Chuyến leo núi Ngũ Chỉ Sơn (Lào Cai) đầu tháng 4 của Nguyễn Thảo, 23 tuổi, ở Hà Nội kết thúc bằng việc cơ thể trầy xước, máy ảnh hỏng và tốn tiền triệu thuê người cõng xuống núi.
Hành trang hai ngày một đêm chinh phục ngọn núi cao gần 3.000 m của Thảo là quần áo kiểu cách, giày thể thao thời trang, mỹ phẩm và máy ảnh. “Lúc đó, tôi chỉ nghĩ làm thế nào để có ảnh đẹp nên phớt lờ các cảnh báo về đồ chuyên dụng”, Thảo nói.
9h sáng, Thảo cùng nhóm 12 người xuất phát. Sau một tiếng đi ở đoạn đường bằng phẳng, cả đoàn tiến vào khu địa hình vách đá dốc. Do đi giày mũi cứng, bàn chân Thảo bắt đầu sưng tấy. Trời đổ mưa, sương mù dày đặc. Trong khi các thành viên lấy ủng cao su ra sử dụng, cô không có đồ thay thế.
Suốt cung đường, cô phải bám vào vách đá, trườn bò theo triền dốc. Ở một đoạn đường hẹp, do nán lại quay phim, Thảo trượt chân, rơi xuống và kẹt vào bụi tre dưới vách núi. Cơ thể kiệt sức, cô phải chi hơn một triệu đồng thuê người cõng về lán.
“Cả hành trình chỉ cúi mặt xuống đất để bò nhằm bảo toàn tính mạng”, cô cho biết.
Ngọc Nhi (27 tuổi, ở Hà Nội) cũng rơi vào tình cảnh kiệt quệ sức lực khi mua tour chinh phục đỉnh Pu Ta Leng (Lai Châu) cao 3.049 m cuối năm ngoái. Từng leo một ngọn núi cao 462 m, cô tự tin tham gia chuyến đi mà không rèn luyện thể lực. “Thấy mọi người đi ngắm hoa đỗ quyên, tôi cũng muốn thử để tạm xa công việc”, cô kể.
Trong ba ngày bám vách đá và lội suối, cô liên tục kiệt sức, phải nhờ người dìu đến lán nghỉ. Đêm trên núi nhiệt độ giảm sâu, cô thức trắng hơ quần áo ướt bên bếp củi. Nhi nhận ra chuyến đi chữa lành đã trở thành cuộc “hành xác”, những ngọn núi khắc nghiệt không dành cho người thiếu kinh nghiệm.
Trên mạng xã hội, các hội nhóm trekking (leo núi, đi bộ đường dài) thu hút hàng nghìn thành viên. Riêng nền tảng TikTok có hơn 100.000 người dùng chia sẻ hành trình leo núi. Video sự cố trượt ngã, kiệt sức, ngất xỉu khi leo núi thu hút hàng triệu lượt xem cùng hàng nghìn bình luận đồng cảm.
Theo anh Nguyễn Quang Hải, đại diện một đơn vị lữ hành trekking phía Bắc, lượng khách tham gia leo núi tăng đột biến từ cuối năm ngoái. Tháng cao điểm (3,5,9,11), lượng khách trên một cung đường đạt 500-700 người, thậm chí xuất hiện tình trạng tắc đường trên núi.
Khách hàng của anh Hải đa số là nhân viên văn phòng từ 22 đến 30 tuổi, chưa có kinh nghiệm trekking và thường ưu tiên các cung đường có cảnh quan đẹp. Nhiều người chọn tuyến đường khó bất chấp tư vấn từ đơn vị lữ hành, dẫn đến tình trạng suy kiệt, chuột rút, nhiễm lạnh chỉ sau 30 phút xuất phát.
“Chúng tôi từng cấp cứu một khách hàng giấu bệnh tim mạch, ngất giữa dốc. Nhóm dẫn đường phải luân phiên cõng nạn nhân chạy bộ xuống vùng thấp để đưa đi bệnh viện”, anh kể.
Anh Hải nhận thấy ngoài yếu tố thể lực, việc chuẩn bị sơ sài khiến nhiều người gặp rủi ro. Du khách sử dụng trang phục không đủ ấm, khó thoát mồ hôi. Nhóm đi tự túc thường thiếu thiết bị sinh tồn, đèn pin, thức ăn dự phòng.
Những năm gần đây liên tiếp các vụ gặp nạn khi trekking báo động sự chủ quan, thiếu kỹ năng của người leo núi. Tháng 8/2025, một người đàn ông ngã tại Hàm Lợn (Sóc Sơn, Hà Nội) được đưa xuống núi bằng cán chuyên dụng. Tháng 8/2025 và tháng 2/2026, hai nhóm khách lạc rừng Tây Yên Tử (Quảng Ninh) do tự ý đi đường mòn. Mới nhất là vụ nam sinh mất tích ở Tam Đảo hôm 19/4 do tự ý tách đoàn.
Thượng tá Phan Văn Thực, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã Đạo Trù (Phú Thọ), người trực tiếp tham gia chiến dịch tìm kiếm nam sinh đi lạc ở Tam Đảo, cho biết địa hình đồi núi tại Việt Nam có cấu trúc phức tạp. Du khách chỉ cần bước chệch khỏi đường mòn 1-2 m là mất phương hướng, có thể rơi vào vùng không có sóng viễn thông. Nhiều nhóm thiếu chuẩn bị, di chuyển đơn lẻ trong điều kiện sương mù, dốc trơn trượt và không thuê người dẫn đường.
Ông Thực nhận định nguyên nhân khiến nhiều người trẻ đi leo núi khi thiếu kỹ năng là tâm lý muốn trải nghiệm cảm giác mạnh và vượt qua giới hạn bản thân.
Thượng tá Phan Văn Thực cho biết thêm việc mang theo túi y tế cá nhân và áo gió để chống hạ thân nhiệt là yêu cầu bắt buộc. “Đặc biệt, dù có kinh nghiệm hay không cũng tuyệt đối không đi một mình, không tách đoàn và phải nghe theo sự điều phối của người hướng dẫn”, ông Thực nói, “Môi trường rừng núi chứa nhiều rủi ro hơn dự tính, người tham gia không được đặt bản thân vào các tình huống ngoài tầm kiểm soát”.
Anh Nguyễn Quang Hải khuyên người mới nên chọn cung đường vừa sức, đảm bảo 4 yếu tố an toàn gồm: địa hình, độ cao, thời gian vận động và khoảng cách cứu hộ. Du khách nên chọn đường mòn rõ ràng, lán nghỉ cố định, cao dưới 2.800 m, đi bộ 4-6 tiếng mỗi ngày và lộ trình gần điểm có xe cơ giới. Quá trình di chuyển cần duy trì nhịp thở đều, uống nước từng ngụm, bám sát đường mòn, dùng bản đồ ngoại tuyến và đi cùng người dẫn đường chuyên nghiệp.
Anh Nguyễn Trọng Cung, 34 tuổi, ở Hà Nội với 10 năm kinh nghiệm trekking, cho biết người leo núi cần mang theo còi, đèn pin và bật lửa để phát tín hiệu cầu cứu, tạo luồng sáng định vị hoặc đốt lửa tạo khói. Nếu mất phương hướng, cần để lại manh mối bằng cách khắc dấu lên cây, bỏ lại vỏ kẹo tại vị trí dễ quan sát. Sau đó, tìm nơi trú ẩn gần đường mòn, giữ ấm cơ thể chờ cứu hộ.
Anh Cung cảnh báo việc men theo suối để xuống núi rất nguy hiểm vì phần lớn các con suối dẫn đến vực sâu hoặc thác ghềnh.
Về sơ cấp cứu, với các chấn thương như trật khớp, bong gân hay chuột rút, nạn nhân tuyệt đối không cố đi lại để tránh tổn thương nghiêm trọng. Riêng trường hợp khó thở do độ cao hoặc gắng sức, các bài tập thở sâu bằng bụng giúp ổn định lượng oxy trong phổi hiệu quả.
Sau chuyến đi rủi ro tại Ngũ Chỉ Sơn, Nguyễn Thảo cho biết trekking là môn thể thao đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc. “Sự cố trầy xước cơ thể và vỡ máy ảnh là bài học đắt giá. Môi trường tự nhiên khắc nghiệt không phải là nơi để đùa giỡn với sức khỏe”, cô nói.
Trong thực tế, đó là quy trình hoạt động tiêu chuẩn của phi hành đoàn áp dụng cho mọi chuyến bay.
"Trong ngành hàng không, chúng tôi gọi đây là "tư thế chuẩn bị" cho tiếp viên hàng không", Lia Ocampo, cựu tiếp viên hàng không và tác giả cuốn hồi ký Cuộc sống, Tình yêu và Những bài học trên bầu trời, cho biết.
Tư thế chuẩn bị là một quy trình an toàn mà tiếp viên hàng không tuân theo trong trường hợp tai nạn và các tình huống khẩn cấp đột ngột.
Tư thế chống đỡ nghĩa là đặt các bộ phận cơ thể như đầu và tay vào vị trí chiến lược bằng cách gập, uốn cong và nghiêng người về phía trước để giúp giảm thiểu bất kỳ tác động tiềm tàng nào có thể xảy ra.
"Tư thế chống tay của tiếp viên hàng không phụ thuộc vào hướng ghế ngồi và loại hệ thống dây an toàn được trang bị trên những ghế đó", Ocampo nói.
Một trong những tư thế phổ biến nhất là tiếp viên hàng không ngồi chống tay để giữ chặt tay vào người.
"Trong các giai đoạn quan trọng của chuyến bay, đó là cất cánh và hạ cánh, bạn sẽ thấy tiếp viên hàng không ngồi trên ghế phụ của họ ở tư thế chống tay", Ocampo nói.
Không chỉ dừng lại ở giữ tư thế an toàn này, khi ngồi, tiếp viên còn thực hiện một "quy trình kiểm tra" trong đầu.
Họ âm thầm rà soát lại các quy trình an toàn, hình dung các tình huống khẩn cấp, xác định vị trí các cửa thoát hiểm, và chuẩn bị sẵn các mệnh lệnh cần thiết trong trường hợp phải sơ tán. Đây là một phần quan trọng trong việc đảm bảo mọi phản ứng đều chính xác và kịp thời.
Dù mỗi hãng hàng không hoặc loại máy bay có thể có những điều chỉnh nhỏ về tư thế, mục tiêu chung vẫn không thay đổi. Đó là duy trì sự ổn định, tỉnh táo và khả năng sẵn sàng cao nhất trong những thời điểm quan trọng nhất của chuyến bay.
Về phía hành khách, bạn không bắt buộc phải áp dụng tư thế này. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn, điều quan trọng là cần chú ý lắng nghe hướng dẫn của tiếp viên, xem kỹ hướng dẫn an toàn đặt ở túi ghế phía trước và luôn thắt dây an toàn trong suốt hành trình.
"Trong trường hợp khẩn cấp đã được lên kế hoạch, tiếp viên hàng không sẽ hướng dẫn những việc cần làm, bao gồm cả tư thế chuẩn bị va đập", Ocampo nói. "Tuy nhiên, trong trường hợp khẩn cấp không được lên kế hoạch, họ có thể không có thời gian để làm như vậy".
Những ngày gần đây, nhiều bãi biển tại xứ Wales, Anh bất ngờ xuất hiện dày đặc các sinh vật biển màu xanh lam với hình dạng kỳ lạ, tạo nên khung cảnh vừa đẹp mắt vừa bí ẩn, khiến người dân địa phương không khỏi kinh ngạc. Không ít người ví chúng như "sinh vật ngoài hành tinh" bị sóng biển đưa dạt vào bờ.
Hiện tượng này được ghi nhận tại nhiều khu vực trên đảo Anglesey và dọc bờ biển phía tây Gwynedd. Trên nền cát trải dài, hàng nghìn cá thể trong suốt ánh xanh nằm rải rác, phủ kín từng mảng bờ biển, nhiều đến mức khó có thể đếm hết.
Nhiều cư dân sinh sống lâu năm tại đây cho biết, họ chưa từng chứng kiến cảnh tượng tương tự. Dưới ánh nắng, những sinh vật nhỏ bé phản chiếu sắc xanh lấp lánh như pha lê, tạo nên một khung cảnh vừa huyền ảo vừa có phần "siêu thực". "Tôi chưa bao giờ thấy thứ gì giống như vậy. Chúng trông như đến từ một hành tinh khác", một người dân địa phương chia sẻ.
Theo các nhà khoa học, những "vị khách lạ" này nhiều khả năng là loài sứa buồm Velella velella, còn được gọi là "thuyền buồm xanh". Dù thường được gọi là sứa, thực chất chúng không phải sứa theo nghĩa sinh học, mà là tập hợp cộng sinh của nhiều cá thể polyp siêu nhỏ tạo thành một cơ thể chung.
Điểm đặc trưng của Velella velella là thân trong suốt màu xanh lam cùng một cấu trúc giống "cánh buồm" trên lưng, giúp chúng tận dụng gió để di chuyển trên mặt biển. Nhờ cơ chế này, chúng có thể trôi dạt theo dòng hải lưu và đi xa hàng nghìn kilomet.
Loài sinh vật này phân bố rộng ở các đại dương lớn như Đại Tây Dương, Thái Bình Dương và Ấn Độ Dương. Khi gặp điều kiện thời tiết bất thường hoặc gió mạnh, chúng có thể bị đẩy hàng loạt vào gần bờ, tạo nên những "lớp thảm sinh vật" phủ kín bãi cát như hiện nay.
Dù sở hữu vẻ ngoài bắt mắt, giới chuyên gia khuyến cáo người dân không nên chạm tay trực tiếp. Theo ông Frankie Hobro, Giám đốc Vườn thú biển Anglesey, độc tính của Velella velella khá nhẹ so với các loài như sứa chiến hạm Bồ Đào Nha, nhưng vẫn có thể gây cảm giác châm chích hoặc kích ứng nhẹ ở vùng da nhạy cảm.
Ông cũng khuyến nghị người dân và du khách nên cẩn trọng khi hoạt động gần biển, tránh tiếp xúc trực tiếp và rửa sạch tay sau khi đi dọc bờ biển để hạn chế rủi ro.
Không chỉ gây tò mò vì hình dáng kỳ lạ, hiện tượng này còn khiến giới khoa học quan tâm khi số lượng sinh vật dạt bờ tăng bất thường, có thể liên quan đến những biến động thời tiết và dòng hải lưu.
Các chuyên gia cho rằng sự thay đổi khí hậu toàn cầu đang làm ảnh hưởng đến môi trường đại dương, khiến nhiều loài sinh vật biển thay đổi tập tính di chuyển và xuất hiện dày đặc hơn ở những khu vực vốn hiếm khi ghi nhận trước đây.
Vì vậy, "biển xanh phủ đầy sinh vật lạ" ở Wales không chỉ là một cảnh tượng hiếm gặp gây tò mò, mà còn là dấu hiệu đáng chú ý về những biến chuyển đang diễn ra trong hệ sinh thái biển toàn cầu.
Cá diếc là cá nước ngọt có thể sinh sản tự nhiên hoặc được nuôi trong ao đầm. So với các loại cá khác, cá diếc lành, người già, trẻ nhỏ, người mới ốm dậy đều ăn được, giá rất rẻ.
Cá diếc là loại cá nước ngọt quen thuộc ở nhiều vùng quê Việt Nam. Nó có thể sinh sản tự nhiên hoặc được nuôi trong ao đầm. So với các loại cá khác, cá diếc lành, người già, trẻ nhỏ, người mới ốm dậy đều ăn được, giá rất rẻ.
Vẻ ngoài của loại cá này không bắt mắt hay được xem là "thực phẩm sang", nhưng từ lâu loại cá này đã gắn liền với nhiều món ăn thanh mát, dễ ăn trong những ngày thời tiết oi bức. Theo kinh nghiệm dân gian, cá diếc thường được dùng để nấu canh, nấu cháo hoặc kho nghệ nhằm giúp cơ thể dễ hấp thu dinh dưỡng, bớt cảm giác mệt mỏi do nắng nóng kéo dài.
Cá diếc có thịt dày, vị thơm, lành tính. Theo Đông y, tác dụng ổn trung, bổ hư, lợi tiểu, kiện tỳ (tốt cho cơ quan tiêu hóa), hóa thấp. Thấp trong Đông y là âm tà gây tổn hại dương khí. Người bị thấp cảm thấy mệt mỏi, nhạt mồm miệng, ăn uống không ngon, tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa. Vì vậy, người có triệu chứng trên chọn ăn cá diếc sẽ cải thiện rất tốt.
Cá diếc giàu protein, các axit amin chất lượng cao, liên kết chất đạm lỏng lẻo nên dễ hấp thu trong đường tiêu hóa hơn các loại thịt. Protein từ cá giúp tái tạo cơ tốt, tăng cường sức đề kháng cho cơ thể. Với người mới ốm dậy, đặc biệt bệnh nhân ung thư điều trị hóa chất, xạ trị, đây là món ăn bồi bổ giá rẻ cho họ.
Ngoài ra, thành phần của cá diếc còn chứa các chất béo tốt như omega-3, axit eicosapentaenoic, vitamin A, vitamin D, B1, B2, vitamin E, niacin có tác dụng ngăn ngừa oxy hóa, điều trị xơ vữa động mạch, phòng chống ung thư. Trong 100g thịt cá diếc chứa lipid 1,8mg, canxi 70mg, phốt pho 152mg, sắt 0,8mg.
Ngoài lượng đạm khá tốt, cá diếc còn ít chất béo nên tạo cảm giác nhẹ bụng khi ăn. Đây cũng là lý do loại cá này phù hợp với nhiều đối tượng, từ trẻ nhỏ đến người lớn tuổi. Trong dân gian, cháo cá diếc đậu xanh hay canh cá diếc nấu rau cải từ lâu đã được xem là những món ăn giúp bồi dưỡng cơ thể, đặc biệt trong thời tiết nóng nực.
Một điểm khiến cá diếc được yêu thích là có thể chế biến thành nhiều món ăn quen thuộc như cá diếc nấu canh cải xanh, cá diếc kho nghệ, cá diếc chiên giòn chấm mắm gừng hay canh cá diếc nấu rau rút. Các món ăn này thường có hương vị thanh nhẹ, không quá ngấy nên rất hợp với mùa hè.
Cá riếc, không đắt đỏ, dễ mua ở chợ dân sinh nhưng lại gắn bó với nhiều món ăn thanh mát, phù hợp với khẩu vị của người Việt trong những ngày hè oi nóng.
