Nông thôn ngày càng khang trang nhưng cũng có không ít cánh đồng bỏ hoang, người dân phải tha phương đi làm ăn xa. Đó là thực trạng được nhiều đại biểu nhắc đến tại tọa đàm "Phát triển nông thôn bền vững, nông thôn đáng sống" do UBND tỉnh Cà Mau tổ chức ngày 9.5 trong khuôn khổ sự kiện "Hương rừng U Minh 2026".
Bên cạnh các tiêu chí hạ tầng, nhiều ý kiến tại tọa đàm cho rằng điều quan trọng hơn là làm sao để người dân còn muốn sống ở quê, làm kinh tế được trên chính mảnh đất quê hương mình.
Phát biểu tại tọa đàm, ông Lê Văn Sử, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau, cho biết sau nhiều năm xây dựng nông thôn mới, toàn tỉnh hiện có 43/55 xã đạt chuẩn; diện mạo nông thôn thay đổi đáng kể với hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện.
Tuy nhiên, theo lãnh đạo tỉnh Cà Mau, xây dựng nông thôn mới không thể chỉ dừng ở những con số hay danh hiệu đạt chuẩn.
"Phát triển nông thôn bền vững, nông thôn đáng sống là tổng hòa của không gian sống an toàn, không gian văn hóa bản địa và không gian quan hệ gắn kết", ông Sử nói.
Ông Sử cũng nhấn mạnh U Minh Hạ không chỉ là vùng rừng tràm đơn thuần mà còn là phần ký ức, văn hóa và bản sắc đặc trưng của vùng đất cực Nam. Theo ông, giữ rừng cũng là giữ "hồn đất, hồn nước" của Cà Mau.
Điểm đáng chú ý của tọa đàm là nhiều tham luận không đi theo hướng ca ngợi thành tích mà đặt ra những câu hỏi khá trực diện về chất lượng sống ở nông thôn hiện nay.
Ông Lê Minh Hoan, nguyên Phó chủ tịch Quốc hội khóa XV cho rằng nhiều nơi có hạ tầng đẹp nhưng người dân vẫn rời quê vì thiếu việc làm, thiếu cơ hội phát triển và dần mất kết nối với không gian sống truyền thống.
"Đi hết con đường bê tông sạch đẹp đó, nếu không có sinh kế, không có tiếng cười, không có ký ức được giữ lại thì nông thôn vẫn chưa phải là không gian đáng sống", ông Hoan chia sẻ.
Theo ông Hoan, nông thôn không nên chỉ được nhìn như một "không gian vật lý" mà phải là một "không gian xã hội" đa tầng, nơi con người còn giữ được sự gắn kết cộng đồng, văn hóa bản địa và cảm giác thuộc về quê hương.
Từ góc nhìn này, ông Hoan đề xuất phát triển kinh tế nông thôn theo hướng đa giá trị, kết hợp nông nghiệp với du lịch, làng nghề, văn hóa bản địa và sản phẩm OCOP để tạo thêm sinh kế cho người dân.
Tại tọa đàm, nhiều đại biểu cũng nhìn nhận thực tế sản xuất nông nghiệp ở nhiều nơi vẫn nhỏ lẻ, thiếu liên kết, giá trị nông sản bấp bênh khiến một bộ phận lao động nông thôn phải rời quê đi làm thuê.
Nông dân Hồ Quốc Trạng, ở phường Tân Thành cho rằng muốn nông thôn đáng sống thì trước hết người dân phải sống được bằng nghề của mình.
"Theo tôi, nông thôn đáng sống phải bảo đảm điện, đường, trường, trạm; người dân có thu nhập ổn định thì đời sống văn hóa, tinh thần mới phát triển được", ông Trạng nói.
Trong khi đó, tiến sĩ Trần Minh Hải, Phó hiệu trưởng Trường Chính sách công và Phát triển nông thôn - Học viện Nông nghiệp Việt Nam cảnh báo tình trạng bỏ quê đi làm thuê vẫn còn diễn ra phổ biến; thậm chí một số nơi xuất hiện tình trạng bỏ hoang ruộng đất do sản xuất kém hiệu quả.
Theo ông Hải, muốn giữ người dân ở lại nông thôn thì phải tạo điều kiện để họ có thể lao động, sáng tạo và nâng cao thu nhập ngay tại quê nhà. Khi kinh tế nông thôn phát triển hiệu quả, các hợp tác xã, tổ hợp tác và doanh nghiệp mới có thể kéo lao động quay trở lại.
Đại diện doanh nghiệp du lịch và người dân cũng đề xuất tỉnh đẩy mạnh phát triển du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch bản địa gắn với bảo tồn hệ sinh thái và văn hóa địa phương.
Theo nhiều ý kiến, nếu khai thác tốt lợi thế sông, rừng, biển và bản sắc riêng của vùng đất cực Nam, nông thôn Cà Mau không chỉ giữ chân được người dân mà còn có thể trở thành điểm đến hấp dẫn đối với du khách.
Tin Gốc: Thanh Niên
