Trong cơ thể, cảm giác no được điều phối bởi nhiều tín hiệu sinh học, trong đó quan trọng nhất là leptin, hormone gửi thông điệp “đã đủ năng lượng” từ mô mỡ lên não. Khi cơ chế này hoạt động hiệu quả, bạn sẽ dừng ăn đúng lúc.
Tuy nhiên một số yếu tố như thiếu ngủ, căng thẳng kéo dài, viêm mạn tính hoặc chế độ ăn nhiều thực phẩm “calo rỗng” có thể làm giảm độ nhạy của leptin. Khi đó não bộ không nhận được tín hiệu no, dẫn đến tình trạng ăn quá mức dù cơ thể không thực sự cần thêm năng lượng.
Song song với đó, các thực phẩm giàu đường và chất béo tinh chế còn kích thích giải phóng dopamine, chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác “phần thưởng”. Điều này khiến việc ăn uống dễ mang tính cảm xúc, làm tăng cảm giác thèm ăn ngay cả khi đã no.
Vì vậy chiến lược kiểm soát cơn đói hiệu quả không phải là nhịn ăn, mà là lựa chọn đúng nhóm thực phẩm giúp duy trì cảm giác no một cách sinh lý và bền vững.
Protein được xem là nhóm dưỡng chất có khả năng tạo cảm giác no mạnh nhất trong ba nhóm sinh năng lượng chính. Khi ăn thực phẩm giàu protein, quá trình tiêu hóa diễn ra chậm hơn, đồng thời kích thích các hormone gây no và giảm hormone gây đói.
Những thực phẩm giàu protein phổ biến gồm trứng, thịt nạc, cá, thịt gia cầm, sữa chua Hy Lạp và các loại đậu. Đây đều là những lựa chọn dễ tiếp cận, phù hợp với khẩu phần ăn hằng ngày.
Ví dụ, một bữa sáng với trứng luộc và bánh mì nguyên cám, hoặc bữa trưa với ức gà và rau xanh, có thể giúp duy trì năng lượng ổn định trong nhiều giờ mà không gây cảm giác đói nhanh trở lại.
Về lâu dài, chế độ ăn đủ protein còn giúp kiểm soát cân nặng tốt hơn nhờ giảm tổng lượng calo tiêu thụ trong ngày.
Chất xơ, đặc biệt là chất xơ hòa tan, có vai trò quan trọng trong việc kiểm soát cảm giác đói. Khi đi vào đường tiêu hóa, chất xơ hấp thụ nước và tạo thành dạng gel, làm chậm quá trình hấp thu đường và kéo dài thời gian rỗng của dạ dày.
Nhờ đó đường huyết được duy trì ổn định hơn, hạn chế tình trạng “tụt năng lượng” – nguyên nhân phổ biến gây ra cơn đói đột ngột và thèm đồ ngọt.
Nguồn chất xơ tốt bao gồm rau xanh, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt như yến mạch, cùng các loại đậu. Một khẩu phần yến mạch vào buổi sáng, hoặc một bát canh rau và đậu trong bữa trưa, đều có thể giúp bạn no lâu hơn.
Các khuyến nghị dinh dưỡng hiện nay cho thấy người trưởng thành nên tiêu thụ khoảng 25-35 gram chất xơ mỗi ngày để hỗ trợ kiểm soát cân nặng và sức khỏe chuyển hóa.
Một yếu tố thường bị bỏ qua là “thể tích thực phẩm”. Những thực phẩm chứa nhiều nước có thể làm đầy dạ dày nhanh chóng nhưng lại cung cấp ít calo.
Các món như canh, súp, rau luộc, salad hoặc trái cây mọng nước như dưa hấu, cam, bưởi đều thuộc nhóm này. Khi được ăn trước hoặc trong bữa chính, chúng giúp giảm lượng thức ăn tiêu thụ mà vẫn đảm bảo cảm giác no.
Ví dụ, bắt đầu bữa ăn bằng một bát canh rau hoặc salad không chỉ tốt cho tiêu hóa mà còn giúp bạn kiểm soát khẩu phần hiệu quả hơn.
Không phải tất cả chất béo đều có hại. Các chất béo không bão hòa có trong dầu ô liu, cá béo, các loại hạt và quả bơ có vai trò quan trọng trong việc kéo dài cảm giác no.
Chất béo giúp làm chậm quá trình tiêu hóa và ổn định đường huyết, từ đó hạn chế các cơn đói bất chợt. Đây là lý do vì sao một bữa ăn có thêm chất béo lành mạnh thường giúp bạn “trụ” lâu hơn giữa các bữa.
Ví dụ, thay bánh mì trắng bằng bánh mì nguyên cám ăn kèm bơ, hoặc thêm một ít hạt vào sữa chua, có thể tạo ra sự khác biệt rõ rệt về cảm giác no.
Hiệu quả kiểm soát cơn đói đạt mức tối ưu khi kết hợp protein, chất xơ và chất béo lành mạnh trong cùng một bữa ăn.
Một bữa ăn như sữa chua Hy Lạp ăn cùng hạt và trái cây, hoặc salad cá hồi với rau xanh và dầu ô liu, không chỉ cân bằng dinh dưỡng mà còn giúp ổn định hormone, giảm dao động đường huyết và hạn chế cảm giác thèm ăn kéo dài.
Tóm lại, kiểm soát cơn đói không nằm ở việc ăn ít đi mà ở cách bạn ăn. Khi cơ thể được cung cấp đầy đủ và cân đối các nhóm chất, cảm giác no sẽ đến một cách tự nhiên, giúp bạn duy trì sức khỏe và cân nặng bền vững.
Khai thác bệnh sử, bệnh nhân cho biết các triệu chứng xuất hiện khoảng 1 tháng trước khi nhập viện và không cải thiện dù đã điều trị trước đó. Người bệnh cũng từng sử dụng thuốc giảm đau trong thời gian dài, dẫn đến nhiều rối loạn nội tiết như hội chứng Cushing do thuốc, rối loạn điện giải và tăng đường huyết.
Ngày 20.5, bác sĩ chuyên khoa 2 Cao Minh Thông, Khoa Tim mạch, Bệnh viện Hoàn Mỹ Sài Gòn, cho biết qua thăm khám và xét nghiệm, kết quả chụp MSCT ngực xác định nguyên nhân là thoát vị hoành trái, tình trạng các tạng trong ổ bụng di chuyển lên lồng ngực thông qua một khiếm khuyết ở cơ hoành. Trường hợp này có thể liên quan đến yếu tố bẩm sinh kết hợp với áp lực ổ bụng tăng cao sau đợt ho mạnh trước đó. Khi xảy ra thoát vị, các cơ quan trong ổ bụng bị đẩy lên lồng ngực gây chèn ép, xẹp hoàn toàn phổi trái, từ đó dẫn đến triệu chứng khó thở, đặc biệt rõ khi người bệnh nằm.
Người bệnh được phẫu thuật chủ động bằng phương pháp giải phóng túi thoát vị, đưa các tạng trở lại ổ bụng đúng vị trí và tái tạo lại cơ hoành. Song song đó, các biện pháp điều trị nội khoa, vật lí trị liệu, hô hấp, dinh dưỡng giúp người bệnh phục hồi nhanh chóng.
"Trường hợp này cho thấy thoát vị hoành chiếm gần toàn bộ lồng ngực trái là bệnh lý hiếm gặp, có thể biểu hiện bằng những triệu chứng hô hấp không điển hình và dễ bị bỏ sót nếu không thăm khám kỹ lưỡng. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, bệnh có thể dẫn đến suy hô hấp hoặc các biến chứng nguy hiểm. Việc nhận diện các yếu tố nguy cơ như tiền sử ho kéo dài, bất thường bẩm sinh hay sử dụng thuốc kéo dài đóng vai trò quan trọng trong chẩn đoán", bác sĩ Thông chia sẻ.
Bác sĩ Thông khuyến cáo việc thăm khám định kỳ và sử dụng các phương tiện chẩn đoán hình ảnh hiện đại có thể giúp phát hiện sớm bệnh lý, từ đó có kế hoạch điều trị kịp thời và hiệu quả. Đây cũng là lời cảnh báo không nên xem nhẹ những triệu chứng thường gặp trong đời sống nhưng kéo dài và không thuyên giảm, gây ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống.
Đáng lo hơn, không ít thanh niên trẻ âm thầm chịu đựng, tự tìm thông tin trên mạng hoặc bị dẫn dắt bởi các quảng cáo "thuốc gia truyền", "tăng bản lĩnh", "tăng testosterone" không rõ nguồn gốc khiến việc điều trị bị chậm trễ.
Bệnh nhân T.N.V. (29 tuổi, ngụ TP.HCM) đã đến khám nam khoa tại Bệnh viện Nhân dân Gia Định trong tình trạng lo lắng kéo dài vì khả năng "cương" giảm sút trong nhiều tháng qua.
Theo chia sẻ, anh V. đang trong giai đoạn công việc có nhiều áp lực, thường xuyên thức khuya để hoàn thành chỉ tiêu, ngủ không đúng giờ, tinh thần căng thẳng kéo dài. Ban đầu anh chỉ thấy hiện tượng cương buổi sáng giảm dần. Sau đó tình trạng khó duy trì độ cương khi gần gũi với vợ bắt đầu xuất hiện khiến anh càng thêm bất an.
Gần nửa năm nay, hai vợ chồng anh V. mong muốn có con đầu lòng, chủ động "thả" để có em bé nhưng chính tình trạng rối loạn cương khiến anh ngày càng e ngại gần gũi. Anh V. dần né tránh vợ và luôn trong tâm trạng lo âu, tự trách bản thân, tự ti, căng thẳng.
Đến bệnh viện, anh V. được các bác sĩ đánh giá kỹ về triệu chứng, thăm khám lâm sàng, siêu âm, xét nghiệm tinh dịch đồ và nội tiết. Kết quả cho thấy chưa ghi nhận bất thường cấu trúc đáng kể tại cơ quan sinh dục, tuy nhiên nồng độ testosterone ở ngưỡng tương đối thấp và các chỉ số tinh dịch đồ trong ngưỡng bình thường.
Bệnh nhân sau đó được tư vấn và điều trị cá thể hóa. Bên cạnh sử dụng thuốc, các bác sĩ còn tập trung vào điều chỉnh lối sống, khuyến khích tăng cường vận động thể thao và ngủ đủ giấc. Sau một thời gian điều trị, tình trạng của anh V. được cải thiện rõ rệt.
Hiện tượng cương buổi sáng dần trở lại ổn định hơn, khả năng duy trì độ cương được cải thiện, tâm lý nhẹ nhõm hơn và sự tự tin trong đời sống vợ chồng của anh V. cũng dần phục hồi mà không còn lệ thuộc vào thuốc. Niềm vui đến với gia đình anh gấp bội sau quá trình điều trị là vợ anh đã mang thai tự nhiên.
Một nam bệnh nhân (48 tuổi) là doanh nhân thành đạt đến phòng khám tại TP.HCM khám vì rối loạn cương kéo dài nhiều tháng trong giai đoạn áp lực công việc cao. Điểm đáng chú ý các chỉ số sau khi được các bác sĩ thăm khám hoàn toàn bình thường.
Qua trao đổi, bệnh nhân cho biết thường làm việc kéo dài, ít ngủ, hiếm khi nói ra cảm xúc mệt mỏi, luôn cố giữ hình ảnh "tôi vẫn ổn".
Các bác sĩ điều trị tập trung vào phục hồi nền tảng: tái thiết giấc ngủ, giảm lịch tiếp khách và rượu bia trong vài tuần cao điểm, đưa vận động trở lại đều đặn và quan trọng nhất là "hạ mức cảnh giác" bằng cách học cách chia sẻ trạng thái thật với bạn đời để giảm áp lực phải luôn hoàn hảo. Sau vài tuần điều trị, tình trạng rối loạn cương dương giảm hẳn.
ThS.BS Nguyễn Huỳnh Đăng Khoa, Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM), cho biết ở nam giới trẻ, rối loạn cương không nên xem nhẹ hoặc quy hoàn toàn cho tâm lý. Stress kéo dài, thiếu ngủ và rối loạn nhịp sinh học có thể góp phần làm rối loạn trục nội tiết sinh dục, khiến nồng độ testosterone suy giảm về ngưỡng thấp.
Khi đó, người bệnh không chỉ bị ảnh hưởng về chức năng cương mà còn dễ rơi vào mệt mỏi, giảm năng lượng, giảm tự tin, rối loạn cảm xúc và giảm hiệu suất làm việc. Những yếu tố này tương tác lẫn nhau, tạo thành một vòng xoắn bệnh lý.
Theo bác sĩ Khoa, tỉ lệ nam giới trẻ tuổi bị rối loạn cương chiếm khoảng 8 - 15%, với dấu hiệu giảm cương buổi sáng là chi tiết quan trọng cần được lưu ý. Đây có thể là tín hiệu cho thấy cơ thể đang chịu tác động của stress kéo dài, rối loạn giấc ngủ hoặc thay đổi nội tiết, thậm chí có thể là dấu hiệu gợi ý bệnh lý chuyển hóa chứ không đơn thuần chỉ là mệt mỏi nhất thời.
Còn BS Nguyễn Gia Kỳ, phòng khám nam khoa, khoa ngoại thận - tiết niệu Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho hay rối loạn cương có thể điều trị hiệu quả nếu được phát hiện sớm và đánh giá đúng. Nam giới nên đi khám khi có các biểu hiện như giảm cương buổi sáng kéo dài, khó duy trì độ cương, giảm ham muốn, mệt mỏi, cảm giác thiếu năng lượng.
Đáng lưu ý, rối loạn cương nếu kéo dài còn có thể làm giảm tần suất quan hệ, từ đó ảnh hưởng cơ hội thụ thai tự nhiên và góp phần gây hiếm muộn ở một số cặp vợ chồng. Việc thăm khám sớm không chỉ giúp cải thiện chức năng tình dục mà còn giúp nhận diện những rối loạn nội tiết, tâm lý hoặc lối sống đang âm thầm tác động lên sức khỏe toàn diện.
Các bác sĩ khuyến cáo nam giới trẻ không nên xem nhẹ những thay đổi của cơ thể, đặc biệt trong bối cảnh áp lực công việc, thức khuya và căng thẳng ngày càng phổ biến. Rối loạn cương không phải là vấn đề đáng xấu hổ, càng không nên được xử lý bằng lời truyền miệng hay quảng cáo thiếu kiểm chứng. Khi có dấu hiệu bất thường về chức năng cương cần sớm đến cơ sở chuyên khoa để được đánh giá toàn diện và điều trị phù hợp, nhất là ở những cặp vợ chồng đang mong con.
Ngày 5-5, ông Nguyễn Việt Đức - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa khu vực Hướng Hóa (Quảng Trị) - cho hay từ ngày 1-4 đến 3-5, đơn vị tiếp nhận 9 bệnh nhân bị ngộ độc ve sầu, độ tuổi từ 17 đến 86. Các ca bệnh đến từ các xã Hướng Phùng, Lìa, Tân Lập, Khe Sanh.
Theo ông Đức, phần lớn bệnh nhân bắt ve sầu ngoài tự nhiên về chiên với dầu, mỡ để ăn. Sau khi ăn, người bệnh xuất hiện các triệu chứng như đau bụng, sốt, tiêu chảy, nôn, nổi mẩn đỏ; trường hợp nặng có thể khó thở, sốc phản vệ, đe dọa tính mạng nếu không được cấp cứu kịp thời.
"Thông thường, bệnh nhân phải điều trị từ 5-7 ngày mới ổn định sức khỏe", ông Đức thông tin.
Phác đồ điều trị chủ yếu gồm truyền dịch, bù điện giải bằng oresol, sử dụng kháng sinh, thuốc chống sốc phản vệ và men tiêu hóa.
Dù ngành y tế địa phương và các trạm y tế đã nhiều lần khuyến cáo, song tập quán ăn ve sầu vẫn phổ biến tại khu vực miền núi Hướng Hóa. Mỗi năm bệnh viện ghi nhận trên 10 ca nhập viện do ngộ độc, tập trung vào mùa hè.
Nguyên nhân được xác định là do ve sầu sinh sống dưới lòng đất, dễ nhiễm các loại nấm độc và mầm bệnh. Khi gặp điều kiện thuận lợi, các bào tử nấm phát triển mạnh, xâm nhập vào cơ thể ấu trùng.
Ngoài ra, protein trong ve sầu cũng có thể gây dị ứng nghiêm trọng, dẫn đến sốc phản vệ ở một số người có cơ địa nhạy cảm.
Ngành y tế khuyến cáo người dân không nên sử dụng ve sầu làm thực phẩm để tránh nguy cơ ngộ độc, đặc biệt trong thời điểm nắng nóng hiện nay.
