Anh Trần Bình (Cầu Giấy, Hà Nội) đi mua SIM mới với mong muốn đổi sang số đẹp hơn để dùng lâu dài. Thủ tục diễn ra nhanh gọn: xuất trình CCCD, chụp ảnh khuôn mặt xác thực, đăng ký thông tin thuê bao. Nhưng rắc rối xuất hiện ngay sau đó.
Khi tạo tài khoản Zalo bằng số điện thoại mới, ứng dụng gửi thông báo số máy đã có người dùng. Đến lúc ra ngân hàng cập nhật số cho tài khoản cá nhân, anh tiếp tục được báo số điện thoại “đã đăng ký với một tài khoản khác”. “Tôi không hiểu chuyện gì xảy ra. SIM mới mua, đăng ký chính chủ đầy đủ nhưng lại không dùng được”, anh Bình bức xúc.
Quay lại đại lý bán SIM, anh được người bán giải thích kho số viễn thông là hữu hạn, nhiều số sau khi bị thu hồi sẽ được cấp lại cho khách mới, nên xảy ra tình trạng này. Không tìm được cách xử lý, anh quyết định trả SIM và nhận lại tiền.
Câu chuyện của anh Bình không phải cá biệt. Đại diện một nhà mạng cho biết ghi nhận “không ít trường hợp” người dùng mua SIM mới nhưng phát hiện số điện thoại của mình từng được đăng ký cho các tài khoản số khác như Zalo, dịch vụ ngân hàng. Mặc dù vậy, đơn vị này không có số lượng thống kê cụ thể.
Nguyên nhân chủ yếu là do khách bỏ SIM. Sau một thời gian dài không sử dụng, số điện thoại sẽ bị thu hồi rồi cấp lại cho người khác. “Chúng tôi thường gọi đây là những SIM quay đầu”, vị này cho biết.
Chia sẻ thêm, đại diện nhà mạng cho hay, một số “SIM quay đầu” từng được chủ cũ dùng để định danh tài khoản mạng xã hội. Với các dịch vụ tài chính số, ngân hàng, tình huống này ít gặp hơn nhưng vẫn có.
Vị này cũng thừa nhận việc xử lý không đơn giản. Một số mạng xã hội cho phép người dùng chủ động xóa tài khoản đã tồn tại để tạo tài khoản mới. Với ngân hàng, mọi thứ phức tạp hơn, số điện thoại là trường dữ liệu đặc biệt nên họ không thể vì số máy đã bị thu hồi mà tự động thay đổi thông tin tài khoản của khách hàng.
“Trong một số trường hợp, nhà mạng có thể hỗ trợ người dùng bằng cách cấp công văn xác nhận chủ thuê bao, nhưng chỉ mang tính cá biệt”, ông nói.
Theo ông Nguyễn Anh Cương, Phó cục trưởng Viễn thông, tình trạng một số điện thoại bị thu hồi rồi cấp lại, nhưng vẫn gắn với tài khoản dịch vụ số của người dùng trước như Zalo, Viber hay Whatsapp,… là có xảy ra.
Số điện thoại là một loại tài nguyên quốc gia, đồng thời cũng là công cụ dùng để định danh số nên mới có câu chuyện SIM chính chủ. Tài khoản số thì khác, bởi về bản chất, đó cũng chỉ là tài khoản người dùng trên các ứng dụng. Không có quy định nào bắt buộc người sở hữu số điện thoại phải có tài khoản Zalo, Viber hay Whatsapp tương ứng.
“Đây là trách nhiệm của các nền tảng, nếu không cho người dùng mới cài đặt, đăng ký, họ sẽ bị mất thuê bao”, lãnh đạo Cục Viễn thông nhận định.
Trên thực tế, một nhà mạng viễn thông đã phối hợp với Zalo để xử lý câu chuyện này. Khi số điện thoại bị thu hồi, tài khoản liên quan trên ứng dụng cũng sẽ bị gỡ khỏi số máy. Mô hình phối hợp này đang được thí điểm trước khi mở rộng.
Cục Viễn thông cho biết, với các ứng dụng số, ví dụ như Zalo, người dùng vẫn có thể tạo tài khoản mới đè lên tài khoản đã tồn tại. Với ngân hàng, cách xử lý lại khác. Khi phát sinh tranh chấp, người sở hữu số mới phải trực tiếp làm việc với ngân hàng để chứng minh quyền sở hữu. “Người dùng cần chứng minh số điện thoại là của mình, chính chủ. Khi đó, ngân hàng mới có cơ sở để xử lý”.
Đây là một trong những lý do người dùng sau khi xác thực thuê bao phải gắn số điện thoại của mình với ứng dụng định danh điện tử, thông qua việc xác nhận SIM chính chủ trên VNeID. Trước đây, khi chưa có cơ chế này, người dùng khó chứng minh được quyền sở hữu số điện thoại trong các tình huống tranh chấp.
Số điện thoại ngày càng đóng vai trò như một “định danh số”, gắn với nhiều dịch vụ, từ tài khoản mạng xã hội đến ngân hàng, ví điện tử. Điều này mang lại tiện ích, nhưng cũng kéo theo nhiều rắc rối, khi vòng đời của SIM không trùng với vòng đời của các tài khoản số. Theo Cục Viễn thông, người dùng di động vì thế cần chủ động xác nhận SIM chính chủ qua VNeID để bảo vệ “danh tính số” của mình.
Tại buổi họp báo thường kỳ tháng 4 của Bộ Khoa học và Công nghệ, Đại diện Cục Viễn thông cho biết có khoảng gần 900.000 thuê bao được người dùng chủ động xác nhận “không chính chủ” thông qua VNeID, sau hai tuần triển khai Thông tư 08 về xác thực thông tin thuê bao di động.
Trước đó, năm 2023, khi triển khai “làm sạch dữ liệu”, cơ quan quản lý đã đối soát thông tin giấy tờ của cả trăm triệu thuê bao di động, qua đó phát hiện khoảng 17 triệu trường hợp có thông tin chưa chính xác. Trong số này, 11 triệu thuê bao đã được cập nhật lại thông tin, còn 6 triệu bị dừng cung cấp dịch vụ.
Màn hình OLED không còn là khái niệm xa lạ trong lĩnh vực điện thoại di động. Kể từ năm 2003, những chiếc điện thoại gập đã sử dụng công nghệ OLED cho màn hình ngoài. Dẫu vậy, màn hình LCD vẫn được sử dụng phổ biến hơn.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây, các nhà sản xuất smartphone đã ngày càng chú ý đến công nghệ OLED, đặc biệt là màn hình AMOLED với độ phân giải cao, cho tiêu chuẩn trên các sản phẩm của họ. Đến năm 2024, OLED đã vượt qua LCD để trở thành loại màn hình phổ biến nhất trong các thiết bị smartphone, và xu hướng này đang ngày càng gia tăng.
Mặc dù OLED thường được coi là vượt trội hơn LCD nhờ vào độ chính xác màu sắc và độ tương phản tốt hơn, nhưng thực tế không đơn giản như vậy. Màn hình LCD có khả năng chịu đựng ánh sáng mạnh tốt hơn và không gặp phải vấn đề lưu ảnh làm ảnh hưởng đến tuổi thọ màn hình.
Hơn nữa, do các tấm nền OLED chiếu sáng từng điểm ảnh riêng lẻ khiến màn hình OLED có hiện tượng nhấp nháy mà màn hình LCD không gặp phải. Dù không nhìn thấy, sự nhấp nháy này có thể gây ra các phản ứng sinh lý như mỏi mắt, đau đầu và buồn nôn cho nhiều người dùng.
Các nhà sản xuất smartphone trước đây thường cung cấp cả hai loại màn hình OLED và LCD, trong đó màn hình LCD thường được sử dụng cho các mẫu giá rẻ như dòng iPhone SE. Giờ đây, các công ty lớn như Apple, Samsung và Redmi đã ngừng sản xuất điện thoại màn hình LCD. Điều này có thể gây khó khăn cho những người không muốn chuyển đổi, nhưng cũng phản ánh xu hướng thị trường.
Một trong những lý do chính khiến màn hình OLED dần thay thế LCD là sự phổ biến của thuật ngữ OLED, gắn liền với chất lượng cao hơn. Mặc dù giá thành TV OLED thường khá cao, nhưng độ chính xác màu sắc và các lợi ích mà nó mang lại đã được người dùng chấp nhận. Nhờ vậy, các công ty như Apple và Samsung cũng muốn tạo điểm nhấn trên các mẫu smartphone của họ: trang bị màn hình OLED ngay cả trên các lựa chọn giá rẻ.
Ngoài ra, màn hình OLED thường mỏng và nhẹ hơn so với LCD, cho phép các nhà thiết kế tích hợp nhiều linh kiện hơn vào thiết bị. Tuy nhiên, việc thay thế màn hình LCD bằng OLED không phải là điều đơn giản, vì màn hình là một phần quan trọng trong thiết kế và kỹ thuật của điện thoại.
Cuối cùng, việc lựa chọn giữa OLED và LCD phụ thuộc vào việc cân bằng nhu cầu người dùng với khả năng bán hàng. Mặc dù màn hình LCD có những ưu điểm riêng, nhưng công nghệ OLED với những tính năng nổi bật hơn đang trở thành xu hướng mà người dùng luôn mong đợi.
Đây là vụ án đầu tiên trên phạm vi cả nước được khởi tố liên quan đến hành vi sử dụng trái phép phần mềm máy tính có bản quyền, thể hiện quyết tâm của Việt Nam trong đấu tranh, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.
Việc cơ quan chức năng đang triển khai đợt tổng kiểm tra các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, trọng tâm là lĩnh vực nội dung, sáng tạo và công nghệ thông tin, là lời cảnh báo đối với thói quen sử dụng phần mềm "bẻ khóa" (crack) đã bám rễ hàng thập kỷ, buộc toàn ngành công nghiệp sáng tạo Việt Nam phải đứng trước một cuộc đại cải tổ mang tính sinh tử.
Từ sinh viên trường đại học cho đến nhân viên văn phòng, thậm chí cả các kỹ sư đồ họa lành nghề tại các studio hay các công ty công nghệ, phát triển phần mềm, việc sở hữu những bộ công cụ trị giá hàng ngàn USD với giá... 0 đồng thông qua vài thủ thuật cài đặt từ nguồn mạng trôi nổi từ lâu đã được coi là điều hiển nhiên.
Sự phổ biến này không dừng lại ở mức độ truyền tai nhau mà đã được định lượng bằng các con số báo động trên bản đồ số toàn cầu. Nghĩa Nguyễn (24 tuổi, nhân viên một công ty truyền thông tại TP.HCM) chia sẻ về hành trình "dùng chùa" của mình:
"Để phục vụ công việc thiết kế chuyên nghiệp, mình cần dùng cùng lúc ít nhất 3 phần mềm đặc thù. Trước đây, để tiết kiệm, mình chỉ bấm bụng trả phí cho 2 cái, cái còn lại thì dùng bản crack. Nhưng gần đây các hãng quét gắt quá, tài khoản liên tục bị khóa, sản phẩm đang làm dở dang bị lỗi không xuất được file, thế là buộc phải cắn răng nộp tiền để tiếp tục duy trì công việc".
Hiện tại, chỉ riêng gói công cụ thiết kế của Adobe tại thị trường Việt Nam đã có giá hơn 900.000 đồng/tháng. Nếu cộng thêm các phần mềm hệ điều hành, văn phòng và các công cụ hỗ trợ khác, số tiền một nhân sự sáng tạo phải chi trả có thể lên tới hàng triệu đồng mỗi tháng.
Nhiều doanh nghiệp và cá nhân thường nhìn vào số tiền tiết kiệm được trước mắt mà bỏ qua những rủi ro khổng lồ sau lưng. Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Adrian Hia, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản của Hãng bảo mật Kaspersky, thẳng thắn cảnh báo: "Các hacker không rảnh rỗi để bẻ khóa phần mềm miễn phí cho bạn dùng. Phần lớn các bản crack trên mạng hiện nay đều bị cài cắm vi rút, trojan, phần mềm gián điệp hoặc nguy hiểm nhất là mã độc tống tiền (ransomware)".
Đồng quan điểm, ông Ricardo Arce, Chủ nhiệm bộ môn thiết kế (truyền thông số) tại Đại học RMIT Việt Nam, nhấn mạnh nguy cơ đối với các studio sáng tạo: "Khi sử dụng công cụ không bản quyền, các studio không có cách nào bảo đảm an toàn tuyệt đối cho dữ liệu của khách hàng. Hãy tưởng tượng một bộ nhận diện thương hiệu hay một chiến dịch truyền thông trị giá hàng triệu USD chưa công bố của khách hàng bị rò rỉ ra ngoài do mã độc từ phần mềm crack, hậu quả đền bù sẽ khủng khiếp đến mức nào?".
Không chỉ dừng lại ở câu chuyện bảo mật hay rủi ro bị phạt tiền, thói quen dùng phần mềm "chùa" đang trực tiếp bóp nghẹt sự phát triển lành mạnh của toàn ngành sáng tạo Việt Nam, đẩy các doanh nghiệp chân chính vào thế chân tường và tự tay đóng sập cánh cửa bước ra thế giới.
Dưới góc nhìn của một người trong cuộc, chuyên gia truyền thông Dy Khoa, ThS truyền thông khoa học và thu hút công chúng, đã chia sẻ một câu chuyện đầy cay đắng về quy luật nhân quả của vấn đề bản quyền:
"Từ cách đây hơn chục năm, rất nhiều người xung quanh tôi và cả tôi sử dụng các phần mềm bẻ khóa như một thói quen hiển nhiên. Sau đó, thói quen dùng miễn phí này lan dần sang phim ảnh, âm nhạc, chương trình truyền hình, văn chương... Cho đến ngày tôi ra mắt tác phẩm văn học đầu tay của mình, tôi đột ngột chuyển từ vị thế một người nuông chiều hành vi ăn cắp trở thành nạn nhân trực tiếp. Tác phẩm chưa kịp phát hành được bao lâu thì các bản lậu, bản quét trái phép đã tràn lan trên mạng".
Ông Ricardo Arce, Đại học RMIT, phân tích thêm rằng việc dùng phần mềm không trả phí đã tạo ra một môi trường cạnh tranh thiếu lành mạnh. Các đơn vị dùng phần mềm lậu, nhờ không phải gánh chi phí khấu hao công cụ, có thể vô tư chào giá dịch vụ thấp hơn hẳn so với những doanh nghiệp tuân thủ pháp luật. Điều này kéo toàn bộ thị trường vào một cuộc chiến phá giá, làm suy giảm biên lợi nhuận của toàn ngành và triệt tiêu động lực tái đầu tư cho chất lượng.
Nhiều khách hàng quốc tế lớn khi có ý định hợp tác với các doanh nghiệp Việt Nam luôn tiến hành kiểm toán quy trình rất ngặt nghèo, bao gồm cả việc kiểm tra bản quyền phần mềm thiết kế. Nếu không chứng minh được sự tuân thủ, các studio Việt sẽ lập tức bị gạch tên khỏi các dự án có giá trị cao.
"Trong bối cảnh thu nhập tại Việt Nam ngày càng tăng và lợi thế về chi phí nhân công giá rẻ dần thu hẹp, nếu không nâng cao năng lực tuân thủ bản quyền, ngành sáng tạo Việt Nam sẽ tự mắc kẹt trong "bẫy thu nhập trung bình"", ông Arce cho biết.
Theo cơ quan chức năng, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Phú Thọ đã điều tra, phát hiện Công ty TNHH thương mại và dịch vụ Sông Lam (ở phường Nông Trang, tỉnh Phú Thọ) do Nguyễn Thị Thanh Huyền (45 tuổi, làm giám đốc) cung cấp 81 máy tính cho nhiều doanh nghiệp, đơn vị trên địa bàn tỉnh.
Quá trình kiểm tra, công an xác định các máy tính này được cài đặt sẵn hệ điều hành Windows và phần mềm Microsoft Office có dấu hiệu sử dụng công cụ kích hoạt bản quyền trái phép như crack, key lậu, activator nhằm vô hiệu hóa cơ chế bảo vệ bản quyền của nhà sản xuất để sử dụng trái phép.
Mở rộng xác minh tại một cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh Phú Thọ, lực lượng công an tiếp tục phát hiện thêm 350 máy tính do nhà trường quản lý, sử dụng có dấu hiệu tương tự liên quan đến việc kích hoạt bản quyền phần mềm không hợp pháp. Toàn bộ số máy tính này được cung cấp bởi Công ty TNHH hệ thống thông tin Athena Việt Nam và Công ty TNHH giải pháp công nghệ Tek-Solution (trụ sở ở Hà Nội).
Cơ quan công an xác định Lại Hoàng Dương (51 tuổi, ở Hà Nội, là chủ tịch hội đồng quản trị, người đại diện pháp luật của Công ty cổ phần truyền thông và máy tính Thánh Gióng) là đơn vị cung cấp máy tính và phần mềm có dấu hiệu sử dụng các công cụ kích hoạt bản quyền trái phép nhằm vô hiệu hóa cơ chế bảo vệ bản quyền của nhà sản xuất để sử dụng trái phép cho Công ty TNHH hệ thống thông tin Athena Việt Nam và Công ty TNHH giải pháp công nghệ Tek-Solution.
Cơ quan điều tra cho biết giá trị bản quyền hợp pháp của hệ điều hành Windows và bộ ứng dụng Microsoft Office trên thị trường dao động từ khoảng 4 - 9 triệu đồng đối với mỗi máy tính. Với số lượng máy tính vi phạm được phát hiện, thiệt hại trực tiếp đối với các chủ thể quyền được ước tính lên tới hàng chục tỉ đồng.
Theo Washington Post, sóng nhiệt bao trùm khu vực rộng gấp 8 lần diện tích nước Mỹ trên Thái Bình Dương, trải dài từ Philippines đến Peru, kéo lên phía bắc tới Hawaii và California, có thể gây ra tác động sâu rộng đối với các hiện tượng thời tiết trên toàn cầu trong nhiều tuần và tháng tới.
Sóng nhiệt trên đại dương là hiện tượng nhiệt độ nước biển tăng cao bất thường trên diện rộng và kéo dài, ở gần bề mặt hoặc đôi khi lan xuống tầng nước sâu. Sóng nhiệt khổng lồ ở Thái Bình Dương hình thành khi hai đợt sóng nhiệt riêng lẻ kết hợp, một ở Bắc Thái Bình Dương và một gắn liền với siêu El Nino đang phát triển dọc xích đạo.
Siêu bão Ba Vì ở tây Thái Bình Dương và vòm nhiệt mạnh có khả năng hình thành ở phía tây nước Mỹ giữa tháng 7 là ví dụ rõ nét nhất về tác động mạnh mẽ của đợt sóng nhiệt này. Lấy năng lượng từ nước biển ấm, cơn bão nguy hiểm đi qua gần quần đảo Bắc Mariana phía bắc Guam vào ngày 6/7 theo giờ địa phương có thể tàn phá Đài Loan và Trung Quốc vào cuối tuần. Cùng lúc, giông bão từ sóng nhiệt trên đại dương có thể thúc đẩy hình thành vòm nhiệt ở cách đó hàng nghìn kilomet giữa tháng 7, khiến nhiệt độ trong khu vực tăng cao, kéo theo nguy cơ cháy rừng ở phía bắc bang New Mexico và Arizona, Mỹ.
Nhà khoa học khí hậu Daniel Swain dự đoán vùng biển ấm ở Thái Bình Dương sẽ đẩy mực nước biển dâng cao 15-60 cm gần California, thậm chí đạt mức 60-90 cm dưới ảnh hưởng từ gió bão trong mùa thu và mùa đông, đe dọa gây ra ngập lụt ven biển. Lượng nhiệt cực lớn trải dài qua Thái Bình Dương sẽ giải phóng vào khí quyển bên trên, tiếp sức cho dòng tia cận nhiệt đới từ mùa thu đến mùa đông, tăng cường khả năng xuất hiện mưa lũ và giông bão nghiêm trọng dọc vùng đông nam nước Mỹ.
Khi nhiệt độ nước biển tăng lên, quá trình bốc hơi càng mạnh, bơm thêm nhiều hơi nước vào khí quyển. Gió lưu thông quanh các khu áp cao và áp thấp cuốn hơi nước ẩm ướt dư thừa đi xa hàng nghìn kilomet. Bầu khí quyển giàu hơi ẩm sẽ cung cấp thêm năng lượng cho bão, mưa cực đoan và nắng nóng.
Sóng nhiệt hiện nay ở Thái Bình Dương liên quan đến biến đổi khí hậu tự nhiên gọi là Chế độ Kinh tuyến Thái Bình Dương (PMM) hình thành do gió yếu hơn và ít nước bay hơi. Theo Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia Mỹ (NOAA), PMM là hiện tượng tương tác giữa đại dương và khí quyển ở Thái Bình Dương. Nhiệt độ nước biển ấm bất thường tại khu vực cận nhiệt đới Thái Bình Dương làm giảm áp suất khí quyển và suy yếu gió mậu dịch, khiến lượng nước bốc hơi giảm, giữ lại nhiều nhiệt hơn dẫn tới vùng nước ấm mở rộng dần về phía xích đạo.
Nhà khoa học khí hậu Dillon Amaya nhấn mạnh khi El Nino tiếp tục phát triển, nó có thể kết hợp với PMM để tạo ra các vùng nhiệt lớn. Những khối nước ấm này đang phát triển cả về diện tích và cường độ dưới tác động của biến đổi khí hậu.
Theo Independent, diện tích đại dương toàn cầu trải qua sóng nhiệt đã tăng gấp 3 lần, từ 9% lên hơn 30% từ cuối thập niên 1980. Cũng trong thời gian đó, diện tích bao phủ của những đợt sóng nhiệt mạnh tăng gấp 6 lần. Sóng nhiệt trên biển cũng tăng đột biến trong sự kiện El Nino. El Nino là pha ấm của El Nino - Dao động Nam (ENSO), diễn ra vài năm một lần với đặc trưng là nhiệt độ bề mặt biển cao hơn mức trung bình ở trung tâm và đông Thái Bình Dương.
Vào đợt El Nino đầu 2024, hơn 46% diện tích đại dương toàn cầu đồng thời trải qua sóng nhiệt. Theo Guardian, năm 2015, một đợt sóng nhiệt mạnh kéo dài mang tên "The Blob" xuất hiện cùng với El Nino gây ra hàng loạt tác động môi trường và sinh thái ảnh hưởng tới hàng triệu người ở vùng ven biển Thái Bình Dương.
