Hôm qua 2.5, AP đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất mới nhất của Iran nhằm chấm dứt chiến tranh giữa hai nước. Ông tuyên bố không hài lòng với đề xuất từ Tehran, đồng thời đổ lỗi cho sự lãnh đạo “rạn nứt” của Iran. Trước đó, Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đưa tin nước này đã chuyển kế hoạch cho các nhà hòa giải ở Pakistan vào tối 30.4.
Trong khi đó, Tổng thống Trump ngày 1.5 (theo giờ địa phương) gửi văn bản đến Quốc hội Mỹ cho rằng cuộc xung đột với Iran thực tế đã ngừng bắn từ ngày 7.4. Đây được xem là động thái nhằm né tránh quy định Quốc hội phải thông qua nếu cuộc chiến kéo dài quá 60 ngày.
Trả lời trang Axios cùng ngày 1.5, Tổng thống Trump cho rằng việc phong tỏa các cảng biển của Iran để ngăn chặn xuất khẩu hiệu quả hơn là dùng vũ lực tấn công nước này. Chủ nhân Nhà Trắng còn khẳng định các kho dự trữ và đường ống dẫn dầu của Iran “sắp phát nổ” vì Tehran không thể xuất khẩu dầu do phong tỏa. Ông Trump tuyên bố chỉ dừng phong tỏa cảng biển Iran khi Tehran từ bỏ chương trình hạt nhân.
Việc chặn nguồn xuất khẩu dầu thô của Tehran đang là chiến lược của Nhà Trắng nhằm làm kiệt quệ nền kinh tế của Iran. Liên quan chiến lược này, tờ The Wall Street Journal đưa tin Mỹ đang tăng cường nỗ lực cắt đứt huyết mạch tài chính quan trọng nhất của Iran là các giao dịch dầu mỏ bí mật với Trung Quốc. Cụ thể hơn, song song việc phong tỏa các cảng và chặn tàu chở dầu, Washington gần đây thực hiện các bước mới nhắm đến các nhà máy lọc dầu tư nhân, thường được gọi là các “ấm trà”. Đây là các nhà máy lọc dầu nhỏ, tách biệt khỏi các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc, chuyên tiếp nhận hầu hết nguồn dầu xuất khẩu của Iran. Cách thức này giúp các tập đoàn dầu khí lớn của Trung Quốc né tránh nguy cơ bị trừng phạt vì các lệnh cấm vận nhằm vào Iran.
Để gây áp lực với nhóm “ấm trà”, Bộ Tài chính Mỹ vừa áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với một đơn vị của Hengli Petrochemical, một nhà máy lọc dầu được cho đã mua hàng tỉ USD dầu mỏ của Iran, cùng với 40 công ty vận tải biển và tàu bị cáo buộc có liên quan đến hoạt động này. Đáp trả lại, Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố các biện pháp trừng phạt đơn phương của Mỹ “không có cơ sở trong luật pháp quốc tế” và Bắc Kinh sẽ bảo vệ quyền và lợi ích của các công ty của nước này.
Mặc dù tập trung vào chiến lược bào mòn trên, nhưng Tổng thống Trump cũng không từ bỏ biện pháp quân sự. Axios dẫn một số nguồn tin tiết lộ Bộ Tư lệnh trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã chuẩn bị kế hoạch cho một đợt tấn công “ngắn và mạnh” vào Iran với hy vọng phá vỡ bế tắc đàm phán.
Chuyên gia Mona Yacoubian, Giám đốc – Cố vấn cấp cao Chương trình Trung Đông của Trung tâm Nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ), từ trước đã đánh giá: “Khi cuộc chiến chính thức với Iran kết thúc, Israel có thể hy vọng rằng Mỹ sẽ đồng ý xoay trục sang chiến lược “cắt cỏ” chống lại Iran bằng cách thực hiện các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm khả năng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) của Iran và khiến nước này mất cân bằng”.
Theo chuyên gia Mona Yacoubian, thực tế cho thấy hầu như không thể loại bỏ hoàn toàn năng lực UAV và tên lửa của Iran. Thay vì quay trở lại chiến tranh toàn diện, Mỹ và Israel có thể tiến hành các cuộc tấn công định kỳ để làm suy giảm năng lực Iran bất cứ khi nào nhận thấy Tehran tái thiết đáng kể kho vũ khí. Với cách thức này, Mỹ và đồng minh có thể kiểm soát mối đe dọa từ Iran, mà vẫn hạn chế các rủi ro chính trị nếu xung đột lớn với Iran. Đây là phương pháp mà giới chuyên gia quân sự Israel đã áp dụng với các lực lượng vũ trang Hamas ở Dải Gaza, Hezbollah ở Li Băng…
Tuy nhiên, chuyên gia Yacoubian cho rằng: “Iran không phải là Hamas. Đây là quốc gia lớn thứ hai ở Trung Đông với dân số hơn 90 triệu người; nước này hiện sở hữu 400 kg uranium được làm giàu cao và cũng đang kiểm soát eo biển Hormuz trên thực tế. Quan trọng nhất, Iran sẽ tiếp tục có đủ UAV và tên lửa để tái lập chiến lược phá vỡ mới của mình nếu họ cảm thấy bị đe dọa đáng kể”. “Chiến lược “cắt cỏ” cũng sẽ không giải quyết được thách thức về tham vọng hạt nhân của Iran. Thay vào đó, theo đuổi chính sách tấn công từng đợt vào Iran sẽ tái khẳng định tham vọng của Tehran về khả năng răn đe lâu dài – có thể thông qua việc theo đuổi vũ khí hạt nhân”, vị chuyên gia cảnh báo.
Thực tế, Press TV mới đây dẫn nguồn tin an ninh cấp cao của Iran tiết lộ việc phong tỏa hải quân của Mỹ “sẽ sớm được đáp trả bằng hành động thực tế và chưa từng có”.
Ông Jonas Andersen Sayed khởi hành từ Oslo để thể hiện sự ủng hộ đối với Ukraine và kêu gọi quyên góp cho quân đội nước này.
Ông khởi hành từ Oslo và đi qua Đan Mạch, Thụy Điển, Phần Lan, Estonia, Latvia, Litva và Ba Lan. Tổng quãng đường khoảng 2.200 km, và sau khi đến Kiev, tổng quãng đường có thể lên tới khoảng 2.700 km.
Hiện vị nghị sĩ đã đến thành phố Ternopil, Ukraine, theo chính quyền địa phương. Trên đường đi, ông Sayed đã gặp gỡ các cộng đồng địa phương, trao đổi về cuộc chiến cũng như sự cần thiết phải tiếp tục hỗ trợ Kiev. Ông cũng nhấn mạnh rằng an ninh của Ukraine gắn liền trực tiếp với an ninh của châu Âu.
Trong suốt hành trình đạp xe, ông Sayed cũng gây quỹ cho một tổ chức đã chuyển giao hơn 170 phương tiện, cùng nhiều trang thiết bị thiết yếu khác, cho quân đội Ukraine.
"Đối với tôi, việc tự mình thực hiện chuyến đi này cũng rất quan trọng để cho thấy rằng sự ủng hộ không chỉ thể hiện qua các quyết định chính trị mà còn phải bằng những hành động cụ thể", ông Jonas Sayed nói.
Đây không phải lần đầu tiên vị nghị sĩ Na Uy tới Ukraine. Ông đã đến Kiev ít nhất 10 lần, và đây là lần thứ 2 ông đạp xe tới thủ đô của Ukraine.
Trước đó, Na Uy thông báo sẽ phân bổ 3 tỷ kroner Na Uy (311 triệu USD) để tăng cường năng lực phòng không cho Ukraine.
Bốn tàu chở dầu treo cờ Iran đã đi qua eo biển Hormuz vào ngày 1/6, đánh dấu lần đầu tiên kể từ ngày 15/4 và sau khi Mỹ phong tỏa các cảng của Tehran, theo công ty theo dõi hàng hải Kpler.
Trong dữ liệu công bố ngày 4/6, Kpler ghi nhận sự di chuyển của các tàu Hilda I, Amber, Silvia 1 và Happiness I, chở tổng cộng 7 triệu thùng dầu.
Tất cả số dầu này được bốc lên tàu vào giữa tháng 4 tại đảo Kharg, cảng xuất khẩu dầu mỏ chính của Iran, nơi thông thường xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của phía Tehran.
Các tàu đã đi qua eo biển Hormuz vào ngày 1/6 trong tình trạng tắt thiết bị phát đáp AIS. Kpler chủ yếu dựa vào hình ảnh vệ tinh để theo dõi các tàu vận chuyển nguyên liệu thô.
Bốn tàu chở dầu này thường vận chuyển dầu thô Iran tới các khu vực khác, nơi hàng hóa được chuyển từ tàu này sang tàu khác trên biển trước khi được đưa tới khách hàng cuối cùng. Theo Reuters, đây được xem là phương thức nhằm né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế.
Ban đầu, 4 tàu chở dầu trên vẫn tiếp tục hoạt động bất chấp xung đột với Israel và Mỹ, nhưng đã ngừng hoạt động kể từ ngày 13/4, khi Washington áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của Iran nhằm đáp trả việc Tehran siết kiểm soát eo biển Hormuz.
Theo Kpler, 3 tàu chở dầu khác có liên hệ với Iran đã từng phá vỡ lệnh phong tỏa vào ngày 15/4. Kể từ đó đến nay, không có tàu nào khác thực hiện điều tương tự.
Quân đội Mỹ thường xuyên thông báo các hành động nhằm vào những tàu chở dầu cố gắng vi phạm lệnh phong tỏa.
Ngày 2/6, Mỹ tuyên bố đã vô hiệu hóa một tàu chở dầu bằng cách bắn vào khoang động cơ để ngăn con tàu tiếp cận đảo Kharg. Đây là chiếc tàu thứ 6 bị lực lượng quân sự Mỹ làm hư hại trong khuôn khổ chiến dịch phong tỏa.
Trước đó, đã có những đồn đoán về áp lực mà Iran phải đối mặt khi Mỹ siết chặt phong tỏa. Phần lớn dầu của Iran mắc kẹt trong vịnh Ba Tư do mệnh lệnh này, buộc Tehran phải bơm lượng dầu tồn đọng vào các bể chứa đang nhanh chóng đầy lên cũng như lên một đội tàu neo đậu gần đó.
Các quan chức Mỹ đã đặt cược rằng khi Iran cạn kiệt nơi lưu trữ dầu, nước này sẽ phải đối mặt với việc đóng cửa các mỏ dầu với chi phí cao và rủi ro lớn, buộc Tehran phải nhượng bộ trong đàm phán về chương trình hạt nhân cũng như cuộc đối đầu rộng lớn hơn.
Cuối tháng 4, Tổng thống Donald Trump cho biết Iran chỉ còn khoảng 3 ngày trước khi các đường ống dẫn dầu có nguy cơ phát nổ do tắc nghẽn. Vào giữa tháng 5, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói rằng kho chứa dầu của Iran đã đầy và Tehran sẽ phải ngừng sản xuất dầu.
Tuy nhiên, những ước tính này cho tới nay chưa thành hiện thực, cho thấy Iran vẫn đang tìm được cách để thích ứng với áp lực ngày càng gia tăng từ Mỹ, nhằm thể hiện sự cứng rắn chiến lược trong các cuộc đàm phán với Washington.
Hãng thông tấn Prensa Latina ngày 19.6 đưa tin các đại biểu Quốc hội Cuba vừa phê chuẩn chương trình cải cách gồm 176 đề xuất được chia thành 23 nhóm giải pháp, với mục tiêu vực dậy nền kinh tế của đất nước.
Đề xuất về chương trình cải cách được thông qua tại phiên họp bất thường lần thứ 3 của Quốc hội khóa X, diễn ra ngày 18.6 (theo giờ địa phương). Đây được xem là cuộc cải cách kinh tế thị trường mang tính lịch sử, tác động nhiều lĩnh vực như hình thức sở hữu, quản trị doanh nghiệp, đầu tư nước ngoài, thương mại quốc tế, du lịch, sản xuất và dịch vụ. Đây là những lĩnh vực then chốt để khôi phục, bảo vệ các thành quả xã hội của Cách mạng Cuba, đồng thời bảo đảm quyền tự quyết, chủ quyền và độc lập của đất nước.
Quốc hội đã thông qua các đề xuất được Thủ tướng Manuel Marrero trình bày, tập trung vào những cải cách nhằm giữ vững những giá trị cốt lõi, bảo tồn các thành tựu xã hội đã đạt được trên nền tảng tăng cường sức mạnh kinh tế quốc gia. Các biện pháp sẽ mở đường cho hoạt động phát triển bất động sản tư nhân ở Cuba, bao gồm việc cho thuê tài sản, cấp quyền sử dụng đất và tài sản theo hình thức có thu phí, nhượng quyền khai thác các khu vực có tài sản hoặc đang phát triển tại nhiều địa phương, cũng như việc mua bán bất động sản. Một nội dung đáng chú ý khác là mở rộng quyền tự chủ cho hệ thống doanh nghiệp nhà nước, đồng thời tăng cường sự tham gia của các mô hình quản lý kinh tế khác vào những hoạt động thiết yếu đối với sự phát triển của đất nước.
Theo giải thích của Reuters, các chính sách mới cho phép chuyển đổi các doanh nghiệp nhà nước thành công ty thương mại tư nhân có cổ phần và vốn góp, đồng thời cho phép các ngân hàng tư nhân tham gia vào lĩnh vực tài chính vốn lâu nay do nhà nước quản lý. Những quy định mới cũng cho phép khu vực tư nhân nhập khẩu và kinh doanh nhiên liệu, kể cả bán lẻ.
Trong thư gửi Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Cuba ngày 17.6 và được đọc trước Quốc hội hôm 18.6, cựu Chủ tịch Raul Castro ủng hộ gói cải cách và kêu gọi nhanh chóng triển khai.
Phát biểu tại phiên họp Quốc hội nêu trên, Chủ tịch Cuba Miguel Diaz-Canel nhấn mạnh rằng những cải cách được đề xuất không phải là sự nhượng bộ trước áp lực bên ngoài, mà là kết quả của quá trình thảo luận bắt đầu từ Đại hội lần thứ 6 của Đảng Cộng sản Cuba. Thủ tướng Marrero cho biết thêm rằng những đề xuất này đã trải qua một quá trình phân tích kỹ lưỡng tại Bộ Chính trị, Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Cuba và Quốc hội.
Hãng Prensa Latina dẫn lời ông Diaz-Canel nhấn mạnh rằng tầm quan trọng của việc sản xuất, tạo ra của cải, cũng như cung cấp các dịch vụ chất lượng, bao quát và toàn diện, nhằm bảo vệ công bằng xã hội. "Việc này phải được thực hiện, dù thế nào đi nữa", ông Diaz-Canel tuyên bố, mô tả những cải cách này là hành động chủ quyền, chứ không phải là phản ứng trước áp lực từ Mỹ. Trong bài phát biểu của mình, Chủ tịch Diaz-Canel tái khẳng định rằng Cuba sẵn sàng tham gia đối thoại tôn trọng về mọi vấn đề với chính phủ Mỹ. Ông nhắc lại sự sẵn sàng thiết lập mối quan hệ văn minh và tôn trọng với Mỹ, vì lợi ích của cả 2 dân tộc.
Chủ tịch Diaz-Canel thừa nhận rằng các đề xuất không dễ thực hiện trong điều kiện hiện tại, nhưng khẳng định rằng "điều đầu tiên chúng ta cần làm là bắt tay vào làm việc, sản xuất và sáng tạo".
