Sau giai đoạn bùng nổ 2018-2022, nhu cầu tuyển dụng IT năm 2023 sụt giảm mạnh. Trên nhiều nền tảng, số tin tuyển dụng giảm gần một nửa, các vị trí “fresher” và “junior” (dưới hai năm kinh nghiệm) hẹp lại rõ rệt.
Dù nhu cầu đã phục hồi phần nào trong hai năm qua, giới chuyên gia nhận định thị trường khó quay lại thời hoàng kim. Cửa xin việc của sinh viên mới ra trường đang hẹp hơn, nhất là nhóm chỉ biết code đơn thuần.
“Đó là lý do đại học phải thay đổi chương trình đào tạo để phù hợp với thực tiễn”, PGS. TS Hà Minh Hoàng, Trưởng khoa Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo, Đại học Kinh tế Quốc dân, nói.
Ưu tiên của nhiều trường hiện là xây dựng nền tảng cốt lõi cho sinh viên.
Theo ông Hoàng, thay vì dạy sinh viên cách dùng công cụ như những “thợ học việc”, chương trình tập trung 20% thời lượng cho tư duy logic và Toán học ứng dụng, cùng 30% kiến thức nền tảng kinh tế, quản trị. Ông Hoàng lý giải bản chất của AI là Toán học, sinh viên hiểu hàm tối ưu, đạo hàm hay ma trận sẽ biết cách tinh chỉnh (fine-tune) và sửa lỗi khi AI sai.
“Chúng tôi đang cố gắng dạy sinh viên cách tư duy logic như một nhà Toán học và giải quyết vấn đề như một chuyên gia kinh tế”, ông Hoàng nói. “Công nghệ có thể lỗi thời sau một đêm, nhưng tư duy logic và khả năng thấu hiểu bản chất vấn đề là ‘tấm vé thông hành’ giúp sinh viên thích nghi với mọi biến động của thị trường”.
Tương tự, tại Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, TS Bùi Trung Ninh cho biết trường đã điều chỉnh chương trình theo chuẩn ABET (Hội đồng kiểm định chương trình đào tạo kỹ thuật – công nghệ của Mỹ), đối sánh với các đại học hàng đầu thế giới. Trong đó, trường chú trọng kiến thức nền tảng Toán, Lý và tư duy tính toán.
“Chỉ khi nắm chắc nền tảng cốt lõi, sinh viên mới có thể đi xa và bền vững trong công việc”, ông Ninh nói.
Song song, nhiều trường cập nhật và bổ sung môn mới nhằm thích ứng với sự bùng nổ AI.
PGS. TS Nguyễn Văn Vũ, Phó trưởng khoa Công nghệ thông tin, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, cho biết trường đã đưa thêm nhiều môn liên quan tư duy tính toán, hệ thống, giải quyết vấn đề (Computational Thinking) ngay từ những năm đầu.
Cũng ở đại học này, trường Công nghệ Thông tin cập nhật và tích hợp các môn học liên quan lĩnh vực công nghệ mới như Trí tuệ nhân tạo, Khoa học dữ liệu, An toàn thông tin vào nhiều ngành học, theo PGS TS Nguyễn Tấn Trần Minh Khang, Phó hiệu trưởng phụ trách.
Đồng thời, chương trình có định hướng nghề nghiệp rõ ràng, tăng cường các học phần liên ngành, để sinh viên có thể ứng dụng IT vào nhiều lĩnh vực như tài chính, y tế, nông nghiệp…
Quan sát ở nhiều trường, TS Trịnh Thanh Bình, Trưởng khoa Hệ thống thông tin, Trường Công nghệ thông tin, Đại học Phenikaa, nhìn nhận thay đổi rõ nhất là tích hợp AI vào nhiều học phần, từ lập trình, kiểm thử đến làm dự án. Sinh viên vừa học chuyên môn, vừa được yêu cầu sử dụng AI như công cụ và phải giải thích, kiểm chứng kết quả.
Để chương trình sát thực tiễn hơn, các đại học còn tăng tỷ trọng học phần theo dự án, gắn với bài toán thực tế hoặc doanh nghiệp, theo ông Bình.
Ông Hà Minh Hoàng chung nhận định. Như tại Đại học Kinh tế Quốc dân, tỷ lệ học phần thực hành và làm dự án chuyên ngành ở mức 60-70%.
Còn ông Khang cho biết trường Công nghệ Thông tin chuyển mạnh sang mô hình học tập dựa trên dự án (project-based learning), tăng cường các học phần thực hành, đồ án và bài toán thực tế với sự tham gia của doanh nghiệp.
Để làm được điều này, các trường kết nối, mời doanh nghiệp góp ý, xây dựng chương trình và tham gia vào quá trình giảng dạy. Ví dụ, trường ông Khang hợp tác cùng đào tạo một học phần lập trình game với Tập đoàn VNG. Các trường như trường Đại học Công nghệ, Bách khoa Hà Nội, Công nghiệp Hà Nội cũng có chương trình tương tự.
Ông Khang cho biết trường còn cùng doanh nghiệp mở phòng thí nghiệm, từ đó sinh viên tiếp cận với công nghệ, dữ liệu và bài toán thực tế từ doanh nghiệp, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu của thị trường.
Ngoài ra, việc phát triển năng lực toàn diện cho sinh viên được chú trọng hơn. Tại trường Đại học Công nghệ Thông tin, sinh viên được hướng dẫn phát triển khả năng tư duy phản biện, kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp, khả năng tự học và thích ứng nhanh với sự thay đổi của công nghệ.
“Đây là những năng lực cốt lõi mà doanh nghiệp đánh giá cao trong bối cảnh chuyển đổi số”, ông Khang nói.
Ông Phan Mạnh Dần, Giám đốc nhân sự cấp cao tại Rikkeisoft, đánh giá cao các hướng đi này. Ông nhấn mạnh trường đại học cần tiếp tục đào tạo nền tảng cốt lõi cho sinh viên, thay vì chỉ dạy kỹ năng, công cụ – những thứ thay đổi nhanh.
Về phía sinh viên, các nhà trường và doanh nghiệp cho rằng cần nâng cao tinh thần tự học.
Ông Hà Minh Hoàng nhấn mạnh ba trụ cột của một cử nhân xuất sắc, gồm: làm chủ và khai thác AI; khả năng giải quyết vấn đề liên ngành; tư duy thuật toán và nền tảng Toán học vững chắc.
Các kỹ năng “đặc quyền con người” như xây dựng mối quan hệ, làm việc nhóm, lãnh đạo và trí tuệ cảm xúc sẽ là những yếu tố giúp tạo khác biệt trong bối cảnh AI ngày càng phát triển.
“Sinh viên cần liên tục tự học và tái đào tạo, trang bị hiểu biết về đạo đức AI, ngoại ngữ và tư duy toàn cầu để thích nghi với sự biến đổi nhanh của ngành công nghệ”, ông Hoàng nhìn nhận.
“Nếu học lớt phớt, chắc chắn các em sẽ bị thay thế”, ông Bùi Trung Ninh nói thêm.
Dương Tâm – Hằng Lệ
Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa ban hành thông tư quy định việc xác định số lượng tuyển sinh đối với các trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ và cao đẳng ngành giáo dục mầm non, với nhiều điểm mới đáng chú ý.
Thông tư mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo về xác định chỉ tiêu tuyển sinh đại học, sau đại học và cao đẳng mầm non đưa ra thay đổi đáng chú ý. Trong đó, thay đổi lớn nhất là cách tính hệ số quy đổi giảng viên, yếu tố then chốt trong việc xác định chỉ tiêu tuyển sinh của mỗi cơ sở đào tạo. Quy định mới, giảng viên có trình độ thạc sĩ chỉ được tính hệ số 0,75, trong khi tiến sĩ giữ hệ số 1,0.
Theo Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân, thông tư mới được xây dựng trên quan điểm đổi mới và đã trải qua quá trình đánh giá tác động, chạy dữ liệu kỹ lưỡng trước khi ban hành.
Điểm thay đổi căn bản là cách xác định và quy đổi giảng viên theo hướng đơn giản hóa, giảm bớt các phép tính phức tạp trước đây. Phần lớn các đối tượng giảng viên được tính hệ số 1, riêng thạc sĩ là 0,75.
Ông Quân nhấn mạnh: "Về nguyên tắc, vai trò của giảng viên trình độ thạc sĩ sẽ dần được điều chỉnh theo hướng hạn chế, tương tự vai trò trợ giảng trong hệ thống đào tạo đại học.
Điều này đồng nghĩa với việc những cơ sở giáo dục có quy mô tuyển sinh phụ thuộc nhiều vào đội ngũ thạc sĩ sẽ buộc phải rà soát, tái cơ cấu nhân sự. Nếu không có sự chuẩn bị, chỉ tiêu tuyển sinh có thể bị giảm đáng kể trong tương lai".
Thông tư cũng quy định cụ thể thế nào là giảng viên được tính trong xác định số lượng tuyển sinh. Đây phải là những người trực tiếp giảng dạy, làm việc toàn thời gian tại cơ sở đào tạo, đáp ứng chuẩn trình độ theo quy định và được kê khai trên hệ thống dữ liệu giáo dục đại học.
Giảng viên tham gia tính chỉ tiêu phải đáp ứng chuẩn chương trình đào tạo của ngành hoặc nhóm ngành tương ứng. Đồng thời, họ phải là giảng viên cơ hữu hoặc thuộc các nhóm được pháp luật công nhận.
Đối với cơ sở công lập, giảng viên cơ hữu là những người được tuyển dụng và quản lý theo quy định về vị trí việc làm trong đơn vị sự nghiệp công lập.
Trong khi đó, tại các cơ sở tư thục, giảng viên cơ hữu phải ký hợp đồng lao động từ 3 năm trở lên hoặc không xác định thời hạn, không đồng thời làm việc dài hạn tại đơn vị khác và do trường trả lương theo quy định.
Thông tư quy định rõ, giảng viên được tính trong xác định chỉ tiêu tuyển sinh phải đáp ứng chuẩn trình độ theo Luật Nhà giáo, trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn người học toàn thời gian tại cơ sở đào tạo và được kê khai trên hệ thống dữ liệu giáo dục đại học.
Giảng viên cơ hữu tại cơ sở công lập là người được tuyển dụng, sử dụng theo quy định về vị trí việc làm; còn tại cơ sở tư thục phải ký hợp đồng từ 3 năm trở lên hoặc không xác định thời hạn, không là công chức hoặc viên chức nhà nước, không làm việc dài hạn nơi khác và do trường trả lương theo quy định.
Quy định cho phép tính giảng viên đồng cơ hữu, nhưng kèm theo các điều kiện cụ thể. Những giảng viên này phải đảm bảo khối lượng giảng dạy tối thiểu bằng 50% định mức của giảng viên cơ hữu và phải giảng dạy trọn vẹn ít nhất một học phần trong năm học.
Ngoài ra, giảng viên đã nghỉ hưu nhưng tiếp tục làm việc toàn thời gian cũng được tính, với điều kiện ký hợp đồng từ 12 tháng trở lên, giảng dạy trọn vẹn tối thiểu 1 học phần trong năm học trong năm xác định số lượng tuyển sinh và không ký hợp đồng lao động có thời hạn từ 3 tháng trở lên với nơi khác.
Đối với đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ, giảng viên phải đáp ứng tiêu chuẩn người hướng dẫn theo quy chế hiện hành, đồng thời ký hợp đồng toàn thời gian tối thiểu 3 năm với cơ sở đào tạo.
Một số nhóm ngành đặc thù như ngôn ngữ, văn hóa, nghệ thuật và thể thao được áp dụng cơ chế linh hoạt hơn trong việc tính giảng viên khi xác định số lượng tuyển sinh đại học.
Theo đó, các danh hiệu như nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú, nhà giáo ưu tú, huấn luyện viên/vận động viên đã từng giành giải vô địch thế giới, vô địch châu lục, vô địch SEA Games, được phong cấp vận động viên kiện tướng quốc gia, đồng thời có bằng đại học cùng ngành hoặc cùng nhóm ngành với ngành tham gia đào tạo được tính hệ số như giảng viên có trình độ thạc sĩ; có bằng thạc sĩ được tính hệ số như giảng viên có trình độ tiến sĩ.
Đối với lĩnh vực sức khỏe, thông tư quy định: giảng viên có bằng bác sĩ nội trú hoặc chuyên khoa I được tính tương đương trình độ thạc sĩ, chuyên khoa II tương đương tiến sĩ khi xác định chỉ tiêu tuyển sinh trình độ đại học, với điều kiện có ít nhất 3 năm kinh nghiệm giảng dạy. Đồng thời, người hướng dẫn thực hành tại cơ sở thực hành cũng được tính vào đội ngũ giảng viên cơ hữu.
Trước đó, từ tháng 1 đến tháng 3-2026, Tuổi Trẻ Online đã có nhiều bài viết phản ánh về việc nhiều giáo viên Trường THPT Tô Hiến Thành liên quan đến sửa điểm của học sinh tại kỳ thi học kỳ I, năm học 2025-2026.
Sau đó, ban giám hiệu Trường THPT Tô Hiến Thành đã kiểm tra nội dung báo chí nêu, báo cáo Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa.
Theo báo cáo của Trường THPT Tô Hiến Thành, việc báo chí phản ánh liên quan đến giáo viên sửa điểm của học sinh là có cơ sở, đúng sự thật.
Để giải quyết dứt điểm vụ việc tại Trường THPT Tô Hiến Thành, ngày 13-5, Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa đã yêu cầu ban giám hiệu trường này kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân vi phạm.
Theo đó, đối chiếu Luật Nhà giáo năm 2025, các nghị định của Chính phủ và các quy định khác liên quan để căn cứ, xem xét xử lý vi phạm của cán bộ, giáo viên đảm bảo khách quan, công bằng, đúng pháp luật.
Thực hiện chỉ đạo của Sở Giáo dục và Đào tạo, Trường THPT Tô Hiến Thành vừa tổ chức họp ban chấp hành Đảng bộ, xem xét xử lý trách nhiệm đối với cán bộ, giáo viên, đưa ra hướng xử lý và biện pháp khắc phục.
Theo đó, đối với hiệu trưởng (ông Nguyễn Tài Quyển - P.V), với vai trò là người đứng đầu nhà trường trong công tác quản lý đã để xảy sự việc sửa điểm không đúng quy trình. Cá nhân hiệu trưởng đã nghiêm túc kiểm điểm, nhận trách nhiệm liên đới trong công tác quản lý chỉ đạo.
Đối với ông Nguyễn Xuân Tài - Phó hiệu trưởng nhà trường phụ trách chuyên môn, theo mức độ liên quan, cá nhân đã nhận khuyết điểm và tự nhận hình thức kỷ luật khiển trách trong hội nghị kiểm điểm.
Đối với bà Hà Thị Anh Đào - Phó hiệu trưởng nhà trường đã trách nhiệm và rút kinh nghiệp sâu sắc trong công tác phối hợp quản lý điều hành.
Đối với giáo viên có liên quan, hội đồng kỷ luật đã đưa 8 giáo viên có từ 5 điểm sai sót trở lên, nhưng không chủ động rà soát để sớm chỉnh sửa vào diện xem xét kỷ luật.
Hội đồng kỷ luật thống nhất bằng bỏ phiếu kín, với kết quả: xử lý kỷ luật với hình thức khiển trách 3 giáo viên/8 giáo viên diện xem xét.
Các trường hợp còn lại không kỷ luật, mà căn cứ vào mức độ của từng giáo viên sẽ đề nghị hội đồng thi đua nhà trường đánh giá xếp loại năm học 2025 - 2026 (trong đó có không hoàn thành nhiệm vụ, hoàn thành nhiệm vụ), hoặc trừ điểm thi đua, nhắc nhở rút kinh nghiệm.
Trong khi chờ UBND TP có quyết định chính thức về tên trường thì năm ngôi trường mới có tên tạm thời trên hệ thống như sau:
Trường THPT phường Phú Mỹ tại phường Phú Mỹ tuyển 675 học sinh lớp 10, Trường THPT phường Tân Phú tại phường Tân Phú tuyển 675 học sinh, Trường TH, THCS và THPT phường Thới An tại phường Thới An tuyển 450 học sinh, Trường THPT phường Dĩ An tại phường Dĩ An tuyển 720 học sinh và Trường THPT phường Đông Hưng Thuận tại phường Đông Hưng Thuận tuyển 810 học sinh.
Như vậy, phụ huynh và học sinh có thể điều chỉnh, thay đổi nguyện vọng vào lớp 10 trong thời gian từ 14h ngày 4-5 đến 17h ngày 8-5. Theo đó, tỉ lệ học sinh hoàn thành lớp 9 vào lớp 10 công lập năm học 2026 - 2027 các trường THPT và trung tâm giáo dục thường xuyên ở TP.HCM là 79%.
Cụ thể chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 công lập TP.HCM năm học 2026 - 2027 của 176 trường THPT công lập là 117.355 học sinh, 41 trung tâm giáo dục thường xuyên - giáo dục nghề nghiệp tuyển 16.226 học sinh lớp 10.
Ngoài ra, Trường phổ thông Năng khiếu (ĐH Quốc gia TP.HCM), Trường trung học Thực hành (Trường ĐH Sư phạm TP.HCM), Trường trung học Thực hành Sài Gòn (Trường ĐH Sài Gòn), Trường quốc tế Việt Nam - Phần Lan (Trường ĐH Tôn Đức Thắng) và Trường phổ thông Năng khiếu thể thao Olympic (Trường ĐH Thể dục thể thao TP.HCM) tuyển tổng cộng 1.195 học sinh lớp 10.
Sau sáp nhập, số học sinh tốt nghiệp lớp 9 năm học 2025 - 2026 tại TP.HCM khoảng 169.080 học sinh, tăng 42.734 học sinh so với năm học trước. Trong đó khu vực 1 (TP.HCM) tăng 27.106 học sinh, khu vực 2 (Bình Dương) tăng 8.419 học sinh và khu vực 3 (Bà Rịa - Vũng Tàu) tăng 7.209 học sinh.
