Trong những ngày tháng 4 lịch sử, chúng tôi tìm về xã Xuân Hưng, tỉnh Ninh Bình, nơi sinh ra và lớn lên của Anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc – người đã anh dũng hy sinh ngay trước khoảnh khắc đất nước trọn niềm vui thống nhất 51 năm về trước.
Dọc những con đường làng quê yên bình, men theo những cánh đồng lúa đang trổ bông, chỉ cần hỏi về liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc, không ai là không biết. Từ người lớn đến trẻ nhỏ, họ đều tận tình chỉ đường, giúp chúng tôi dễ dàng tìm đến ngôi nhà của bà Tô Thị Khuy (73 tuổi, vợ liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc) đang sinh sống.
Ngược lại thời gian, bà Khuy kể, ông Mạc sinh năm 1947, trong gia đình có truyền thống cách mạng thuộc xã Xuân Vinh, H.Xuân Thủy, tỉnh Nam Định cũ (nay là xã Xuân Hưng, tỉnh Ninh Bình). Ông là con trai duy nhất của một liệt sĩ trong kháng chiến chống Pháp, nhưng năm 1965, khi vừa tròn 18 tuổi, ông vẫn tình nguyện nhập ngũ.
Tháng 6.1966, ông được chuyển sang bộ đội chủ lực; năm 1972 được điều về Trung đoàn Bộ binh cơ giới 202 (tiền thân của Lữ đoàn xe tăng 202 ngày nay).
Năm 1973, đơn vị của ông Mạc ra Hà Tĩnh rồi Thanh Hóa để củng cố và tham gia vào đội hình Binh đoàn Quyết Thắng. Trong thời gian này, ông được thăng quân hàm thiếu úy và bổ nhiệm chức vụ Đại đội trưởng Đại đội 3, Tiểu đoàn 66. Cạnh đó, được gia đình hai bên vun vén và giao hẹn ông Mạc cũng tranh thủ thời gian nghỉ phép về quê xây dựng gia đình với bà Khuy.
Bà Khuy nhớ lại, ông Mạc xin về phép 1 tuần để tổ chức đám cưới với bà, đó là một đám cưới giản dị. Tuy nhiên, là lính xe tăng nên ông Mạc thường xuyên không ở nhà, nhiều khi chỉ nghỉ phép được 1 – 2 buổi rồi lại xách ba lô trở lại chiến trường.
Trong những lần về nhà, ông Mạc hay kể cho bà Khuy những câu chuyện trong quân ngũ nên bà cảm nhận được ông là người chỉ huy tận tụy, dù gian khổ, khó khăn nhưng ông vẫn luôn lạc quan. Đặc biệt, trước khi vào trận đánh cuối cùng, ông Mạc còn ghé về thăm nhà và nói với bà rằng: “Anh tham gia trận này xong là anh về”. Nhưng lời hứa ấy đã mãi mãi không thể thực hiện được.
Tối 29.4.1975, ông Mạc viết lá thư cuối cùng cho bà Khuy. Bức thư mở đầu bằng câu: “Bình Dương, ngày 29.4.1975”. Trong thư, ông kể rằng, “anh và đồng đội đã vào gần tới Sài Gòn rồi. Bộ đội đi tới đâu là giải phóng tới đó, hai bên đường người dân cầm cờ, hoa vẫy chào vui lắm”.
Chính vì lá thư tràn đầy hy vọng ấy mà sau đó khi nghe tin đồn ông hy sinh đúng ngày 30.4.1975, bà đã không tin. Vài tháng sau ngày giải phóng, khi giấy báo tử, bà thực sự ngã quỵ.
“Bức thư đó ai đọc cũng không thể nghĩ rằng anh đã hy sinh nên khi nghe tin tôi rụng rời chân tay, mọi người phải bế tôi từ ngoài hiên vào nhà”, bà Khuy bật khóc khi nhớ lại.
Sau này, đồng đội của Anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc kể lại với bà rằng, trong chiến dịch Hồ Chí Minh, Đại đội 3 của ông Mạc được giao nhiệm vụ phối thuộc cho Trung đoàn 27 (thuộc Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1, Binh đoàn Quyết Thắng) do trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu chỉ huy, nằm trong đội hình cánh quân phía bắc của chiến dịch.
Sáng 30.4.1975, xe thiết giáp số 454 do ông Mạc chỉ huy dẫn đầu đội hình thọc sâu của Sư đoàn 320B tiến về cầu Vĩnh Bình với nhiệm vụ mở toang “cánh cửa” phía bắc để đại quân thần tốc tiến vào giải phóng Sài Gòn.
Đây là cửa ngõ vào trung tâm nên lực lượng phòng thủ của địch rất mạnh, có nhiều xe thiết giáp, xe tăng và nhiều chướng ngại vật bằng thùng phuy đổ đầy đất xếp ngang đường nhằm cản bước tiến của ta.
Cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng ác liệt. Được sự đồng ý của tướng Nguyễn Huy Hiệu, lợi dụng thời gian hỏa lực địch bị khống chế, ông Mạc khoác theo khẩu B40 lao từ trên xe xuống trực tiếp chỉ huy bộ đội xung phong. Với cách đánh phù hợp, bộ đội ta nhanh chóng chiếm được đầu cầu phía bắc.
Tận dụng thời cơ đó, toàn bộ đội hình phía sau tiến lên. Đúng lúc đó, một mảnh đạn M79 găm vào ngực ông Mạc nhưng ông nén đau, tự băng bó cho mình rồi tiếp tục chiến đấu.
Khi quân ta qua được 2/3 cầu, ông Mạc chắn đạn cho đồng đội rồi anh dũng hy sinh. Lúc đó là hơn 9 giờ ngày 30.4.1975, quân ta cũng làm chủ được cầu Vĩnh Bình.
Quá tiếc thương người đồng đội hy sinh ngay trước giờ toàn thắng, ông Hiệu quyết định đưa thi thể ông Mạc lên chiếc xe thiết giáp số 454 và ra lệnh tiếp tục hành tiến tiến công vào nội đô Sài Gòn đánh chiếm và làm chủ khu vực Bộ tư lệnh các binh chủng, khu lục quân công xưởng, khu hậu cần và Tổng y viện cộng hòa, Bộ tổng tham mưu Ngụy…
Chiều 30.4.1975, tại Tổng y viện cộng hòa, ông Hiệu ra lệnh cho cấp dưới tìm mua quan tài để mai táng người đồng đội Hoàng Thọ Mạc.
Với thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, ngày 12.9.1975, Nhà nước đã truy tặng liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khẩu súng K54 mà ông Mạc sử dụng trong trận đánh cuối cùng hiện được trưng bày tại Bảo tàng lực lượng Tăng thiết giáp.
Bà Khuy chia sẻ rằng sau khi ông Mạc hy sinh, bà được Nhà nước bố trí đi học y tá và về làm việc tại Bệnh viện Giao Thủy (tỉnh Nam Định cũ) cho đến khi nghỉ hưu, 10 năm sau, bà quyết định đi bước nữa.
Dù có gia đình mới và hai cô con gái, nhưng bà vẫn luôn giữ trọn đạo nghĩa với người chồng anh hùng. Đáng quý hơn, người chồng sau và các con của bà đều hết lòng kính trọng, thờ phụng ông Mạc như người thân trong nhà.
“Các con của tôi đều gọi anh ấy là bố Mạc. Đặc biệt là cô con gái thứ 2 cũng nối gót chí hướng của bố khi đang công tác trong quân đội”, bà Khuy nói.
Theo bà Khuy, đến tháng 4.2009, nhờ sự giúp đỡ của đồng đội, các cơ quan chức năng, đặc biệt là thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, bà đã quyết tâm tìm kiếm và đưa hài cốt của ông Mạc về an táng tại nghĩa trang quê nhà. Từ đó, bà Khuy mới thực sự cảm thấy “yên lòng”.
Hằng năm, cứ đến đúng ngày 30.4 ngày mà cả nước mừng vui chiến thắng gia đình bà lại quây quần tưởng nhớ người anh hùng đã ngã xuống vì độc lập dân tộc.
Ngày 9.5, mạng xã hội lan truyền clip ghi lại cảnh tài xế xe ôm công nghệ chặn đường một đôi nam nữ rồi lao vào hành hung chàng trai tới tấp.
Theo đó, đoạn clip dài gần 2 phút ghi lại cảnh đôi nam nữ đang chở nhau trên xe máy, lưu thông trên đường có nhiều phương tiện qua lại. Lúc này, một người đàn ông mặc áo xe ôm công nghệ bất ngờ áp sát, chặn đầu.
Người đàn ông dừng xe rồi bất ngờ lao tới đấm liên tiếp vào chàng trai khiến nạn nhân ngã xuống đường. Người đàn ông tiếp tục lao đến đấm, đá vào người nạn nhân mặc cho người đi đường can ngăn. Hành động này chỉ dừng lại khi có rất đông người đi đường tập trung theo dõi.
Nạn nhân sau đó không đến trình báo cơ quan công an. Tuy nhiên, đoạn clip được camera nhà dân ghi lại và đăng tải lên mạng xã hội. Nhiều người bày tỏ sự bức xúc về hành vi côn đồ của người đàn ông.
Liên quan vụ việc, Công an phường Thủ Đức đang phối hợp các đơn vị nghiệp vụ Công an TP.HCM khẩn trương vào cuộc làm rõ.
Qua xác minh, cơ quan chức năng xác định vụ việc xảy ra vào lúc 19 giờ 35 ngày 7.5 trên đường Kha Vạn Cân, phường Thủ Đức (TP.HCM). Nạn nhân trong vụ việc là anh T. (29 tuổi). Nhận định nguyên nhân dẫn đến vụ việc là do ghen tuông.
Tối 7.5, anh T. đến đón bạn gái đi chơi (cô gái trong đoạn clip). Cô gái này là bạn gái cũ của người đàn ông, hành nghề tài xế xe ôm công nghệ, người đã ra tay hành hung anh T.
Chiều 17-7, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại khu vực gần ga Hương Thủy (TP Huế), Đội quy tập 192 (Bộ Chỉ huy Quân sự TP Huế) đã phát hiện và cất bốc được một hài cốt liệt sĩ.
Theo ghi nhận, vị trí tìm thấy hài cốt là một bãi cát trắng, nằm trong phạm vi rà soát 2,5ha. Công tác cất bốc đã được các cán bộ, chiến sĩ tiến hành vô cùng tỉ mỉ.
Đại tá Lê Hồng Việt - Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự TP Huế - cho biết ngay sau khi nhận tin báo, ông đã trực tiếp đến hiện trường đưa hài cốt liệt sĩ vào tiểu sành và dâng hương tưởng niệm.
Theo đại tá Việt, dự kiến trong ngày mai, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm tại khu vực này, với hy vọng quy tập thêm được hài cốt của các liệt sĩ khác.
Hiện hài cốt liệt sĩ được đặt trong tiểu sành, phủ Quốc kỳ và quàn trang trọng tại lều dã chiến đặt tại khu vực tìm kiếm.
Trước đó, như Báo điện tử Tuổi Trẻ đã thông tin, sau khi tiếp nhận thông tin từ các cựu chiến binh và người dân, từ ngày 10-7, Đội quy tập 192 bắt đầu triển khai lực lượng tìm kiếm tại khu vực ga Hương Thủy.
Nhiều ngày qua, các cán bộ, chiến sĩ đã kiên trì dùng phương pháp thủ công để bóc tách từng lớp đất cát, rà soát từng vị trí, với quyết tâm sớm đưa các anh hùng liệt sĩ trở về với gia đình.
Xã Hòa Bình thành lập trên cơ sở sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thị trấn Hòa Bình, xã Vĩnh Mỹ A và xã Long Thạnh của huyện Hòa Bình, tỉnh Bạc Liêu (cũ). Xã có diện tích tự nhiên hơn 114 km2, quy mô dân số hơn 66.000 người, được xác định là trung tâm hành chính, kinh tế, thương mại và dịch vụ khu vực phía bắc tỉnh Cà Mau.
Hòa Bình đồng thời là đô thị hạt nhân, có vị trí quan trọng trên trục giao thông huyết mạch quốc lộ 1 kết nối liên vùng giữa tỉnh Cà Mau với các địa phương khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Đây là địa bàn có điều kiện thuận lợi để phát triển thương mại, dịch vụ, công nghiệp chế biến, logistics và các ngành kinh tế đô thị; giữ vai trò đầu mối giao thương, trung chuyển hàng hóa và cung ứng dịch vụ phục vụ phát triển kinh tế - xã hội khu vực phía bắc tỉnh Cà Mau.
Theo ông Hồ Văn Linh, Bí thư Đảng ủy xã Hòa Bình, thời gian qua, xã Hòa Bình có tốc độ phát triển kinh tế - xã hội khá nhanh.
Đặc biệt, hệ thống kết cấu hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội từng bước được đầu tư đồng bộ. Lĩnh vực thương mại, dịch vụ, sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp và dân cư đô thị phát triển mạnh.
Với lợi thế nằm trên tuyến quốc lộ 1 và tiếp giáp các khu vực phát triển năng động, địa phương có điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư phát triển công nghiệp chế biến nông sản, thủy sản, thương mại, dịch vụ và phát triển đô thị theo hướng hiện đại.
Quá trình đô thị hóa trên địa bàn diễn ra ngày càng rõ nét. Trọng tâm là quy mô dân số đô thị, mật độ dân cư và tỷ lệ lao động phi nông nghiệp không ngừng gia tăng, đòi hỏi yêu cầu tổ chức mô hình chính quyền đô thị phù hợp với thực tiễn phát triển của địa phương.
Ông Linh cho rằng, việc thành lập phường Hòa Bình nhằm hoàn thiện mô hình tổ chức chính quyền đô thị phù hợp với thực tiễn phát triển của một địa bàn động lực, trọng điểm. Đồng thời tạo cơ sở pháp lý để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về quy hoạch, đất đai, xây dựng, trật tự đô thị, bảo vệ môi trường. Ngoài ra, phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội theo hướng đồng bộ, hiện đại.
Bên cạnh đó, việc tổ chức đơn vị hành chính theo mô hình phường sẽ góp phần đẩy mạnh thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp chế biến, thương mại, dịch vụ, nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ công, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nhân dân.
Đánh giá về tiềm năng, lợi thế, ông Hồ Văn Linh cho rằng, Hòa Bình được xác định là đô thị hạt nhân của tiểu vùng phía đông bắc tỉnh Cà Mau. Đồng thời là đô thị vệ tinh quan trọng của đô thị Bạc Liêu, thuộc không gian phát triển mở rộng của đô thị trung tâm tỉnh Cà Mau và giữ vai trò là đầu mối kết nối giữa khu vực phía bắc của tỉnh với các trung tâm kinh tế, đô thị quan trọng trong vùng.
Đặc biệt, Hòa Bình có vị trí chiến lược trong mạng lưới liên kết vùng, do là đầu mối kết nối giữa đô thị Bạc Liêu với các xã Phước Long, Hồng Dân; kết nối khu vực ven Biển Đông thông qua hệ thống giao thông gồm quốc lộ 1, đường Vĩnh Mỹ - Phước Long - Ba Đình...
Về kinh tế, xã Hòa bình có hơn 10.378 ha đất nông nghiệp, trong đó có hơn 5.755 ha đất nuôi trồng thủy sản, hơn 3.746 ha đất chuyên trồng lúa... Khi thành lập phường Hòa Bình, việc chuyển đổi mô hình quản lý từ xã sang phường sẽ tạo điều kiện thuận lợi để thúc đẩy phát triển kinh tế theo hướng đô thị, nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư, phát triển các ngành thương mại, dịch vụ, công nghiệp chế biến và tiểu thủ công nghiệp.
Về quản lý nhà nước, mô hình chính quyền đô thị sẽ giúp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý trên các lĩnh vực như đất đai, xây dựng, trật tự đô thị, môi trường, hạ tầng kỹ thuật. Tăng cường tính chủ động, kịp thời trong xử lý các vấn đề phát sinh, đáp ứng yêu cầu quản lý đô thị ngày càng cao.
Về xã hội và đời sống nhân dân thì chất lượng cung ứng dịch vụ công được nâng cao. Hệ thống hạ tầng xã hội từng bước được đầu tư đồng bộ; đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện. Đồng thời, việc tổ chức lại các đơn vị dân cư theo mô hình tổ dân phố góp phần tăng cường quản lý cộng đồng, xây dựng đời sống văn hóa đô thị văn minh, hiện đại.
"Định hướng phường Hòa Bình đến năm 2030 phát triển theo hướng đô thị văn minh, hiện đại, bền vững. Xây dựng phường Hòa Bình trở thành trung tâm hành chính, kinh tế, thương mại và dịch vụ của khu vực. Với tiềm năng, vị trí thuận lợi, việc thành lập phường Hòa Bình sẽ góp phần xây dựng đô thị phát triển bền vững, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và quản lý đô thị của tỉnh Cà Mau", ông Hồ Văn Linh thông tin.
