Sau giai đoạn bùng nổ 2018-2022, nhu cầu tuyển dụng IT năm 2023 sụt giảm mạnh. Trên nhiều nền tảng, số tin tuyển dụng giảm gần một nửa, các vị trí “fresher” và “junior” (dưới hai năm kinh nghiệm) hẹp lại rõ rệt.
Dù nhu cầu đã phục hồi phần nào trong hai năm qua, giới chuyên gia nhận định thị trường khó quay lại thời hoàng kim. Cửa xin việc của sinh viên mới ra trường đang hẹp hơn, nhất là nhóm chỉ biết code đơn thuần.
“Đó là lý do đại học phải thay đổi chương trình đào tạo để phù hợp với thực tiễn”, PGS. TS Hà Minh Hoàng, Trưởng khoa Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân, nói.
Ưu tiên của nhiều trường hiện là xây dựng nền tảng cốt lõi cho sinh viên.
Theo ông Hoàng, thay vì dạy sinh viên cách dùng công cụ như những “thợ học việc”, chương trình tập trung 20% thời lượng cho tư duy logic và Toán học ứng dụng, cùng 30% kiến thức nền tảng kinh tế, quản trị. Ông Hoàng lý giải bản chất của AI là Toán học, sinh viên hiểu hàm tối ưu, đạo hàm hay ma trận sẽ biết cách tinh chỉnh (fine-tune) và sửa lỗi khi AI sai.
“Chúng tôi đang cố gắng dạy sinh viên cách tư duy logic như một nhà Toán học và giải quyết vấn đề như một chuyên gia kinh tế”, ông Hoàng nói. “Công nghệ có thể lỗi thời sau một đêm, nhưng tư duy logic và khả năng thấu hiểu bản chất vấn đề là ‘tấm vé thông hành’ giúp sinh viên thích nghi với mọi biến động của thị trường”.
Tương tự, tại Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, TS Bùi Trung Ninh cho biết trường đã điều chỉnh chương trình theo chuẩn ABET (Hội đồng kiểm định chương trình đào tạo kỹ thuật – công nghệ của Mỹ), đối sánh với các đại học hàng đầu thế giới. Trong đó, trường chú trọng kiến thức nền tảng Toán, Lý và tư duy tính toán.
“Chỉ khi nắm chắc nền tảng cốt lõi, sinh viên mới có thể đi xa và bền vững trong công việc”, ông Ninh nói.
Song song, nhiều trường cập nhật và bổ sung môn mới nhằm thích ứng với sự bùng nổ AI.
PGS. TS Nguyễn Văn Vũ, Phó trưởng khoa Công nghệ thông tin, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, cho biết trường đã đưa thêm nhiều môn liên quan tư duy tính toán, hệ thống, giải quyết vấn đề (Computational Thinking) ngay từ những năm đầu.
Cũng ở đại học này, trường Công nghệ Thông tin cập nhật và tích hợp các môn học liên quan lĩnh vực công nghệ mới như Trí tuệ nhân tạo, Khoa học dữ liệu, An toàn thông tin vào nhiều ngành học, theo PGS TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang, Phó hiệu trưởng phụ trách.
Đồng thời, chương trình có định hướng nghề nghiệp rõ ràng, tăng cường các học phần liên ngành, để sinh viên có thể ứng dụng IT vào nhiều lĩnh vực như tài chính, y tế, nông nghiệp…
Quan sát ở nhiều trường, TS Trịnh Thanh Bình, Trưởng khoa Hệ thống thông tin, Trường Công nghệ thông tin, Đại học Phenikaa, nhìn nhận thay đổi rõ nhất là tích hợp AI vào nhiều học phần, từ lập trình, kiểm thử đến làm dự án. Sinh viên vừa học chuyên môn, vừa được yêu cầu sử dụng AI như công cụ và phải giải thích, kiểm chứng kết quả.
Để chương trình sát thực tiễn hơn, các đại học còn tăng tỷ trọng học phần theo dự án, gắn với bài toán thực tế hoặc doanh nghiệp, theo ông Bình.
Ông Hà Minh Hoàng chung nhận định. Như tại Đại học Kinh tế Quốc dân, tỷ lệ học phần thực hành và làm dự án chuyên ngành ở mức 60-70%.
Còn ông Khang cho biết trường Công nghệ Thông tin chuyển mạnh sang mô hình học tập dựa trên dự án (project-based learning), tăng cường các học phần thực hành, đồ án và bài toán thực tế với sự tham gia của doanh nghiệp.
Để làm được điều này, các trường kết nối, mời doanh nghiệp góp ý, xây dựng chương trình và tham gia vào quá trình giảng dạy. Ví dụ, trường ông Khang hợp tác cùng đào tạo một học phần lập trình game với Tập đoàn VNG. Các trường như trường Đại học Công nghệ, Bách khoa Hà Nội, Công nghiệp Hà Nội cũng có chương trình tương tự.
Ông Khang cho biết trường còn cùng doanh nghiệp mở phòng thí nghiệm, từ đó sinh viên tiếp cận với công nghệ, dữ liệu và bài toán thực tế từ doanh nghiệp, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu của thị trường.
Ngoài ra, việc phát triển năng lực toàn diện cho sinh viên được chú trọng hơn. Tại trường Đại học Công nghệ Thông tin, sinh viên được hướng dẫn phát triển khả năng tư duy phản biện, kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp, khả năng tự học và thích ứng nhanh với sự thay đổi của công nghệ.
“Đây là những năng lực cốt lõi mà doanh nghiệp đánh giá cao trong bối cảnh chuyển đổi số”, ông Khang nói.
Ông Phan Mạnh Dần, Giám đốc nhân sự cấp cao tại Rikkeisoft, đánh giá cao các hướng đi này. Ông nhấn mạnh trường đại học cần tiếp tục đào tạo nền tảng cốt lõi cho sinh viên, thay vì chỉ dạy kỹ năng, công cụ – những thứ thay đổi nhanh.
Về phía sinh viên, các nhà trường và doanh nghiệp cho rằng cần nâng cao tinh thần tự học.
Ông Hà Minh Hoàng nhấn mạnh ba trụ cột của một cử nhân xuất sắc, gồm: làm chủ và khai thác AI; khả năng giải quyết vấn đề liên ngành; tư duy thuật toán và nền tảng Toán học vững chắc.
Các kỹ năng “đặc quyền con người” như xây dựng mối quan hệ, làm việc nhóm, lãnh đạo và trí tuệ cảm xúc sẽ là những yếu tố giúp tạo khác biệt trong bối cảnh AI ngày càng phát triển.
“Sinh viên cần liên tục tự học và tái đào tạo, trang bị hiểu biết về đạo đức AI, ngoại ngữ và tư duy toàn cầu để thích nghi với sự biến đổi nhanh của ngành công nghệ”, ông Hoàng nhìn nhận.
“Nếu học lớt phớt, chắc chắn các em sẽ bị thay thế”, ông Bùi Trung Ninh nói thêm.
Dương Tâm – Hằng Lệ
Đây không chỉ là một dấu mốc đáng tự hào của Thái Duy Anh, học sinh lớp 9/17 Trường quốc tế Á Châu (TP.HCM) mà còn thể hiện cho khát vọng vươn tầm thế giới của học sinh Việt Nam.
Theo Thái Duy Anh, học sinh lớp 9/17 Trường quốc tế Á Châu (TP.HCM), hành trình kỳ diệu này bắt đầu từ niềm đam mê mãnh liệt với lịch sử và chính trị. Ngay từ tiểu học, Duy Anh đã dành hàng giờ tại các hiệu sách cũ để tìm hiểu về các nền văn minh và xung đột toàn cầu. Niềm say mê ấy thôi thúc em thực hiện dự án viết cuốn sách 300 trang về địa chính trị Trung Đông.
Khi bản thảo hoàn thành, với mong muốn đảm bảo tính chính xác tuyệt đối, Duy Anh quyết định tìm kiếm ý kiến từ các chuyên gia hàng đầu. Biết được Tổng thống Timor-Leste José Ramos-Horta, chủ nhân giải Nobel Hòa bình năm 1996, là một người am hiểu sâu sắc về lịch sử Trung Đông, cậu học trò lớp 9 đã đưa ra một quyết định táo bạo.
"Em soạn email cả đêm và quyết định bấm gửi cho ngài Tổng thống. Thật bất ngờ, chỉ sau 5 tiếng, ngài Tổng thống đã hồi đáp. Em đọc lại email cả chục lần vì không thể tin rằng một vị nguyên thủ quốc gia lại trực tiếp trả lời mình, em cảm thấy vô cùng tự hào và hạnh phúc", Duy Anh bồi hồi nhớ lại.
Bức thư điện tử từ email cá nhân của Tổng thống José Ramos-Horta chính là "chìa khóa" mở ra một chương mới, mang đến cho em cơ hội đặc biệt, được đích thân Tổng thống mời sang thăm, giao lưu và chia sẻ.
Trong chuyến thăm từ ngày 30.3 đến 2.4 vừa qua, tại ĐH Quốc gia Timor Lorosa'e (UNTL), nam sinh lớp 9 Trường quốc tế Á Châu, đã gây ấn tượng mạnh với bài nói chuyện có chủ đề: "Tiếng nói của thế hệ trẻ châu Á trong các cuộc đối thoại toàn cầu - lược sử Việt Nam và nền kinh tế hiện đại". Đặc biệt, em còn vinh dự tham gia hội đàm cùng Tổng thống tại bàn tròn Phủ Tổng thống.
Chuyến thăm không chỉ là cơ hội giao lưu cá nhân mà còn để truyền tải khát vọng của thế hệ trẻ Việt Nam đến bạn bè quốc tế. Không chỉ dừng lại ở việc học hỏi, cậu học trò còn tự hào làm cầu nối văn hóa khi mang đặc sản quê hương giới thiệu với bạn bè quốc tế và viết nhiều bài báo quảng bá về Timor-Leste tại Việt Nam. Duy Anh chia sẻ: "Sau chuyến đi, em nhận ra không gì là không thể. Chúng ta là thế hệ không biên giới. Chỉ cần nỗ lực và dám thử thách bản thân, các bạn cũng có thể làm được như em."
Theo lời kể của Thái Duy Anh, năm 2025 đánh dấu một bước ngoặt khi bài viết đầu tiên của em được đăng tải trên tờ Asia Times danh giá. Với văn phong tiếng Anh mạch lạc, tư duy phân tích đa chiều và sự khách quan hiếm thấy ở một người trẻ, Duy Anh nhanh chóng trở thành cây bút cộng tác quen thuộc của các ấn phẩm báo chí như: Asia Sentinel, Youth Press Agency, Vientians Times…
Những bài viết về địa chính trị, về vai trò của ASEAN hay các vấn đề tình hình thời sự khu vực của cậu không chỉ là những dòng tin tức đơn thuần. Đó là những bản phân tích có chiều sâu, nơi Duy Anh thể hiện sự thấu cảm với những vùng đất xa xôi và lòng tự hào dân tộc mãnh liệt. Nam sinh lớp 9 tự tin chứng minh: Trí tuệ và sự nhạy bén chính trị không có định mức về tuổi tác.
Hiện tại, Duy Anh đang chuẩn bị ra mắt cuốn sách về Trung Đông với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Palestine tại Việt Nam, Đại sứ hữu nghị vì hòa bình TP.Hà Nội Saleem Hadmad.
Duy Anh chia sẻ, em đang nỗ lực từng bước hiện thực hóa ước mơ trở thành nhà ngoại giao trong tương lai.
Hành trình của cậu học trò lớp 9 là nguồn cảm hứng mạnh mẽ cho bè bạn. Rõ ràng khi người trẻ dám ước mơ và hành động, họ hoàn toàn có thể tạo nên những dấu ấn toàn cầu.
Hết ngày 17/4, thí sinh Hà Nội kết thúc thời gian đăng ký thi lớp 10.
Theo ghi nhận của VnExpress lúc 23h45 ngày 17/4, bốn trường chuyên tuyển 2.730 học sinh, nhận tổng hơn 20.000 lượt đăng ký (mỗi thí sinh được đăng ký tối đa hai trường/hai nguyện vọng nếu không trùng lịch thi).
Hầu hết lớp chuyên Ngoại ngữ có lượng nguyện vọng 1 áp đảo, kéo theo tỷ lệ chọi tăng cao.
Lớp chuyên tiếng Trung, trường THPT chuyên Chu Văn An, có tỷ lệ chọi cao nhất 1/27. Lớp này chỉ tuyển 35 học sinh, song có tới hơn 960 em đăng ký. Xếp sau là lớp chuyên tiếng Nga, trường THPT chuyên Nguyễn Huệ, với mức độ cạnh tranh 1/24.
Nhiều lớp chuyên có tỷ lệ chọi 1/19, gồm tiếng Nga (chuyên Hà Nội - Amsterdam), tiếng Anh, tiếng Pháp (chuyên Nguyễn Huệ), tiếng Anh (chuyên Chu Văn An). Mặt khác, hai lớp tiếng Pháp ở trường Ams và Chu Văn An lần lượt có tỷ lệ chọi thấp nhất, đều chưa được 1/2.
Nhảy vọt về tỷ lệ chọi là lớp chuyên tiếng Hàn, với 111 em đăng ký so với 30 em của năm ngoái, dù chỉ tiêu đều là 35.
Ở các lớp chuyên còn lại, mức độ cạnh tranh phổ biến từ 1/4-1/6. Một số lớp cũng có tỷ lệ chọi vượt 1/10, là Ngữ văn, Toán, Tin, Hóa học (chuyên Chu Văn An).
Dưới đây là thống kê số nguyện vọng, tỷ lệ chọi của 4 trường THPT chuyên theo từng lớp (con số mang tính tham khảo, tính toán theo dữ liệu trên hệ thống của Sở Giáo dục và Đào tạo từ 23h45 đến 23h50 ngày 17/4):
Năm nay, 147.000 học sinh Hà Nội tốt nghiệp THCS, tăng 20.000 so với năm ngoái. Chỉ tiêu lớp 10 công lập là hơn 78.300, tương đương 55%.
Kỳ thi diễn ra ngày 30-31/5, thí sinh đăng ký trường chuyên sẽ thi thêm môn chuyên vào ngày 1/6. Điểm xét tuyển lớp 10 chuyên là tổng điểm ba môn Toán, Văn, Ngoại ngữ, cộng với môn chuyên nhân hệ số hai, tối đa 50.
Dự kiến từ ngày 19 đến 22/6, Sở sẽ công bố điểm thi, điểm chuẩn lớp 10.
Quyết định bổ nhiệm được Giám đốc Đại học Quốc gia TP HCM ký ngày 1/6.
PGS. TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang sinh năm 1974 tại Quảng Nam cũ, là cựu sinh viên ngành Công nghệ thông tin của trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP HCM. Sau khi tốt nghiệp đại học, ông hoàn thành chương trình thạc sĩ vào năm 2001, lấy bằng tiến sĩ năm 2014, với cùng chuyên ngành.
Ông Khang bắt đầu sự nghiệp giảng dạy từ năm 1996 tại trường cũ, rồi gắn bó với trường Đại học Công nghệ Thông tin từ năm 2012. Ông đảm nhiệm vị trí phó hiệu trưởng từ năm 2017 đến đầu năm nay được giao phụ trách trường.
Tân hiệu trưởng là tác giả 75 bài báo khoa học, trong đó 11 bài đăng trên các tạp chí quốc tế uy tín thuộc hệ thống ISI/Scopus. Ông cũng làm chủ nhiệm 3 đề tài khoa học cấp bộ và một đề tài cấp cơ sở, đều được nghiệm thu với kết quả từ tốt đến xuất sắc. Các đề tài nghiên cứu tập trung vào hai hướng chính là thị giác máy tính và sắp xếp thời khóa biểu với các phương pháp metaheuristic.
Trường Đại học Công nghệ Thông tin (UIT) là một trong 8 trường thành viên Đại học Quốc gia TP HCM, với quy mô khoảng 10.000 sinh viên cùng hơn 200 giảng viên cơ hữu.
