Một thiếu niên 15 tuổi ở TP.HCM đập phá nhà cửa, thậm chí cầm dao đe dọa chính cha mẹ mình chỉ vì bị tịch thu điện thoại. Đêm đó cả khu phố bị đánh thức bởi tiếng la hét của cậu ấy.
Những trường hợp như trên đã từng được bệnh viện tiếp nhận thời gian qua.
Bệnh viện Tâm thần TP.HCM đã tiếp nhận nhiều trẻ nhập viện để cai nghiện điện thoại, mạng xã hội, game… Bác sĩ Nguyễn Thị Kiều Tiên – Trưởng khoa tâm lý tâm thần trẻ em Bệnh viện Tâm thần TP.HCM – cho biết có trường hợp nhập viện trong tình trạng kích động mạnh, cũng có trường hợp không phải cha mẹ mà là công an địa phương đưa vào bệnh viện.
Còn bác sĩ Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa tâm lý lâm sàng – phục hồi chức năng – y học cổ truyền Bệnh viện Nhi đồng 2 TP.HCM, thông tin ngày càng có nhiều trẻ em bị ảnh hưởng đến sự phát triển do sử dụng thiết bị điện tử quá mức.
Mỗi tháng tại khoa này tiếp nhận cả trăm bệnh nhi có vấn đề về sức khỏe tâm lý mà nguyên nhân gián tiếp đều do sử dụng thiết bị điện tử quá mức. Tuy nhiên điểm chung là không có cha mẹ nào đưa con đến Bệnh viện Tâm thần TP.HCM khám với lý do trẻ bị nghiện thiết bị số cả. Hầu hết chỉ tìm đến với lý do như trẻ chậm nói, học sa sút, mất tập trung, rối loạn cảm xúc, có hành vi bạo lực…
Theo bác sĩ Tiên, khi đã nghiện, trẻ thường bất chấp tất cả đề có được cái mình muốn nên dễ dẫn tới những hành vi cực đoan như chửi bới, đập phá tài sản. Nặng hơn có thể đánh đập cha mẹ, thậm chí dùng hung khí gây thương tích… chỉ để được xem màn hình.
“Bất kể trẻ được đưa đến vì lý do gì, chúng tôi đều hỏi rất kỹ về việc dùng điện thoại, máy tính bảng, máy tính. Nó là một phần không thể bỏ qua trong đánh giá”, bác sĩ Tiên chia sẻ.
Ghi nhận thực tế khám chữa bệnh tại Bệnh viện Nhi đồng 2, bác sĩ Sang cho biết tình trạng lệ thuộc vào tivi, điện thoại thông minh không chỉ ảnh hưởng trước mắt mà còn để lại hệ lụy lâu dài đối với sức khỏe tâm thần và khả năng học tập của trẻ.
Một trong những biểu hiện phổ biến nhất là trẻ chậm nói. Trẻ nhỏ thường xuyên tiếp xúc với màn hình có xu hướng giảm tương tác với người xung quanh dẫn đến hạn chế về ngôn ngữ.
Nhiều trường hợp còn gặp rối loạn giấc ngủ, mất tập trung, giảm khả năng tiếp thu và sa sút trong học tập. Nếu không được can thiệp kịp thời, trẻ có thể tiếp tục gặp các vấn đề như suy giảm thị lực, thiếu kỹ năng xã hội, khó hòa nhập với bạn bè, thậm chí có biểu hiện chán học, né tránh trường lớp, ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách.
Một số trẻ còn có dấu hiệu rối loạn hành vi do quen với việc được chiều bằng thiết bị điện tử từ nhỏ.
Phụ huynh bận rộn, thiếu thời gian nên thiết bị màn hình trở thành “giải pháp nhanh nhất” để giữ cho con yên là thực tế khó phủ nhận hiện nay. Có người mẹ đơn thân vừa đi làm vừa chăm con vừa làm việc nhà nên khi cần 30 phút để nấu ăn hay tắm rửa lập tức “ném” cho con chiếc điện thoại là cách nhanh nhất.
Trong nhiều trường hợp, phụ huynh còn tin rằng việc cho con tiếp xúc công nghệ sớm là lợi thế! Bác sĩ Tiên kể từng gặp những người nghĩ rằng con mình sẽ giỏi công nghệ khi cho tiếp xúc sớm thiết bị điện tử mà không biết chúng đang bị “ngộ độc tinh thần” từng ngày.
Đến khi vấn đề trở nên nghiêm trọng, cảm xúc phổ biến của phụ huynh là hối hận, tiếc nuối, giá như… Người chọn cách cực đoan là cắt mạng Internet, loại bỏ hoàn toàn thiết bị. Tuy vậy khi ấy trẻ đã có đủ cách để tiếp cận từ bên ngoài, thậm chí bỏ nhà đi..
Bác sĩ Sang cho rằng việc điều trị sẽ không quá phức tạp nếu được phát hiện sớm, nhất là trường hợp chậm nói đơn thuần. Việc quan trọng là phải giảm dần và hạn chế hoàn toàn thời gian sử dụng màn hình.
Đồng thời cha mẹ phải trò chuyện, chơi cùng và tạo môi trường giao tiếp tích cực cho con. Ngoài ra sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường có vai trò quan trọng bởi trẻ được tham gia hoạt động tập thể, giao tiếp với bạn bè, thầy cô sẽ dần cải thiện các kỹ năng xã hội.
Còn bác sĩ Tiên nói biện pháp không quá phức tạp, chỉ là đừng cho trẻ tiếp xúc màn hình quá sớm, đồng thời giới hạn thời gian sử dụng, tăng tương tác trực tiếp, khuyến khích hoạt động thể chất và xã hội.
“Những điều này tưởng chừng đơn giản nhưng lại là ranh giới giữa thói quen và cơn nghiện. Nếu một khi đã bước qua ranh giới đó, cái giá phải trả có khi là cả tương lai đứa trẻ”, bác sĩ Tiên nói.
Ngày 20-5, tại Hội trường Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hải Phòng đã diễn ra Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam thành phố Hải Phòng lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2029.
Đại hội vinh dự được đón anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, cùng hơn 220 đại biểu là cán bộ Hội, hội viên, thanh niên tiêu biểu trên các lĩnh vực, đại diện cho hơn 900.000 thanh niên và hơn 600.000 hội viên thành phố.
Theo chị Nguyễn Thị Thủy - Bí thư Thành Đoàn Hải Phòng, nhiệm kỳ vừa qua, công tác Hội và phong trào thanh niên thành phố tiếp tục đạt nhiều kết quả nổi bật trên các lĩnh vực. Phong trào "Tôi yêu Tổ quốc tôi" được triển khai sâu rộng với nhiều hoạt động thiết thực, hiệu quả, tạo môi trường để thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành.
Các cấp bộ Hội đã đẩy mạnh công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thanh niên. Hoạt động giáo dục truyền thống, đền ơn đáp nghĩa, uống nước nhớ nguồn, chuyển đổi số trong quảng bá di tích lịch sử, địa chỉ đỏ được đẩy mạnh.
Thành phố duy trì hơn 600 đội hình thanh niên tình nguyện với trên 16.000 lượt đoàn viên, hội viên, thanh niên tham gia hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai và triển khai hơn 115 đội hình "Bình dân học vụ số", hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến và chuyển đổi số cộng đồng.
Các chương trình "Mùa hè xanh", "Kỳ nghỉ hồng", "Hoa phượng đỏ", "Hành quân xanh", "Xuân tình nguyện", "Tình nguyện mùa đông" tiếp tục được triển khai hiệu quả, thu hút đông đảo thanh niên tham gia.
Nhiều diễn đàn, hội thảo, ngày hội việc làm, chương trình hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo được triển khai, thu hút đông đảo thanh niên tham gia, thực hiện. Trong đó đề án "Chương trình tín dụng ưu đãi hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp giai đoạn 2021 - 2025" với tổng nguồn vốn 40 tỉ đồng đã mang lại hiệu quả, tạo công ăn việc làm cho nhiều thanh niên trên địa bàn.
Cũng theo chị Nguyễn Thị Thủy, Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam thành phố Hải Phòng lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2029 với mục tiêu xây dựng lớp thanh niên Hải Phòng thời kỳ mới có bản lĩnh chính trị vững vàng, giàu lòng yêu nước, có đạo đức, tri thức, kỹ năng, khát vọng cống hiến.
Đồng thời phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của thanh niên trong xây dựng thành phố Hải Phòng xanh, văn minh, hiện đại.
Phát biểu tại đại hội, anh Nguyễn Tường Lâm, Bí thư Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp thanh niên Việt Nam, nhấn mạnh giai đoạn 2024 - 2026, công tác Hội và phong trào thanh niên thành phố Hải Phòng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, toàn diện và có nhiều điểm sáng nổi bật.
Các cấp bộ Hội đã giữ được tinh thần đoàn kết, chủ động thích ứng rất nhanh với bối cảnh mới, từng bước hình thành tư duy hoạt động theo hướng hiện đại hơn, thực chất hơn và gắn chặt hơn với yêu cầu phát triển của thành phố.
Hải Phòng đang bước vào giai đoạn tăng tốc với những mục tiêu rất lớn như duy trì tốc độ tăng trưởng ở mức hai con số, phát triển mạnh kinh tế số, xây dựng trung tâm logistics và kinh tế biển hiện đại, phát triển công nghiệp công nghệ cao và hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực.
Những mục tiêu này đồng thời đặt ra yêu cầu tổ chức Hội phải tiếp tục đổi mới, tạo điều kiện để thanh niên làm chủ tri thức, kỹ năng và công nghệ mới. Đồng thời khơi dậy khát vọng lập nghiệp, khởi nghiệp, phát huy tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, qua đó xây dựng lớp thanh niên Hải Phòng trở thành nguồn lực quan trọng của thành phố.
Do vậy tổ chức Hội phải đổi mới triệt để phương thức hoạt động trên tinh thần "3 DỄ - 3 RÕ - 3 ĐO", đó là: Mọi chủ trương phải Dễ hiểu - Dễ nhớ - Dễ làm, khi triển khai phải Rõ mục tiêu - Rõ trách nhiệm - Rõ thời hạn và khi đánh giá phải Đo đầu vào - Đo đầu ra - Đo tác động.
Ngoài ra phải tập trung nâng cao năng lực số, sử dụng thành thạo AI và chủ động hơn nữa trong việc đưa công nghệ và chuyển đổi số vào toàn bộ hoạt động của mình, đạt kết quả công tác tốt nhất.
Thực hiện quy định của Chính phủ quy định về phân cấp, phân quyền trong lĩnh vực thi đua, khen thưởng; quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, Bộ Quốc phòng đăng công khai danh sách 12 tập thể và 1 cá nhân được cấp ủy, chỉ huy cơ quan, đơn vị đầu mối trực thuộc Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng đề nghị tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh, Huân chương Bảo vệ Tổ quốc để lấy ý kiến nhân dân và cán bộ, chiến sĩ.
Theo đó, Học viện Quốc phòng được đề nghị tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh.
Ba tập thể được đề nghị xét tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng nhất gồm: Cục 16 (Tổng cục II), Hải đoàn 128 (Quân chủng Hải quân) và Trường Quân sự Quân khu 2.
Ba tập thể được đề nghị xét tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng nhì là Lữ đoàn 681 thuộc Vùng 2 Hải quân, Viện Kỹ thuật Hải quân và Nhà máy X70 thuộc Cục Hậu cần - Kỹ thuật, Quân chủng Hải quân.
Đề nghị xét tặng Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng ba với các tập thể, cá nhân gồm: Cục Hậu cần - Kỹ thuật (Tổng cục II), Cơ quan Ủy ban kiểm tra Đảng ủy Tổng cục II, Lữ đoàn 29 (Quân khu 9), Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 338 (Quân khu 1), Đoàn Kinh tế - Quốc phòng 313 (Quân khu 2) và Thiếu tướng Nguyễn Trung Hiếu - Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Lục quân 1.
Liệu đây có phải là "bức tranh đứt gãy" giữa kỳ vọng của thế hệ trẻ với thực tại khắc nghiệt của thị trường lao động vốn sôi động và biến đổi nhanh hiện nay?
Số liệu từ Tổng cục Thống kê quý 1-2026 cho ra một con số đáng suy gẫm. Cả nước có gần 1,6 triệu thanh niên (15-24 tuổi) đang rơi vào tình trạng "3 không" như trên. Đáng lo ngại hơn khi tỉ lệ thất nghiệp ở nhóm tuổi này lên đến 8,9%, cao gấp nhiều lần tỉ lệ thất nghiệp chung cả nước.
Tại sao trong bối cảnh các ngành kinh tế số (công nghệ thông tin, điện tử, viễn thông...) và dịch vụ lưu trú, ăn uống đang tăng trưởng và "khát" nhân lực, nhiều người trẻ vẫn đứng ngoài cuộc hoặc bất lực trong việc giành lấy một công việc? Câu trả lời nằm ở sự lệch pha giữa kỹ năng và kỳ vọng cá nhân.
Một bộ phận gen Z bước vào thị trường với nhu cầu chọn việc theo tiêu chuẩn cá nhân cao, ưu tiên sự tự do và mức đãi ngộ lý tưởng. Tuy nhiên sự thật là họ đang thiếu hụt kinh nghiệm thực tế cùng các kỹ năng số cơ bản để đáp ứng yêu cầu thực chiến từ doanh nghiệp.
Trong xã hội học, tình trạng "3 không" này nếu kéo dài không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn tạo ra "hiệu ứng vết sẹo". Khi rời xa các định chế giáo dục và lao động quá lâu, người trẻ dễ rơi vào trạng thái mất kết nối xã hội, kỹ năng bị mai một và tâm lý tự ti gia tăng.
Chính vì thế khoảng trống trong hồ sơ năng lực càng dài, cánh cửa trở lại môi trường nghề nghiệp càng hẹp lại. Đáng lo ở chỗ tỉ lệ "3 không" tại nông thôn (13%) và ở nữ giới (12,8%) cao hơn hẳn thành thị. Điều đó chứng tỏ áp lực đô thị và rào cản tiếp cận công nghệ vẫn là điểm nghẽn lớn chưa có lời giải triệt để.
Kinh tế số và chuyển đổi số tại Việt Nam dù mới ở giai đoạn đầu nhưng đang tăng tốc cực nhanh (chiếm gần 3% tổng lao động có việc làm và đang tiếp tục mở rộng). Đây chính là kỷ nguyên vươn mình thực tế nhất và chắc chắn nó không chờ đợi những người đứng yên.
Thách thức 1,6 triệu thanh niên nói trên không chỉ là bài toán của các cơ quan quản lý mà còn là lời cảnh tỉnh cho chính mỗi bạn trẻ đang ở trạng thái "3 không". Đừng để mình bị động chờ một công việc trong mơ đúng ý hoặc ảo tưởng năng lực cá nhân, không màng đến những chuyển động thực tế của thị trường lao động.
Thay vào đó cần chủ động lấp đầy khoảng trống kỹ năng của mình bằng các khóa đào tạo ngắn hạn, thậm chí chấp nhận những vị trí khởi đầu khiêm tốn chính là cách duy nhất để mình không bị "đá" khỏi quỹ đạo phát triển. Đừng để mác "thanh niên 3 không" trở thành rào cản ngăn bạn chạm tới tương lai vì trong kỷ nguyên số, đứng yên đồng nghĩa với việc đang lùi lại phía sau.
