Trong tháng 3, Huỳnh Khương Nguyên, 22 tuổi, sinh viên năm cuối ngành Sư phạm Tiếng Anh, trường Đại học Ngoại ngữ (Đại học Đà Nẵng), lần lượt nhận tin trúng tuyển Đại học Cambridge và Đại học Oxford (Anh).
“Mình vỡ òa, phải đọc đi đọc lại email vì không hiểu chuyện gì đã xảy ra. Trước đó, mình không được Oxford gọi phỏng vấn trong khi vòng này gần như bắt buộc”, Nguyên nói.
Theo bảng xếp hạng đại học của Times Higher Education, Oxford và Cambridge lần lượt đứng số 1 và 3 thế giới.
Là cựu học sinh chuyên Anh, trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, Đà Nẵng, Nguyên sớm có dự định du học. Ngay từ năm thứ nhất đại học, nữ sinh đã tập trung giữ điểm học tập (GPA) ở mức cao nhất có thể, vì biết đây là nền tảng bắt buộc trong hồ sơ.
Tới năm thứ hai, Nguyên thử sức với nghiên cứu khoa học, chọn đề tài về ẩn dụ tri nhận trong lời bài hát của ca sĩ người Mỹ Taylor Swift. Nữ sinh cho hay trong lần đầu làm nghiên cứu, cô muốn giữ hứng thú và tạo động lực cho mình bằng cách chọn đề tài liên quan tới cả ngành học và sở thích.
Ngôn ngữ học tri nhận là lĩnh vực nghiên cứu liên ngành, nhằm giải thích cách con người sử dụng và hiểu ngôn ngữ dựa trên cấu trúc nhận thức và kinh nghiệm sống.
Nghiên cứu này mang về cho Nguyên giải nhì cấp thành phố và giải khuyến khích cấp Bộ Giáo dục và Đào tạo, đồng thời trở thành chất liệu chính trong bài luận gửi Oxford.
Nguyên mở đầu bài luận bằng lời bài hát Long Live của Taylor Swift, kể rằng từ nhỏ mình đã học tiếng Anh bằng cách nghe nhạc của nữ ca sĩ. Nhưng ngoài từ vựng, ngữ pháp, Nguyên nhận ra ca từ không chỉ nói về một sự vật cụ thể, đơn thuần, mà thường có ý nghĩa khái quát và sâu xa hơn. Cách diễn đạt ẩn dụ tạo được sự đồng cảm từ hàng triệu người nghe nhạc, ở những nền văn hóa khác nhau.
“Một cách vô thức, quá trình nhìn thế giới cảm xúc qua lăng kính của không gian vật lý là cánh cửa đầu tiên đưa mình đến với ẩn dụ tri nhận – một thành tố cốt lõi của ngôn ngữ học tri nhận”, Nguyên viết trong bài luận.
Từ phát hiện trên, Nguyên thực hiện hai nghiên cứu về ngôn ngữ học tri nhận, tập trung làm rõ hiệu quả của yếu tố này trong dạy và học tiếng Anh. Cô cho rằng bằng cách này giáo viên có thể giúp học sinh học Tiếng Anh tự nhiên và sâu sắc hơn, thay vì chỉ ghi nhớ cấu trúc hay từ vựng rời rạc.
Theo Nguyên, bài luận giúp cô chứng minh rằng bản thân có động lực và đam mê nghiên cứu rõ ràng, xuyên suốt.
Ngoài ra, nữ sinh tham gia nhiều hoạt động thực tiễn để tăng cường khả năng ngôn ngữ, như làm liên lạc viên tại Đại hội Thể thao học sinh Đông Nam Á, phiên dịch cho đội Đức tại Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng.
Đến năm thứ ba, Nguyên cùng nhóm bạn xây dựng một website cung cấp tài liệu, bài giảng và trò chơi cho giáo viên giảng dạy Tiếng Anh. Dự án xuất phát từ trải nghiệm của cô, khi thấy học liệu điện tử giúp buổi dạy hiệu quả, học sinh hứng thú hơn, nhưng đồng thời cũng rất tốn thời gian thiết kế, nhất là với giáo viên có tuổi, không thạo công nghệ.
Nguyên làm trưởng nhóm, đồng thời thiết kế trò chơi trên power point. Sau gần một năm xây dựng, website có gần 100 tài liệu, thu hút khoảng 12.000 lượt sử dụng.
Song song, Nguyên dạy tiếng Anh miễn phí tại Trung tâm bảo trợ trẻ em đường phố ở Đà Nẵng, đều đặn hai buổi mỗi tuần. Nữ sinh xác định không làm chỉ để đẹp hồ sơ, mà muốn hỗ trợ lâu dài cho những học sinh thiệt thòi.
Theo Nguyên, điểm mạnh trong hồ sơ của mình nằm ở sự nhất quán trong định hướng. Trong nghiên cứu và cả hoạt động xã hội, Nguyên đều tập trung về ngôn ngữ, ứng dụng của nó trong giảng dạy và đời sống. Đồng thời, điểm GPA 3.97/4 cũng là lợi thế, giúp cô chứng minh năng lực học trước những trường có yêu cầu đầu vào khắt khe như Oxford và Cambridge.
Anh Chu Công Sơn, tiến sĩ tốt nghiệp Đại học Oxford, Giám đốc Công ty tư vấn D.U.T Consultant, là người hỗ trợ Khương Nguyên trong quá trình ứng tuyển, nhận định không nhiều người có thể trúng tuyển mà được miễn vòng phỏng vấn như Nguyên.
Anh Sơn cho rằng điểm nổi bật của nữ sinh là năng lực nghiên cứu độc lập, ấn tượng với bài báo khoa học Nguyên trình bày tại hội nghị CamTESOL. Đây là đề tài về ngôn ngữ học tri nhận – một nhánh không được dạy trong chương trình chính khóa – và Nguyên tự làm mà không có người hướng dẫn. Bài được đánh giá cao và nhận tài trợ từ ban tổ chức hội nghị.
Bên cạnh năng lực học thuật, anh Sơn đánh giá cao sự tự tin và bền bỉ của Nguyên.
“Nguyên là người rất tin vào bản thân và luôn nỗ lực”, anh nói.
Hiện, Khương Nguyên chưa quyết định sẽ chọn Oxford hay Cambridge do còn chờ kết quả học bổng. Nếu học tại Cambridge, Nguyên muốn tiếp tục đào sâu ngôn ngữ học tri nhận; còn nếu chọn Oxford, cô cân nhắc hướng nghiên cứu về sử dụng chuyển ngữ (translanguaging) trong giảng dạy tiếng Anh.
“Với mình, đỗ Oxford hay Cambridge không phải là đích đến, mà chỉ là một cột mốc. Điều mình muốn theo đuổi lâu dài là hiểu thật sâu về ngôn ngữ và làm được điều gì đó có ích cho việc dạy và học tiếng Anh ở Việt Nam”, Nguyên nói.
Ông Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo - cho biết bộ đang trình Chính phủ dự thảo nghị định quy định chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Mục tiêu không chỉ dừng ở hỗ trợ chi phí học tập, sinh hoạt cho người học mà quan trọng hơn là tạo động lực đủ mạnh để thu hút và giữ chân người học giỏi theo đuổi các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược - những lĩnh vực có vai trò quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia.
Chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược dự kiến được áp dụng từ 1-9-2026, dành cho công dân Việt Nam đang theo học hệ chính quy, từ sinh viên cử nhân, kỹ sư đến học viên thạc sĩ, nghiên cứu sinh tiến sĩ.
Danh mục nhóm ngành đề xuất được cấp học bổng dự kiến có 15 nhóm ngành gồm: sinh học, sinh học ứng dụng, khoa học vật chất, khoa học Trái đất, toán học, thống kê, máy tính, công nghệ thông tin, kỹ thuật cơ khí và cơ kỹ thuật, kỹ thuật điện - điện tử và viễn thông, kỹ thuật hóa học - vật liệu - luyện kim và môi trường, vật lý kỹ thuật, kỹ thuật địa chất - địa vật lý và trắc địa, kỹ thuật mỏ, xây dựng.
Các mức học bổng dự kiến chia theo bậc học và nhóm ngành. Ở bậc đại học, mức hỗ trợ dao động từ khoảng 3,7 - 5,5 triệu đồng/tháng, mỗi năm học được tính 10 tháng. Ở bậc thạc sĩ và tiến sĩ, mức hỗ trợ cao hơn, tối đa lên tới 8,4 triệu đồng/tháng, hưởng 12 tháng/năm.
Có hai nhóm được xem xét hỗ trợ học bổng. Thứ nhất, các thí sinh đoạt giải nhất, nhì, ba trong kỳ thi học sinh giỏi quốc gia hoặc quốc tế (thời gian đoạt giải không quá ba năm).
Nhóm thứ hai, các thí sinh có tổng điểm thi tốt nghiệp trong tổ hợp xét tuyển gồm môn toán và hai môn trong số bốn môn lý, hóa, sinh, tiếng Anh từ 22,50 điểm trở lên (không tính điểm ưu tiên, điểm cộng, không tính điểm quy đổi môn tiếng Anh nếu thí sinh sử dụng chứng chỉ ngoại ngữ để miễn thi tốt nghiệp).
Bên cạnh đó, nhóm thí sinh thứ hai cũng phải bảo đảm nằm trong nhóm 30% thí sinh đạt điểm trúng tuyển cao nhất cùng nhóm ngành trên phạm vi toàn quốc...
Đối với chương trình đào tạo thạc sĩ và tiến sĩ, yêu cầu tập trung vào năng lực nghiên cứu khoa học. Trong đó với thạc sĩ để duy trì học bổng, năm thứ nhất phải đạt điểm tích lũy 3.2/4.0 trở lên hoặc là tác giả đứng tên đầu hoặc tác giả liên hệ của ít nhất một bài báo khoa học có nội dung chuyên môn thuộc đề tài luận án thạc sĩ đã được chấp nhận đăng thuộc danh mục tạp chí khoa học do Hội đồng giáo sư nhà nước quy định.
Đối với chương trình đào tạo tiến sĩ yêu cầu 12 tháng liền trước là tác giả đứng đầu hoặc tác giả liên hệ ít nhất một bài báo có nội dung chuyên môn thuộc đề tài luận án tiến sĩ đã được chấp nhận đăng thuộc danh mục tạp chí khoa học do Hội đồng giáo sư nhà nước quy định.
Theo ông Thảo, chính sách học bổng đang được bộ đề xuất giúp các bạn sinh viên đủ sinh hoạt phí khi theo học các chương trình đào tạo các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược.
Chính sách học bổng cũng thiết kế theo cấu trúc tăng dần theo trình độ đào tạo, phản ánh đúng yêu cầu về năng lực nghiên cứu và đóng góp của người học.
Ngoài ra, việc xét và chi trả học bổng được thực hiện trên cơ sở dữ liệu sẵn có khi thí sinh đăng ký xét tuyển đại học, không phát sinh thủ tục hành chính cho người học, bảo đảm công khai, minh bạch và hiệu quả.
Thí sinh muốn được nhận học bổng của chương trình thì tổ hợp xét tuyển của ba môn thi tốt nghiệp THPT của thí sinh phải nằm trong số năm môn (toán, lý, hóa, sinh, tiếng Anh) mới đạt điều kiện nhận học bổng.
Các tổ hợp khác ngoài năm môn này nếu xét tuyển vào nhóm ngành trên sẽ không được nhận học bổng. Từ đó ông Thảo lưu ý với các cơ sở đào tạo và thí sinh về định hướng kỹ thuật trong quá trình xây dựng phương án tuyển sinh và lựa chọn tổ hợp xét tuyển để không lãng phí cơ hội.
Bùi Trần Quang Khải, 22 tuổi, sinh viên năm cuối ngành Công nghệ thông tin, trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia TP HCM, dự kiến bảo vệ đồ án tốt nghiệp vào tháng 8.
Tháng trước, Khải nhận thông báo trúng tuyển chương trình tiến sĩ của Đại học Duke - ngôi trường top 7 trên bảng xếp hạng đại học Mỹ, theo US News. Chương trình kéo dài 5 năm với học bổng toàn phần cùng hỗ trợ sinh hoạt phí gần 44.000 USD mỗi năm.
"Quá trình làm hồ sơ quá gấp gáp nên việc trúng tuyển Duke là một bất ngờ dù đây là nguyện vọng 1 trong lòng mình", Khải nói.
Vốn định tiếp nối truyền thống gia đình làm việc trong ngành Hóa nhưng dịch Covid-19 đã thay đổi hoàn toàn định hướng nghề nghiệp của Khải.
Theo nam sinh, phần lớn công việc ngành Hóa đòi hỏi làm trực tiếp ở phòng thí nghiệm (lab). Nếu có đại dịch hay giãn cách xã hội, công việc sẽ bị đình trệ. Trong khi ngành Công nghệ thông tin có tính linh hoạt cao hơn, cho phép làm việc từ xa và kết nối với môi trường quốc tế chỉ thông qua chiếc laptop. Vì vậy, Khải rẽ hướng từ lớp 11.
Nam sinh tự bổ sung kiến thức môn Tin bằng các tài liệu, khóa học trên mạng. Khải nói khó nhất là thay đổi tư duy giữa hai môn học. Ở môn Tin, cùng một bài toán nhưng thay đổi cách triển khai thuật toán tạo ra hiệu quả và tốc độ khác biệt rõ rệt. Điều này đòi hỏi tư duy và cách nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, phối hợp với khả năng sáng tạo để tìm ra phương pháp tối ưu hơn.
Đỗ vào ngành Công nghệ thông tin của trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Khải chịu khó thực hành code để rèn luyện tư duy và kỹ năng giải quyết vấn đề. Cuối năm thứ hai, nam sinh cùng nhóm bạn đọc thêm nhiều bài báo khoa học chuyên ngành. Với mỗi bài nghiên cứu, Khải đều thử lập trình nhằm hiểu sâu hơn về phương pháp và cách triển khai.
Trong giai đoạn này, Khải cũng tìm đọc các hướng nghiên cứu mới về AI trên thế giới, từ đó hứng thú du học.
"Khi được tiếp cận với kiến thức và xu hướng mới nhanh hơn, mình sẽ có nhiều cơ hội tạo ra được những kết quả tốt hơn, có giá trị hơn", Khải nhìn nhận. Nam sinh bắt đầu tìm hiểu viết bài báo khoa học, tìm kiếm và liên hệ chuyên gia ở các đại học Mỹ để tham gia các dự án nghiên cứu, tích lũy kinh nghiệm.
Từ giữa tháng 10 năm ngoái, nam sinh bắt tay làm hồ sơ ứng tuyển học bổng tiến sĩ ở Mỹ. Thời điểm này khá gấp gáp vì Khải phải chuẩn bị nhiều bộ hồ sơ, trong khi hạn chót của các trường đa phần rơi vào đầu tháng 12. Khải liên tục kết nối, xin lịch phỏng vấn trước với một số giáo sư để kịp tiến độ.
"Phải chuẩn bị nhiều thứ nên thời gian viết bài luận cá nhân không còn nhiều. Ngay cả với Đại học Duke, lúc mình nộp hồ sơ cũng là những giờ cuối trước khi hệ thống đóng đơn", Khải kể.
Hồ sơ của Khải nổi bật với 9 bài báo khoa học, một số đăng tại các hội nghị chuyên ngành uy tín cùng nhiều dự án hợp tác với sinh viên, giáo sư Đại học Carnegie Mellon, Northwestern, North Carolina A&T State và Y khoa Đài Bắc. Cùng đó, nam sinh đạt điểm trung bình (GPA) 3.86/4 và IELTS 7.5.
Với Đại học Duke, Khải trải qua 5 lượt phỏng vấn ở 3 vòng. Chàng trai đánh giá vòng phỏng vấn thứ hai căng thẳng và có tính chất quyết định cao nhất. Ba sinh viên ngành AI của trường, mỗi người phỏng vấn sâu Khải 30 phút, sau đó là các giáo sư.
Quá trình này, nam sinh thể hiện sự đầu tư nghiêm túc, hứng thú với hướng nghiên cứu của ngành học. Khải nhìn nhận điều này đã tạo ấn tượng tốt với hội đồng tuyển sinh.
Theo Khải tìm hiểu, Duke có thế mạnh trong lĩnh vực STEM và Y khoa với bệnh viện, phòng nghiên cứu lớn, được xếp trong nhóm tốt nhất ở Mỹ. Đây là lợi thế khi hướng nghiên cứu chính của nam sinh là ứng dụng AI trong y tế.
Giảng viên hướng dẫn đồ án tốt nghiệp cho Khải ở khoa Công nghệ thông tin đánh giá điểm khác biệt, vượt trội của học trò là chủ động kết nối, gầy dựng mối quan hệ hợp tác nghiên cứu với các nhóm, giáo sư ở một số đại học hàng đầu ở Mỹ.
"Không phải sinh viên nào cũng làm được như vậy. Khải không thể hiện bản thân nhiều trên lớp học nhưng kết quả các bài kiểm tra đều rất tốt, biết rõ mình muốn gì", thầy nói.
UBND TP.HCM vừa ban hành kế hoạch triển khai "Chương trình phát triển công nghiệp vi mạch TP.HCM tại Khu công nghệ cao giai đoạn 2025 - 2030" trong năm 2026.
Trong năm 2026, TP.HCM đặt yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các cơ chế, chính sách quan trọng thúc đẩy phát triển ngành vi mạch bán dẫn tại Khu công nghệ cao.
Thành phố cũng yêu cầu đẩy nhanh tiến độ triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ nhằm tạo ra các sản phẩm, kết quả nghiên cứu có tính ứng dụng cao, đáp ứng nhu cầu của doanh nghiệp và yêu cầu của thị trường.
Kế hoạch hướng đến mục tiêu làm chủ công nghệ từ khâu thiết kế đến chế tạo cảm biến môi trường quan trọng bằng công nghệ MEMS (hệ vi cơ điện tử), hình thành Trung tâm Nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế (CoE).
Theo chỉ tiêu, năm 2026 Khu công nghệ cao sẽ thực hiện đúng tiến độ 3 nhiệm vụ khoa học và công nghệ.
Thứ nhất, thiết kế, chế tạo thử nghiệm và làm chủ quy trình chế tạo linh kiện vi mạch bán dẫn dạng linh kiện điện tử công suất.
Thứ hai, thiết kế, chế tạo linh kiện cảm biến đo Strain Gauges (cảm biến đo biến dạng). Thứ ba, xây dựng khung hệ thống phần cứng IoT có khả năng dùng chung và tùy biến cao.
Về nguồn nhân lực, kế hoạch nêu rõ chỉ tiêu tổ chức một khóa đào tạo chuyên sâu về lĩnh vực chế tạo linh kiện bán dẫn/MEMS cho 15-20 giảng viên, nghiên cứu viên có chuyên môn liên quan tới vi mạch bán dẫn trên địa bàn TP.HCM.
Đồng thời, Khu công nghệ cao sẽ tổ chức ít nhất 3 khóa đào tạo ngắn hạn, đào tạo chuyển tiếp, đào tạo nâng cao về vi mạch bán dẫn thiết kế cho 75-90 học viên, ít nhất 1 khóa đào tạo chuyên sâu về các quy trình thiết kế, chế tạo, kiểm thử trong ngành công nghiệp vi mạch bán dẫn cho 25-30 giảng viên.
Về ươm tạo doanh nghiệp, Khu công nghệ cao đặt mục tiêu tiếp cận tối thiểu 20 dự án liên quan lĩnh vực vi mạch, trong đó thu hút ít nhất 12 dự án tham gia hoạt động ươm tạo.
Cung cấp dịch vụ hỗ trợ cho 15-20 dự án có liên quan đến lĩnh vực điện tử - vi mạch, hỗ trợ các dự án ươm tạo trong lĩnh vực điện tử - vi mạch và ứng dụng điện tử - vi mạch đăng ký ít nhất 10 hồ sơ sở hữu trí tuệ.
Đáng chú ý, kế hoạch đặt mục tiêu phát triển 1 doanh nghiệp có khả năng cạnh tranh với các công ty thiết kế nước ngoài về thiết kế hoặc ứng dụng vi mạch, phát triển, ứng dụng sản phẩm/giải pháp điện tử - vi mạch.
Ở nhóm hạ tầng, TP.HCM sẽ triển khai các nhiệm vụ liên quan đến nâng cấp Trung tâm Nghiên cứu triển khai Khu công nghệ cao thành Trung tâm Nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế, bảo đảm hoàn thành đúng mục tiêu, lộ trình và các tiêu chí kỹ thuật đặt ra theo chương trình xây dựng trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế về chuyển đổi số - chuyển đổi xanh.
Thành phố cũng đặt mục tiêu hoàn thành công tác chuẩn bị đầu tư và phê duyệt dự án đầu tư trang thiết bị công tác đào tạo, hoàn thành bước chuẩn bị đầu tư dự án nâng cấp Trung tâm Đào tạo đạt chuẩn quốc tế, hoàn thành lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư và phê duyệt chủ trương đầu tư dự án xây dựng khối hỗ trợ ươm tạo của Vườn ươm Doanh nghiệp công nghệ cao.
Về thu hút đầu tư, kế hoạch đặt mục tiêu thu hút ít nhất 4 dự án, phấn đấu thu hút ít nhất 1 nhà đầu tư chiến lược trong ngành vi mạch bán dẫn.
Trọng tâm là các công đoạn có giá trị gia tăng cao, kết nối đến hệ sinh thái công nghiệp bán dẫn toàn cầu, doanh nghiệp nước ngoài có đầu tư mạnh cho hoạt động nghiên cứu phát triển, liên kết với doanh nghiệp nội địa, các cơ sở đào tạo, ươm tạo doanh nghiệp vi mạch tại Khu công nghệ cao và TP.HCM.
