Các chuyên gia khí tượng cảnh báo chuỗi thiên tai dồn dập này cho thấy thời tiết đang xuất hiện những dấu hiệu cực đoan rõ rệt hơn thường lệ.
Trong tháng 4, cả nước ghi nhận 4 đợt mưa diện rộng, kèm theo 9 trận dông lốc, mưa đá, trải rộng trên cả 3 miền. Riêng từ chiều tối 2/5 đến sáng 4/5, 11 tỉnh thành từ miền núi phía Bắc đến Bắc Trung Bộ xảy ra dông lốc, mưa đá, sét mạnh. Thiên tai làm 12 người bị thương; hơn 3.100 ngôi nhà bị tốc mái, hư hỏng; gần 15.800 ha lúa, hoa màu bị thiệt hại; hơn 100 cột điện gãy đổ. Sét đánh làm vỡ bể chứa, khiến khoảng 2.000 lít mật mía ở Nghệ An tràn ra ngoài.
Nhiều trận mưa đá ghi nhận hạt đá lớn (4-5 cm), rơi dày, đi kèm gió giật mạnh, dấu hiệu của những ổ dông phát triển rất mạnh và có khả năng gây thiệt hại lớn.
Lý giải hiện tượng trên, ông Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí tượng khí hậu (Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết, tháng 4-5 là thời kỳ chuyển mùa ở miền Bắc và Bắc Trung Bộ, vốn rất dễ xuất hiện dông mạnh, lốc, sét và mưa đá. Năm nay thêm một yếu tố là nền nhiệt tăng cao sớm hơn trung bình nhiều năm, khiến lớp không khí sát mặt đất nóng ẩm hơn và tích tụ nhiều năng lượng hơn.
Cùng nhận định, ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo Thời tiết (Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia), cho rằng, chính nền nhiệt cao trước đó kết hợp với các đợt không khí lạnh cuối mùa đã tạo thuận lợi cho dông mạnh phát triển. Khi không khí lạnh tràn xuống, dù cường độ không còn mạnh như mùa đông, nhưng gặp ngay khối không khí nóng ẩm sẵn có sẽ tạo ra sự xáo trộn mạnh trong khí quyển, kích hoạt dông, lốc và mưa đá.
Phân tích sâu hơn, ông Kiên cho biết, sự tương tác giữa hai khối khí trái ngược lạnh khô và nóng ẩm tạo ra chênh lệch lớn về nhiệt độ, độ ẩm, khiến khí quyển mất ổn định mạnh, hình thành các dòng thăng (luồng không khí bốc lên mạnh) phát triển nhanh, tạo ra ổ mây dông phát triển theo phương thẳng đứng. Chính các dòng thăng này từng đủ mạnh để giữ các hạt băng tồn tại lâu trong vùng nhiệt độ dưới 0 độ C, nay bị cuốn lên xuống nhiều lần, tích tụ thêm các lớp băng trước khi rơi xuống mặt đất thành mưa đá.
Các trận dông thường bùng phát rất nhanh vào chiều tối, thời điểm nhiệt tích tụ trong ngày đạt cực đại nên dễ gây cảm giác “đột ngột” và khó lường. Thực tế cũng ghi nhận chiều tối 2/5 (khoảng 16h30 đến 21h), nhiều tỉnh từ Điện Biên, Lai Châu đến Hà Nội xuất hiện mưa đá, gây thiệt hại về nhà cửa, hoa màu và hạ tầng.
Vì sao có sự cực đoan ấy? Ông Kiên cho rằng có liên quan đến biến đổi khí hậu. Yếu tố này không trực tiếp tạo ra từng trận mưa đá cụ thể, nhưng đang làm thay đổi nền khí hậu chung. Khi nhiệt độ trung bình tăng, khí quyển có thể chứa nhiều hơi nước hơn, đồng thời năng lượng đối lưu cũng lớn hơn, khiến các ổ dông có thể phát triển nhanh hơn, sâu hơn và mạnh hơn khi gặp các điều kiện kích hoạt như không khí lạnh, rãnh thấp, hội tụ gió hay nhiễu động trên cao.
Ở góc độ dự báo, ông Hưởng cho biết, dông lốc và mưa đá không chỉ xảy ra trong thời kỳ chuyển mùa mà còn có thể xuất hiện trong mùa hè khi nền nhiệt cao và đối lưu mạnh, hoặc trước khi bão, áp thấp nhiệt đới ảnh hưởng. Điều này đồng nghĩa nguy cơ dông mạnh có thể xuất hiện ở nhiều khu vực trên cả nước nếu điều kiện khí quyển phù hợp.
Dự báo xa hơn về xu thế thời tiết từ tháng 5-7, Phó Trưởng phòng Dự báo khí hậu, Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia Nguyễn Đức Hòa cho biết, từ tháng 5-7, mùa mưa ở khu vực Bắc Bộ ở mức tương đương so với trung bình nhiều năm (khoảng từ giữa tháng 5). Đối với Cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ, do gió mùa Tây Nam ở phía Nam có khả năng hoạt động từ khoảng nửa cuối tháng 5 gây mưa rào và dông gia tăng nên mùa mưa tại khu vực này xuất hiện muộn hơn so với trung bình nhiều năm (trung bình nhiều năm mùa mưa tại khu vực Cao nguyên Trung Bộ là khoảng tuần cuối tháng 4, tuần đầu tháng 5; khu vực Nam Bộ là khoảng nửa đầu tháng 5).
Cũng trong tháng 5, tổng lượng mưa trên toàn quốc phổ biến ở mức thấp hơn so với trung bình nhiều năm từ 15-30%; riêng tại khu vực phía Đông Bắc Bộ và Nam Bộ phổ biến ở mức xấp xỉ so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.
Tháng 6, tại Tây Bắc, Đồng bằng Bắc Bộ, các tỉnh, thành phố từ Thanh Hóa đến Huế phổ biến cao hơn từ 5-20% so với trung bình nhiều năm, các khu vực còn lại phổ biến xấp xỉ so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ. Tháng 7, phổ biến cao hơn từ 5-10% so với trung bình nhiều năm, riêng khu vực duyên hải Nam Trung Bộ phổ biến ở mức xấp xỉ so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.
Thời gian tới, Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ vẫn là khu vực cần theo dõi sát do còn trong giai đoạn giao mùa. Về dài hạn, khi bước vào cao điểm mưa bão, các hình thái nguy hiểm có thể chuyển sang mưa lớn diện rộng, lũ, ngập úng, lũ quét, sạt lở đất và gió mạnh trên biển, ven bờ. Đến giai đoạn chuyển mùa tiếp theo vào tháng 9-10, các hiện tượng dông mạnh, lốc, sét, mưa đá có thể gia tăng trở lại.
Trước diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, các chuyên gia nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy ứng phó sang chủ động phòng ngừa. Do đặc thù dông lốc, mưa đá quy mô nhỏ, biến đổi nhanh, việc dự báo chính xác từng điểm, từng thời điểm là thách thức lớn. Vì vậy, giải pháp trọng tâm là cảnh báo sớm theo vùng nguy cơ, cập nhật liên tục theo thời gian thực và truyền tải thông tin đến đúng người, đúng nơi.
Tại Trường Tây Hà Nội, sau 6 tuần kiểm thử và triển khai các hoạt động hợp tác nghiên cứu, khảo sát và phát triển giải pháp kết hợp Sách đọc Happy reading và công nghệ giáo dục của Tập đoàn giáo dục Efekta (Anh) hướng tới xây dựng và đưa vào thực tiễn mô hình dạy và học tiếng Anh ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) cho học sinh phổ thông Việt Nam.
Bước đầu, 100% học sinh đã hoàn thành bài Kiểm tra đầu vào (Placement Test), tích cực tham gia học tập trên nền tảng. Có những học sinh đã hoàn thành toàn bộ phần bài Đọc (Reading) trong Happy Reading, dành hơn 40 giờ luyện tập trên nền tảng Happy Learning Lab, thậm chí có em đã hoàn thành hơn 30 cuộc hội thoại với Addi trong phần Hội thoại với AI (AI Conversation).
Bày tỏ sự trân trọng với các đơn vị tổ chức, bà Trần Thị Nga - Trưởng ban Chiến lược sản phẩm NXBGDVN dành lời tri ân tới Ban Giám hiệu trường THCS Tây Hà Nội, tập đoàn giáo dục Efekta, và đặc biệt là đội ngũ giáo viên và các em học sinh.
"Mỗi góp ý của thầy cô đều là những dữ liệu quý, giúp chúng tôi hiểu rõ hơn nhu cầu và bối cảnh thực tế của lớp học, của giáo viên và học sinh. Đặc biệt sự tò mò, hào hứng, phản hồi tự nhiên và tích cực thực hành của các em trên Happy Learning Lab thời gian qua nguồn cảm hứng rất lớn với chúng tôi trong giai đoạn hoàn thiện sản phẩm.
Với Happy Learning Lab, chúng tôi luôn đặt học sinh và giáo viên ở vị trí trung tâm. Mọi giải pháp của chương trình đều hướng tới việc hỗ trợ mỗi em học sinh ở năng lực của mình đều có cơ hội học tiếng Anh hiệu quả, tự tin hơn, đồng thời hỗ trợ, đồng hành mang tới cho giáo viên một công cụ, phương pháp và nguồn lực để quản lí và nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Anh tốt hơn", bà Nga bày tỏ.
Về phía nhà trường, bà Nông Thúy Hòa - Chủ tịch Hội đồng Trường THCS Tây Hà Nội cho rằng đây không chỉ là một chương trình học tập đơn thuần, mà còn là một bước thử nghiệm quan trọng trong định hướng xây dựng một môi trường song ngữ, nơi tiếng Anh dần trở thành công cụ giao tiếp, tư duy và khám phá thế giới của học sinh, góp phần đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
"Sau quá trình triển khai, điều nhà trường vui mừng nhận thấy đây không chỉ nằm ở kết quả học tập hay việc sử dụng tiếng Anh của học sinh được cải thiện rõ rệt, mà còn là một sự thay đổi trong tư duy và sự tự tin của các em học sinh. Nhiều học sinh đã mạnh dạn hơn khi giao tiếp, chủ động hơn trong học tập và bắt đầu xem tiếng Anh như một phần tự nhiên trong môi trường học đường.
Những giờ học sôi nổi, những hoạt động trải nghiệm bằng tiếng Anh, những lần các con tự tin thuyết trình, phản biện hay giao tiếp với giáo viên cho thấy học sinh đã từng bước trưởng thành mỗi ngày. Đó cũng chính là điều mà nhà trường luôn mong muốn: "Không chỉ dạy học sinh học tiếng Anh, mà giúp các em sống cùng tiếng Anh trong môi trường học tập hạnh phúc và giàu trải nghiệm", bà Hoà chia sẻ.
Nhiều giáo viên, học sinh đạt được thành tích sau chương trình.
Trực tiếp tham gia trải nghiệm, nhiều em học sinh bày tỏ chương trình này giúp bản thân khám phá khả năng của chính mình, rèn luyện sự chủ động trong học tập và trải nghiệm một phương pháp học tập mới, mới mẻ, hiện đại hơn.
"Nội dung học của chương trình rất đa dạng. Chúng em được rèn luyện nhiều kỹ năng tiếng Anh như vocabulary (từ vựng), grammar (ngữ pháp), speaking (nói), reading (đọc) và writing (viết) thông qua nhiều hoạt động khác nhau nên mỗi buổi học đều mang lại cảm giác mới mẻ và không bị nhàm chán. Các bài học được chia thành nhiều từng phần rõ ràng, dễ theo dõi và thuận tiện cho việc tự học cũng như ôn tập sau giờ.
Một điểm đặc biệt mà em thấy rất ấn tượng chính là sự hỗ trợ của AI Addie trong quá trình học tập. Khi học sinh làm sai, AI Addie không chỉ đơn giản báo đúng hay sai mà còn đưa ra gợi ý, giải thích hoặc đưa ra gợi ý "bóng gió" để chúng em tự tìm ra đáp án và sửa lỗi của mình. Trong những lúc gặp bài khó, Addie cũng hỗ trợ rất nhanh, giúp việc tự học trở nên dễ dàng hơn", em Minh Phương - học sinh lớp 8 Trường Tây Hà Nội chia sẻ.
Theo giáo viên nhà trường, "Điều tôi đặc biệt yêu thích chính là phần Sách Happy Reading, các em có cơ hội phát triển kỹ năng đọc một cách bài bản và tự nhiên hơn.
Đọc không chỉ giúp các em mở rộng vốn từ vựng, tăng kiến thức, cải thiện khả năng ngôn ngữ mà còn hình thành tư duy, khả năng tự học và niềm yêu thích với việc học tiếng Anh và đọc sách."
Bên cạnh đó, Happy Learning Lab đã mang đến một trải nghiệm rất khác cho cả giáo viên và học sinh. Nếu như trước đây, giáo viên thường là người đứng lớp truyền đạt kiến thức, thì trong mô hình này, giáo viên trở thành người bạn đồng hành, người hỗ trợ và khích lệ học sinh trong suốt quá trình học tập.
Với công cụ Dashboard (Bảng điều khiển) theo dõi tiến độ học tập, giáo viên có thể dễ dàng nắm bắt được quá trình luyện tập của từng em: các em học bao nhiêu giờ, hoàn thành bao nhiêu bài học, kỹ năng nào còn hạn chế và cần hỗ trợ thêm.
Tối 18/5, lãnh đạo UBND xã Di Linh (tỉnh Lâm Đồng) cho biết đang khẩn trương xác minh, làm rõ và xử lý nghiêm về vụ việc đau lòng liên quan đến một nam học sinh lớp 8 nghi tự tử tại nhà riêng.
Nạn nhân được xác định là em Đ.M.H. (SN 2012), học sinh lớp 8 Trường THCS Nguyễn Du (xã Di Linh).
Bà Trần Kim Vân (mẹ của nạn nhân) cho biết, ngày 16/5, gia đình phát hiện em H. trong tình trạng treo cổ tại nhà. Hiện em H. đang được cấp cứu tại Bệnh viện Nhi đồng 3 (Tp.HCM) trong tình trạng hôn mê sâu.
Trước đó, gia đình em H. đã gửi đơn phản ánh đến chính quyền địa phương và cho rằng vụ việc có dấu hiệu liên quan đến bạo lực học đường.
Theo bà Vân, nguyên nhân dẫn đến vụ việc có thể xuất phát từ tình trạng bạo lực học đường kéo dài, với dấu hiệu bị đe dọa, hành hung và cưỡng ép đưa tiền ngay trong trường học.
"H. bị một nhóm học sinh cùng trường đánh đập trong thời gian dài khiến em rơi vào trạng thái hoảng loạn và sợ hãi. Nhiều lần, H. bị ép phải đưa tiền từ 10.000-50.000 đồng mỗi ngày. Nếu không đủ sẽ bị cộng dồn sang ngày hôm sau. Do không có tiền, H. phải đi nhặt ve chai để nộp theo yêu cầu", bà Vân cho hay.
"Gia đình sẵn sàng cung cấp hồ sơ bệnh viện, hình ảnh thương tích, tin nhắn và các thông tin liên quan để phục vụ công tác điều tra, xác minh", bà Vân cho hay.
Đại diện Trường THCS Nguyễn Du cho biết, sau khi nắm thông tin, nhà trường đang phối hợp với cơ quan chức năng xác minh, làm rõ vụ việc; đồng thời đã đến bệnh viện thăm hỏi, động viên gia đình em H..
Lãnh đạo Công an tỉnh xác nhận, lực lượng chức năng đang làm việc với gia đình, nhà trường và những người liên quan để xác minh toàn diện vụ việc. Đồng thời, cơ quan chức năng cũng rà soát, đánh giá trách nhiệm của các bên trong công tác quản lý, theo dõi học sinh.
