Ngày 1-5, PGS Tăng Chí Thượng – Giám đốc Sở Y tế TP.HCM – cho hay ngay sau đợt nghỉ lễ 30-4 và 1-5, TP tiếp tục bàn giao các cơ sở dôi dư sau sắp xếp cho Bệnh viện Mắt, cụ thể là các cơ sở tại số 56 Bà Huyện Thanh Quan và 299 Điện Biên Phủ.
Việc tiếp nhận các cơ sở này mang ý nghĩa “giải tỏa áp lực trước mắt, tạo dư địa phát triển lâu dài” cho bệnh viện.
Trong đó cơ sở 56 Bà Huyện Thanh Quan sẽ nhanh chóng được tổ chức thành Trung tâm khám và điều trị ban ngày, với công suất dự kiến 800 – 1.000 lượt bệnh nhân/ngày, tập trung các hoạt động khám ngoại trú, tầm soát và phẫu thuật trong ngày. Đây là giải pháp trực tiếp giúp giảm tải cho cơ sở chính, đồng thời nâng cao trải nghiệm người bệnh.
Song song đó, cơ sở 299 Điện Biên Phủ trước mắt sẽ bố trí khối hành chính – đào tạo, tạo thêm không gian cho hoạt động chuyên môn; về trung hạn sẽ được chuyển đổi thành trung tâm nhãn khoa chất lượng cao, có khả năng triển khai các kỹ thuật chuyên sâu ngang tầm khu vực, hướng đến phát triển du lịch y tế.
Giám đốc Sở Y tế TP.HCM chia sẻ thêm trong định hướng phát triển không gian y tế theo mô hình “đa cực”, Bệnh viện Mắt TP.HCM sẽ triển khai cơ sở 2 tại khu vực Bình Dương (cũ), nơi có tốc độ đô thị hóa nhanh và nhu cầu chăm sóc mắt ngày càng lớn.
Cơ sở này sẽ đóng vai trò là trung tâm khám và điều trị ban ngày chất lượng cao, tập trung vào tầm soát, phát hiện sớm và điều trị các bệnh lý nhãn khoa có nguy cơ gây mù lòa, đặc biệt ở người cao tuổi và trẻ em.
Việc hình thành cơ sở tại Bình Dương không chỉ giúp người dân tiếp cận dịch vụ chuyên sâu ngay tại khu vực sinh sống, mà còn góp phần giảm áp lực cho khu vực nội đô TP.HCM.
Ngoài ra để mọi người dân có thể tiếp cận được dịch vụ y tế ngay mà không cần di chuyển vào lõi nội đô thị, bệnh viện dự kiến triển khai các đề án sau với nguồn vốn từ quỹ phát triển hoạt động sự nghiệp của bệnh viện và vốn vay từ chương trình hỗ trợ lãi suất của TP, cụ thể:
Cụm y tế Tân Kiên (phía Tây Nam): triển khai xây dựng Bệnh viện Mắt hoàn chỉnh có quy mô 300 giường dự kiến tại khu đất 621 Phạm Viết Chánh, phường Bình Tiên (khoảng 25.000m2).
Đây sẽ là một bệnh viện nhãn khoa toàn diện, chuyên sâu, hiện đại, đồng bộ ngang tầm khu vực với trọng tâm là hình thành các trung tâm mắt nhi, bướu mắt, ghép giác mạc, chấn thương mắt, glaucoma, dịch kính võng mạc, thần kinh nhãn khoa, khúc xạ nhãn khoa và thăm dò chức năng nhãn khoa.
Đồng thời là nơi bệnh viện sẽ thành lập trung tâm đào tạo chuyên sâu về nhãn khoa cho y, bác sĩ trong, ngoài nước và thành lập trung tâm nghiên cứu thị giác và lâm sàng nhãn khoa.
Cụm y tế Thủ Đức (phía Đông): triển khai xây dựng 1 trung tâm khám và điều trị ban ngày về nhãn khoa chất lương cao ở khu đất G2 thuộc khu dân cư số 1, phường Cát Lái (8.300m2) với quy mô 100 giường, với đầy đủ chuyên khoa và 1 trung tâm chuyên sâu về khúc xạ kỹ thuật cao (cả ngoại và nội khoa).
“Nhìn tổng thể, việc tận dụng hiệu quả các cơ sở dôi dư kết hợp với mở rộng ra các khu vực vệ tinh như khu vực Bình Dương, Tân Kiên, Thủ Đức thể hiện một cách tiếp cận quản trị mới: không chỉ “giải quyết quá tải”, mà là tái cấu trúc toàn diện hệ thống cung ứng dịch vụ nhãn khoa theo hướng phân bố hợp lý, chuyên sâu và bền vững.
Đây chính là tiền đề để Bệnh viện Mắt TP.HCM từng bước hình thành chuỗi trung tâm nhãn khoa hiện đại, đồng bộ, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa TP.HCM trở thành trung tâm chăm sóc sức khỏe tầm khu vực ASEAN”, ông Thượng nhấn mạnh.
Dừa là thực phẩm rất đa dạng, hầu như mọi phần của quả đều có thể sử dụng dưới nhiều dạng khác nhau. Cùi dừa tươi dùng ăn trực tiếp hoặc chế biến món ăn, trong khi nước dừa là thức uống giàu điện giải, ít chất béo. Từ cơm dừa có thể tạo ra sữa dừa, kem dừa hoặc dầu dừa dùng trong nấu ăn và làm đẹp. Ngoài ra, dừa còn được sấy khô hoặc xay thành bột, phù hợp cho các món bánh và chế độ ăn không gluten. Khi sử dụng hợp lý, các sản phẩm từ dừa có thể hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Giàu dinh dưỡng
Một trong những đặc điểm khác biệt nhất của dừa so với các loại trái cây khác là thành phần dinh dưỡng thiên về chất béo thay vì đường (carbohydrate). Thực phẩm này giàu khoáng chất như mangan, đồng, sắt và selen, giúp hỗ trợ xương, tạo hồng cầu và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Đặc biệt, chất béo trong dừa chủ yếu là triglyceride chuỗi trung bình (MCT). Loại chất béo này được hấp thu nhanh và chuyển hóa thành năng lượng, ít tích lũy thành mỡ thừa hơn so với chất béo thông thường.
Dưới đây là bảng so sánh giá trị dinh dưỡng của 100 g cùi dừa tươi và dừa khô:
Thành phần
Dừa tươi (100g)
Dừa khô không đường (100 g)
Lượng calo
354
660
Protein
3 g
7 g
Carbohydrate
15 g
24 g
Chất xơ
9 g
16 g
Chất béo
33,5 g
64,5 g
Mangan
65% DV
119% DV
Đồng
48% DV
88% DV
Selen
18% DV
34% DV
Sắt
14% DV
18% DV
*DV: Giá trị cơ thể cần hàng ngày (%)
Kháng khuẩn
Dầu dừa giàu axit lauric, một số nghiên cứu ghi nhận có khả năng ức chế nhiều loại vi sinh vật gây hại. Chúng bao gồm tụ cầu vàng (gây nhiễm trùng da và hô hấp), Escherichia coli (E. coli) (liên quan đến ngộ độc thực phẩm), H. pylori (gây viêm loét dạ dày) và Streptococcus mutans (gây sâu răng).
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Dừa có hàm lượng carbohydrate thấp nhưng giàu chất xơ và chất béo, giúp làm chậm hấp thu đường, hạn chế tăng lượng đường trong máu sau ăn. Nước dừa chứa axit ellagic, butin và quercetin, những chất giúp kiểm soát đường huyết, cải thiện chỉ số mỡ máu, đặc biệt là mức chất béo trung tính triglyceride ở người mắc hội chứng chuyển hóa.
Tuy nhiên, người mắc tiểu đường nên sử dụng dầu dừa ở mức vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ vì chế phẩm từ dừa này có thể làm giảm nồng độ insulin trong ngắn hạn.
Chứa chất chống oxy hóa mạnh mẽ
Cả cơm dừa, nước dừa và dầu dừa đều chứa các hợp chất phenolic - nhóm chất chống oxy hóa có vai trò bảo vệ tế bào trước tác hại của các gốc tự do. Một số hợp chất tiêu biểu gồm axit gallic, axit caffeic, axit salicylic và axit p-coumaric.
Những hoạt chất này còn góp phần thúc đẩy quá trình lành vết thương, giảm viêm, duy trì độ ẩm và củng cố hàng rào bảo vệ da. Chúng hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm da cơ địa và bảo vệ nguyên bào sợi - yếu tố quan trọng quyết định độ săn chắc và vẻ tươi trẻ của làn da.
Lưu ý
Mặc dù giàu dinh dưỡng nhưng dừa chứa nhiều calo do hàm lượng chất béo cao nên có thể gây tăng cân nếu không kiểm soát khẩu phần. Một số người sử dụng dầu dừa có thể làm tăng cholesterol xấu LDL do nguồn chứa chất béo bão hòa. Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) khuyến cáo nên giới hạn lượng chất béo bão hòa dưới 6% tổng calo hàng ngày.
PGS-TS Trần Đắc Phu, cố vấn Trung tâm Đáp ứng khẩn cấp sự kiện y tế công cộng VN, nguyên Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), lưu ý người dân không tiếp xúc trực tiếp với chuột, nếu phải tiếp xúc cần đeo khẩu trang, găng tay, rửa tay với xà phòng. Người có thể nhiễm bệnh do hít phải bụi chứa nước tiểu, phân hoặc nước bọt khô của chuột nhiễm virus, hoặc tiếp xúc trực tiếp với chất thải của chuột, rồi đưa tay lên mắt, mũi, miệng, bị chuột cắn (ít gặp hơn), song các loài chuột mang virus thường không biểu hiện bệnh. Một số chủng hiếm có thể lây từ người sang người.
Theo PGS-TS Trần Đắc Phu, ngành y tế cần tăng cường kiểm dịch y tế biên giới như kiểm tra tàu bè tránh lây lan theo đường chuột từ nước ngoài vào VN, diệt chuột trên các tàu bè nếu có… "Nguy cơ ca bệnh từ nước ngoài vào VN cũng như nguy cơ xuất hiện, gia tăng các ca bệnh do virus Hanta trong nước là rất thấp", PGS Phu nhận định.
Trong nước, theo thông tin từ hệ thống giám sát, virus Hanta thuộc nhóm bệnh giám sát, có ghi nhận trên chuột tại một số thời điểm nhưng Hanta có các nhóm khác nhau. Chưa khẳng định virus Hanta tại VN cùng nhóm với virus gây bệnh cho hành khách trên du thuyền MV Hondius (khởi hành từ Argentina ngày 1.4).
Theo Viện Y học nhiệt đới Bạch Mai (Hà Nội), virus Hanta (Hantavirus) là một nhóm các virus RNA thuộc họ Hantaviridae, nằm trong bộ Bunyavirales, đại diện cho một trong những thách thức y tế công cộng nghiêm trọng nhất liên quan đến các bệnh truyền nhiễm từ động vật sang người. Sự phân loại của virus Hanta có mối liên hệ mật thiết với khu vực địa lý và đặc điểm lâm sàng mà chúng gây ra.
Các chủng virus "Thế giới cũ" (Old World Hantaviruses), phổ biến tại châu Á và châu Âu, bao gồm các chủng: Hantaan (HTNV), Seoul (SEOV), Puumala (PUUV) và Dobrava (DOBV), chủ yếu gây ra hội chứng sốt xuất huyết kèm hội chứng thận (HFRS).
Ngược lại, các chủng "Thế giới mới" (New World Hantaviruses) tại khu vực châu Mỹ tiêu biểu có: Sin Nombre (SNV) và Andes (ANDV), là tác nhân gây ra hội chứng phổi do virus Hanta (HPS hoặc HCPS).
Sự đa dạng này phản ánh quá trình đồng tiến hóa lâu dài giữa virus và các loài vật chủ đặc hiệu, nơi mỗi chủng virus Hanta thường gắn liền với một loài gặm nhấm cụ thể.
Biểu hiện lâm sàng phụ thuộc vào chủng virus mắc phải:
Hội chứng HFRS diễn tiến qua 5 giai đoạn điển hình: 1/ Sốt: sốt cao đột ngột, đau đầu, đau lưng, đỏ mặt; 2/ Hạ huyết áp: xuất hiện tình trạng sốc, giảm tiểu cầu; 3/ Thiểu niệu: suy thận cấp, protein niệu cao; 4/ Đa niệu: lượng nước tiểu tăng mạnh khi chức năng thận hồi phục. 5/ Hồi phục: có thể kéo dài nhiều tháng.
Hội chứng HCPS diễn tiến: giai đoạn đầu triệu chứng giống cúm (sốt, đau cơ); giai đoạn kịch phát: suy hô hấp cấp diễn tiến cực nhanh, phù phổi không do tim, hạ huyết áp và sốc tim. Tỷ lệ tử vong lên tới 40 - 50%.
Theo dữ liệu từ Nền tảng tích hợp thông tin giáo dục thực phẩm và nông nghiệp thuộc Cơ quan Nông nghiệp Đài Loan, cây vải chủ yếu phân bố tại các vùng cận nhiệt đới và nhiệt đới, trong đó sản lượng của Trung Quốc chiếm hơn 80% toàn cầu, theo sau là Ấn Độ, Việt Nam, Thái Lan, Madagascar. Tại Đài Loan (Trung Quốc), vải được trồng trọng điểm ở miền trung và miền nam, cho thu hoạch liên tục từ đầu tháng 4 đến cuối tháng 7.
Về giá trị dinh dưỡng, chuyên gia dinh dưỡng Cao Mẫn Mẫn cho biết quả vải chứa hàm lượng vitamin C cao đạt 52,3 mg giúp bảo vệ tế bào và phục hồi mô, cùng lượng kali 184,7 mg hỗ trợ xoa dịu căng thẳng. Loại trái cây này cũng giàu các axit hữu cơ và axit amin giúp thúc đẩy quá trình trao đổi chất, tuy nhiên do lượng đường chiếm khoảng 16 gram nên người dùng chỉ nên ăn 5-6 quả mỗi lần.
Phân tích sâu hơn về hai giống vải phổ biến tại Đài Loan dựa trên trọng lượng mỗi quả sau khi bóc vỏ, chuyên gia chỉ ra rằng giống vải Yu Her Bao (vải Thanh Hà) có thịt quả mọng nước, sản lượng ít nên giá thành cao, mỗi quả nặng khoảng 18 gram cung cấp 12 kcal; 3,1 gram carbohydrate; 0,1 gram chất xơ; 10,9 mg vitamin C và 34 mg kali. Trong khi đó, giống vải Hắc Diệp nặng khoảng 15 gram mỗi quả, cung cấp 9 kcal; 2,4 gram carbohydrate; 0,1 gram chất xơ; 6,6 mg vitamin C và 27 mg kali.
Hòn đảo này có hơn 30 giống vải, trong đó Hắc Diệp có diện tích canh tác lớn nhất với đặc điểm hạt to, thịt quả giòn và chua nhẹ. Ngoài ra còn có các giống khác như Nhu Mễ Từ hay Quế Vị mà người tiêu dùng có thể phân biệt dựa trên màu sắc vỏ, độ sần của gai, hương vị thịt quả và kích thước hạt. Để chọn được vải ngon, Cơ quan Nông nghiệp Đài Loan khuyến nghị đánh giá qua 3 yếu tố: hình thức bên ngoài, cảm giác cầm chắc tay và có mùi hương. Ví dụ với giống vải Yuhebao, quả có lớp vỏ đỏ hồng xen sắc xanh tươi tắn; khi nắn thấy căng mọng, cầm chắc tay là dấu hiệu của vải ngon. Nếu ngửi thấy hương thơm chứng tỏ vải mới hái.
Tuy nhiên dù bổ dưỡng, vải là loại quả không thể ăn quá nhiều do có hàm lượng đường cao. Chuyên gia Cao Mẫn Mẫn kể từng tiếp nhận một ca cấp cứu lâm sàng khi một cụ bà hôn mê do đường huyết tăng vọt sau khi ăn cả chùm vải mỗi ngày. Chuyên gia khuyến cáo bệnh nhân tiểu đường và người mỡ máu cao cần tuân thủ nguyên tắc không ăn vải khi bụng đói nhằm tránh kích thích insulin tiết ra quá mức gây hạ đường huyết, bủn rủn tay chân. Ngoài ra, không ăn quá nhiều cùng một lúc mà nên giới hạn ở mức 5-6 quả mỗi lần và tối đa 1-2 lần một ngày để tránh biến động đường huyết. Chuyên gia cũng lưu ý không ăn vải chưa chín vì chúng chứa chất ức chế quá trình chuyển hóa glucose của cơ thể.
Để kéo dài thời gian bảo quản vải, chuyên gia mẹo vặt gia đình và dọn dẹp nhà cửa nổi tiếng Đài Loan Trần Ánh Xuân khuyên dùng kéo cắt rời từng quả thay vì bẻ mạnh, sau đó xếp vào hộp bảo quản, đổ nước ngập bề mặt quả rồi đem lưu trữ trong ngăn mát tủ lạnh và thay nước định kỳ 3 ngày một lần. Thử nghiệm thực tế cho thấy sau một tuần áp dụng phương pháp này, lớp vỏ vải vẫn giữ được sắc đỏ tươi, không bị thâm đen hay biến dạng, trong khi phần thịt quả bên trong vẫn mọng nước và tươi ngon.
