Bốn tàu chở dầu treo cờ Iran đã đi qua eo biển Hormuz vào ngày 1/6, đánh dấu lần đầu tiên kể từ ngày 15/4 và sau khi Mỹ phong tỏa các cảng của Tehran, theo công ty theo dõi hàng hải Kpler.
Trong dữ liệu công bố ngày 4/6, Kpler ghi nhận sự di chuyển của các tàu Hilda I, Amber, Silvia 1 và Happiness I, chở tổng cộng 7 triệu thùng dầu.
Tất cả số dầu này được bốc lên tàu vào giữa tháng 4 tại đảo Kharg, cảng xuất khẩu dầu mỏ chính của Iran, nơi thông thường xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của phía Tehran.
Các tàu đã đi qua eo biển Hormuz vào ngày 1/6 trong tình trạng tắt thiết bị phát đáp AIS. Kpler chủ yếu dựa vào hình ảnh vệ tinh để theo dõi các tàu vận chuyển nguyên liệu thô.
Bốn tàu chở dầu này thường vận chuyển dầu thô Iran tới các khu vực khác, nơi hàng hóa được chuyển từ tàu này sang tàu khác trên biển trước khi được đưa tới khách hàng cuối cùng. Theo Reuters, đây được xem là phương thức nhằm né tránh các lệnh trừng phạt quốc tế.
Ban đầu, 4 tàu chở dầu trên vẫn tiếp tục hoạt động bất chấp xung đột với Israel và Mỹ, nhưng đã ngừng hoạt động kể từ ngày 13/4, khi Washington áp đặt lệnh phong tỏa các cảng của Iran nhằm đáp trả việc Tehran siết kiểm soát eo biển Hormuz.
Theo Kpler, 3 tàu chở dầu khác có liên hệ với Iran đã từng phá vỡ lệnh phong tỏa vào ngày 15/4. Kể từ đó đến nay, không có tàu nào khác thực hiện điều tương tự.
Quân đội Mỹ thường xuyên thông báo các hành động nhằm vào những tàu chở dầu cố gắng vi phạm lệnh phong tỏa.
Ngày 2/6, Mỹ tuyên bố đã vô hiệu hóa một tàu chở dầu bằng cách bắn vào khoang động cơ để ngăn con tàu tiếp cận đảo Kharg. Đây là chiếc tàu thứ 6 bị lực lượng quân sự Mỹ làm hư hại trong khuôn khổ chiến dịch phong tỏa.
Trước đó, đã có những đồn đoán về áp lực mà Iran phải đối mặt khi Mỹ siết chặt phong tỏa. Phần lớn dầu của Iran mắc kẹt trong vịnh Ba Tư do mệnh lệnh này, buộc Tehran phải bơm lượng dầu tồn đọng vào các bể chứa đang nhanh chóng đầy lên cũng như lên một đội tàu neo đậu gần đó.
Các quan chức Mỹ đã đặt cược rằng khi Iran cạn kiệt nơi lưu trữ dầu, nước này sẽ phải đối mặt với việc đóng cửa các mỏ dầu với chi phí cao và rủi ro lớn, buộc Tehran phải nhượng bộ trong đàm phán về chương trình hạt nhân cũng như cuộc đối đầu rộng lớn hơn.
Cuối tháng 4, Tổng thống Donald Trump cho biết Iran chỉ còn khoảng 3 ngày trước khi các đường ống dẫn dầu có nguy cơ phát nổ do tắc nghẽn. Vào giữa tháng 5, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent nói rằng kho chứa dầu của Iran đã đầy và Tehran sẽ phải ngừng sản xuất dầu.
Tuy nhiên, những ước tính này cho tới nay chưa thành hiện thực, cho thấy Iran vẫn đang tìm được cách để thích ứng với áp lực ngày càng gia tăng từ Mỹ, nhằm thể hiện sự cứng rắn chiến lược trong các cuộc đàm phán với Washington.
Sau khi giao tranh tái bùng phát trong tuần này, Tổng thống Mỹ Donald Trump gây bối rối khi tuyên bố ngừng bắn với Iran đã kết thúc, nhưng Washington vẫn đồng ý đàm phán.
Nguyên nhân chính khiến ngừng bắn rạn nứt trong tuần này là việc Mỹ tố Iran tiếp tục tấn công vào tàu thuyền ở Hormuz, vi phạm cam kết trong bản ghi nhớ thỏa thuận ngừng bắn, dẫn đến các đòn không kích trả đũa của Mỹ.
Theo các nhà phân tích, Trung Đông hiện đang ở trạng thái lưng chừng giữa chiến tranh và hòa bình do cách Washington và Tehran diễn giải khác nhau về bản ghi nhớ thỏa thuận hòa bình, đặc biệt là vấn đề quyền kiểm soát eo biển Hormuz.
"Văn bản quá mơ hồ nên mỗi bên đều hiểu theo cách khác nhau. Hiện nay các cuộc đàm phán diễn ra trong lúc bom đạn vẫn rơi và mỗi bên đều tìm cách gây sức ép lên đối phương", ông Yoel Guzansky - người đứng đầu Trung tâm nghiên cứu vùng Vịnh (Viện Nghiên cứu An ninh quốc gia, Đại học Tel Aviv), nhận định với tờ Washington Post.
Ông cho rằng eo biển Hormuz hiện nay đã trở thành đòn bẩy lớn nhất của Iran trong cuộc chiến. Việc gián đoạn trên tuyến hàng hải này đã gây ra cú sốc giá dầu toàn cầu.
Nếu ở giai đoạn đầu xung đột, Mỹ và Israel tập trung vào các mục tiêu như thay đổi chế độ hay giải trừ hạt nhân Iran, thì nay trọng tâm gần như chỉ còn là eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng của thế giới.
Ông William Wechsler - giám đốc cấp cao Trung tâm Rafik Hariri và Chương trình Trung Đông thuộc Hội đồng Đại Tây Dương, cho rằng các vụ tấn công tàu thuyền có thể là cách Iran từng bước leo thang căng thẳng để thiết lập một trạng thái "bình dường mới", dưới ngưỡng chiến tranh toàn diện.
Sau khi giành được mức độ kiểm soát nhất định đối với eo biển Hormuz, Tehran đang tìm cách tối đa hóa lợi thế chiến lược này.
Đánh giá của nhiều tờ báo Mỹ cho rằng tuyên bố của ông Trump là một cảnh báo nhằm gây sức ép buộc Iran phải nhượng bộ và chấp nhận những điều kiện của Mỹ.
Theo ông Guzansky, dù thường phát biểu cứng rắn và nắm trong tay sức mạnh quân sự, ông Trump không có ý định sa lầy vào một cuộc chiến kéo dài trong khu vực.
Trong khi đó Lãnh tụ tối cao Mojtaba Khamenei - người kế nhiệm sau khi cha ông, Đại giáo chủ Ali Khamenei, thiệt mạng trong cuộc không kích của Mỹ và Israel - lại cần chứng tỏ sự cứng rắn với dư luận trong nước, khiến Tehran khó lòng chấp nhận nhượng bộ.
Đài CNN chỉ ra rằng việc thực sự chấm dứt ngừng bắn sẽ đặt Mỹ vào những lựa chọn khó khăn.
Một mặt Mỹ có thể quay lại chiến tranh toàn diện để gây thêm sức ép lên Iran.
Dù vậy ông Trump vẫn khẳng định không muốn một cuộc chiến kéo dài và nhiều lần cho rằng chiến dịch quân sự đã đạt mục tiêu làm suy yếu chương trình hạt nhân của Tehran, cho thấy ông muốn sớm khép lại xung đột.
Mặt khác, Washington cũng phải cân nhắc có tái áp đặt phong tỏa hải quân ở eo biển Hormuz hay không.
Washington xem đây là đòn bẩy gây áp lực nên kinh tế của Iran và có thể sẽ mạnh tay chặn tuyến hàng hải này nếu Tehran không cam kết tuân thủ của bản ghi nhớ thỏa thuận hòa bình. Tuy nhiên cho đến nay vẫn chưa có dấu hiệu Mỹ sẽ tái áp dụng biện pháp này.
Theo Hãng tin Reuters ngày 26-4, đám cháy rừng đầu tiên bùng phát hôm 22-4 tại khu vực miền núi. Sau đó một đám cháy khác gần đó đe dọa các khu dân cư ở thị trấn Otsuchi, tỉnh Iwate.
Địa hình đồi núi, thời tiết khô hanh và gió mạnh đang cản trở công tác chữa cháy, theo một quan chức cứu hỏa.
Tính đến thứ Bảy (ngày 25-4), lửa đã thiêu rụi khoảng 730ha, khiến chính quyền ban hành lệnh sơ tán với 1.541 hộ dân, tương đương 3.233 người - khoảng 1/3 dân số thị trấn Otsuchi.
Trực thăng từ nhiều tỉnh và Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đang hỗ trợ lực lượng chữa cháy trên mặt đất, tiến hành thả nước từ trên không để ngăn lửa lan rộng.
"Đất quá khô nên lửa liên tục bùng phát. Dập được chỗ này thì lại phải chạy sang chỗ khác, cứ thế lặp đi lặp lại", ông Masashi Kikuchi (37 tuổi), lính cứu hỏa tình nguyện, cho biết.
Đến nay tám công trình, trong đó có một nhà dân, đã bị hư hại hoặc phá hủy. Chính quyền địa phương cho biết chưa ghi nhận thương vong.
Thị trấn Otsuchi vẫn còn mang ký ức nặng nề về thảm họa động đất và sóng thần tháng 3-2011, khi thị trấn mất gần 1/10 dân số.
"Ngay cả trong thảm họa năm 2011, khu vực này cũng không bị cháy. Khi đó có sóng thần nhưng không có hỏa hoạn", bà Taeko Kajiki (76 tuổi), cựu y tá, cho biết.
Bà nằm trong số những người phải sơ tán từ ngày 24-4, và đã thức trắng đêm theo dõi ánh lửa đỏ rực. Khi rời nhà, bà mang theo sổ tiết kiệm, thẻ y tế cùng con rùa nuôi từ năm 2010.
"Tôi không thể để người dân mất nhà thêm lần nữa sau khi họ đã mất nhà vì sóng thần" - Thị trưởng Otsuchi Kozo Hirano nói, đồng thời cho biết thị trấn sẽ tìm kiếm hỗ trợ từ các cơ quan khác và cung cấp dịch vụ tắm nước nóng để giúp người dân giảm căng thẳng.
Dù Nhật Bản ghi nhận tương đối ít vụ cháy rừng so với nhiều nơi trên thế giới, biến đổi khí hậu đã làm gia tăng tần suất các vụ cháy - đặc biệt vào đầu mùa xuân, trước mùa mưa ẩm, khi thời tiết nóng, khô và gió mạnh khiến lửa dễ lan nhanh.
Cơ quan khí tượng Nhật Bản cho biết khu vực này không có mưa trong dự báo tuần tới.
Theo số liệu chính thức, diện tích cháy quanh Otsuchi hiện chỉ đứng sau vụ cháy rừng ở Ofunato năm 2025 (3.370ha), và vụ cháy tại Kushiro năm 1992 (1.030ha).
Cảnh sát bang Johor hồi cuối tuần thông báo bắt nghi phạm 71 tuổi, bị cáo buộc dùng súng shotgun nã đạn khiến hai người đàn ông và một phụ nữ Việt Nam tử vong tại khu ẩm thực ở Taman Kota Jaya.
Nạn nhân người Việt là chủ cửa hàng nơi xảy ra nổ súng. Sau khi gây án, nghi phạm lái xe tới quán cà phê cách hiện trường khoảng 200 m, rồi bị bắt tại địa điểm này.
Vụ nổ súng gây rúng động, bởi theo người dân, nghi phạm là một "cụ ông tốt bụng", quen mặt trong khu phố, nói năng nhã nhặn, cư xử ôn hòa.
Nghi phạm sở hữu vườn cây và có giấy phép súng săn để bảo vệ hoa lợi, thỉnh thoảng còn mang rau củ, trái cây từ vườn để biếu hàng xóm.
"Đó là một ông chú hiền lành, chưa từng gây rắc rối cho ai, nên chúng tôi đều rất sốc", Hamzah Kamat, chủ nhà hàng đối diện khu ẩm thực, nói. "Nổ súng tại đây đã đủ sốc rồi, nhưng bất ngờ hơn cả, nghi phạm lại là ông ấy".
Theo cảnh sát bang Johor, nghi phạm sở hữu đất nông nghiệp, đủ điều kiện sở hữu, sử dụng súng. Nguyên nhân vụ nổ súng chưa được làm rõ, song cảnh sát loại trừ khả năng liên quan đến khủng bố, cho rằng động cơ có thể xuất phát từ nợ nần cá nhân. Nghi phạm không có tiền án tiền sự.
