Trong những ngày tháng 4 lịch sử, chúng tôi tìm về xã Xuân Hưng, tỉnh Ninh Bình, nơi sinh ra và lớn lên của Anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc – người đã anh dũng hy sinh ngay trước khoảnh khắc đất nước trọn niềm vui thống nhất 51 năm về trước.
Dọc những con đường làng quê yên bình, men theo những cánh đồng lúa đang trổ bông, chỉ cần hỏi về liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc, không ai là không biết. Từ người lớn đến trẻ nhỏ, họ đều tận tình chỉ đường, giúp chúng tôi dễ dàng tìm đến ngôi nhà của bà Tô Thị Khuy (73 tuổi, vợ liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc) đang sinh sống.
Ngược lại thời gian, bà Khuy kể, ông Mạc sinh năm 1947, trong gia đình có truyền thống cách mạng thuộc xã Xuân Vinh, H.Xuân Thủy, tỉnh Nam Định cũ (nay là xã Xuân Hưng, tỉnh Ninh Bình). Ông là con trai duy nhất của một liệt sĩ trong kháng chiến chống Pháp, nhưng năm 1965, khi vừa tròn 18 tuổi, ông vẫn tình nguyện nhập ngũ.
Tháng 6.1966, ông được chuyển sang bộ đội chủ lực; năm 1972 được điều về Trung đoàn Bộ binh cơ giới 202 (tiền thân của Lữ đoàn xe tăng 202 ngày nay).
Năm 1973, đơn vị của ông Mạc ra Hà Tĩnh rồi Thanh Hóa để củng cố và tham gia vào đội hình Binh đoàn Quyết Thắng. Trong thời gian này, ông được thăng quân hàm thiếu úy và bổ nhiệm chức vụ Đại đội trưởng Đại đội 3, Tiểu đoàn 66. Cạnh đó, được gia đình hai bên vun vén và giao hẹn ông Mạc cũng tranh thủ thời gian nghỉ phép về quê xây dựng gia đình với bà Khuy.
Bà Khuy nhớ lại, ông Mạc xin về phép 1 tuần để tổ chức đám cưới với bà, đó là một đám cưới giản dị. Tuy nhiên, là lính xe tăng nên ông Mạc thường xuyên không ở nhà, nhiều khi chỉ nghỉ phép được 1 – 2 buổi rồi lại xách ba lô trở lại chiến trường.
Trong những lần về nhà, ông Mạc hay kể cho bà Khuy những câu chuyện trong quân ngũ nên bà cảm nhận được ông là người chỉ huy tận tụy, dù gian khổ, khó khăn nhưng ông vẫn luôn lạc quan. Đặc biệt, trước khi vào trận đánh cuối cùng, ông Mạc còn ghé về thăm nhà và nói với bà rằng: “Anh tham gia trận này xong là anh về”. Nhưng lời hứa ấy đã mãi mãi không thể thực hiện được.
Tối 29.4.1975, ông Mạc viết lá thư cuối cùng cho bà Khuy. Bức thư mở đầu bằng câu: “Bình Dương, ngày 29.4.1975”. Trong thư, ông kể rằng, “anh và đồng đội đã vào gần tới Sài Gòn rồi. Bộ đội đi tới đâu là giải phóng tới đó, hai bên đường người dân cầm cờ, hoa vẫy chào vui lắm”.
Chính vì lá thư tràn đầy hy vọng ấy mà sau đó khi nghe tin đồn ông hy sinh đúng ngày 30.4.1975, bà đã không tin. Vài tháng sau ngày giải phóng, khi giấy báo tử, bà thực sự ngã quỵ.
“Bức thư đó ai đọc cũng không thể nghĩ rằng anh đã hy sinh nên khi nghe tin tôi rụng rời chân tay, mọi người phải bế tôi từ ngoài hiên vào nhà”, bà Khuy bật khóc khi nhớ lại.
Sau này, đồng đội của Anh hùng, liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc kể lại với bà rằng, trong chiến dịch Hồ Chí Minh, Đại đội 3 của ông Mạc được giao nhiệm vụ phối thuộc cho Trung đoàn 27 (thuộc Sư đoàn 320B, Quân đoàn 1, Binh đoàn Quyết Thắng) do trung đoàn trưởng Nguyễn Huy Hiệu chỉ huy, nằm trong đội hình cánh quân phía bắc của chiến dịch.
Sáng 30.4.1975, xe thiết giáp số 454 do ông Mạc chỉ huy dẫn đầu đội hình thọc sâu của Sư đoàn 320B tiến về cầu Vĩnh Bình với nhiệm vụ mở toang “cánh cửa” phía bắc để đại quân thần tốc tiến vào giải phóng Sài Gòn.
Đây là cửa ngõ vào trung tâm nên lực lượng phòng thủ của địch rất mạnh, có nhiều xe thiết giáp, xe tăng và nhiều chướng ngại vật bằng thùng phuy đổ đầy đất xếp ngang đường nhằm cản bước tiến của ta.
Cuộc chiến đấu diễn ra vô cùng ác liệt. Được sự đồng ý của tướng Nguyễn Huy Hiệu, lợi dụng thời gian hỏa lực địch bị khống chế, ông Mạc khoác theo khẩu B40 lao từ trên xe xuống trực tiếp chỉ huy bộ đội xung phong. Với cách đánh phù hợp, bộ đội ta nhanh chóng chiếm được đầu cầu phía bắc.
Tận dụng thời cơ đó, toàn bộ đội hình phía sau tiến lên. Đúng lúc đó, một mảnh đạn M79 găm vào ngực ông Mạc nhưng ông nén đau, tự băng bó cho mình rồi tiếp tục chiến đấu.
Khi quân ta qua được 2/3 cầu, ông Mạc chắn đạn cho đồng đội rồi anh dũng hy sinh. Lúc đó là hơn 9 giờ ngày 30.4.1975, quân ta cũng làm chủ được cầu Vĩnh Bình.
Quá tiếc thương người đồng đội hy sinh ngay trước giờ toàn thắng, ông Hiệu quyết định đưa thi thể ông Mạc lên chiếc xe thiết giáp số 454 và ra lệnh tiếp tục hành tiến tiến công vào nội đô Sài Gòn đánh chiếm và làm chủ khu vực Bộ tư lệnh các binh chủng, khu lục quân công xưởng, khu hậu cần và Tổng y viện cộng hòa, Bộ tổng tham mưu Ngụy…
Chiều 30.4.1975, tại Tổng y viện cộng hòa, ông Hiệu ra lệnh cho cấp dưới tìm mua quan tài để mai táng người đồng đội Hoàng Thọ Mạc.
Với thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu, ngày 12.9.1975, Nhà nước đã truy tặng liệt sĩ Hoàng Thọ Mạc danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Khẩu súng K54 mà ông Mạc sử dụng trong trận đánh cuối cùng hiện được trưng bày tại Bảo tàng lực lượng Tăng thiết giáp.
Bà Khuy chia sẻ rằng sau khi ông Mạc hy sinh, bà được Nhà nước bố trí đi học y tá và về làm việc tại Bệnh viện Giao Thủy (tỉnh Nam Định cũ) cho đến khi nghỉ hưu, 10 năm sau, bà quyết định đi bước nữa.
Dù có gia đình mới và hai cô con gái, nhưng bà vẫn luôn giữ trọn đạo nghĩa với người chồng anh hùng. Đáng quý hơn, người chồng sau và các con của bà đều hết lòng kính trọng, thờ phụng ông Mạc như người thân trong nhà.
“Các con của tôi đều gọi anh ấy là bố Mạc. Đặc biệt là cô con gái thứ 2 cũng nối gót chí hướng của bố khi đang công tác trong quân đội”, bà Khuy nói.
Theo bà Khuy, đến tháng 4.2009, nhờ sự giúp đỡ của đồng đội, các cơ quan chức năng, đặc biệt là thượng tướng Nguyễn Huy Hiệu, bà đã quyết tâm tìm kiếm và đưa hài cốt của ông Mạc về an táng tại nghĩa trang quê nhà. Từ đó, bà Khuy mới thực sự cảm thấy “yên lòng”.
Hằng năm, cứ đến đúng ngày 30.4 ngày mà cả nước mừng vui chiến thắng gia đình bà lại quây quần tưởng nhớ người anh hùng đã ngã xuống vì độc lập dân tộc.
Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp), nêu quan điểm tại hội thảo “Luật Thủ đô (sửa đổi): Kiến tạo thể chế, không gian phát triển vượt trội cho thành phố Hà Nội” do Bộ Tư pháp phối hợp với UBND TP Hà Nội tổ chức, ngày 2/4.
Theo ông Hoàn, dự thảo luật hướng tới mở rộng tối đa “không gian pháp lý” để thúc đẩy phát triển, trao quyền chủ động nhiều hơn cho chính quyền Hà Nội cũng như khuyến khích đổi mới sáng tạo, nâng cao trách nhiệm giải trình.
Dự thảo luật không dừng lại ở việc điều chỉnh kỹ thuật lập pháp, mà còn phản ánh sự thay đổi sâu sắc về tư duy phát triển: Từ “quản lý để ổn định” sang “kiến tạo để bứt phá”, từ “tuân thủ thụ động” sang “chủ động thiết kế và dẫn dắt chính sách” để Hà Nội chủ động bứt phá trong kỷ nguyên mới.
Một điểm đột phá nổi bật nêu tại dự thảo, theo ông Hoàn, là việc chuyển đổi căn bản vai trò của chính quyền Hà Nội từ thực thi chính sách sang chủ động thiết kế chính sách.
“Với cách tiếp cận mới, TP Hà Nội được trao thẩm quyền rộng hơn để chủ động xây dựng, lựa chọn và điều chỉnh các chính sách phù hợp với đặc thù phát triển của mình. Với cơ chế này, Hà Nội sẽ từng bước trở thành chủ thể kiến tạo chính sách, có khả năng dẫn dắt mô hình phát triển mới, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng thủ đô trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, thành phố toàn cầu trong kỷ nguyên mới”, ông Hoàn cho hay.
Cũng tại dự thảo luật do Bộ Tư pháp chủ trì xây dựng, Hà Nội được đề xuất giao tổng số 192 thẩm quyền (thẩm quyền của HĐND là 124, thẩm quyền của UBND là 56 và thẩm quyền của Chủ tịch UBND là 12). Trong đó, 85 thẩm quyền hoàn toàn mới, 57 thẩm quyền khác với quy định của cơ quan Nhà nước cấp trên.
Cơ chế cho phép HĐND TP Hà Nội chủ động quyết định lựa chọn áp dụng quy định pháp luật thuận lợi hơn cho phát triển thủ đô khi có sự khác biệt giữa Luật Thủ đô với các văn bản pháp luật được ban hành sau đó cũng là điểm mới nổi bật.
“Cơ chế này không chỉ góp phần tháo gỡ vướng mắc do chồng chéo, mâu thuẫn pháp luật mà còn tạo lập không gian pháp lý mở, cho phép Hà Nội chủ động thích ứng với những biến động nhanh của thực tiễn”, ông Hoàn phân tích.
Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội Lê Trung Hiếu nhận định dự thảo luật được xây dựng trên cơ sở quán triệt tinh thần các nghị quyết của Trung ương, với định hướng xuyên suốt chuyển mạnh từ tư duy “quản lý hành chính” sang “kiến tạo phát triển”.
Dự thảo luật đã đề xuất nhiều cơ chế đột phá trên các lĩnh vực then chốt như tổ chức bộ máy, tài chính - ngân sách, đầu tư, quy hoạch, đất đai, tài nguyên; đồng thời cho phép thí điểm các mô hình mới như ban hành văn bản quy phạm pháp luật mang tính đặc thù, triển khai cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox).
Với tầm nhìn dài hạn 100 năm, ông Hiếu nói dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng thể chế ổn định, bền vững, khơi thông nguồn lực, phát huy vai trò đầu tàu và lan tỏa của Hà Nội, hướng tới mục tiêu phát triển nhanh, bền vững.
Chủ trì hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Phan Chí Hiếu khẳng định dự án luật được Bộ này phối hợp với UBND TP Hà Nội cùng các bộ ngành, địa phương liên quan chuẩn bị hết sức công phu, nghiêm túc.
Bộ Tư pháp và Hà Nội cũng đã đánh giá kết quả 1 năm thực hiện Luật Thủ đô năm 2024, tổ chức nhiều buổi làm việc trực tiếp với các Bộ, cơ quan ngang Bộ có liên quan, nhiều cuộc tham vấn chuyên gia, nhà khoa học để lấy ý kiến xây dựng chính sách.
Trên cơ sở đó, Bộ Tư pháp lập hồ sơ dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) trình Chính phủ cho ý kiến và trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI theo quy trình thông qua tại một kỳ họp.
UBND TP.Hà Nội vừa có tờ trình gửi HĐND thành phố về việc phê duyệt chủ trương đầu tư dự án đầu tư trục đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Nội dung tờ trình thể hiện, dự án có quy mô sử dụng đất hơn 11.400 ha, gồm các cấu phần chính: trục đại lộ cảnh quan; công viên cảnh quan, vui chơi giải trí; các khu đất phát triển đô thị; đất mặt nước; đất hạ tầng kỹ thuật và đất khác; trong đó phân chia thành 5 nhóm loại hình dự án với 18 dự án thành phần.
Cụ thể, nhóm 1 gồm 2 dự án: xây dựng tuyến đường đại lộ dọc theo đê hữu Hồng dài khoảng 45,35 km (trục đại lộ cảnh quan hữu Hồng); xây dựng tuyến đường đại lộ dọc theo đê tả Hồng khoảng 35 km (trục đại lộ cảnh quan Tả Hồng).
Nhóm 2 gồm 11 dự án đầu tư công viên, gồm: cụm công viên tại bãi sông Tráng Việt (thuộc xã Mê Linh, Thiên Lộc) với tổng diện tích khoảng 1.113,8 ha; cụm công viên tại bãi sông Tàm Xá (thuộc xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh) rộng 397,5 ha; cụm công viên tại bãi sông Ngọc Thụy (P.Bồ Đề) khoảng 105,1 ha; cụm công viên tại bãi sông Long Biên - Cự Khối (thuộc phường Bồ Đề, Long Biên và xã Bát Tràng) rộng 472 ha.
Công viên tại bãi sông Xuân Quan - Phụng Công (xã Bát Tràng) rộng 168,6 ha; cụm công viên tại bãi sông xã Ô Diên rộng 166,1 ha; cụm công viên tại bãi sông Liên Mạc - Thượng Cát - Phú Thượng (thuộc phường Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng) rộng khoảng 154,2 ha.
Công viên công cộng P.Phú Thượng khoảng 20 ha; cụm công viên tại bãi sông P.Hồng Hà khoảng 383,4 ha; cụm công viên tại P.Lĩnh Nam khoảng 141,8 ha; cụm công viên tại bãi sông thuộc 4 phường, xã: Lĩnh Nam, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân với tổng diện tích khoảng 390,9 ha.
Nhóm 3 gồm 2 dự án đầu tư kè và chỉnh trị lòng sông, bờ sông. Theo đó, dự án thứ nhất thực hiện ở bờ tả sông Hồng, có chiều dài kè bờ sông khoảng 33,9 km; chỉnh trị lòng và bờ sông thuộc bãi sông Xuân Quan - Phụng Công (xã Bát Tràng) có quy mô 77 ha. Dự án thứ 2 là kè và chỉnh trị bờ hữu sông Hồng, với chiều dài kè sông khoảng 30,8 km; chỉnh trị lòng và bờ sông thuộc bãi sông Nhật Tân - Tứ Liên (P.Hồng Hà) quy mô khoảng 92 ha.
Nhóm 4 gồm 3 dự án đầu tư khu đô thị định cư, tái thiết với tổng quy mô khoảng 419 ha, trong đó dự án khu đô thị định cư tại P.Long Biên có quy mô khoảng 201 ha; dự án khu đô thị định cư tại P.Lĩnh Nam với quy mô khoảng 98 ha; dự án khu tái thiết đô thị làng nghề tại xã Bát Tràng, quy mô khoảng 120 ha. Nhóm 5 là các dự án giải phóng mặt bằng độc lập.
Theo UBND TP.Hà Nội, dự án có sơ bộ tổng mức đầu tư hơn 737.000 tỉ đồng (giảm 118.000 tỉ đồng so với ước tính vốn đầu tư sơ bộ công bố cuối năm 2025), đi qua địa bàn 16 xã, phường (giảm 3 phường Vĩnh Tuy, Vĩnh Hưng, Hoàng Mai so với công bố năm 2025).
16 xã, phường gồm: Hồng Hà, Ô Diên, Thượng Cát, Đông Ngạc, Phú Thượng, Lĩnh Nam, Thanh Trì, Nam Phù, Hồng Vân, Mê Linh, Thiên Lộc, Vĩnh Thanh, Đông Anh, Bồ Đề, Long Biên, Bát Tràng.
Tiến độ dự kiến kéo dài từ 2026 đến 2038, chia làm 2 giai đoạn. Trong đó giai đoạn 2026 - 2030 ưu tiên tập trung hoàn thành đầu tư xây dựng các công trình, hạ tầng chính của dự án, gồm: trục đại lộ cảnh quan hai bên sông; kè và chỉnh trị lòng, bờ sông; công viên công cộng P.Phú Thượng; công viên tại bãi sông P.Hồng Hà; khu vực "phòng khách đô thị"; khu đô thị định cư tại P.Lĩnh Nam và P.Long Biên; dự án giải phóng mặt bằng độc lập.
Giai đoạn 2030 - 2038 sẽ hoàn thành các dự án thành phần còn lại.
Về quỹ đất dự kiến đối ứng, TP.Hà Nội đề xuất bố trí tại các khu đất phát triển đô thị nằm trong phạm vi dự án với diện tích khoảng 2.655,8 ha; quỹ đất còn lại sẽ rà soát xác định tại một phần quỹ đất thu hồi của các dự án chậm triển khai và quỹ đất dự kiến xác định thanh toán cho các dự án BT trên địa bàn thành phố.
Báo cáo về tiến độ triển khai dự án, UBND TP.Hà Nội cho biết đến nay, quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng tỉ lệ 1/5.000 và phương án, vị trí tuyến trục đại lộ cảnh quan sông Hồng chưa được phê duyệt do quá trình thực hiện các nội dung nêu trên cần đánh giá kỹ hiện trạng, tác động môi trường và việc đảm bảo các điều kiện, quy định về quản lý, sử dụng đê điều, phòng chống lụt bão; đồng thời cần tổ chức lấy ý kiến cộng đồng dân cư cũng như vận động để tạo sự đồng thuận…
Dự án trục đại lộ cảnh quan sông Hồng được HĐND TP.Hà Nội thông qua nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư vào ngày 15.12.2025. Đến ngày 19.12.2025, dự án được khởi công, do liên danh địa ốc Đại Quang Minh - MIK Group - THACO - Văn Phú - T&T Group - Tập đoàn Hòa Phát cùng hợp tác thực hiện.
Tuy nhiên, đến nay, MIK Group, Văn Phú và T&T Group đã lần lượt rút khỏi liên danh nhà đầu tư, hiện chỉ còn địa ốc Đại Quang Minh, THACO và Tập đoàn Hòa Phát.
Tại buổi họp báo cung cấp thông tin kinh tế - xã hội trên địa bàn chiều 28.5, phóng viên đặt câu hỏi về việc người dân lo ngại chuyển đổi từ xăng A95 sang xăng E10 có thể ảnh hưởng đến động cơ, đặc biệt với các dòng xe đời cũ, xe phân khối lớn…
Trả lời báo chí, Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng (Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM) cho biết, từ thời điểm đưa ra thị trường (ngày 1.8.2025) và quá trình triển khai của các doanh nghiệp đầu mối (Petrolimex, PVOIL) đến nay, cơ quan quản lý chất lượng chưa ghi nhận phản ánh, khiếu nại về chất lượng đối với xăng sinh học E10.
Theo Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, đơn vị đang thực hiện khảo sát thường xuyên theo kế hoạch dưới sự chỉ đạo của Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM nhằm đánh giá chất lượng xăng E10 lưu thông trên thị trường.
Đơn vị này cho biết, nhiệm vụ quản lý nhà nước đối với mặt hàng xăng dầu được phân công cụ thể giữa các cơ quan.
Trong đó, Sở Công thương TP.HCM là cơ quan chủ trì quản lý hoạt động thương mại, kinh doanh và hệ thống phân phối xăng dầu; bao gồm cấp phép quy hoạch hệ thống phân phối, quản lý cung cầu, bảo đảm nguồn cung, tiến độ thực hiện lộ trình chuyển đổi và phối hợp quản lý giá cả với Bộ Công thương.
Sở Khoa học và Công nghệ TP.HCM, thông qua Chi cục Tiêu chuẩn đo lường chất lượng, là cơ quan quản lý nhà nước về tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng mặt hàng xăng dầu trên địa bàn TP.HCM.
Ngày 7.11.2025, Bộ Công thương ban hành Thông tư số 50 quy định lộ trình áp dụng tỷ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống tại Việt Nam.
Theo đó, "từ ngày 1.6.2026, xăng không chì (theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành) phải phối trộn, pha chế thành xăng E10 để sử dụng cho động cơ xăng trên toàn quốc".
Ngày 30.4.2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư về Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xăng, nhiên liệu diesel và nhiên liệu sinh học.
Theo đó, quy định cụ thể các chỉ tiêu kỹ thuật đối với xăng E10 như: hàm lượng ethanol, hàm lượng oxy và các hợp chất oxygenat được phép sử dụng nhằm bảo đảm chất lượng nhiên liệu và khả năng tương thích kỹ thuật đối với động cơ, phương tiện lưu hành trên thị trường; các chỉ tiêu được thử nghiệm theo các phương pháp của tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) và tiêu chuẩn quốc tế (ASTM).
Khi đưa ra lộ trình áp dụng xăng sinh học E10 trên phạm vi toàn quốc, Bộ Công thương, Bộ Khoa học và Công nghệ đã phối hợp cùng các viện nghiên cứu, trường đại học chuyên ngành (Trường đại học Bách khoa Hà Nội và Trường đại học Giao thông vận tải) thực hiện các đề tài nghiên cứu khoa học độc lập, nghiêm ngặt về mức độ tương thích của nhiên liệu sinh học trên các dòng động cơ đang lưu hành tại Việt Nam.
Việc chuyển đổi sang xăng E10, theo các bộ ngành (Công thương, Khoa học và Công nghệ), được đánh giá trên cơ sở khoa học, thực tiễn và đảm bảo hành lang pháp lý trong giai đoạn chuyển đổi.
