Kết quả được nêu trong nghiên cứu Chỉ số rủi ro việc làm do trí tuệ nhân tạo tại Mỹ do Đại học Tufts công bố cuối tuần trước. Đây được xem là một trong những báo cáo đầu tiên về nguy cơ AI tác động đến việc làm tại Mỹ, thông qua việc sử dụng dữ liệu nghề nghiệp hiện tại để dự đoán những công việc có nguy cơ bị AI thay thế cao nhất.
Theo Đại học Tufts, nghiên cứu Chỉ số rủi ro việc làm do AI gây ra tại Mỹ xếp hạng 784 ngành nghề, 530 khu vực đô thị và phi đô thị, 50 tiểu bang của Mỹ và 20 lĩnh vực công nghiệp theo mức độ dễ bị tổn thương trước sự thay thế việc làm do AI gây ra. Chỉ số sẽ được cập nhật khi khả năng của trí tuệ nhân tạo và điều kiện thị trường lao động phát triển.
Theo báo cáo, 9,3 triệu việc làm tại Mỹ có nguy cơ bị loại bỏ trong 2-5 năm tới, với phạm vi khả thi 2,7-19,5 triệu việc làm, tùy thuộc vào các kịch bản áp dụng khác nhau. Ước tính, khoảng 200-1.500 tỷ USD thu nhập hộ gia đình “biến mất” do trí tuệ nhân tạo thay thế, với mức trung bình khoảng 757 tỷ USD, tương đương với nền kinh tế của Bỉ.
Nhóm nghiên cứu đã chỉ ra 33 ngành nghề khởi phát quá trình này, với 4,9 triệu người lao động “đang đứng trước bước ngoặt”. Gần 800 công việc đã được gán “điểm mức độ phơi nhiễm”, tức được xếp hạng những công việc có nguy cơ bị AI thay thế cao nhất. Mức độ dễ bị tổn thương trên toàn ngành trung bình khoảng 6%, nhưng rủi ro cao nhất nằm ở lĩnh vực công nghệ thông tin (18%), tài chính và bảo hiểm (16%) hay khoa học và kỹ thuật (16%). Người lao động tri thức có thu nhập cao như nhà văn (57%), lập trình viên máy tính (55%) và nhà thiết kế giao diện web, kỹ thuật số (55%) đối mặt với tỷ lệ mất việc làm cao nhất theo nghề nghiệp.
Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cũng nhấn mạnh, chỉ những người lao động nào biết cách tận dụng trí tuệ nhân tạo để nâng cao vị thế của mình mới có thể trụ lại. “Chúng ta đang biết rằng, AI không chỉ tự động hóa các công việc thường ngày mà còn đang tiến lên, nhắm vào các công việc liên quan đến nhận thức và phân tích, vốn là đặc điểm của những nghề nghiệp đòi hỏi kỹ năng cao và mức lương cao”, Bhaskar Chakravorti, hiệu trưởng trường Đại học Tufts, cho biết trên website trường. “Công việc của tương lai sẽ thuộc về những người có sự kết hợp giữa kiến thức chuyên môn, kỹ năng tư duy phản biện, kiến thức về AI cũng như cách sử dụng nó”.
Nghiên cứu cũng chỉ ra, những người lao động ít có khả năng bị AI thay thế nhất thường là có mức lương thấp nhất, chẳng hạn thợ lợp mái, thợ mỏ, người vận hành máy móc, công nhân đóng gói thịt, thợ hàn hay thợ xây đá. Nhóm này chỉ có nguy cơ bị mất việc làm dưới 1%.
“Những nghề nghiệp AI không thể tác động đến phần lớn là những nghề nền kinh tế đang đánh giá thấp”, theo nghiên cứu. “Vùng an toàn chính là vùng cận nghèo, 38% người lao động Mỹ không bị ảnh hưởng bởi AI nằm trong vùng này”.
Yếu tố địa lý cũng tác động đến nguy cơ bị AI thay thế công việc. Người lao động ở đô thị là một trong những đối tượng bị đe dọa nhiều nhất. Các thành phố lớn như New York, Los Angeles, Washington DC, San Francisco, Chicago, Dallas và Boston, mỗi nơi đều đối mặt với khoản thiệt hại thu nhập hàng năm dự kiến ít nhất 20 tỷ USD.
Trước đó, theo Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), AI hiện đủ khả năng nhận thức và kỹ thuật để làm nhiệm vụ trong nhiều lĩnh vực như công nghệ, tài chính, y tế. Nhóm phân tích 151 triệu lao động Mỹ, 923 nghề nghiệp, hơn 32.000 kỹ năng và nhận thấy, 11,7% lực lượng có thể bị thay thế bằng AI, tương ứng 1,2 nghìn tỷ USD tiền lương.
Tính đến cuối năm ngoái, thống kê từ công ty tư vấn nhân sự Challenger, Gray & Christmas cho thấy AI là nguyên nhân dẫn đến 48.414 trường hợp cắt giảm việc làm tại Mỹ, tính riêng trong tháng 10, là 31.039 vụ. Dù vậy, nhiều chuyên gia, gồm cả CEO Sam Altman của OpenAI, cho rằng đây có thể là chiêu “tẩy trắng bằng AI”, ám chỉ các công ty lấy trí tuệ nhân tạo làm “bia đỡ đạn” khi sa thải nhân viên, trong khi thực tế có thể phức tạp hơn như công ty đang gặp khó khăn tài chính, hoặc dư thừa lao động.
Bảo Lâm (theo NYPost, Fletcher)
Việc làm công nghệ sẽ thay đổi thế nào năm nay
CEO Anthropic: ‘AI có thể gây gián đoạn đau đớn trên thị trường việc làm’
Giám đốc UBTech: ‘Robot làm việc chỉ hiệu quả bằng nửa con người’
Jensen Huang: ‘Giờ là giai đoạn tuyệt vời cho thợ điện, thợ sửa ống nước’
Màn hình OLED không còn là khái niệm xa lạ trong lĩnh vực điện thoại di động. Kể từ năm 2003, những chiếc điện thoại gập đã sử dụng công nghệ OLED cho màn hình ngoài. Dẫu vậy, màn hình LCD vẫn được sử dụng phổ biến hơn.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các nhà sản xuất smartphone đã ngày càng chú ý đến công nghệ OLED, đặc biệt là màn hình AMOLED với độ phân giải cao, cho tiêu chuẩn trên các sản phẩm của họ. Đến năm 2024, OLED đã vượt qua LCD để trở thành loại màn hình phổ biến nhất trong các thiết bị smartphone, và xu hướng này đang ngày càng gia tăng.
Mặc dù OLED thường được coi là vượt trội hơn LCD nhờ vào độ chính xác màu sắc và độ tương phản tốt hơn, nhưng thực tế không đơn giản như vậy. Màn hình LCD có khả năng chịu đựng ánh sáng mạnh tốt hơn và không gặp phải vấn đề lưu ảnh làm ảnh hưởng đến tuổi thọ màn hình.
Hơn nữa, do các tấm nền OLED chiếu sáng từng điểm ảnh riêng lẻ khiến màn hình OLED có hiện tượng nhấp nháy mà màn hình LCD không gặp phải. Dù không nhìn thấy, sự nhấp nháy này có thể gây ra các phản ứng sinh lý như mỏi mắt, đau đầu và buồn nôn cho nhiều người dùng.
Các nhà sản xuất smartphone trước đây thường cung cấp cả hai loại màn hình OLED và LCD, trong đó màn hình LCD thường được sử dụng cho các mẫu giá rẻ như dòng iPhone SE. Giờ đây, các công ty lớn như Apple, Samsung và Redmi đã ngừng sản xuất điện thoại màn hình LCD. Điều này có thể gây khó khăn cho những người không muốn chuyển đổi, nhưng cũng phản ánh xu hướng thị trường.
Một trong những lý do chính khiến màn hình OLED dần thay thế LCD là sự phổ biến của thuật ngữ OLED, gắn liền với chất lượng cao hơn. Mặc dù giá thành TV OLED thường khá cao, nhưng độ chính xác màu sắc và các lợi ích mà nó mang lại đã được người dùng chấp nhận. Nhờ vậy, các công ty như Apple và Samsung cũng muốn tạo điểm nhấn trên các mẫu smartphone của họ: trang bị màn hình OLED ngay cả trên các lựa chọn giá rẻ.
Ngoài ra, màn hình OLED thường mỏng và nhẹ hơn so với LCD, cho phép các nhà thiết kế tích hợp nhiều linh kiện hơn vào thiết bị. Tuy nhiên, việc thay thế màn hình LCD bằng OLED không phải là điều đơn giản, vì màn hình là một phần quan trọng trong thiết kế và kỹ thuật của điện thoại.
Cuối cùng, việc lựa chọn giữa OLED và LCD phụ thuộc vào việc cân bằng nhu cầu người dùng với khả năng bán hàng. Mặc dù màn hình LCD có những ưu điểm riêng, nhưng công nghệ OLED với những tính năng nổi bật hơn đang trở thành xu hướng mà người dùng luôn mong đợi.
NASA vừa công bố Cẩm nang hướng dẫn căn cứ Mặt Trăng (MBUG) gồm 9 trang, nêu chi tiết những công việc mà cơ quan này cần thực hiện để xây dựng căn cứ hoạt động lâu dài ở cực nam Mặt Trăng. Theo MBUG cùng một số tài liệu cũ, NASA sẽ thực hiện hàng chục vụ phóng tàu và đổ bộ, triển khai thành ba giai đoạn. Cơ quan này chưa tiết lộ bao nhiêu trong số đó có phi hành đoàn, nhưng cho biết sẽ bắt đầu với chuỗi nhiệm vụ không người lái.
Giai đoạn 1 gồm 25 vụ phóng và 21 lần hạ cánh nhằm thiết lập khả năng tiếp cận thường xuyên và ổn định đến bề mặt Mặt Trăng. Theo kế hoạch Xây dựng Căn cứ Mặt Trăng do NASA công bố ngày 24/3, giai đoạn này dự kiến hoàn thành năm 2029.
Giai đoạn 2, dự kiến diễn ra năm 2029-2032, gồm 27 vụ phóng và 24 lần hạ cánh, hướng đến xây dựng hạ tầng ban đầu cho căn cứ Mặt Trăng và các nhiệm vụ chở người hai lần mỗi năm.
Giai đoạn 3, từ năm 2032 đến một thời điểm chưa xác định, sẽ có thêm 29 vụ phóng và 28 lần hạ cánh để thiết lập công nghệ vận chuyển hàng hóa qua lại, đồng thời duy trì sự hiện diện liên tục của con người trên Mặt Trăng.
NASA nổi tiếng với thành tựu đưa con người đổ bộ Mặt Trăng trong chương trình Apollo 54 năm trước. Tuy nhiên, việc xây căn cứ ở cực nam thiên thể này đi kèm với nhiều thách thức hơn, bắt đầu từ những điều cơ bản như nguồn điện ổn định.
Theo MBUG, cực nam Mặt Trăng có môi trường ánh sáng khác biệt đáng kể so với những cao nguyên và đồng bằng gần xích đạo mà phi hành gia Apollo từng ghé thăm. Tại đây, Mặt Trời sẽ luôn ở vị trí thấp so với đường chân trời và tạo bóng đổ dài. Điều này gây khó khăn cho quá trình sản xuất điện, đồng thời khiến các hệ thống phải trải qua những khoảng thời gian dài rất lạnh và tối.
NASA cần nắm thông tin chính xác về điều kiện ánh sáng và hiệu suất của pin quang điện để chọn các thiết bị năng lượng phù hợp. Chúng cũng cần đủ bền để chịu được việc tiếp xúc với bụi Mặt Trăng tích điện sắc nhọn. Bên cạnh đó, NASA cần hiểu rõ môi trường Mặt Trăng để vận hành máy phát nhiệt đồng vị phóng xạ - loại pin hạt nhân tạo ra nhiệt và điện. Kế hoạch dài hạn của cơ quan này về năng lượng bao gồm việc xây lò phản ứng hạt nhân trên Mặt Trăng.
Việc đổ bộ Mặt Trăng với tần suất dày như kế hoạch mới sẽ gặp nhiều trở ngại. MBUG lưu ý rằng NASA cần phát triển hệ thống hạ cánh chính xác có thể hoạt động ở địa hình với tầm nhìn kém và hệ thống tránh chướng ngại vật.
Ngoài ra, còn nhiều ẩn số ít được đề cập trong tài liệu như phản ứng của cơ thể người khi sống dài ngày trong môi trường Mặt Trăng. Điều này bao gồm tác động của bụi Mặt Trăng, trọng lực nhỏ, tia vũ trụ gây ung thư cùng với những thách thức liên quan đến duy trì sự sống, tập thể dục, dinh dưỡng.
NASA cho biết, họ đang nỗ lực lấp đầy nhiều khoảng trống về công nghệ và dữ liệu, đồng thời chú ý đến những yếu tố cần phát triển trong chương trình Mặt Trăng để phục vụ mục tiêu xa hơn là đưa người lên Sao Hỏa. Những yếu tố này gồm dữ liệu về sức khỏe phi hành gia trong không gian sâu và phát triển hệ thống năng lượng hạt nhân trên bề mặt Mặt Trăng.
Ngoài công nghệ, một vấn đề lớn khác là chi phí. Vài năm qua, NASA đã gặp khó khăn trong việc đưa con người trở lại Mặt Trăng. Bất chấp thành công của Artemis II, chương trình Artemis đang đội ngân sách (tiêu tốn hơn 100 tỷ USD đến nay) và chậm tiến độ so với mục tiêu ban đầu là đưa người đổ bộ Mặt Trăng năm 2024.
Chỉ hai ngày sau vụ phóng tàu chở phi hành đoàn Artemis II, Nhà Trắng đã đề xuất cắt giảm 23% ngân sách của NASA, tương đương khoảng 5,6 tỷ USD. Dù NASA tuyên bố sẽ xây căn cứ Mặt Trăng với chi phí 20 tỷ USD, chỉ riêng chi phí ước tính cho một tên lửa Hệ thống Phóng Không gian (SLS), tên lửa mạnh nhất của NASA, đã là 2,5 tỷ USD.
Dù vậy, Jared Isaacman, Giám đốc NASA, vẫn đang nỗ lực đẩy mạnh các hoạt động Mặt Trăng nhằm hiện thực hóa mục tiêu của NASA với Mặt Trăng và Sao Hỏa. Tại Hội nghị chuyên đề Vũ trụ 2026 diễn ra ở Colorado Springs ngày 14/4, Isaacman nói NASA làm tốt nhất khi "theo đuổi và đạt được những điều gần như bất khả thi". Ông nói: "Chúng tôi muốn đưa nhiều thứ đáp xuống Mặt Trăng, nếu một số thất bại thì cũng không sao. Chúng tôi sẽ học hỏi từ đó".
Khi Siri được kích hoạt, một hình ảnh động dạng viên thuốc sẽ hiển thị trên khu vực Dynamic Island. Người dùng có thể đặt câu hỏi hoặc giao nhiệm vụ cho trợ lý ảo này. Kết quả sẽ được trả về dưới dạng cuộc hội thoại tương tự iMessage.
Bên cạnh đó, Apple cũng đang thiết kế một ứng dụng độc lập để người dùng có thể trò chuyện với Siri. Ứng dụng này sẽ cho phép người dùng xem lại các cuộc trò chuyện trước đó và bắt đầu các cuộc trò chuyện mới.
Giao diện chính sẽ hiển thị dạng lưới hình chữ nhật với tóm tắt các cuộc trò chuyện trước đó. Ứng dụng cũng hỗ trợ tải lên hình ảnh và tài liệu. Ngoài ra, người dùng có thể nhập liệu bằng giọng nói hoặc văn bản cho Siri.
Siri sẽ được thiết lập trở thành chatbot mặc định cho thanh tìm kiếm. Tuy vậy, người dùng vẫn có thể lựa chọn các chatbot khác để trò chuyện, chẳng hạn như ChatGPT hoặc Gemini.
Một số nguồn tin rò rỉ trước đó tiết lộ Apple sẽ tích hợp trực tiếp trợ lý ảo Siri vào ứng dụng Camera. Theo báo cáo từ MacRumors, ứng dụng Camera trên iOS 27 có thể sẽ bổ sung một chế độ Siri riêng biệt, hoạt động song song với các chế độ chụp ảnh, quay video hay chân dung quen thuộc.
Khi chế độ này được kích hoạt, giao diện Camera sẽ có sự thay đổi, với nút chụp ảnh có thể được thay thế bằng biểu tượng liên quan đến hệ thống trí tuệ nhân tạo của Apple, báo hiệu thiết bị đã sẵn sàng cho các tính năng thông minh.
Tính năng mới này được kỳ vọng sẽ tận dụng nền tảng "nhận diện hình ảnh thông minh" mà Apple đang phát triển. Thay vì chỉ đơn thuần chụp ảnh, người dùng có thể hướng camera vào một đối tượng và ngay lập tức nhận được các thông tin liên quan.
Chẳng hạn, hệ thống có thể nhận diện nhãn thực phẩm để hiển thị thông tin dinh dưỡng, quét danh thiếp để lưu thông tin liên hệ, hoặc nhận diện vật thể, địa điểm để cung cấp dữ liệu chi tiết.
Động thái này cho thấy Apple đang dịch chuyển mạnh mẽ sang trải nghiệm tìm kiếm bằng hình ảnh, thay vì chỉ dựa vào nhập liệu hoặc giọng nói như trước đây.
Việc đưa các tính năng trí tuệ nhân tạo ra khỏi những vị trí ẩn sâu trong hệ thống và tích hợp trực tiếp vào ứng dụng Camera được xem là một bước đi chiến lược nhằm tăng khả năng tiếp cận và sử dụng của người dùng.
