - Tin học TP HCM.
