Theo các chuyên gia, VN muốn có trường ĐH tư thục hàng đầu, cần phải vận hành theo cách của các ĐH tư thục danh tiếng khu vực và thế giới.
Tính đến thời điểm hiện tại, trong số gần 70 trường ĐH tư thục của VN, chỉ có VinUni và Trường ĐH Quản lý và công nghệ TP.HCM được thành lập theo mô hình không vì lợi nhuận (KVLN) theo quy định từ luật Giáo dục ĐH 2012 và luật Giáo dục ĐH sửa đổi 2018, với nhà đầu tư trong nước là Tập đoàn Vingroup và Tập đoàn Kiến Á. Bên cạnh đó, Trường ĐH Fulbright VN được cấp phép hoạt động theo mô hình trường ĐH KVLN nhưng dựa chủ yếu vào khoản tiền tài trợ từ Mỹ.
PGS-TS Nguyễn Huy Vị, nguyên Phó hiệu trưởng Trường ĐH Phú Yên, nguyên giảng viên cao cấp khoa Giáo dục Trường ĐH Khoa học xã hội và nhân văn (ĐH Quốc gia TP.HCM), từng có nghiên cứu về hệ thống giáo dục tư thục, cho biết: “Trên thế giới, các trường tư thục danh tiếng đa số hoạt động theo mô hình KVLN. Nhiều trường vẫn nhận tài trợ từ Chính phủ gồm phí cho sự vận hành hoặc đầu tư, cấp đất; sử dụng miễn phí trang thiết bị, bất động sản; thiết lập các công cụ pháp lý và cơ chế tài chính nhằm khuyến khích doanh nghiệp hoặc các nhà đầu tư quan tâm đến sứ mệnh giáo dục ĐH tư; cấp học bổng, cho sinh viên vay; chịu trách nhiệm trả lương một phần hay toàn bộ; giúp đỡ, hỗ trợ nghiên cứu”.
Theo PGS-TS Huy Vị, có 4 con đường cấp vốn cho ĐH tư KVLN danh tiếng trên thế giới. Thứ nhất là tài trợ cơ bản của nhà nước với gói kinh phí chi thường xuyên, thường thấy ở Đức, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ. Thứ hai là tài trợ theo dự án bởi nhà nước: các nguồn lực này được cấp theo các dự án nghiên cứu hoặc các hoạt động dịch vụ, thường trong một khoảng thời gian nhất định và được cấp trực tiếp cho các đơn vị trong trường. Thứ ba là hợp đồng và hiến tặng của các doanh nghiệp, cá nhân, gồm tài sản hoặc các khoản tài chính đóng góp/hỗ trợ vào ngân sách và vốn tài sản của trường ĐH một cách tự giác như một nghĩa cử có tính xã hội hóa. Cuối cùng là nguồn tài chính từ sinh viên, thường là thông qua học phí.
Tiến sĩ Võ Văn Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Văn Lang, nhận định: Phần lớn các ĐH tư thục danh tiếng trên thế giới hoạt động theo mô hình KVLN hoặc mang bản chất phi lợi nhuận trong quản trị học thuật. Họ vẫn tạo ra nguồn thu lớn thông qua nhiều nguồn như học phí, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, đầu tư tài chính, chuyển giao công nghệ, bằng sáng chế, startup, các khoản tài trợ của doanh nghiệp, và đặc biệt là từ quỹ hiến tặng ĐH. Đây chính là một trong những khác biệt căn bản nhất giữa các ĐH tư thục hàng đầu thế giới và hầu hết ĐH tư thục VN hiện nay.
Tiến sĩ Trần Đức Cảnh, nguyên thành viên Hội đồng quốc gia giáo dục và phát triển nhân lực nhiệm kỳ 2016 – 2021, chuyên gia nghiên cứu về giáo dục ĐH tư thục, nhận định một nền giáo dục ĐH muốn vững vàng thì cần phải có “kiềng 3 chân”: trường công, tư và tư KVLN.
“Tôi chưa thấy nước nào phát triển giáo dục ĐH mạnh mà thiếu 3 “chân” này. Riêng ở Mỹ, luật thuế, miễn thuế rất rõ ràng đối với trường KVLN. Tại VN, luật Giáo dục ĐH sửa đổi năm 2018 lần đầu tiên xác lập tính pháp lý của loại trường KVLN trong hệ thống giáo dục ĐH, nhưng chưa được định nghĩa đầy đủ. Luật Giáo dục ĐH năm 2025 cũng không làm rõ một số vấn đề liên quan đến thuế và ưu đãi, cũng như tính sở hữu của loại hình trường tư thục”, tiến sĩ Trần Đức Cảnh cho hay.
Tiến sĩ Cảnh cho rằng do còn nghi ngại nên nhiều nhà đầu tư chưa mạnh dạn lắm, vì thế ông đề xuất các chính sách dành cho loại trường này rõ ràng hơn trong tương lai. Hiện nay nhiều trường tư phải chạy theo học phí, áp lực dòng tiền lớn, rất khó đầu tư dài hạn. Nhà nước nên tạo chính sách ưu đãi thuế cho trường KVLN đúng nghĩa cũng như cá nhân, tổ chức đóng góp cho trường, ví dụ giảm thuế cho người hiến tặng, xây dựng khung pháp lý rõ cho quỹ giáo dục tại các trường ĐH KVLN và các trường nói chung.
Tiến sĩ Võ Văn Tuấn cũng nêu quan điểm: “Hiện nay đã có nhiều chính sách dành cho ĐH tư thục, nhưng vẫn chưa thực sự có một chiến lược quốc gia đủ mạnh để phát triển hệ thống này. Bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế tự chủ ĐH, cần nghiên cứu xây dựng các chính sách khuyến khích hình thành quỹ phát triển ĐH, quỹ hiến tặng giáo dục, ưu đãi thuế cho hoạt động tài trợ giáo dục và tạo điều kiện để các trường tư thục tiếp cận bình đẳng hơn với các chương trình nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế. Nếu làm được điều đó, tôi tin rằng trong vòng 10 – 20 năm tới, VN hoàn toàn có thể xuất hiện những ĐH tư thục có uy tín và vị thế không chỉ ngang bằng với các trường công lập hàng đầu trong nước mà còn đủ năng lực cạnh tranh trong khu vực châu Á”.
Ở góc độ trường ĐH, tiến sĩ Nguyễn Quốc Anh, Phó hiệu trưởng Trường ĐH Công nghệ TP.HCM, cho rằng VN hoàn toàn có thể xuất hiện những ĐH tư thục có uy tín hàng đầu khu vực, nếu như các trường tiếp tục đầu tư và tích lũy ở 3 yếu tố cốt lõi.
Thứ nhất là thương hiệu học thuật và uy tín xã hội. Đây là loại tài sản đặc biệt, không thể mua, không thể tạo ra trong ngắn hạn, được hình thành qua nhiều thế hệ sinh viên thành công, qua những đóng góp có giá trị cho cộng đồng và qua sự ghi nhận bền vững của xã hội đối với chất lượng đào tạo của nhà trường.
Thứ hai là năng lực nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Thứ ba là mạng lưới cựu sinh viên và hệ sinh thái kết nối doanh nghiệp.
Thực tế cho thấy các ĐH hàng đầu thế giới đều sở hữu cộng đồng cựu sinh viên rất mạnh, hoạt động gắn kết và có tầm ảnh hưởng rộng. Đây vừa là nguồn lực hỗ trợ thiết thực cho nhà trường, vừa là minh chứng thuyết phục nhất cho chất lượng đào tạo và sức lan tỏa của trường ra ngoài xã hội.
Ngày 4-6, Trường đại học Đà Lạt cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có quyết định bổ nhiệm tiến sĩ Mai Minh Nhật, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch hội đồng trường Trường đại học Đà Lạt nhiệm kỳ 2024 - 2029, giữ chức Hiệu trưởng Trường đại học Đà Lạt, thời gian giữ chức là 5 năm.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng có quyết định để PGS.TS Lê Minh Chiến thôi giữ chức vụ hiệu trưởng, nghỉ hưu theo quy định.
Trước đó vào đầu tháng 5-2026, Trường đại học Đà Lạt đã tổ chức các hội nghị thực hiện quy trình bổ nhiệm hiệu trưởng có sự tham dự, giám sát trực tiếp của đoàn công tác Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Tiến sĩ Mai Minh Nhật (43 tuổi, quê Gia Lai - Bình Định cũ) có nhiều năm kinh nghiệm trong vai trò Phó hiệu trưởng Trường đại học Đà Lạt trước khi được bổ nhiệm giữ chức Hiệu trưởng. Ông cũng là người được tín nhiệm bầu giữ chức Chủ tịch hội đồng trường nhiệm kỳ 2024 - 2029.
Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng ban hành các quyết định tái bổ nhiệm chức vụ Phó hiệu trưởng Trường đại học Đà Lạt đối với PGS.TS Nguyễn Tất Thắng, TS Trần Hữu Duy và PGS.TS Nguyễn Văn Ngọc.
Dẫn đầu điểm chuẩn lớp 10 chuyên tại TP.HCM năm học 2026-2027 là lớp chuyên sinh học Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong với 39,25 điểm ở nguyện vọng 1 và 39,75 điểm ở nguyện vọng 2. Tiếp đến là chuyên hóa học (38,5 điểm), tiếng Anh đề án 3695 (37,75 điểm), toán (37,5 điểm), ngữ văn (36,75 điểm), tiếng Anh (36,25 điểm)…
Tại Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa, lớp 10 chuyên sinh học cũng có mức điểm chuẩn cao nhất trong số các lớp chuyên của trường này, với 37,75 điểm ở nguyện vọng 1 và 38,5 điểm ở nguyện vọng 2. Tiếp đến là các môn chuyên có điểm chuẩn cao là chuyên tiếng Anh đề án 3695 (37 điểm), hóa học (36,5 điểm), tiếng Anh (36,25 điểm), ngữ văn (36 điểm)…
Trong khi đó, điểm chuẩn tại Trường THPT chuyên Hùng Vương (khu vực 2) và Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn (khu vực 3) thấp hơn đáng kể. Mức điểm cao nhất của 2 trường này là lớp chuyên ngữ văn, lần lượt là 34,75 điểm và 34,25 điểm ở nguyện vọng 1.
So sánh bảng điểm chuẩn năm 2026 và năm trước, hiệu trưởng của một trong 4 trường THPT chuyên của TP.HCM nhận xét hầu hết điểm chuẩn các lớp chuyên năm nay đều tăng. Trong đó, điểm chuẩn lớp 10 chuyên hóa tăng mạnh nhất. Cụ thể điểm chuẩn lớp 10 chuyên hóa của Trường THPT chuyên Trần Đại Nghĩa tăng 6,25 điểm còn chuyên Lê Hồng Phong tăng 6 điểm so với năm 2025.
Nhìn chung, các lớp chuyên tiếng Anh, hóa học, sinh học, toán, ngữ văn tiếp tục nằm trong nhóm lớp chuyên có điểm chuẩn cao nhất ở hầu hết các trường chuyên.
Một giáo viên dạy sinh học tại trường THPT chuyên Lê Hồng Phong cho hay, chỉ tiêu lớp chuyên sinh bằng năm trước, mức độ yêu cầu của đề thi môn chuyên cũng tương tự. Điểm chuẩn lớp chuyên tăng có thể xuất phát từ độ khó của 3 môn bắt buộc toán, ngữ văn, tiếng Anh năm nay nhẹ nhàng hơn năm trước nên những thí sinh dự thi chuyên đạt kết quả cao hơn.
Đồng thời, sự chênh lệch mức điểm chuẩn giữa các trường chuyên trên địa bàn TP.HCM cho thấy sức hút tuyển sinh vẫn tập trung chủ yếu ở 2 trường chuyên hàng đầu của TP là THPT chuyên Lê Hồng Phong và THPT Trần Đại Nghĩa.
Tương tự, điểm chuẩn lớp 10 tiếng Anh tích hợp cũng nằm trong xu hướng tăng của năm nay.
Cụ thể, trong số 10 trường tuyển sinh lớp 10 tiếng Anh tích hợp thì Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (P.Xuân Hòa), có điểm chuẩn nguyện vọng 1 cao nhất là 34,25 điểm.
Tuy nhiên theo các giáo viên có kinh nghiệm tư vấn nguyện vọng vào lớp 10, dù điểm chuẩn cao nhất nhưng độ cạnh tranh của Trường Nguyễn Thị Minh Khai thấp hơn Trường THCS-THPT Trần Đại Nghĩa (P.Sài Gòn), Bùi Thị Xuân (P.Bến Thành), Nguyễn Thượng Hiền (P.Tân Sơn Nhất) rất nhiều.
Cụ thể, Trường Nguyễn Thị Minh Khai chỉ tiêu tuyển sinh là 1 lớp 35 học sinh còn Trường THCS-THPT Trần Đại Nghĩa là 3 lớp với 105 học sinh, Bùi Thị Xuân là 2 lớp với 70 học sinh và Nguyễn Thượng Hiền là 3 lớp với 105 học sinh. Độ chênh lệch về chỉ tiêu khác biệt khá lớn nhưng điểm chuẩn lại bám sát nhau cho thấy những trường có chỉ tiêu nhiều, độ cạnh tranh cao hơn.
Những thí sinh trúng tuyển lớp 10 vào các trường THPT chuyên, sử dụng tài khoản của mình truy cập vào trang ts10.hcm.edu.vn để xác nhận nhập học trực tuyến từ ngày 19.6 đến trước 16 giờ ngày 23.6.
Nếu không xác nhận nhập học, thí sinh trúng tuyển lớp 10 chuyên, tích hợp sẽ bị xóa tên trên hệ thống và sẽ chuyển sang xét tuyển nguyện vọng lớp 10 thường.
Được biết, Trường Phổ thông Năng khiếu ĐH Quốc gia TP.HCM cũng thông báo nếu thí sinh trúng tuyển đã quyết định xác nhận nhập học vào trường này thì không xác nhận vào trường THPT khác bằng cả hình thức trực tiếp và trực tuyến.
Vì vậy những thí sinh trúng tuyển đồng thời Trường Phổ thông Năng khiếu và 4 trường THPT chuyên của TP.HCM là chuyên Lê Hồng Phong, Trần Đại Nghĩa, Hùng Vương (khu vực 2), Lê Quý Đôn (khu vực 3) sẽ phải chọn nhập học 1 trong 5 trường trên. Sau khi xác nhận nhập học vào trường nào thì hệ thống sẽ khóa mục xác nhận của học sinh này trên hệ thống ở những trường còn lại.
Trong vòng từ 7 đến 10 ngày sắp tới, Sở GD-ĐT TP.HCM sẽ công bố điểm chuẩn lớp 10 đại trà vào 176 trường THPT công lập.
Báo South China Morning Post ngày 16-5 đưa tin một trường tiểu học Trung Quốc đang đối mặt với làn sóng chỉ trích từ dư luận sau khi yêu cầu học sinh điền vào một bảng câu hỏi khảo sát khiếm nhã về công việc của cha mẹ mình.
Bảng khảo sát nói trên có tiêu đề "Danh sách quan sát nghề nghiệp của cha mẹ" được phổ biến hồi đầu tháng 5 cho học sinh Trường tiểu học Huatai ở thành phố Thiên Môn, tỉnh Hồ Bắc. Theo nhà trường, hoạt động này nhằm mục đích nâng cao lòng biết ơn của trẻ em đối với cha mẹ.
Bảng câu hỏi được chia thành 5 danh mục: môi trường làm việc, thời gian làm việc, nội dung công việc, thách thức trong công việc và thành tựu công việc.
Đáng chú ý, một số câu hỏi được cho là chi tiết quá mức bao gồm "Môi trường làm việc của bố mẹ bạn như thế nào? Có nóng không? Ồn ào không? Có mùi hôi không?", "Họ cần phải ngồi hoặc đứng bao nhiêu giờ mỗi ngày tại nơi làm việc?" và "Họ có cần phải làm thêm giờ không?".
Các câu hỏi khác bao gồm "Bố mẹ bạn làm công việc cụ thể nào?", "Phần khó khăn nhất trong công việc của họ là gì?", "Điều gì khiến họ hạnh phúc nhất trong công việc của họ?" và "Điều gì mang lại cho họ cảm giác thành tựu?".
Khi bảng khảo sát này lan truyền trên mạng xã hội, nhiều người đã chỉ trích nhà trường đang cố tình thu thập thông tin nghề nghiệp và hoàn cảnh gia đình của phụ huynh trá hình.
Một quan chức giấu tên của Trường tiểu học Huatai đã phủ nhận cáo buộc trên. Người này cho biết: "Chúng tôi đang hướng dẫn học sinh quan sát cận cảnh công việc của cha mẹ trong một ngày. Nhà trường hy vọng các em có thể trân trọng sự chăm chỉ, cống hiến của cha mẹ dành cho gia đình và học cách biết ơn".
Quan chức này nói thêm rằng bảng câu hỏi bắt buộc phải được phụ huynh kiểm tra lại trước khi nộp và phản hồi từ học sinh nhìn chung là tích cực vì nhiều em đã thực sự hiểu được sự vất vả của cha mẹ.
Trước những phản ứng gay gắt, cơ quan quản lý giáo dục thành phố cho biết họ đã tiến hành điều tra sự việc. Một quan chức chia sẻ: "Chúng tôi đã nhắc nhở nhà trường phải chu đáo và cân nhắc các tác động tiềm ẩn đối với công chúng khi triển khai các hoạt động trong tương lai".
Hồi năm 2022, Bộ Giáo dục Trung Quốc ban hành một thông tư nghiêm cấm các trường tiểu học và trung học cơ sở thu thập thông tin về nghề nghiệp cũng như thu nhập của phụ huynh.
