Sau nhiều trì hoãn, NASA thông báo sẵn sàng triển khai nhiệm vụ Artemis 2 nhằm đưa con người trở lại Mặt Trăng sau hơn 50 năm. Phi hành đoàn Artemis 2 gồm chỉ huy nhiệm vụ Reid Wiseman (NASA), phi công Victor Glover (NASA), chuyên gia nhiệm vụ Christina Koch (NASA) và chuyên gia nhiệm vụ Jeremy Hansen (Cơ quan Vũ trụ Canada CSA).
Hệ thống Phóng Không gian (SLS) – tên lửa mạnh nhất của NASA – sẽ đưa tàu Orion cùng 4 phi hành gia cất cánh từ bệ phóng của Tổ hợp Phóng 39B tại Trung tâm Vũ trụ Kennedy, Florida, lúc 18h24 ngày 1/4 (5h24 ngày 2/4 theo giờ Hà Nội). Chuyến bay kéo dài khoảng 10 ngày, trong đó phi hành đoàn không hạ cánh mà bay vòng quanh phía xa của Mặt Trăng theo quỹ đạo trở về tự do. Quỹ đạo này giúp họ dễ dàng trở về Trái Đất mà không cần khai hỏa động cơ tàu nhiều lần.
Nếu thành công, Artemis 2 sẽ tạo nên hàng loạt “lần đầu tiên”, đồng thời thiết lập nhiều kỷ lục trong lịch sử du hành vũ trụ.
Phi hành gia da đen đầu tiên tới Mặt Trăng
Trong Artemis 2, Glover sẽ làm nên lịch sử khi trở thành phi hành gia da đen đầu tiên bay vượt khỏi quỹ đạo Trái Đất thấp (LEO) và tới Mặt Trăng. Cựu phi công máy bay chiến đấu 49 tuổi này từng trải qua 168 ngày trên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) từ tháng 11/2020 đến tháng 5/2021, trở thành phi hành gia da đen đầu tiên sống trên trạm. Trong chuyến bay đó, ông còn là người đầu tiên điều khiển tàu chở người tái sử dụng Crew Dragon của SpaceX.
Với Artemis 2, Glover cũng sẽ trở thành phi hành gia đầu tiên lái tàu Orion của NASA. Ông sẽ nắm quyền điều khiển trong giai đoạn “vận hành gần” kéo dài hai tiếng, diễn ra ngay sau lúc phóng, khi phi hành đoàn vẫn đang bay quanh Trái Đất.
Người phụ nữ đầu tiên bay đến Mặt Trăng
Chuyên gia nhiệm vụ Koch sẽ là nữ phi hành gia đầu tiên bay vượt khỏi quỹ đạo LEO và tới Mặt Trăng. Koch, 47 tuổi, hiện là người phụ nữ giữ kỷ lục về số ngày sống liên tục trên không gian nhiều nhất với 328 ngày, thiết lập trong nhiệm vụ kéo dài từ tháng 3/2019 đến tháng 2/2020 trên trạm ISS. Trong nhiệm vụ này, Koch cũng tham gia vào chuyến đi bộ ngoài không gian gồm toàn nữ đầu tiên.
Với Artemis 2, Koch và Hansen dự kiến là những người đầu tiên bắt tay vào công việc. Họ sẽ tháo dây an toàn của ghế ngồi khoảng 40 phút sau khi cất cánh để giúp thiết lập các hệ thống hỗ trợ sự sống thiết yếu bên trong tàu.
Người đầu tiên không phải công dân Mỹ đến Mặt Trăng
Hansen, 50 tuổi, là người Canada thứ 10 bay vào vũ trụ, đồng thời là người đầu tiên không phải công dân Mỹ bay tới Mặt Trăng. Là thành viên duy nhất của phi hành đoàn Artemis 2 chưa từng bay vào không gian, ông có thể gặp phải “hội chứng thích nghi không gian”, về cơ bản là một dạng say tàu xe nghiêm trọng, ảnh hưởng đến khoảng một nửa số phi hành gia trong chuyến bay đầu tiên.
“Tôi thực sự lo lắng về điều đó”, Hansen chia sẻ với Ars Technica năm ngoái. Ông cho biết, nếu bị ảnh hưởng, ông sẽ phải rất cẩn trọng mỗi khi di chuyển và cố gắng hạn chế hoạt động trong giai đoạn đầu của nhiệm vụ.
Phi hành gia lớn tuổi nhất tới Mặt Trăng
Không thua kém các thành viên khác của phi hành đoàn, Wiseman cũng sẽ lập kỷ lục cá nhân với Artemis 2, trở thành người lớn tuổi nhất từng bay đến Mặt Trăng. Wiseman hiện 51 tuổi và sẽ phá kỷ lục của phi hành gia NASA Alan Shepard, người bay tới Mặt Trăng trong nhiệm vụ Apollo 14 năm 1971, khi 47 tuổi.
Khoảng cách xa nhất từ Trái Đất mà con người từng bay
Phi hành đoàn Artemis 2 tiến vào môi trường Mặt Trăng theo “quỹ đạo trở về tự do”, tức sẽ bay vòng quanh Mặt Trăng và trở về Trái Đất mà không cần khai hỏa động cơ đẩy. Điều này khác với đa số nhiệm vụ Apollo giai đoạn sau, thường tiến vào quỹ đạo tạm thời quanh Mặt Trăng.
Trong chuyến bay, phi hành đoàn Artemis 2 dự kiến đạt khoảng cách xa Trái Đất nhất là 402.000 km, nhiều hơn khoảng 2.400 km so với phi hành đoàn đang giữ kỷ lục Apollo 13. Điều này sẽ diễn ra trong lúc nhóm Artemis 2 bay qua phía xa của Mặt Trăng và mất liên lạc vô tuyến tối đa 50 phút. Vì các nhiệm vụ Mặt Trăng tương lai như Artemis 4 không sử dụng quỹ đạo trở về tự do, kỷ lục này có thể sẽ tồn tại rất lâu.
Tốc độ tái nhập khí quyển nhanh nhất lịch sử
Do quỹ đạo đặc biệt, Artemis 2 sẽ tái nhập khí quyển Trái Đất với tốc độ cao hơn một chút so với bất cứ phi hành đoàn nào khác trong lịch sử. NASA ước tính tốc độ tái nhập khí quyển tối đa của phi hành đoàn sẽ cao hơn mốc 40.200 km/h một chút, vượt qua kỷ lục của phi hành đoàn Apollo 10 năm 1969.
Một số chuyên gia lo ngại về khả năng chống chọi với mức nhiệt cực cao khi tái nhập khí quyển của các tấm chắn nhiệt trên tàu Orion. Dù vậy, NASA tự tin rằng chúng có thể hoàn thành nhiệm vụ.
Kỷ lục mới cũng đồng nghĩa, phi hành đoàn Artemis 2 sẽ di chuyển nhanh hơn bất cứ người nào khác trong lịch sử. Tuy nhiên, đây không phải tốc độ nhanh nhất mà vật thể nhân tạo từng đạt được. Kỷ lục này thuộc về tàu Parker Solar của NASA, đạt tốc độ tối đa khoảng 692.000 km/h trong các lần bay qua sát Mặt Trời.
Những lần đầu tiên khác
Bên cạnh những cột mốc quan trọng nêu trên, Artemis 2 cũng sẽ đánh dấu một số lần đầu tiên khác. Ví dụ, đây là chuyến bay có người lái đầu tiên của tên lửa SLS và tàu Orion.
Rất nhiều công nghệ thử nghiệm trên tàu Orion cũng lần đầu tiên được sử dụng ngoài không gian. Một ví dụ đáng chú ý là Hệ thống Liên lạc Quang học Orion Artemis 2, sử dụng tia laser để gửi và nhận dữ liệu từ Trái Đất, giúp chuyển tiếp thông tin liên lạc cho căn cứ Mặt Trăng của NASA trong tương lai.
Ngoài ra, con tàu cũng trang bị nhà vệ sinh hoạt động đầy đủ đầu tiên trong chuyến bay tới Mặt Trăng. Các phi hành gia trên tàu Apollo trước kia chỉ có ống chất thải và túi dùng một lần.
Theo trang công nghệ The Verge, nhiều tài khoản mạng xã hội những ngày qua đăng tải nhiều hình ảnh "check-in" tại đại nhạc hội Coachella (Coachella Valley Music and Arts Festival, Mỹ, diễn ra từ 10 đến 19-4), tạo dáng cùng những người nổi tiếng như thành viên gia đình Kardashian, Jenner hay James Charles,...
Tuy nhiên, không ít trong số đó thực chất là các nhân vật ảo, chưa từng đặt chân đến sự kiện.
Phần lớn người xem vẫn tương tác với các tài khoản này như thể họ là người thật. Việc dán nhãn nội dung trí tuệ nhân tạo (AI) trên các nền tảng như Instagram, Tiktok còn hạn chế, khiến ranh giới giữa thật và giả trở nên mơ hồ.
Sự bùng nổ của influencer AI không chỉ đến từ yếu tố công nghệ mà còn nằm ở bài toán chi phí. Để đưa một influencer thật tham dự Coachella, các thương hiệu có thể phải chi hàng trăm nghìn USD cho di chuyển, lưu trú và sản xuất nội dung. Trong khi đó, sử dụng influencer AI thì hoàn toàn không phát sinh các chi phí này.
Ngoài ra, các "gương mặt ảo" còn giúp nhãn hàng kiểm soát tuyệt đối hình ảnh, không lo bê bối cá nhân và luôn đáp ứng đúng yêu cầu chiến dịch quảng bá.
Video một influencer được cho là sản phẩm AI "Check-in tại đại nhạc hội Coachella - Video: Tiktok/Lilyleafdigitals
Các công cụ tạo hình ảnh hiện nay cũng đã phát triển đến mức người xem khó phân biệt đâu là ảnh thật, đâu là sản phẩm do AI tạo ra, dù vẫn tồn tại những dấu hiệu sai lệch nhỏ về thị giác.
Nhiều influencer AI còn tận dụng lượng người theo dõi để kiếm tiền trực tiếp, chẳng hạn dẫn người dùng sang các nền tảng trả phí như OnlyFans (dịch vụ cho phép người sáng tạo nội dung thu phí trực tiếp từ người theo dõi của Mỹ),...
Một số tài khoản từng gây chú ý khi đăng ảnh "check-in ảo" tại Coachella nhưng vẫn nhận được lời mời gặp mặt từ người hâm mộ. Đến nay, mô hình này tiếp tục lan rộng, thậm chí được biến thành các khóa học hướng dẫn tạo influencer AI như một phương thức kiếm tiền mới.
Đại nhạc hội Coachella, vốn được xem là "sàn đấu" để các nhà sáng tạo nội dung tranh dành từng khung hình, săn những bản hợp đồng tài trợ quảng cáo béo bở giờ đây có nguy cơ trở thành nơi phô diễn những hình ảnh được dàn dựng bằng công nghệ.
Hôm nay 15/4, Thông tư 08/2026/TT-BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành chính thức có hiệu lực.
Thông tư này hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất. Đây là bước tiến quan trọng nhằm đảm bảo tính chính xác, đồng nhất của dữ liệu thuê bao, hạn chế tối đa tình trạng sử dụng thông tin giả mạo.
Thông tư cũng đưa ra những quy định nghiêm ngặt hơn để quản lý SIM rác và bảo vệ quyền lợi của người dùng, nhằm giải quyết triệt để tình trạng sử dụng SIM rác hoặc SIM không đúng thông tin khai báo theo quy định.
Theo quy định tại Thông tư, các thuê bao di động có thông tin đăng ký chưa đầy đủ, chưa chính xác hoặc chưa được đối soát, xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư cần thực hiện chuẩn hóa thông tin, bao gồm số định danh cá nhân; họ, chữ đệm và tên; ngày, tháng, năm sinh; thông tin sinh trắc học ảnh khuôn mặt.
Những thuê bao có thông tin đăng ký chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác, không xác thực sinh trắc học ảnh khuôn mặt… sẽ bị các nhà mạng chấm dứt cung cấp dịch vụ.
Người dùng di động sẽ có 60 ngày kể từ thời điểm 15/4 để chuẩn hóa và cập nhật lại thông tin cá nhân với nhà mạng, nếu không sẽ bị chấm dứt hoàn toàn dịch vụ và thu hồi số thuê bao di động.
Nếu thuộc một trong các trường hợp dưới đây, người dùng di động sẽ bị khóa SIM sau ngày 15/4:
- Dùng số chứng minh nhân dân cũ để khai báo thông tin với nhà mạng: Với những ai đã sử dụng số chứng minh nhân dân cũ (9 số) để khai báo thông tin cá nhân với nhà mạng sẽ bị xếp vào nhóm thuê bao di động chưa chuẩn hóa thông tin.
Người dùng cần phải cập nhật lại thông tin số căn cước công dân đang sử dụng và xác thực lại sinh trắc học bằng ảnh chân dung với nhà mạng để tiếp tục sử dụng dịch vụ.
- Thông tin thuê bao chưa chuẩn xác, sai lệch với CSDL quốc gia về dân cư: Nếu thông tin cá nhân bạn khai báo với nhà mạng có những sai lệch với thông tin trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, như sai họ tên, ngày sinh, số căn cước công dân… thì thuê bao di động sẽ bị khóa SIM.
- Người nước ngoài sinh sống, làm việc tại Việt Nam: Đối với người nước ngoài sử dụng hộ chiếu để đăng ký thông tin thuê bao di động tại Việt Nam cũng sẽ cần phải khai báo lại thông tin cá nhân với nhà mạng.
- Từ ngày 15/6, người dùng đổi điện thoại phải sinh trắc học khuôn mặt: Nếu người dùng thay đổi thiết bị gắn SIM (chuyển SIM từ điện thoại này sang điện thoại khác) sẽ bắt buộc phải xác thực lại thông tin sinh trắc học bằng ảnh khuôn mặt thông qua ứng dụng của nhà mạng hoặc qua ứng dụng VNeID.
Người dùng cần phải thực hiện bước xác thực sinh trắc học trong vòng 2 tiếng kể từ thời điểm đổi thiết bị, nếu không sẽ bị khóa SIM.
Để kiểm tra xem thuê bao di động của mình có thuộc nhóm bị khóa SIM sau ngày 15/4 hay không, người dùng có thể thực hiện theo hướng dẫn của Dân trí tại đây.
Nếu thông tin thuê bao di động của bạn đã chuẩn xác, bao gồm họ tên, ngày sinh, số căn cước công dân… thì bạn có thể an tâm tiếp tục sử dụng thuê bao di động mà không cần phải thực hiện gì thêm.
Ngược lại, nếu phát hiện nhà mạng đang lưu trữ thông tin thuê bao bị sai lệch hoặc người dùng sử dụng số chứng minh nhân dân cũ để khai báo với nhà mạng, người dùng có thể thực hiện theo hướng dẫn của Dân trí tại đây để cập nhật lại thông tin cá nhân với nhà mạng, tránh bị khóa SIM sau ngày 15/4.
Người dùng di động cũng có thể đến trực tiếp các văn phòng đại diện, phòng giao dịch của các nhà mạng để được hỗ trợ trực tiếp quá trình cập nhật, chuẩn hóa thông tin cá nhân với nhà mạng.
"Trận đấu đầu tiên giữa robot Engine và robot Unitree tại San Francisco", tài khoản CIX, nhà sáng tạo trong lĩnh vực thực tế ảo, đăng trên X kèm video ngày 10/5.
Trong video, hai robot tung cú đấm, đá và chạy vòng quanh né đòn với độ thăng bằng tốt, nhưng tốc độ không nhanh và hầu hết không trúng mục tiêu. Trong cú ra đòn cuối cùng, cả hai đánh trúng nhau và đều nằm gục. Xung quanh, đám đông và các robot hình người khác cổ vũ.
Sau chưa đầy một ngày, video thu hút một triệu lượt xem cùng hàng trăm bình luận, cũng như được chia sẻ lại trên nền tảng như Facebook, Instagram. "Khoảnh khắc phim khoa học viễn tưởng đến rồi", tài khoản Bennali bình luận
"Hãy dạy chúng cách xếp bát đĩa vào máy rửa bát, bỏ quần áo vào máy giặt, sấy khô rồi cất đi. Dạy chúng dọn dẹp nhà cửa một cách tử tế. Chúng ta không cần robot biết đánh nhau", tài khoản Pinkney nhận xét.
"Robot tung ra 300 cú đấm và đá, chỉ để trúng đích một lần và rồi tự hạ gục nhau cùng lúc. Chúng ta chưa phải lo lắng về robot hủy diệt", một người khác có tên Ozzie nói đùa.
CIX sau đó cho biết hai robot thực tế được hai người điều khiển từ xa.
Theo NDTV, robot hình người đấu võ không xa lạ tại Trung Quốc khi một số cuộc thi boxing cho robot đã diễn ra năm ngoái. Tuy nhiên, hoạt động này khá mới tại Mỹ, do số lượng robot hình người được thương mại hóa ít hơn.
Robot đấu võ được đánh giá đang trở thành biểu tượng mới của cuộc đua công nghệ toàn cầu. Không chỉ là các cỗ máy di chuyển theo lập trình đơn giản, robot hiện có thể giữ thăng bằng, tung đòn, né tránh và phản ứng theo thời gian thực nhờ AI, cảm biến chuyển động cùng hệ thống camera tốc độ cao. Các màn "so găng" cũng là cách các hãng công nghệ thử nghiệm khả năng vận động, xử lý tình huống và phối hợp cơ khí của robot hình người trong môi trường phức tạp.
