Chuyến leo núi Ngũ Chỉ Sơn (Lào Cai) đầu tháng 4 của Nguyễn Thảo, 23 tuổi, ở Hà Nội kết thúc bằng việc cơ thể trầy xước, máy ảnh hỏng và tốn tiền triệu thuê người cõng xuống núi.
Hành trang hai ngày một đêm chinh phục ngọn núi cao gần 3.000 m của Thảo là quần áo kiểu cách, giày thể thao thời trang, mỹ phẩm và máy ảnh. “Lúc đó, tôi chỉ nghĩ làm thế nào để có ảnh đẹp nên phớt lờ các cảnh báo về đồ chuyên dụng”, Thảo nói.
9h sáng, Thảo cùng nhóm 12 người xuất phát. Sau một tiếng đi ở đoạn đường bằng phẳng, cả đoàn tiến vào khu địa hình vách đá dốc. Do đi giày mũi cứng, bàn chân Thảo bắt đầu sưng tấy. Trời đổ mưa, sương mù dày đặc. Trong khi các thành viên lấy ủng cao su ra sử dụng, cô không có đồ thay thế.
Suốt cung đường, cô phải bám vào vách đá, trườn bò theo triền dốc. Ở một đoạn đường hẹp, do nán lại quay phim, Thảo trượt chân, rơi xuống và kẹt vào bụi tre dưới vách núi. Cơ thể kiệt sức, cô phải chi hơn một triệu đồng thuê người cõng về lán.
“Cả hành trình chỉ cúi mặt xuống đất để bò nhằm bảo toàn tính mạng”, cô cho biết.
Ngọc Nhi (27 tuổi, ở Hà Nội) cũng rơi vào tình cảnh kiệt quệ sức lực khi mua tour chinh phục đỉnh Pu Ta Leng (Lai Châu) cao 3.049 m cuối năm ngoái. Từng leo một ngọn núi cao 462 m, cô tự tin tham gia chuyến đi mà không rèn luyện thể lực. “Thấy mọi người đi ngắm hoa đỗ quyên, tôi cũng muốn thử để tạm xa công việc”, cô kể.
Trong ba ngày bám vách đá và lội suối, cô liên tục kiệt sức, phải nhờ người dìu đến lán nghỉ. Đêm trên núi nhiệt độ giảm sâu, cô thức trắng hơ quần áo ướt bên bếp củi. Nhi nhận ra chuyến đi chữa lành đã trở thành cuộc “hành xác”, những ngọn núi khắc nghiệt không dành cho người thiếu kinh nghiệm.
Trên mạng xã hội, các hội nhóm trekking (leo núi, đi bộ đường dài) thu hút hàng nghìn thành viên. Riêng nền tảng TikTok có hơn 100.000 người dùng chia sẻ hành trình leo núi. Video sự cố trượt ngã, kiệt sức, ngất xỉu khi leo núi thu hút hàng triệu lượt xem cùng hàng nghìn bình luận đồng cảm.
Theo anh Nguyễn Quang Hải, đại diện một đơn vị lữ hành trekking phía Bắc, lượng khách tham gia leo núi tăng đột biến từ cuối năm ngoái. Tháng cao điểm (3,5,9,11), lượng khách trên một cung đường đạt 500-700 người, thậm chí xuất hiện tình trạng tắc đường trên núi.
Khách hàng của anh Hải đa số là nhân viên văn phòng từ 22 đến 30 tuổi, chưa có kinh nghiệm trekking và thường ưu tiên các cung đường có cảnh quan đẹp. Nhiều người chọn tuyến đường khó bất chấp tư vấn từ đơn vị lữ hành, dẫn đến tình trạng suy kiệt, chuột rút, nhiễm lạnh chỉ sau 30 phút xuất phát.
“Chúng tôi từng cấp cứu một khách hàng giấu bệnh tim mạch, ngất giữa dốc. Nhóm dẫn đường phải luân phiên cõng nạn nhân chạy bộ xuống vùng thấp để đưa đi bệnh viện”, anh kể.
Anh Hải nhận thấy ngoài yếu tố thể lực, việc chuẩn bị sơ sài khiến nhiều người gặp rủi ro. Du khách sử dụng trang phục không đủ ấm, khó thoát mồ hôi. Nhóm đi tự túc thường thiếu thiết bị sinh tồn, đèn pin, thức ăn dự phòng.
Những năm gần đây liên tiếp các vụ gặp nạn khi trekking báo động sự chủ quan, thiếu kỹ năng của người leo núi. Tháng 8/2025, một người đàn ông ngã tại Hàm Lợn (Sóc Sơn, Hà Nội) được đưa xuống núi bằng cán chuyên dụng. Tháng 8/2025 và tháng 2/2026, hai nhóm khách lạc rừng Tây Yên Tử (Quảng Ninh) do tự ý đi đường mòn. Mới nhất là vụ nam sinh mất tích ở Tam Đảo hôm 19/4 do tự ý tách đoàn.
Thượng tá Phan Văn Thực, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã Đạo Trù (Phú Thọ), người trực tiếp tham gia chiến dịch tìm kiếm nam sinh đi lạc ở Tam Đảo, cho biết địa hình đồi núi tại Việt Nam có cấu trúc phức tạp. Du khách chỉ cần bước chệch khỏi đường mòn 1-2 m là mất phương hướng, có thể rơi vào vùng không có sóng viễn thông. Nhiều nhóm thiếu chuẩn bị, di chuyển đơn lẻ trong điều kiện sương mù, dốc trơn trượt và không thuê người dẫn đường.
Ông Thực nhận định nguyên nhân khiến nhiều người trẻ đi leo núi khi thiếu kỹ năng là tâm lý muốn trải nghiệm cảm giác mạnh và vượt qua giới hạn bản thân.
Thượng tá Phan Văn Thực cho biết thêm việc mang theo túi y tế cá nhân và áo gió để chống hạ thân nhiệt là yêu cầu bắt buộc. “Đặc biệt, dù có kinh nghiệm hay không cũng tuyệt đối không đi một mình, không tách đoàn và phải nghe theo sự điều phối của người hướng dẫn”, ông Thực nói, “Môi trường rừng núi chứa nhiều rủi ro hơn dự tính, người tham gia không được đặt bản thân vào các tình huống ngoài tầm kiểm soát”.
Anh Nguyễn Quang Hải khuyên người mới nên chọn cung đường vừa sức, đảm bảo 4 yếu tố an toàn gồm: địa hình, độ cao, thời gian vận động và khoảng cách cứu hộ. Du khách nên chọn đường mòn rõ ràng, lán nghỉ cố định, cao dưới 2.800 m, đi bộ 4-6 tiếng mỗi ngày và lộ trình gần điểm có xe cơ giới. Quá trình di chuyển cần duy trì nhịp thở đều, uống nước từng ngụm, bám sát đường mòn, dùng bản đồ ngoại tuyến và đi cùng người dẫn đường chuyên nghiệp.
Anh Nguyễn Trọng Cung, 34 tuổi, ở Hà Nội với 10 năm kinh nghiệm trekking, cho biết người leo núi cần mang theo còi, đèn pin và bật lửa để phát tín hiệu cầu cứu, tạo luồng sáng định vị hoặc đốt lửa tạo khói. Nếu mất phương hướng, cần để lại manh mối bằng cách khắc dấu lên cây, bỏ lại vỏ kẹo tại vị trí dễ quan sát. Sau đó, tìm nơi trú ẩn gần đường mòn, giữ ấm cơ thể chờ cứu hộ.
Anh Cung cảnh báo việc men theo suối để xuống núi rất nguy hiểm vì phần lớn các con suối dẫn đến vực sâu hoặc thác ghềnh.
Về sơ cấp cứu, với các chấn thương như trật khớp, bong gân hay chuột rút, nạn nhân tuyệt đối không cố đi lại để tránh tổn thương nghiêm trọng. Riêng trường hợp khó thở do độ cao hoặc gắng sức, các bài tập thở sâu bằng bụng giúp ổn định lượng oxy trong phổi hiệu quả.
Sau chuyến đi rủi ro tại Ngũ Chỉ Sơn, Nguyễn Thảo cho biết trekking là môn thể thao đòi hỏi sự chuẩn bị nghiêm túc. “Sự cố trầy xước cơ thể và vỡ máy ảnh là bài học đắt giá. Môi trường tự nhiên khắc nghiệt không phải là nơi để đùa giỡn với sức khỏe”, cô nói.
Sáng 29-5, Bệnh viện Nhân dân Gia Định tổ chức chương trình vui chơi, giao lưu và trao quà cho các bệnh nhi đang điều trị tại khoa nhi bệnh viện. Tại đây, các bệnh nhi được tham gia các hoạt động như tô tượng, chương trình hòa nhạc, giao lưu cùng với các bác sĩ đang công tác tại bệnh viện và ca sĩ.
Đây là chương trình được tổ chức định kỳ hằng năm của bệnh viện, nhằm chăm lo đời sống cho các em đang điều trị, nhất là những em có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Chương trình không chỉ mang đến niềm vui mà còn tiếp thêm nghị lực cho các em và gia đình trên hành trình chống chọi bệnh tật.
Điều trị cùng con trai một thời gian tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định, chị Nguyễn Thị Thúy Hằng bày tỏ hoạt động bệnh viện tổ chức hôm nay rất ý nghĩa với phụ huynh và các bệnh nhi.
“Vì hoàn cảnh, thay vì được vui chơi cùng ba mẹ bên ngoài thì các bé được tham gia những hoạt động ý nghĩa tại bệnh viện. Nhận được sự quan tâm từ bệnh viện như thế này, phụ huynh, bệnh nhi được an ủi trong quá trình điều trị”, chị Hằng nói.
Chia sẻ với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Phạm Thị Hoàng Anh - Phó trưởng khoa điều hành khoa nhi, Bệnh viện Nhân dân Gia Định - cho biết: “Bệnh viện thường tiếp nhận những bệnh nhi có hoàn cảnh khó khăn, có bé ở dưới quê lên, có bé là trẻ mồ côi.
Ngoài việc chăm sóc sức khỏe, bệnh viện cũng đặc biệt quan tâm đến đời sống tinh thần, khả năng tiếp nhận điều trị của người nhà, khả năng chăm sóc của em bé. Vì thế, bệnh viện thường xuyên vận động thêm các nguồn tài trợ về viện phí, thẻ bảo hiểm y tế…”.
Chương trình được tổ chức với mong muốn tiếp thêm niềm vui, động lực tinh thần cho các em nhỏ đang điều trị bệnh, đồng thời lan tỏa thông điệp nhân văn về sự đồng hành, sẻ chia và chăm sóc toàn diện dành cho bệnh nhi.
Sàn nhà vương vãi vỏ bánh kẹo, đồ uống dở. Trên giường, quần áo chưa giặt để lẫn cùng sách vở. Trong nhà vệ sinh, đồ chơi và truyện tranh ướt sũng nằm cạnh cống thoát nước. Mùi cơ thể của cậu bé đang tuổi dậy thì trên quần áo trộn với mùi giày và thức ăn khiến căn phòng ngột ngạt, khó thở.
"Tôi yêu cầu con nếu không dọn thì đóng chặt phòng lại để mùi khỏi tràn ra không gian chung nhưng nó chưa bao giờ nghe lời", chị Vân, 43 tuổi, ở Hà Nội nói.
Người mẹ cho biết đã dùng đủ cách, từ nhắc nhở nhẹ nhàng, tịch thu điện thoại đến đòn roi nhưng thói quen sinh hoạt của con không thay đổi. Do con trai học năm cuối cấp, lịch học dày nên thi thoảng chị nhượng bộ, dọn giúp con. Những ngày chị bận, căn phòng trở lại trạng thái "như cái chuồng lợn".
Với bà mẹ có con gái 16 tuổi như chị Nguyễn Thu Hằng, tình trạng cũng không khá hơn. Bàn trang điểm trong phòng của cô bé có hàng chục loại son môi, phấn mắt lăn lóc. Nhiều lần chị vừa mở cửa tủ, quần áo sạch, bẩn, mới cũ lẫn lộn, tràn ra ngoài.
Góc giường, quần áo bẩn chất đầy hai giỏ. Thấy phòng có mùi, chị mang quần áo vào máy giặt và dặn con phơi. Chiều về, đồ vẫn nằm trong máy. Bị mẹ nhắc, người con đáp đó là không gian riêng, không gây hại đến ai và yêu cầu mẹ không can thiệp. "Càng nhắc, con càng tỏ thái độ bất cần", chị Hằng, 42 tuổi, kể.
Cơn đau đầu vì chuyện con cái "ở bẩn", luộm thuộm đang hiện diện ở nhiều gia đình. Cuối tháng 5, mạng xã hội ở Việt Nam lan truyền bức ảnh chụp căn phòng ngổn ngang của một nữ sinh cấp ba do người mẹ tại Trung Quốc đăng tải. Bài đăng thu hút hơn 12.000 lượt thích. Nhiều phụ huynh cho biết họ nhìn thấy hình ảnh của con mình trong đó. ''Theo quan sát của tôi, 10 đứa tuổi teen thì 9 đứa ở bẩn như vậy", một phụ huynh bình luận và nhận nhiều lượt "like" thể hiện sự đồng tình.
Trên các diễn đàn nuôi dạy con, chủ đề "con tuổi teen niên bừa bộn" thu hút hàng nghìn ý kiến thảo luận. Nhiều phụ huynh thừa nhận căng thẳng khi không thể tìm tiếng nói chung với những đứa con về vấn đề vệ sinh cá nhân.
Bà Trần Thị Thùy Trang, Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, cho rằng các phụ huynh quá khắt khe và chưa thấu hiểu con cái trong chuyện này. Hành vi bừa bộn ở lứa tuổi vị thành niên xuất phát từ nguyên nhân khách quan. Vùng vỏ não trước trán phụ trách lập kế hoạch và kiểm soát hành vi của trẻ chưa hoàn thiện, khiến các em gặp khó khăn trong việc duy trì sự ngăn nắp và chưa nhận thức đầy đủ hậu quả của sự bừa bộn.
Bên cạnh đó, hormone điều hòa nhịp sinh học tiết ra muộn khiến trẻ thức khuya, dậy muộn và không có thời gian dọn dẹp. Sự gia tăng hormone tăng trưởng cũng khiến trẻ ưu tiên năng lượng cho các hoạt động kết nối bạn bè, mạng xã hội. "Ở tuổi này, việc dọn dẹp thường bị xem là không quan trọng, thậm chí vô nghĩa đối với trẻ", chuyên gia nói.
Đồng quan điểm, bà Hồng Hương, Hội Bảo vệ quyền lợi trẻ em, cho biết thiếu niên thích khẳng định cái tôi, nhưng phòng cá nhân không phải nơi chứng tỏ với bạn bè nên không được ưu tiên. "Đó là lý do nhiều thiếu niên ra ngoài quần áo gọn gàng nhưng không quan tâm phòng ngủ bừa bộn", bà cho biết.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý cha mẹ cần phân biệt hành vi bình thường và dấu hiệu cảnh báo tâm lý. Nếu trẻ mất ngủ, bỏ ăn, tích trữ đồ ăn thừa, xả rác hoặc thu mình, cha mẹ cần đặc biệt lưu tâm.
Bà Thùy Trang cho rằng cha mẹ nên để trẻ tự đối mặt với hệ quả từ thói quen bừa bộn, như việc không có quần áo mặc. Dù vậy, không phải phụ huynh nào cũng áp dụng cách này.
Chị Trúc Quỳnh, 37 tuổi, ở Ninh Bình chọn cách cứng rắn với con trai 15 tuổi. "Quần áo mặc xong không cho vào máy giặt, tôi vứt thùng rác hoặc làm giẻ lau. Sách vở lộn xộn tôi đem bán đồng nát", chị kể. Biện pháp này giúp phòng gọn hơn nhưng hố sâu ngăn cách mẹ - con lớn dần.
Bà Trang nhận định sai lầm của chị Quỳnh trong trường hợp này là không ưu tiên kết nối cảm xúc trước khi thiết lập quy tắc. Khi cha mẹ dùng quyền lực ép buộc khiến trẻ có xu hướng chống đối thay vì tự nguyện thay đổi.
Chuyên gia Hồng Hương cho biết để thay đổi thói quen của tuổi teen, cha mẹ cần chấp nhận đây là đặc điểm phổ biến ở giai đoạn này.
Trong giai đoạn đầu, cha mẹ cần đồng hành cùng con bằng những hỗ trợ nhỏ thay vì chỉ ra lệnh. Khi con thay đổi theo hướng tích cực, dù nhỏ, hãy khen ngợi, động viên trẻ. "Thói quen ngăn nắp ở tuổi teen thường hình thành rất chậm và cần được lặp lại trong thời gian dài", chuyên gia nói.
Nhiều người có thói quen bật nắp và uống trực tiếp các loại nước đóng lon. Các kiểm tra vi sinh thực tế xác nhận bề mặt nắp lon dễ bám bụi và có khả năng chứa vi khuẩn E. coli hay Staphylococci trong quá trình lưu kho, vận chuyển. Người dùng nên lau sạch miệng lon trước khi uống.
Gấp chăn ngay khi ngủ dậy
Khi ngủ, cơ thể tiết mồ hôi và bong tróc tế bào chết. Việc gấp chăn ngay khi ngủ dậy khiến vi khuẩn và mạt bụi bị giữ lại trong môi trường ẩm ướt.
Nghiên cứu năm 2005 của tiến sĩ Stephen Pretlove, Đại học Kingston (Anh), cho biết việc mở tung chăn giúp giường khô ráo, khiến mạt bụi bị mất nước và chết. Cách làm đúng là mở cửa sổ, trải phẳng chăn khoảng 10 phút trước khi gấp.
Rửa thịt sống dưới vòi nước
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) và Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) cảnh báo tuyệt đối không rửa thịt sống dưới vòi nước chảy mạnh. Thao tác này làm vi khuẩn Campylobacter và Salmonella bắn xa tới gần một mét, bám vào bồn rửa và bát đĩa xung quanh. Để an toàn, nên ngâm thịt trong chậu nước, sau đó rửa nhẹ nhàng và để đồ sống tránh xa bát đĩa sạch.
Xả bồn cầu không đậy nắp
Nghiên cứu công bố năm 2022 trên tạp chí Scientific Reports của Đại học Colorado Boulder (Mỹ) cho thấy hàng nghìn hạt nước li ti chứa vi khuẩn bắn lên không trung với tốc độ hai mét/giây khi xả nước bồn cầu. Giáo sư John Crimaldi, người dẫn đầu nghiên cứu, nói các hạt này lan cao tới 1,5 mét và lơ lửng trong không khí nhiều phút. Cách tốt nhất là đậy nắp bồn cầu trước khi ấn nút xả.
Mang điện thoại vào nhà vệ sinh
Theo nghiên cứu của nhà vi sinh vật học Charles Gerba, Đại học Arizona (Mỹ), điện thoại di động mang lượng vi khuẩn nhiều gấp 10 lần bệ ngồi bồn cầu. Trong quá trình sử dụng, vi khuẩn phát tán và bám vào điện thoại, sau đó lây nhiễm ngược lại da mặt và tay. Người dùng không nên mang thiết bị vào nhà vệ sinh hoặc cần sát khuẩn bề mặt máy sau khi dùng.
Sử dụng khăn lau bếp quá lâu
Nghiên cứu của các nhà khoa học Đức công bố trên Scientific Reports chỉ ra miếng bọt biển hay khăn lau bếp là vật dụng chứa nhiều vi khuẩn nhất trong nhà. Chúng chứa mật độ lên tới 45 tỷ vi khuẩn/cm2, bao gồm khuẩn Moraxella osloensis gây mùi hôi. Các chuyên gia khuyên nên thay khăn lau mỗi hai tuần, đồng thời giặt và phơi khô dụng cụ vệ sinh thường xuyên.
Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), người dùng có thể diệt khuẩn miếng bọt biển bằng cách làm ướt rồi quay trong lò vi sóng một phút, hoặc cho vào máy rửa bát ở chế độ sấy nóng để diệt đến 99% vi khuẩn.
Ngâm bát đĩa trong nước xà phòng
Việc ngâm bát đĩa bẩn trong chậu nước pha sẵn xà phòng ở nhiệt độ phòng tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn nhân lên theo cấp số nhân. Các tiêu chuẩn của CDC quy định cần rửa sạch đồ dùng dưới vòi nước chảy, sau đó để ở nơi khô ráo, ráo nước hoàn toàn nhằm ngăn vi khuẩn sinh sôi.
Đánh răng ngay sau khi ăn
Nhiều người có thói quen chải răng ngay sau bữa ăn. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Nha khoa Mỹ (ADA), môi trường miệng có tính axit cao sau khi ăn, khiến men răng bị mềm. Việc đánh răng ngay lúc này sẽ làm mòn men răng. Người dùng nên đợi 30 đến 60 phút sau khi ăn rồi mới chải răng.
