151 học sinh được miễn thi tốt nghiệp THPT và xét thẳng đại học

Trong nhiều năm, xã hội thường có xu hướng đánh giá một kỳ thi thành công khi xuất hiện nhiều điểm 9, điểm 10. Tuy nhiên, với các chuyên gia khảo thí, điều quan trọng hơn là khả năng phân loại.

Một kỳ thi có quá nhiều điểm cao sẽ khiến việc tuyển sinh đại học trở nên khó khăn. Khi hàng chục nghìn thí sinh cùng đạt mức điểm tương đương, các trường buộc phải sử dụng thêm tiêu chí phụ hoặc nâng điểm chuẩn lên rất cao. Điều này từng xảy ra ở nhiều ngành "hot", nơi chỉ chênh lệch 0,1 điểm cũng quyết định việc đỗ hay trượt.

Ngược lại, một phổ điểm được xem là hợp lý khi phần lớn học sinh đạt được mục tiêu tốt nghiệp, đồng thời nhóm học sinh khá, giỏi và xuất sắc vẫn được tách biệt tương đối rõ ràng.

Nhìn vào các dữ liệu ban đầu, nhiều chuyên gia cho rằng, đề thi năm 2026 đã thực hiện khá tốt yêu cầu này. Các môn thi xuất hiện sự phân hóa rõ rệt hơn ở nhóm câu hỏi vận dụng và vận dụng cao. Điều đó giúp giảm tình trạng "mưa điểm cao", đồng thời tạo cơ sở để các trường đại học yên tâm sử dụng kết quả thi cho tuyển sinh. Thực tế, đây chính là hướng đi mà nhiều quốc gia phát triển đang áp dụng.

Một kỳ thi quốc gia không cần quá khó, cũng không cần quá dễ. Điều quan trọng là phải đo được năng lực thực chất của người học.

Đây có lẽ là câu hỏi được quan tâm nhất lúc này. Tâm lý phổ biến của phụ huynh là thấy đề thi khó thì nghĩ điểm chuẩn sẽ giảm mạnh, thấy đề dễ thì cho rằng điểm chuẩn sẽ tăng vọt. Thực tế phức tạp hơn rất nhiều.

Điểm chuẩn không phụ thuộc riêng độ khó của đề thi mà còn chịu tác động bởi số lượng thí sinh đăng ký, chỉ tiêu tuyển sinh, phương thức xét tuyển và tương quan điểm số giữa các nhóm thí sinh.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, phổ điểm năm nay có xu hướng phân hóa tốt hơn. Điều này đồng nghĩa số lượng thí sinh đạt mức điểm rất cao có thể giảm ở một số tổ hợp xét tuyển. Khi nguồn điểm cao thu hẹp, điểm chuẩn ở nhiều ngành có khả năng giảm nhẹ.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng "giảm nhẹ" không có nghĩa là giảm sâu. Những ngành có nhu cầu xã hội lớn như y khoa, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, kinh tế quốc tế, logistics, truyền thông hay sư phạm chất lượng cao vẫn duy trì sức hút mạnh. Nguồn thí sinh giỏi tập trung vào các ngành này rất đông nên mức cạnh tranh khó giảm đáng kể.

Nói cách khác, không phải mọi thí sinh đều được hưởng lợi như nhau từ việc phổ điểm thay đổi.

Mỗi mùa tuyển sinh đều có những ngành trở thành tâm điểm. Trước đây là tài chính - ngân hàng, sau đó là marketing, thương mại điện tử, rồi công nghệ thông tin. Hiện nay, xu hướng đang dịch chuyển sang trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, vi mạch bán dẫn, an ninh mạng và các ngành liên quan đến chuyển đổi số.

Điều đáng nói là rất nhiều học sinh lựa chọn ngành học theo xu hướng truyền thông hơn là dựa trên năng lực và sở thích thực tế.

Năm nào cũng vậy, sau khi điểm thi được công bố, hàng nghìn thí sinh lại đổ dồn vào một số ngành "nóng", khiến điểm chuẩn tăng vọt. Trong khi đó, nhiều ngành có nhu cầu nhân lực lớn nhưng ít được chú ý như nông nghiệp công nghệ cao, môi trường, vật liệu mới, năng lượng tái tạo, khoa học cơ bản hay công tác xã hội lại thiếu người học. Đây là nghịch lý kéo dài nhiều năm trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam.

Nếu chỉ nhìn vào điểm chuẩn để quyết định tương lai, không ít học sinh có thể bước vào một ngành học không thực sự phù hợp với mình.

Mỗi năm, xã hội dành rất nhiều sự chú ý cho những học sinh đạt điểm tuyệt đối. Nhưng ý nghĩa lớn nhất của phổ điểm không nằm ở vài thủ khoa. Nó nằm ở hàng triệu học sinh bình thường. Những em đang đứng trước ngã rẽ cuộc đời. Những em lo lắng về tương lai. Những em băn khoăn liệu mình có đủ giỏi hay không. Thực tế cho thấy, thành công nghề nghiệp hiếm khi được quyết định bởi một kỳ thi.

Điểm số có thể mở cánh cửa đầu tiên. Nhưng sự kiên trì, khả năng học hỏi và tinh thần thích nghi mới quyết định người đi được bao xa. Phổ điểm 2026 vì thế không chỉ là những con số thống kê. Đó còn là lời nhắc nhở rằng giáo dục đang thay đổi, tuyển sinh đang thay đổi và thị trường lao động cũng đang thay đổi.

Trong một thế giới biến động nhanh như hiện nay, điều quan trọng nhất không phải là ai đạt điểm cao hơn hôm nay. Mà là ai còn tiếp tục học hỏi được vào ngày mai.

Tin Gốc: Thanh Niên

Nghiêm Hoàng Linh, 35 tuổi, hiện làm việc ở trường Toán và Thống kê, Đại học Sydney - ngôi trường top 25 thế giới, top 3 ở Australia theo bảng xếp hạng đại học QS 2026.

Năm ngoái, Linh cùng ba cộng sự ở Đại học Sydney và Đại học Quốc gia Australia triển khai dự án Discovery Projects do Hội đồng Nghiên cứu Australia (ARC) tài trợ, với kinh phí gần 500.000 AUD (khoảng 360.000 USD). Giữa tỷ lệ cạnh tranh với chỉ 13% hồ sơ được chọn, dự án của nhóm thuyết phục hội đồng bởi khả năng giải mã những cấu trúc phức tạp trong mạng xã hội và sinh học.

Trước một dấu ấn trong hành trình nghiên cứu, Linh nhớ về "cú trượt" thời mới tốt nghiệp đại học, khiến anh thay đổi hoàn toàn tư duy về sự nghiệp.

Linh sinh ra ở Hà Nội, là cựu học sinh chuyên Toán - Tin, trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Tốt nghiệp Đại học Miami ở Florida, Mỹ, năm 2015, với thành tích học thuật, điểm GRE (bài thi chuẩn hóa dùng ứng tuyển sau đại học) thuộc nhóm top đầu và một công bố khoa học quốc tế "dắt lưng", Linh tự tin ứng tuyển chương trình tiến sĩ ở các đại học hàng đầu thế giới. Linh nói chờ đợi một "tấm vé rực rỡ" cho tương lai, nhưng kết quả trả về là những "gáo nước lạnh". Các trường đồng loạt từ chối, một số nơi chỉ đưa ra lời đề nghị học thạc sĩ.

"Có lúc tôi đã nghĩ hoặc là trường top hoặc là không đi đâu cả", Linh nhớ lại. Sự thất vọng lớn đến mức khi Southern Methodist University (SMU), ngôi trường mà Linh xếp vào nhóm "dự phòng", mời nhập học với gói học bổng Fellowship đặc biệt dành cho sinh viên xuất sắc, anh vẫn đắn đo.

Sự do dự kéo dài đến khi Linh tìm đến giảng viên hướng dẫn cũ để xin lời khuyên. Thầy đã nói một câu khiến anh thức tỉnh: "Tuyển sinh tiến sĩ ở đâu cũng cạnh tranh khốc liệt và chỉ có rất ít người được nhận. Cuối cùng, giá trị của bằng PhD là do chính em tạo ra".

Lời khuyên ấy giúp Linh gỡ bỏ áp lực về danh tiếng để bắt đầu nhìn nhận các lựa chọn bằng tiêu chí phù hợp: Nhóm nghiên cứu có chiều sâu, quy mô người học ít để được giáo sư hướng dẫn sát sao và chương trình học cho phép tập trung tối đa vào nền tảng lý thuyết. Anh chọn SMU, lấy bằng tiến sĩ Thống kê vào năm 2019 sau 3,5 năm.

Sau này, Hoàng Linh nhận ra cú trượt khỏi các trường top không phải là thất bại, mà là điểm khởi đầu cho sự trưởng thành trong tư duy.

"Khoa học là bình đẳng. Các nhà khoa học được ghi nhớ không phải bởi nơi họ làm việc, mà bởi những công trình họ để lại", anh nhìn nhận.

Để hoàn tất chương trình PhD trong thời gian ngắn hơn so với thông thường (5 năm), Linh cho rằng chìa khóa nằm ở việc xây dựng nền tảng vững chắc và tư duy "luôn tìm cái mới" trong từng dự án nhỏ.

Ở SMU, anh tập trung vào 6 lớp học nền tảng về Lý thuyết, Thống kê ứng dụng và Tính toán trong năm đầu. Linh nhận định những môn cơ sở ở trình độ tiến sĩ khác xa bậc đại học, thạc sĩ về cả độ khó lẫn khối lượng kiến thức. Tại đây, mọi kết quả dù là nhỏ nhất đều phải được chứng minh chặt chẽ bằng toán học.

"Bạn sẽ gặp một cú sốc lớn khi đang ở chỗ tiêu thụ kiến thức chuyển sang tư thế của người sản xuất kiến thức. Bạn không học để tích lũy cái đã có, mà học để sáng tạo ra cái mới chưa từng tồn tại", Linh chia sẻ.

Chàng trai Việt sau đó vượt qua thử thách lớn nhất để trụ lại là kỳ thi sát hạch cuối năm thứ nhất, kéo dài ba ngày. Trong đó, ngày đầu tiên là bài thi Lý thuyết "marathon" trong 8 tiếng liên tục. Ngày thứ hai tập trung vào tư duy mô hình trong 5 tiếng, cuối cùng là 6,5 tiếng giải quyết dữ liệu thực trên máy tính.

Bước sang năm thứ hai, Linh bắt đầu rèn luyện tư duy sáng tạo thông qua các dự án cuối kỳ. Anh luôn tự đặt ra áp lực phải tìm thấy "cái mới" trong mọi đề tài nghiên cứu.

"Công việc nghiên cứu không thể chờ đợi ý tưởng từ trên trời rơi xuống. Tôi lập danh sách ý tưởng từ việc đọc hàng loạt bài báo, dù có cái không tốt nhưng chúng là mồi lửa cho những phát hiện sau này", anh chia sẻ.

Thói quen này giúp anh vượt qua kỳ thi sát hạch thứ hai chỉ trong 30 ngày bằng việc phát triển một ý tưởng nghiên cứu mới từ các tài liệu được giao.

Linh nhìn nhận một yếu tố khác giúp anh về đích sớm là sự đồng hành của người hướng dẫn. Linh được làm việc với một giáo sư trẻ, sẵn sàng phản hồi email lúc nửa đêm, dành cả ngày để cùng anh sửa lỗi code hay trau chuốt từng câu chữ trong bản thảo. Nhờ đó, Linh tốt nghiệp với ba bài đăng trên các tạp chí uy tín hàng đầu.

Làm việc tại Đại học Sydney từ năm 2022, chủ đề bao trùm trong các nghiên cứu của Linh là phát triển các phương pháp và lý thuyết thống kê hiện đại để khai thác tri thức từ dữ liệu lớn. Theo anh, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ đã dẫn tới những tập dữ liệu lớn, nhiều chiều, có cấu trúc phụ thuộc phức tạp theo thời gian, không gian và mạng lưới. Điều này làm nảy sinh nhu cầu cấp thiết về phương pháp thống kê mới, có khả năng chắt lọc thông tin, nhưng vẫn bảo toàn khả năng đưa ra các dự báo đáng tin cậy.

Dự án hiện tại của Linh và các cộng sự cũng vì mục tiêu này. Các phương pháp nhằm "lọc" ra phần thông tin quan trọng từ những bộ dữ liệu khổng lồ và nhiều tầng liên kết - từ dữ liệu gene, hồ sơ bệnh án cho tới hành vi trên mạng xã hội. Nhờ đó, các nhà sinh học có thể hiểu rõ hơn cơ chế gây bệnh, trong khi các nhà quản lý có thêm công cụ nhận diện và hạn chế sự lan truyền của thông tin sai lệch trên môi trường số.

Linh quan niệm nếu khoa học giống như một kim tự tháp 100 tầng, người ta thường chỉ nhớ viên gạch đầu tiên và cuối cùng. Nhưng từ tầng hai đến 99 là cả một hành trình dài với nhiều người.

"Tôi nghĩ điều quan trọng không phải mình đứng ở tầng nào, mà là có đang góp một viên gạch có ích cho nó hay không", anh nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo đó, Sở GD-ĐT triển khai quy định để các cơ sở giáo dục công lập thực hiện chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với giáo viên, cán bộ quản lý, nhân sự hỗ trợ giáo dục (bao gồm cả người đang trong thời gian tập sự, thử việc hoặc hợp đồng áp dụng tiền lương theo bảng lương của viên chức) từ tháng 7 với các mức phụ cấp ưu đãi theo nghề áp dụng từ ngày 1.1.2026.

Với quy định về thời gian có hiệu lực và áp dụng mức phụ cấp nêu trên, theo hiệu trưởng các trường công lập, giáo viên sẽ nhận phụ cấp ưu đãi theo nghề từ tháng 7 và được truy lĩnh phụ cấp theo nghề hàng tháng từ tháng 1 đến nay.

Từ mô hình và quy mô trường lớp các cấp học tại TP.HCM hiện nay, các mức phụ cấp ưu đãi theo nghề áp dụng theo nghị định như sau:

Mức tiền phụ cấp ưu đãi theo nghề hàng tháng đối với giáo viên, cán bộ quản lý các trường công lập và nhân sự hỗ trợ giáo dục , tính theo công thức sau:

Theo hướng dẫn của Sở GD-ĐT TP.HCM, giáo viên, cán bộ quản lý nhận phụ cấp ưu đãi theo nghề cùng kỳ lương hằng tháng (kể cả thời gian nghỉ hè) và không dùng để tính đóng, hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.

Nguồn kinh phí chi trả chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với giáo viên, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục công tác trong các cơ sở giáo dục công lập được sử dụng từ nguồn ngân sách nhà nước theo phân cấp và nguồn thu sự nghiệp của đơn vị theo quy định hiện hành của pháp luật.

Giáo viên được phân công giảng dạy liên trường được hưởng mức phụ cấp ưu đãi theo nghề áp dụng tại cơ sở giáo dục nơi quản lý nhà giáo.

Đối với cơ sở giáo dục có nhiều điểm trường hoặc phân hiệu, hiệu trưởng, giám đốc được hưởng mức phụ cấp ưu đãi theo nghề cao nhất trong các điểm trường hoặc phân hiệu.

Phó hiệu trưởng, phó giám đốc được hưởng mức phụ cấp ưu đãi theo nghề cao nhất trong các điểm trường hoặc phân hiệu thuộc phạm vi được phân công phụ trách hoặc điều hành.

Giáo viên được phân công giảng dạy tại nhiều điểm trường hoặc phân hiệu được hưởng mức phụ cấp ưu đãi theo nghề của điểm trường hoặc phân hiệu có số tiết dạy hoặc số giờ chuẩn giảng dạy nhiều nhất trong tháng, bao gồm cả số tiết, giờ được quy đổi, giảm hoặc tính đủ theo quy định (nếu số tiết dạy hoặc giờ chuẩn giảng dạy bằng nhau thì được hưởng mức cao nhất).

Sở GD-ĐT TP.HCM đề nghị Phòng Văn hóa – Xã hội thuộc UBND phường, xã và đặc khu tham mưu UBND phường, xã và đặc khu triển khai thực hiện, hướng dẫn, kiểm tra và giám sát việc thực hiện chế độ phụ cấp ưu đãi theo nghề đối với giáo viên, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục và nhân sự hỗ trợ giáo dục công tác trong các cơ sở giáo dục công lập theo quy định.

Tin Gốc: Thanh Niên