Gan và thận là 2 cơ quan chịu trách nhiệm chính trong việc lọc độc tố và duy trì cân bằng nội môi. Theo các chuyên gia, bữa sáng – thời điểm cơ thể bắt đầu lại chu trình chuyển hóa – đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ hai cơ quan này hoạt động hiệu quả.
Sau một đêm nhịn ăn, cơ thể bước vào trạng thái cần ổn định đường huyết và kích hoạt lại quá trình chuyển hóa. Nếu bữa sáng quá nhiều chất béo bão hòa hoặc đường đơn, gan sẽ phải tăng cường xử lý, dễ dẫn đến tích tụ mỡ, theo Harvard Health Publishing.
Giáo sư Frank Hu (Trường Y tế Công cộng, Đại học Harvard) cho biết chế độ ăn giàu chất xơ và thực phẩm toàn phần giúp cải thiện chuyển hóa và giảm nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Cháo yến mạch là món ăn sáng được nhiều tổ chức y khoa khuyến nghị nhờ giàu chất xơ hòa tan, đặc biệt là beta-glucan. Hợp chất này giúp giảm cholesterol “xấu” và cải thiện độ nhạy insulin – yếu tố quan trọng giúp hạn chế tích tụ mỡ trong gan, theo Mayo Clinic.
Khi nấu thành cháo, yến mạch tạo độ sánh tự nhiên, giúp làm chậm hấp thu đường và chất béo. Nhờ đó, đường huyết ổn định hơn, gan không phải xử lý quá nhiều năng lượng dư thừa. Đồng thời, chất xơ trong cháo yến mạch còn nuôi lợi khuẩn đường ruột, từ đó hỗ trợ trục ruột – gan hoạt động hiệu quả hơn.
Thận đặc biệt nhạy cảm với lượng natri và tình trạng mất nước. Theo Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, bữa sáng ít muối, ưu tiên thực phẩm tự nhiên có thể giúp giảm nguy cơ tăng huyết áp – nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương thận.
Cụ thể, một bữa sáng tốt cho thận có thể gồm:
Tiến sĩ Joseph Vassalotti, Giám đốc y khoa của Quỹ Thận Quốc gia Mỹ, nhấn mạnh rằng việc duy trì chế độ ăn cân bằng ngay từ bữa sáng, đặc biệt là hạn chế muối và uống đủ nước, có thể góp phần bảo vệ chức năng thận lâu dài.
Các loại trái cây như táo, việt quất hoặc bưởi cung cấp vitamin C và chất chống oxy hóa, giúp giảm stress oxy hóa – yếu tố gây tổn thương tế bào gan.
Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý nên ăn nguyên quả thay vì nước ép để giữ lại chất xơ và tránh tăng đường huyết nhanh.
Những thói quen trên có thể khiến gan phải làm việc nhiều hơn, đồng thời ảnh hưởng gián tiếp đến chức năng thận.
Như vậy, chỉ cần duy trì bữa sáng đơn giản nhưng cân bằng – giàu chất xơ, ít muối, uống đủ nước và hạn chế thực phẩm chế biến – bạn có thể giúp gan giảm gánh nặng chuyển hóa, hỗ trợ thận lọc thải hiệu quả và góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Theo thông tin từ gia đình, GS Nguyễn Đình Hối qua đời do tuổi cao, sức yếu. Trên trang cá nhân, PGS.TS.BS Nguyễn Hoàng Bắc, con trai ông, nghẹn ngào viết lời tiễn biệt: "Bố ơi, vậy là bố đã xa mẹ, xa chúng con, xa các cháu, xa đồng nghiệp và bao học trò thân thương".
Dòng chia sẻ nhanh chóng nhận được nhiều lời chia buồn từ đồng nghiệp, học trò và giới y khoa. Nhiều người nhắc đến GS Nguyễn Đình Hối như một người thầy lớn, mẫu mực về y đức và có ảnh hưởng sâu rộng đến nhiều thế hệ bác sĩ Việt Nam, một biểu tượng của y đức và tinh thần tận hiến cho ngành y.
Sinh năm 1934 tại Thanh Hóa, GS Nguyễn Đình Hối tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội năm 1960. Trong hơn sáu thập niên gắn bó với ngành y, ông ghi dấu ấn trên cả ba vai trò gồm nhà giáo, nhà quản lý và thầy thuốc.
Từ năm 1993 đến 2007, ông giữ cương vị Hiệu trưởng Đại học Y Dược TP HCM, góp phần quan trọng vào sự phát triển của một trong những cơ sở đào tạo y khoa hàng đầu cả nước. Ông là người tiên phong đặt nền móng cho mô hình Trường - Viện tại Việt Nam, kết hợp đào tạo, nghiên cứu và điều trị trong cùng một hệ thống.
Ông cũng là giám đốc đầu tiên của Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM. Dưới sự dẫn dắt của ông, bệnh viện phát triển thành trung tâm y tế kết hợp giảng dạy - nghiên cứu - điều trị uy tín, tạo ảnh hưởng sâu rộng đến sự phát triển của ngành y Việt Nam.
Trong sự nghiệp đào tạo, GS Hối hướng dẫn nhiều luận án tiến sĩ, chuyên khoa cấp 2, thạc sĩ cùng nhiều luận văn chuyên khoa khác. Ông chủ biên 10 giáo trình, 5 sách chuyên khảo, chủ nhiệm nhiều đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước, cấp Bộ và công bố hơn 70 báo cáo khoa học.
Ông còn đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong các hội đồng chuyên môn và hội nghề nghiệp như Chủ tịch Hội đồng Khoa học Kỹ thuật Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Hiệu trưởng các trường đại học y dược, Chủ tịch Hội đồng Chức danh Giáo sư ngành Y học Việt Nam, Phó chủ tịch Hội Ngoại khoa Việt Nam và Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tiêu hóa Việt Nam.
Trong vai trò lãnh đạo các hội nghề nghiệp, ông thúc đẩy nhiều hoạt động nghiên cứu khoa học, tổ chức hội thảo, trao đổi chuyên môn và mở rộng hợp tác quốc tế, góp phần nâng cao vị thế y học Việt Nam.
Năm 2025, GS Nguyễn Đình Hối được trao giải "Thành tựu trọn đời" tại Hội nghị Quản lý Bệnh viện châu Á lần thứ 24, ghi nhận những đóng góp nổi bật đối với y tế Việt Nam và khu vực. Ông là bác sĩ Việt Nam thứ tư nhận vinh dự này.
Trong suốt cuộc đời cống hiến, GS Nguyễn Đình Hối - Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng - được trao nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhì (1985), danh hiệu Nhà giáo Nhân dân (1996), Huân chương Lao động hạng Nhì (2002, 2009), Giải thưởng Tôn Thất Tùng (2004) và Giải thưởng Khoa học sáng tạo công nghệ (2006), ghi nhận những đóng góp to lớn của ông đối với sự phát triển của ngành ngoại khoa và nền y học Việt Nam.
Sự ra đi của GS Nguyễn Đình Hối để lại khoảng trống lớn trong nền y học nước nhà, đặc biệt với những thế hệ bác sĩ từng được ông dìu dắt, truyền nghề và truyền cảm hứng.
Ngày 21-5, Phó chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Nguyễn Thị Anh Thi đã ký ban hành kế hoạch tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm một lần cho người dân trên địa bàn thành phố.
Kế hoạch nhằm bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận dịch vụ y tế dự phòng, phát hiện sớm bệnh tật, quản lý sức khỏe liên tục, hướng tới nâng cao chất lượng dân số và giảm gánh nặng bệnh tật.
Trong đó mục tiêu 100% đối tượng thuộc diện quản lý được lập danh sách và tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc, tối thiểu 95% hồ sơ sức khỏe điện tử được cập nhật đầy đủ, kết nối với hệ thống thông tin quản lý khám chữa bệnh.
Việc tổ chức khám sức khỏe, khám sàng lọc miễn phí cho người dân sẽ do các cơ sở y tế công lập hoặc tư nhân đủ điều kiện thực hiện, dưới sự chỉ đạo của Sở Y tế, Sở Giáo dục và Đào tạo, Bảo hiểm xã hội cùng UBND các xã, phường, đặc khu.
UBND thành phố Đà Nẵng cũng yêu cầu các đơn vị liên quan rà soát, lập danh sách đối tượng, tổ chức khám tại cơ sở y tế hoặc lưu động tại trường học, khu dân cư, ưu tiên cho nhóm yếu thế như trẻ em không đi học, người cao tuổi, hộ nghèo, người khuyết tật, cư dân vùng sâu vùng xa.
Đồng thời thành phố Đà Nẵng sẽ ứng dụng công nghệ thông tin để quản lý dữ liệu khám sức khỏe trên nền tảng sổ sức khỏe điện tử quốc gia, bảo đảm liên thông với hệ thống dân cư và bảo hiểm y tế.
Dự kiến sẽ hoàn thành việc rà soát, lập danh sách trước ngày 30-6 và bắt đầu triển khai khám từ 1-7.
Từ năm 2027 trở đi, việc khám sức khỏe định kỳ sẽ duy trì hằng năm, bảo đảm mỗi người dân được khám ít nhất một lần/năm.
Đầu tháng 5 vừa qua, chia sẻ với các cử tri Đà Nẵng, ông Trần Cẩm Tú - Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư - đã nhấn mạnh yêu cầu bắt buộc các địa phương phải tổ chức khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí cho người dân ít nhất mỗi năm một lần.
Theo Thường trực Ban Bí thư, thực tế cho thấy tại một số nơi, khi triển khai khám định kỳ đã phát hiện hơn 30% người dân có bệnh, qua đó giúp phát hiện sớm và điều trị kịp thời.
"Đây là chủ trương rất thiết thực, trực tiếp phục vụ người dân, không có lý do để chậm trễ", ông Tú nêu rõ.
Ngoài rượu bia và thuốc lá, chế độ ăn uống cũng ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe gan. Một số thực phẩm tưởng chừng vô hại nhưng nếu tiêu thụ thường xuyên hoặc quá mức có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan.
Đồ ăn nhanh
Thực phẩm chiên rán và đồ ăn nhanh thường chứa nhiều chất béo bão hòa, muối và calo. Tiêu thụ thường xuyên các loại thực phẩm này có liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Theo WebMD, dung nạp quá nhiều chất béo bão hòa khiến gan phải làm việc nhiều hơn để chuyển hóa chất béo. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể gây viêm, hình thành sẹo ở gan (xơ gan), làm tăng nguy cơ suy gan và ung thư gan.
Ngoài rượu bia và thuốc lá, chế độ ăn uống cũng ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe gan. Một số thực phẩm tưởng chừng vô hại nhưng nếu tiêu thụ thường xuyên hoặc quá mức có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan.
Đồ ăn nhanh
Thực phẩm chiên rán và đồ ăn nhanh thường chứa nhiều chất béo bão hòa, muối và calo. Tiêu thụ thường xuyên các loại thực phẩm này có liên quan đến bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Theo WebMD, dung nạp quá nhiều chất béo bão hòa khiến gan phải làm việc nhiều hơn để chuyển hóa chất béo. Nếu kéo dài, tình trạng này có thể gây viêm, hình thành sẹo ở gan (xơ gan), làm tăng nguy cơ suy gan và ung thư gan.
Thịt chế biến sẵn
Các loại xúc xích, thịt xông khói, thịt nguội... thường chứa nitrit và nitrat để bảo quản. Các chất này có thể chuyển thành nitrosamine trong cơ thể, làm tăng kháng insulin và nguy cơ tiểu đường - những yếu tố góp phần thúc đẩy bệnh gan.
Thịt chế biến sẵn
Các loại xúc xích, thịt xông khói, thịt nguội... thường chứa nitrit và nitrat để bảo quản. Các chất này có thể chuyển thành nitrosamine trong cơ thể, làm tăng kháng insulin và nguy cơ tiểu đường - những yếu tố góp phần thúc đẩy bệnh gan.
Carbohydrate tinh chế
Bánh ngọt, mì ống, gạo trắng và các thực phẩm chứa carbohydrate tinh chế có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Thay thế những thực phẩm này bằng ngũ cốc nguyên hạt có thể hỗ trợ gan cũng như hệ tiêu hóa nói chung.
Carbohydrate tinh chế
Bánh ngọt, mì ống, gạo trắng và các thực phẩm chứa carbohydrate tinh chế có thể làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ. Thay thế những thực phẩm này bằng ngũ cốc nguyên hạt có thể hỗ trợ gan cũng như hệ tiêu hóa nói chung.
Đồ uống có đường
Nước ngọt và nhiều loại nước trái cây đóng chai thường chứa siro ngô giàu fructose (HFCS). Tiêu thụ thường xuyên các loại đồ uống này có thể làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường, kháng insulin, viêm và bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Theo Times of India, khi cơ thể nạp quá nhiều đường, gan sẽ chuyển phần đường dư thừa thành chất béo. Lâu dần, lượng chất béo này tích tụ trong gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Đồ uống có đường
Nước ngọt và nhiều loại nước trái cây đóng chai thường chứa siro ngô giàu fructose (HFCS). Tiêu thụ thường xuyên các loại đồ uống này có thể làm tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường, kháng insulin, viêm và bệnh gan nhiễm mỡ không do rượu.
Theo Times of India, khi cơ thể nạp quá nhiều đường, gan sẽ chuyển phần đường dư thừa thành chất béo. Lâu dần, lượng chất béo này tích tụ trong gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
