Sự nghiệp Hollywood của Rebecca Schaeffer đang trên đà thăng tiến thì bị một kẻ rình rập bạo lực cắt ngang.
Nữ diễn viên 21 tuổi được biết đến nhiều nhất qua phim hài sitcom My Sister Sam, phát sóng từ năm 1986 đến 1988, và đang được nhắm đến cho một vai diễn trong The Godfather Part III. Nhưng cuộc đời Rebecca đột ngột kết thúc vào ngày 18/7/1989, khi cô bị bắn chết trước cửa nhà ở Los Angeles trong lúc chờ người đưa thư giao kịch bản phim mới.
Rebecca không hề hay biết rằng Robert John Bardo, khi đó 19 tuổi, đã theo dõi cô trong ba năm. Nỗi ám ảnh của Robert leo thang thành bạo lực khoảng ba tuần sau khi anh ta trả 250 USD cho một thám tử tư để lấy địa chỉ của Rebecca từ hồ sơ tại Cơ quan quản lý phương tiện cơ giới – điều hợp pháp vào thời điểm đó.
Có được địa chỉ trong tay, Robert bắt xe buýt từ thành phố Tucson, Arizona, và đến nhà Rebecca với một khẩu súng giấu trong túi mua sắm.
“Anh ta nói muốn tìm kiếm địa chỉ một người bạn. Anh ta đánh vần tên cô ấy, cho biết ngày sinh và một số thông tin về nơi cô ấy có thể đang ở”, thám tử tư Anthony Zinkus làm chứng tại phiên tòa xét xử Robert năm 1991.
Thời điểm đó, hành vi rình rập hiếm khi bị truy tố, nhận thức của công chúng về vấn đề này còn hạn chế. Vụ sát hại Rebecca đã đẩy vấn đề vào tâm điểm chú ý trên toàn nước Mỹ, khiến bang California thông qua đạo luật chống rình rập đầu tiên vào năm 1990.
Những lần cố tiếp cận của ‘fan cuồng’
Tại tòa, trưởng bộ phận an ninh của Burbank Studios, ông John Egger, cho biết việc người hâm mộ “không mời mà đến” trường quay là rất phổ biến. Ông ước tính có khoảng 100 người như vậy trong 12 năm làm việc tại studio, và khoảng 500 lá thư đã được gửi đến trong khoảng thời gian đó. Thực tế, John đã từ chối cho Robert vào studio 2 năm trước vụ sát hại Rebecca.
John kể lại rằng vào ngày 2/6/1987, một nhân viên bảo vệ báo cho ông biết về việc Robert muốn họ giao một bó hoa lớn và một con gấu bông cao 1,5 m cho Rebecca. John bảo nhân viên dẫn Robert đến văn phòng của mình vì “anh ta đã gọi điện rất nhiều lần, và được công ty sản xuất phim My Sister Sam hướng dẫn liên hệ với chúng tôi vì anh ta gọi cho họ quá nhiều lần”.
John cho biết đã cố gắng dẫn dắt cuộc trò chuyện sang tiền sử bệnh tâm thần của Robert, nhưng anh ta khăng khăng muốn nói về việc gặp Rebecca vì yêu cô. Dù vậy, John cho biết Robert tỏ ra rất ôn hòa và không hề có vẻ thù địch hay nguy hiểm, vì thế ông đã đưa ra quyết định chưa từng có tiền lệ: cho người chở Robert về tận nhà ở Tucson.
“Anh ta là một trong những người sáng suốt và thông minh nhất mà tôi từng tiếp xúc”, John nhận định khi so sánh Robert với những người hâm mộ tự ý đến studio khác.
Những cụm từ như “kẻ săn thần tượng” hay “si mê người nổi tiếng” được sử dụng tại phiên tòa, bị coi là giảm nhẹ bản chất của hành vi rình rập dẫn đến cái chết của Rebecca.
“Một quan niệm sai lầm lớn về những người nổi tiếng là họ được bảo vệ 24/7 và không thể tiếp cận. Điều đó không nhất thiết đúng. Cảnh sát, công tố viên và tòa án thực sự không coi hành vi rình rập là một vấn đề nghiêm trọng. Vụ án Rebecca đã thay đổi điều đó”, Darren Stocker, giáo sư tại Cao đẳng Cộng đồng Cape Cod kiêm chuyên gia an ninh tại Tập đoàn An ninh Kolins, chia sẻ.
Cơn giận của kẻ rình rập
Robert, nhân viên bán đồ ăn nhanh thất nghiệp, không chỉ ghi hình lại mọi tập phim My Sister Sam mà còn gửi rất nhiều thư cho Rebecca. Nữ diễn viên hồi đáp bằng lời nhắn riêng gửi cho Robert, khen bức thư của anh ta là bức thư hay nhất cô từng nhận được. Bạn bè của Rebecca được cho là đã khuyên cô không nên làm vậy, vì tin rằng điều đó chỉ làm tăng thêm sự ám ảnh của Robert đối với cô.
“Đôi khi, những kẻ rình rập khó có thể hiểu lý do nạn nhân không muốn dính dáng đến họ. Họ không thể tách rời cảm xúc, cách họ nhìn nhận sự việc và góc nhìn của bản thân khỏi những tổn hại mà hành vi rình rập đang gây ra cho nạn nhân. Họ không có khả năng cân bằng giữa nhu cầu được ở gần nạn nhân với nhận thức về nguy cơ, tổn hại từ chính hành vi của mình. Họ tin rằng nếu có thể ‘thuyết phục’ được nạn nhân, thì nạn nhân sẽ hiểu”, giáo sư Stocker nói.
Trong khi bên bào chữa miêu tả Robert là một thanh niên mắc chứng tâm thần phân liệt và hành động bốc đồng, bên công tố lại tìm cách chứng minh rằng vụ giết Rebecca là có chủ ý và xuất phát từ lòng thù hận.
Thời điểm gây án, lòng say mê của Robert đối với Rebecca đã biến thành cơn thịnh nộ sau khi xem cô đóng cảnh tình cảm trong phim Scenes from the Class Struggle in Beverly Hills. Anh ta cho rằng đây là sự thay đổi đáng báo động so với những vai diễn cô thường đóng.
Robert đã đến nhà của Rebecca hai lần vào sáng ngày nổ súng. Lần đầu tiên, anh ta nói chuyện với nữ diễn viên về lời nhắn kèm chữ ký mà cô gửi cho anh ta trước đó. Rebecca cảm ơn, bắt tay Robert và dặn “giữ gìn sức khỏe” – Robert kể lại trong một cuộc phỏng vấn được ghi âm tại nhà tù. Anh ta đang định ra về thì chợt nhớ có một đĩa CD và một bức thư muốn đưa cho Rebecca nên quay lại.
“Cảm giác như tôi lại làm phiền cô ấy vậy. ‘Nhanh lên, tôi không có nhiều thời gian’. Tôi nghĩ đó là một câu nói rất vô tâm với người hâm mộ”, Robert tiết lộ với bác sĩ tâm thần Park Dietz tại nhà tù vào tháng 9/1991.
Một đoạn video ghi lại cuộc trao đổi giữa Robert và bác sĩ Dietz được chiếu tại phiên tòa xét xử. Trong video, Robert cho bác sĩ xem cách anh ta rút khẩu súng ngắn từ trong túi mua sắm và bắn vào ngực Rebecca.
Robert nhớ lại: “Cô ấy hỏi ‘Tại sao, tại sao?’, còn tôi vẫn đang loay hoay, nghĩ rằng mình nên tự bắn vào đầu và ngã vào cô ấy”.
Luật chống rình rập đầu tiên
Một ngày sau khi bắn chết Rebecca, Robert bị bắt sau khi đi bộ ra đường cao tốc rồi lao vào giữa dòng xe cộ ở Arizona. Anh ta sau đó thú nhận với cảnh sát rằng đã giết nữ diễn viên, trên người còn mang theo ảnh quảng cáo của Rebecca.
Robert khai rằng bài hát Exit của nhóm U2 đã truyền cảm hứng cho anh ta giết người. Tại phiên tòa, luật sư của Robert bật bài hát đó trong phòng xử án, anh ta bắt đầu nhún nhảy và nhép miệng theo giai điệu.
Ngày 19/7/1989, thẩm phán Tòa Thượng thẩm Los Angeles tuyên Robert có tội và kết án tù chung thân không được ân xá.
Năm 2007, Robert, 37 tuổi, bị bạn tù đâm 11 nhát nhưng may mắn sống sót và được chuyển đến nhà tù khác.
Tội ác của Robert đã dẫn đến việc ban hành Điều 646.9 Bộ luật Hình sự năm 1990, quy định chế tài hình sự đối với hành vi rình rập.
“Luật này đã được sửa đổi vài lần để bắt kịp công nghệ. Các tòa án giờ tinh vi hơn nhiều trong việc hiểu những cách thức khác nhau mà hành vi rình rập – đặc biệt là rình rập trên mạng – có thể diễn ra”, ông Edward Susolik, luật sư chuyên về thương tích cá nhân kiêm CEO hãng luật Callahan & Blaine, cho biết.
Dù California là tiểu bang đầu tiên thông qua luật hình sự hóa hành vi rình rập, cái chết của Rebecca cũng góp phần thúc đẩy sự ra đời của Đạo luật bảo vệ quyền riêng tư của người điều khiển phương tiện năm 1994. Luật liên bang này cấm Cơ quan quản lý phương tiện cơ giới tiết lộ thông tin cá nhân của một người khi chưa được họ cho phép.
Xin hỏi: 1. Tôi có được phép sử dụng giấy phép lái xe Indonesia này để lái xe tại Việt Nam không?
2. Indonesia là thành viên của ASEAN. Vậy theo các thỏa thuận trong khu vực ASEAN, giấy phép lái xe do Indonesia cấp có được Việt Nam công nhận không?
3. Nếu giấy phép lái xe Indonesia của tôi không được công nhận trực tiếp, tôi cần thực hiện những thủ tục gì để có thể lái xe hợp pháp tại Việt Nam? (Ví dụ đổi sang giấy phép lái xe Việt Nam, xin giấy phép lái xe quốc tế...).
4. Với tư cách là công dân Belarus mang giấy phép lái xe Indonesia, tôi có gặp khó khăn pháp lý đặc biệt nào không? Rất mong nhận được sự tư vấn từ quý báo. Xin chân thành cảm ơn.
- Luật sư Hoàng Hà (Đoàn luật sư TP.HCM) trả lời:
Bạn là công dân Belarus nhưng giấy phép lái xe lại do Indonesia cấp. Pháp luật Việt Nam không chỉ nhìn vào quốc tịch người lái mà còn nhìn vào nước cấp giấy phép lái xe, loại giấy phép, thời hạn cư trú và điều ước quốc tế liên quan.
Về câu 1, nếu bạn chỉ sang Việt Nam ngắn hạn, có giấy phép lái xe quốc gia do Indonesia cấp còn hiệu lực, không phải giấy phép tạm thời, không phải giấy phép học lái và điều khiển đúng hạng xe được phép, thì có cơ sở để sử dụng tại Việt Nam theo cơ chế công nhận giấy phép lái xe trong ASEAN.
Hiệp định ASEAN về công nhận giấy phép lái xe quốc gia quy định các bên công nhận giấy phép lái xe quốc gia do cơ quan có thẩm quyền của các nước ASEAN cấp, trừ giấy phép tạm thời, giấy phép tập lái; người có giấy phép được lái loại xe phù hợp trong thời gian lưu trú tạm thời tại nước ASEAN khác. Nếu giấy phép không được lập bằng tiếng Anh thì phải kèm bản dịch tiếng Anh được chứng nhận.
Tuy nhiên nếu bạn cư trú, làm việc, học tập dài hạn tại Việt Nam thì không nên hiểu rằng cứ cầm giấy phép Indonesia là được lái xe vô thời hạn. Thông tư 12/2025/TT-BCA ngày 28-2-2025 của Bộ Công an, có hiệu lực từ ngày 1-3-2025, quy định người nước ngoài hoặc người Việt Nam cư trú ở nước ngoài có nhu cầu lái xe tại Việt Nam, nếu có giấy phép lái xe quốc gia thì phải làm thủ tục đổi sang giấy phép lái xe tương ứng của Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên có quy định khác.
Về câu 2, Indonesia là thành viên ASEAN và Hiệp định ASEAN về công nhận giấy phép lái xe quốc gia có nhắc trực tiếp Indonesia là một trong các nước tham gia.
Về nguyên tắc thì giấy phép lái xe quốc gia do Indonesia cấp được các nước ASEAN khác, trong đó có Việt Nam, công nhận trong phạm vi hiệp định. Nhưng cơ chế này chủ yếu phục vụ việc đi lại và lưu trú tạm thời, không phải là căn cứ để một người nước ngoài sinh sống lâu dài tại Việt Nam mà không đổi giấy phép lái xe.
Về câu 3, nếu không thuộc trường hợp được dùng trực tiếp hoặc muốn lái xe ổn định tại Việt Nam, bạn nên làm thủ tục đổi giấy phép lái xe Indonesia sang giấy phép lái xe Việt Nam.
Theo Điều 24 Thông tư 12/2025/TT-BCA, người nước ngoài cư trú, làm việc, học tập tại Việt Nam có giấy phép lái xe quốc gia còn thời hạn và có thẻ tạm trú hoặc thẻ thường trú từ 3 tháng trở lên thì được xét đổi sang giấy phép lái xe tương ứng của Việt Nam.
Hồ sơ gồm đơn đề nghị đổi giấy phép lái xe, bản dịch giấy phép lái xe nước ngoài sang tiếng Việt được chứng nhận, giấy khám sức khỏe trong trường hợp phải nộp, bản sao giấy tờ cư trú phù hợp. Hồ sơ nộp tại Phòng Cảnh sát giao thông hoặc Công an cấp xã nơi được bố trí điểm tiếp nhận; thời hạn in và trả giấy phép lái xe là 5 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ.
Về giấy phép lái xe quốc tế, cần lưu ý giấy phép lái xe quốc tế không phải lúc nào cũng thay thế được thủ tục đổi bằng. Thông tư 12/2025/TT-BCA quy định giấy phép lái xe quốc tế do Việt Nam cấp theo Công ước viên 1968 không có giá trị sử dụng trong lãnh thổ Việt Nam. Việc công nhận giấy phép lái xe quốc tế của nước ngoài tại Việt Nam phải căn cứ điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên, chứ không thể suy luận chung rằng cứ có giấy phép lái xe quốc tế là được lái xe tại Việt Nam.
Về câu 4, việc bạn mang quốc tịch Belarus không làm phát sinh trở ngại đặc biệt nếu giấy phép lái xe Indonesia là giấy phép hợp pháp, còn hạn, đúng hạng xe và bạn có giấy tờ nhập cảnh, cư trú hợp pháp tại Việt Nam.
Điểm có thể gây vướng trên thực tế là lực lượng chức năng có thể kiểm tra kỹ hơn vì quốc tịch người lái không trùng với nước cấp giấy phép. Do đó bạn nên mang theo hộ chiếu, giấy tờ cư trú tại Việt Nam, giấy phép lái xe Indonesia bản gốc, bản dịch tiếng Anh hoặc tiếng Việt được chứng nhận và chỉ lái đúng loại xe ghi trên giấy phép. Nếu cư trú dài hạn thì phương án an toàn nhất là đổi sang giấy phép lái xe Việt Nam.
Theo đó, 2 túi Hermes của bà Trương Mỹ Lan sẽ được tổ chức bán đấu giá vào ngày 21-5, theo hình thức đấu giá trực tuyến trên trang thông tin điện tử đấu giá trực tuyến (https://trungtamdaugiatphcm.daugiavna.vn), phương thức trả giá lên.
Cụ thể, tài sản 1 là túi xách nhãn hiệu Hermes size 30 màu trắng, không đính đá hay vật liệu gì bên trên, tình trạng đã qua sử dụng, giá khởi điểm hơn 2,3 tỉ đồng.
Người đủ điều kiện tham gia đấu giá có trách nhiệm truy cập tài khoản đã được cấp vào tài sản đấu giá để điểm danh tham dự phiên đấu giá. Thời gian điểm danh tham dự phiên đấu giá từ 10h - 10h30 ngày 21-5.
Trường hợp người đủ điều kiện tham gia đấu giá không truy cập tài khoản đã được cấp để điểm danh theo thời gian quy định trong quy chế cuộc đấu giá thì được coi là không tham dự phiên đấu giá, trừ trường hợp bất khả kháng.
Thời gian trả giá của phiên đấu giá trực tuyến, đối với tài sản 1 từ 10h - 10h30. Bước giá (là mức chênh lệch giữa lần trả giá sau so với lần trả giá trước liền kề) đối với tài sản này là 50 triệu đồng/bước giá.
Trường hợp người trả giá cao nhất rút lại giá đã trả trong khoảng thời gian 1 phút trước thời điểm kết thúc phiên đấu giá thì thời gian trả giá được gia hạn thêm 3 phút sau thời điểm kết thúc phiên đấu giá.
Giá trả của người tham gia đấu giá được hệ thống đấu giá trực tuyến ghi nhận phù hợp với quy định về bước giá, tính bằng giá khởi điểm cộng với số nguyên lần bước giá. Giá trả hợp lệ = Giá khởi điểm + N x bước giá (N là các số nguyên: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6...);
Tương tự đối với tài sản 2 là túi xách nhãn hiệu Hermes size 25 màu trắng, có đính đá màu trắng trên khóa và viền túi; tình trạng đã qua sử dụng, giá khởi điểm hơn 1,7 tỉ đồng.
Thời gian điểm danh và tham dự phiên đấu giá đối với tài sản 2 từ 11h - 11h30 ngày 21-5. Bước giá 50 triệu đồng/bước giá.
Tổ chức, cá nhân có nhu cầu mua đấu giá tài sản liên hệ và nộp hồ sơ tại Trung tâm Dịch vụ đấu giá tài sản TP.HCM (số 19/5 Hoàng Việt, phường Tân Sơn Nhất, TP.HCM. Điện thoại: 028.38119849).
Trước khi mở cuộc bán đấu giá 1 ngày làm việc, người phải thi hành án có quyền nhận lại tài sản nếu nộp đủ tiền thi hành án và thanh toán các chi phí thực tế, hợp lý đã phát sinh từ việc cưỡng chế thi hành án, tổ chức bán đấu giá.
Người phải thi hành án có trách nhiệm hoàn trả phí tổn thực tế, hợp lý cho người đăng ký mua tài sản. Mức phí tổn do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu tòa án giải quyết.
Ngày 9-4, Công an phường Tăng Nhơn Phú, TP.HCM cho biết trong quý 1-2026, đơn vị đã tăng cường tuần tra, kiểm soát các tuyến trọng điểm, triệt phá các đường dây từ khi chúng mới nhen nhóm ý định xâm nhập địa bàn cơ sở.
Theo đó, Công an phường đã phát hiện 28 vụ, 52 đối tượng (tăng so với liền kề). Tính đến tháng 3-2026, số đối tượng quản lý theo Nghị định 105 của Chính phủ là 13; quản lý 15 đối tượng nghiện và 29 đối tượng sau cai nghiện.
Với vai trò là lực lượng nòng cốt, Công an phường nhất là cảnh sát khu vực, cảnh sát phòng chống tội phạm tăng cường bám sát cơ sở, nắm chắc tình hình đối tượng, địa bàn và các tuyến trọng điểm; chủ động áp dụng các biện pháp nghiệp vụ để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy.
Điển hình, Công an phường Tăng Nhơn Phú đã ứng dụng bản đồ số để quản lý địa bàn; tiến hành tổng rà soát các điểm nghi vấn tổ chức, chứa chấp, sử dụng trái phép chất ma túy để đấu tranh triệt xóa, vô hiệu hóa, kiên quyết đấu tranh, truy vết đến cùng;
Chú trọng đẩy mạnh công tác phòng, chống ma túy đến từng người dân, từng gia đình, doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh và đặc biệt là các trường học bằng nhiều hình thức tuyên truyền sinh động.
Ngoài ra Công an phường xây dựng thí điểm mô hình "Nhà trọ an ninh, an toàn, nói không với ma túy" tại nhà trọ số 38 đường 904 phường Tăng Nhơn Phú.
Duy trì công tác kiểm tra, quản lý nghiêm ngặt các đối tượng sau cai nghiện bằng việc duy trì test ma túy các đối tượng tại các trạm y tế địa phương, đề phòng các đối tượng có biểu hiện nghiện lại và kiểm tra các khu nhà trọ, chung cư, nhất là vào ban đêm để nắm bắt và quản lý tình hình tệ nạn và tội phạm ma túy ẩn nấp.
Với phương châm "Mỗi hộ dân, mỗi khu phố, mỗi cơ quan là một pháo đài trong công tác phòng, chống ma túy", thời gian tới phường Tăng Nhơn Phú tập trung thực hiện nhiệm vụ, triển khai đồng bộ các giải pháp kết hợp chặt chẽ giữa phòng và chống, gắn với 3 giảm: "giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại" của ma túy và 5 tăng: "tăng hiệu quả lãnh đạo, tăng hiệu lực tổ chức thực hiện, tăng kiểm tra, giám sát, tăng nguồn lực, tăng chuyển đổi số".
Việc xác định xây dựng phường Tăng Nhơn Phú không ma túy vào năm 2028 dựa trên đánh giá, nhận diện đúng, đủ, sát thực tế tình hình địa phương; đủ điều kiện về nguồn lực, công nghệ và cơ chế để đi đầu thành phố trong xây dựng phường không ma túy.
Năm 2026, phường tập trung xây dựng 30% địa bàn đạt chuẩn "không ma túy" tương ứng với 26 khu phố. Với tinh thần phấn đấu cao, toàn bộ 86 khu phố cam kết xây dựng ngay khu phố không ma túy trong năm 2026.
Chính vì vậy với sự triển khai quyết liệt, đồng bộ ngay từ cơ sở, mục tiêu phường không ma túy vào năm 2028 là hoàn toàn có thể thực hiện đúng tiến độ.
