Một buổi sáng cuối tuần, khi dòng người bắt đầu đông dần trước khu chuồng voi ở Thảo Cầm Viên, ông Đỗ Thanh Hải (60 tuổi) vẫn đứng đó, tựa nhẹ vào lan can, mái tóc hoa râm cùng chòm râu bạc dài nổi bật giữa nắng sớm, ánh mắt dõi theo những đứa trẻ đang reo lên thích thú khi thấy voi đưa vòi nhận thức ăn.
Ít ai để ý người đàn ông ấy đã đứng ở vị trí gần như quen thuộc đó suốt hàng chục năm, từ khi còn là chàng trai mười tám lần đầu bước chân vào Thảo Cầm Viên, mang theo sự bỡ ngỡ nhiều hơn hiểu biết.
Những ngày đầu, ông chỉ làm những việc đơn giản như dọn chuồng, cho ăn, quan sát từng con vật, rồi lặng lẽ học cách hiểu chúng qua từng biểu hiện nhỏ, từ dáng đứng đến ánh mắt. Thời gian trôi qua chậm rãi nhưng đều đặn, từ khu nuôi dê, nai, bò, lạc đà đến khu thú dữ, rồi cuối cùng dừng lại lâu nhất ở chuồng voi, nơi ông gắn bó hơn 30 năm và cũng là nơi giữ ông lại đến tận bây giờ.
Trong khu chuồng giờ chỉ còn vài con voi, mỗi con một tính cách, một câu chuyện riêng mà nếu không gắn bó lâu năm, rất khó để nhận ra. Ông Hải nhớ từng con không phải bằng tên gọi đơn thuần, mà bằng dáng đi, màu da, cả những thói quen rất nhỏ mà người ngoài gần như không để ý.
Ông kể về con voi đực tên Bô, gần 40 tuổi, từng biểu diễn trong đoàn xiếc, nay trở nên khó gần, buộc người chăm phải giữ khoảng cách để đảm bảo an toàn. Hay con voi Chuông đã hơn 60 tuổi, chậm chạp hơn nhưng vẫn giữ được sự điềm tĩnh, và Tôm – con voi từng khiến ông phải chạy theo đến khi nó mệt mới chịu dừng, một ký ức mà ông nhắc lại bằng nụ cười pha chút mệt mỏi.
“Con nào mình chăm cũng có tình cảm, nhưng voi thì khác, mình phải đứng sát, làm việc với nó mỗi ngày”, ông nói, giọng trầm và chậm, như thể những câu chuyện này đã được kể đi kể lại quá nhiều lần, đến mức trở thành một phần tự nhiên của ký ức.
Mỗi sáng, ông bắt đầu công việc từ 6 giờ 30, đi một vòng kiểm tra từng chuồng, nhìn cách voi đứng, cách chúng phản ứng khi thấy người quen, rồi dọn dẹp, chuẩn bị thức ăn – mỗi con ăn hơn 100 kg cỏ mỗi ngày, chia thành nhiều bữa. Những công việc lặp lại tưởng như đơn giản, nhưng với ông, chỉ cần một thay đổi nhỏ như ăn ít hơn hay đứng lâu hơn bình thường cũng đủ để nhận ra điều gì đó không ổn.
“Chỉ cần kêu tên là nó biết, nói nhỏ nó cũng nghe”, ông nói, rồi giải thích thêm rằng khi vào chuồng, người chăm phải lên tiếng trước để voi không giật mình. Những chi tiết tưởng như nhỏ nhặt ấy, theo thời gian, trở thành một thứ “ngôn ngữ” riêng giữa người và thú – không cần lời nhưng vẫn hiểu.
Làm việc với voi chưa bao giờ là an toàn tuyệt đối, và ông Hải hiểu điều đó rõ hơn ai hết sau nhiều lần bị hất ngã, bị đạp, thậm chí bị tấn công mà không có dấu hiệu báo trước. Có những khoảnh khắc chỉ diễn ra trong tích tắc, khi con vật phản ứng theo bản năng, còn con người không kịp trở tay.
“Có khi đang làm bình thường, nó hất mình ra, mình cũng không biết trước được”, ông kể, giọng vẫn đều, không nhấn nhá, như thể đó chỉ là một phần tất yếu của công việc. Điều đáng nói là sau mỗi lần như vậy, ông vẫn quay lại, vẫn tiếp tục công việc vào ngày hôm sau, không phải vì không sợ, mà vì đã quen với việc chấp nhận những rủi ro đi kèm.
Những con voi, với ông, không còn là những con vật trong chuồng, mà là những cá thể có thói quen, có cảm xúc, có cách phản ứng riêng mà ông phải học cách thích nghi. Ông hiểu khi nào chúng “xin ăn” chỉ vì thói quen, khi nào chúng lắc đầu vì khó chịu, hay khi nào cần được chú ý nhiều hơn.
Buổi chiều, khi khách đã thưa dần, khu chuồng voi trở nên yên tĩnh hơn, chỉ còn tiếng nhai cỏ đều đều và những bước chân nặng nề trên nền đất. Ông Hải vẫn chưa rời đi ngay, đứng lại thêm một lúc và đưa nốt phần thức ăn còn lại vào khu chuồng để voi có thể ăn đêm và không quậy.
Ông cho biết, voi rất ít ngủ, đêm đến, voi có thể chỉ nằm 2 – 3 tiếng rồi lại thức và đi lại trong khu chuồng. Đó cũng là lý do nhân viên treo cỏ lên các cành cây để voi duy trì vận động. “Voi hiếm khi đứng yên mà thích di chuyển. Lúc đi lùi, lúc đi thẳng, lúc thì voi đứng yên lắc lư chân, vòi như đang nhún nhảy khiến du khách rất thích thú. Khi thấy người lạ hay tiếng ồn lớn, voi sẽ bung 2 tai to như 2 cái quạt, còn khi đang thoải mái thì đôi tai phe phẩy”, ông Hải giải thích.
Sau hơn 40 năm, có lẽ điều giữ ông ở lại không còn là công việc nữa, mà là những điều rất nhỏ đã lặp lại quá lâu – bước vào chuồng phải lên tiếng, cho ăn phải gọi tên, và chỉ cần một tiếng gọi, có một con voi quay đầu lại, như một cách nhận ra người quen.
Hơn 40 năm gắn bó với Thảo Cầm Viên, trong đó có hơn 30 năm chăm sóc voi, với ông Hải, nơi đây là cả một quãng đời đáng nhớ
ẢNH: VŨ PHƯỢNG
Minh chứng cho lời kể của mình, ông Hải bước vào chuồng, gọi: “Tôm, lại đây”. Chú voi đực lập tức đi tới đứng sát bên. Ông nói: “Gật đầu chào cái đi”, voi Tôm nhanh chóng ngẩng rồi cúi đầu. Mỗi lần vào chuồng, ông không quên mang theo một ít cà rốt, cà chua hoặc bánh mì xem như “quà bánh” cho những người bạn của mình.
Giữa không gian rộng và tưởng chừng xa cách ấy, đôi khi chỉ cần một khoảnh khắc như vậy thôi, cũng đủ để hiểu vì sao có những người đã chọn ở lại cả một đời.
Buổi chiều, khi khách đã thưa dần, khu chuồng voi trở nên yên tĩnh hơn, chỉ còn tiếng nhai cỏ đều đều và những bước chân nặng nề trên nền đất. Vài vị khách nán lại thêm ít phút, giơ điện thoại chụp vội rồi rời đi, để lại phía sau khoảng không gian dần lắng xuống.
Sau hơn 40 năm, có lẽ điều giữ ông ở lại không còn là công việc nữa, mà là những điều rất nhỏ đã lặp lại quá lâu – bước vào chuồng phải lên tiếng, cho ăn phải gọi tên và chỉ cần một tiếng gọi, có một con voi quay đầu lại, như một cách nhận ra người quen.
Giữa những chuồng thú tưởng như ồn ào ấy, có những công việc lặp lại mỗi ngày, những chi tiết nhỏ đến mức dễ bị bỏ qua. Nhưng chính từ những điều đó, một mối gắn bó được hình thành – lặng lẽ, không lời và đủ để người ta ở lại suốt cả một quãng đời.
Dưới cái nắng gay gắt của trưa hè TP.HCM, tôi đứng trên bờ rạch cạnh chân cầu Bà Lớn nhìn xuống dòng nước xám xịt. Nếu không nhìn kỹ, khó ai phát hiện ra có người đang lặn lội dưới lòng rạch sâu. Đó là anh Phạm Công Tú (45 tuổi, quê Thái Bình, hiện ở tại quận 8 cũ, TP.HCM), một người có thâm niên 27 năm trong nghề đãi bùn tìm trùn chỉ - công việc mưu sinh bằng cách lấy "lộc trời" từ sình bùn nuôi sống cả gia đình.
Quan sát anh Tú thực tế giữa dòng nước, tôi mới cảm nhận hết sự tinh tế và cả sự khốc liệt của cái nghề này. Toàn bộ cơ thể anh chìm nghỉm trong dòng nước đen, chỉ riêng phần đầu từ cổ trở lên là nhô lên khỏi mặt nước. Chiếc thau nhựa thả nổi bên cạnh được cột chặt vào người bằng một sợi dây thừng nhỏ.
Cứ vài phút, anh Tú lại cố gắng lấy một hơi thật mạnh, dùng hết lực ghì chiếc vợt chuyên dụng xuống lớp sình đặc quánh dưới đáy rạch, xúc lên lớp đất bùn lẫn lộn những con trùn chỉ đỏ tựa chân nhang. Do mực nước sâu, có những lúc sóng nước dập dềnh ngấp nghé đến vùng miệng, anh phải ngậm thật chặt môi, nén chặt hơi để nước bẩn và bùn non không tràn vào miệng. Bản năng sinh tồn và kinh nghiệm gần ba mươi năm giúp anh có những nhịp thở chuẩn xác đến nao lòng giữa dòng nước.
Nghề này, ranh giới giữa mưu sinh và tai nạn đôi khi chỉ cách nhau một lớp sình bùn. Anh Tú tâm sự, dòng rạch đô thị bây giờ ô nhiễm nặng nề, sình bẩn chôn giấu đủ thứ "bẫy ngầm". Nếu đi bãi lạ chưa kịp khảo sát, chuyện đạp phải mảnh chai, miểng sành, hay cây cọc nhọn là chuyện như cơm bữa.
Đặc biệt nguy hiểm là những khu vực gần nhà dân, nơi rác thủy tinh và xà bần bị đổ xuống vô tội vạ. Để bảo vệ mình, thợ dìm mình dưới rạch bắt buộc phải mang tất vải dày và đi giày loại bít ngón để tránh rách lòng bàn chân.
Thế nhưng, đôi bàn tay trần cào sình thì không cách nào bảo hộ được. Anh Tú giơ bàn tay chai sần, đầy những vết sẹo nhỏ chằng chịt kể về một kỷ niệm nhớ đời. Anh kể: "Có lần cào dưới sông, bị cái lưỡi câu ba ngạnh của mấy người câu cá lạc mất bám sâu vào tay. Cái giống lưỡi câu đó có ngạnh ngược, lúc đó đang hăng máu lôi kiểu gì cũng không ra, càng lôi càng rách thịt. Cuối cùng chịu không thấu, hai anh em phải dắt nhau vô bệnh viện, bác sĩ rạch thuốc tê, khoét một đường sâu hoắm mới gắp cái lưỡi câu đó ra được. Nghĩ lại tới giờ vẫn còn thốn".
Chưa kể, tai nạn nghề nghiệp đâu chỉ có sành sứ hay lưỡi câu. Ngâm mình dưới dòng nước thải độc hại ròng rã hàng chục năm, những căn bệnh về da, nấm tóc, viêm nhiễm tai mũi họng là "bạn đồng hành" bất đắc dĩ của những người thợ. Những ngày mưa gió, nước sông lạnh ngắt thấm vào da thịt, thợ đãi bùn tìm trùn chỉ phải cắn răng chịu đựng những cơn chuột rút co rút cả cơ thể giữa dòng nước sâu, nếu không bình tĩnh xử lý thì nguy cơ đuối nước luôn cận kề.
Hỏi anh Tú về những ký ức đáng nhớ nhất trong suốt 27 năm lặn ngụp, ánh mắt người đàn ông chợt chùng xuống, thoáng chút rùng mình. Anh bảo, dân làm nghề sông nước ban đêm sợ nhất là đụng phải... xác chết trôi sông.
Thời kỳ anh còn dong ghe ra mưu sinh ngoài mạn sông Sài Gòn, khu vực Lái Thiêu (Bình Dương) hay Hiệp Phước (Nhà Bè), việc chạm mặt những thi thể không toàn vẹn trôi dạt vào bãi lục bình là nỗi ám ảnh dai dẳng. "Ban ngày gặp thì còn đỡ, mình truy hô cho người dân xung quanh biết rồi báo chính quyền đến vớt. Đáng sợ nhất là những đêm đi làm con nước khuya, rạch vắng tanh không một bóng người, xung quanh tối đen như mực. Mình đang run sình, quơ tay một cái đụng trúng... xác người lạnh ngắt. Lúc đó nói thiệt là hồn xiêu phách lạc, chỉ biết cắm đầu lội lên ghe, bỏ cả bãi, bỏ cả đồ nghề mà chạy. Mấy lần đầu như vậy về mất ngủ cả tuần, bỏ ăn, ám ảnh đến mức tính bỏ nghề luôn", anh Tú bùi ngùi nhớ lại.
Nhưng rồi, áp lực mưu sinh lại kéo anh trở lại dòng nước. Riết rồi thành quen, anh bảo giờ gặp thì thương nhiều hơn sợ, trang nghiêm hỗ trợ đưa họ lên bờ để người thân tìm kiếm.
Sau hơn 2 tiếng đồng hồ lặn lội, con nước bắt đầu dâng cao, anh Tú mới chịu kết thúc buổi làm việc. Khi người đàn ông đứng lên đi ra khỏi dòng nước, đập vào mắt tôi là một cơ thể bám đầy bùn sình đen từ đầu đến chân. Anh lội bộ đến một khúc rạch có dòng chảy xiết hơn, ngâm mình xuống đó để dòng nước gột rửa đi lớp sình dơ bám chặt trên da thịt, giặt lại bộ đồ nghề, thay áo khác khô ráo rồi lững thững bước lên bờ.
Ngồi bệt xuống bãi cỏ ven chân cầu Bà Lớn, xã Bình Hưng anh Tú lôi từ trong chiếc túi chống nước ra bao thuốc. Anh châm lửa, kéo vài hơi thuốc lào thật sâu. Tiếng điếu cày rít lên sòng sọc, làn khói thuốc đặc quánh bay bảng lảng rồi tan nhanh trong gió nắng trưa hè, xua đi phần nào cái lạnh buốt của dòng nước sâu vừa thấm vào da thịt.
"Nghề này nhìn vô thấy dơ nhớp, cực khổ, người ta né tránh chứ tôi thấy bình thường. Mình làm ăn chân chính, tự đổ mồ hôi công sức để mưu sinh kiếm sống, nuôi vợ nuôi con học hành đàng hoàng chứ có xin xỏ hay làm gì phạm pháp đâu mà phải mặc cảm với đời", anh Tú quẹt ngang giọt mồ hôi trên trán, cười chất phác.
Anh Tú kể, năm 1999, anh rời quê hương Thái Bình vào Nam lập nghiệp. Ban đầu anh đi làm ghe đất, ghe cát, rồi tình cờ thấy người ta đi đãi bùn bắt trùn chỉ về cho cá cảnh ăn nên học theo. Không ngờ cái nghề "lặn ngụp trong bùn dơ" này lại gắn bó với anh suốt 27 năm qua.
Theo anh Tú, nghề đãi bùn tìm trùn chỉ không có giờ giấc cố định mà hoàn toàn phụ thuộc vào con nước. Nước cạn giờ nào thì người làm nghề phải ra rạch giờ đó, bất kể ngày hay đêm, nắng hay mưa. Dù nhọc nhằn là vậy, nhưng chính dòng nước sình bùn ấy đã nuôi sống cả gia đình anh.
Từ 2 bàn tay trắng và chiếc ghe nhỏ, anh Tú cùng vợ chắt bóp, chi tiêu tiết kiệm để nuôi hai con ăn học trưởng thành. Đến nay, con gái lớn của anh đã đi xuất khẩu lao động tại Nhật Bản, con trai út đang học năm cuối đại học, ngành công nghệ thông tin và chuẩn bị tốt nghiệp ra trường. Cách đây 2 năm, anh chị cũng đã gom góp mua được một căn nhà nhỏ tại quận 8 cũ, TP.HCM, kết thúc những năm tháng dài đằng đẵng phải thắt lưng buộc bụng thuê phòng trọ ẩm thấp.
Mỗi ngày, anh Tú đãi được khoảng mười mấy ký trùn chỉ, thu nhập sau khi trừ chi phí còn được trên dưới 10 triệu đồng/tháng. Đối với anh, đó là thành quả của sự kiên trì, chịu thương chịu khó.
Lúc 18 giờ 30 hôm nay 3.6, Vietlott thông báo kết quả quay số mở thưởng kỳ 01518 loại hình xổ số tự chọn Vietlott - xổ số Mega 6/45. Bộ số của giải độc đắc được quay tối nay là: 03 – 11 – 26 – 33 – 36 – 38.
Sau khi quay thưởng, loại hình xổ số này ghi nhận không có người trúng giải độc đắc nên số tiền cộng dồn tăng 18.272.207.500 đồng.
Trong khi đó, hệ thống ghi nhận có 31 người trúng giải nhất trị giá 10 triệu đồng; có 1.161 người trúng giải nhì trị giá 300.000 đồng; có 18.741 người trúng giải ba với số tiền là 30.000 đồng.
Trước đó, tối 24.5, Vietlott thông báo kết quả quay số mở thưởng kỳ 01514 loại hình xổ số tự chọn Vietlott - xổ số Mega 6/45. Bộ số của giải độc đắc được quay kỳ này là: 04 – 08 – 09 – 14 – 25 – 42.
Sau khi quay thưởng, loại hình xổ số này ghi nhận có 1 người trúng giải độc đắc với số tiền cộng dồn đến 36.108.182.500 đồng. Ngay sau đó, số tiền của giải độc đắc lập tức trở lại với con số ban đầu là 12 tỉ đồng.
Nhân dịp Quốc tế Thiếu nhi 1.6, Ngày hội "Phú Mỹ Hưng hướng về trẻ em" lần thứ 15 được tổ chức tại Công viên P2, Khu đô thị Phú Mỹ Hưng với chủ đề "Lễ hội mùa hè - Chơi để học", mang đến hàng loạt hoạt động vui chơi, vận động, sáng tạo và khám phá dành cho trẻ em.
Được tổ chức thường niên suốt 15 năm qua, chương trình đã trở thành điểm hẹn quen thuộc của nhiều gia đình tại TP.HCM mỗi dịp hè. Năm nay, ngày hội tiếp tục mang đến một không gian trải nghiệm đa sắc màu, nơi trẻ em có thể vừa vui chơi, vừa học hỏi và phát triển kỹ năng thông qua các hoạt động sáng tạo khoa học, nghệ thuật, công nghệ, vận động và khám phá thiên nhiên.
Là thương hiệu gắn bó với nhiều thế hệ gia đình Việt Nam, Vinamilk tiếp tục đồng hành cùng chương trình với mong muốn góp phần tạo nên một sân chơi ý nghĩa để trẻ em được vận động, trải nghiệm và phát triển toàn diện trong dịp hè. Tại sự kiện, Vinamilk mang đến nhiều sản phẩm quen thuộc dành cho trẻ em và gia đình như sữa tươi Vinamilk 100%, sữa tươi tiệt trùng Green Farm A2, thạch phô mai que cao canxi SUSU, sữa chua uống - sữa trái cây SUSU, kem Gelato,… cùng nhiều giải pháp dinh dưỡng dành cho trẻ em ở nhiều độ tuổi như Dielac Gold, Dielac Grow, Dielac Grow Plus, Optimum Gold, Optimum Colos, Optimum A2 Pro+ và Ridielac,...
Không chỉ mang đến mang đến những sản phẩm dinh dưỡng mát lành, Vinamilk còn mang đến khu vui chơi với các hoạt động trải nghiệm thú vị, giúp phụ huynh và trẻ em có thêm cơ hội tìm hiểu về dinh dưỡng trong không khí vui tươi của ngày hội. Không gian này cũng trở thành điểm dừng chân của nhiều gia đình sau khi tham gia các hoạt động vận động và khám phá tại chương trình. Tại đây, phụ huynh có thể tìm hiểu thêm về các giải pháp dinh dưỡng phù hợp với nhu cầu phát triển của trẻ, trong khi các em nhỏ được tham gia những hoạt động tương tác nhẹ nhàng và nhận những phần quà hấp dẫn.
Theo bà Lê Thị Trâm Anh, Trưởng Bộ phận Truyền thông Marketing Vinamilk, việc đồng hành cùng các hoạt động cộng đồng dành cho trẻ em là một sứ mệnh trong hành trình bền bỉ phụng sự khát vọng Việt của Vinamilk trong 50 năm qua nhằm góp phần chăm sóc và nuôi dưỡng thế hệ tương lai."Vinamilk tin rằng sự phát triển của trẻ em không chỉ đến từ dinh dưỡng mà còn từ môi trường sống, học tập và vui chơi lành mạnh. Thông qua những hoạt động cộng đồng như Ngày hội 'Phú Mỹ Hưng hướng về trẻ em', chúng tôi mong muốn góp phần tạo thêm nhiều cơ hội để các em được khám phá, trải nghiệm và phát triển toàn diện trong những năm tháng đầu đời".
Trong suốt 50 năm đồng hành cùng các gia đình Việt Nam, Vinamilk không chỉ tập trung vào việc phát triển các sản phẩm dinh dưỡng mà còn tham gia nhiều hoạt động cộng đồng hướng đến trẻ em trên cả nước. Từ các chương trình chăm sóc dinh dưỡng học đường, Quỹ sữa Vươn cao Việt Nam đến những sân chơi dành cho trẻ em, Vinamilk duy trì sự hiện diện trong nhiều hoạt động gắn bó với sự phát triển của thế hệ tương lai.
Trong bối cảnh trẻ em ngày càng có nhiều lựa chọn giải trí trên nền tảng số, những sân chơi khuyến khích vận động, tương tác trực tiếp và trải nghiệm thực tế vẫn giữ nguyên ý nghĩa. Không chỉ mang đến niềm vui trong dịp hè, các hoạt động như Ngày hội "Phú Mỹ Hưng hướng về trẻ em" còn góp phần tạo thêm cơ hội để trẻ phát triển kỹ năng, sự tự tin và tinh thần khám phá thông qua những trải nghiệm gần gũi với cuộc sống.
Sự đồng hành của các doanh nghiệp như Vinamilk cùng nhiều đơn vị khác tại chương trình cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ em, từ dinh dưỡng, giáo dục đến các hoạt động vui chơi và trải nghiệm. Những đóng góp này góp phần tạo nên môi trường thuận lợi để trẻ em được học hỏi, kết nối và tận hưởng một tuổi thơ nhiều niềm vui.
